Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το θέατρο (ντοκουμέντο) είναι εδώ

«Δίκτυο για το θέατρο ντοκουμέντο»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το θέατρο (ντοκουμέντο) είναι εδώ

  • A-
  • A+

Πριν από δεκαπέντε μέρες και καταμεσής της γενικής απραξίας μπόρεσα εντούτοις να παρακολουθήσω στην Αθήνα ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και καλά οργανωμένα συνέδρια των τελευταίων χρόνων. Το ενδιαφέρον μου δεν εκκινούσε μόνο από το ίδιο το θέμα του, που αφορούσε το ολοένα και δυναμικότερο «θέατρο ντοκουμέντο» στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο.

Πέρα από τους οργανωτές, τους θιασώτες του συγκεκριμένου είδους και τους φίλους του, μου φάνηκε από την αρχή ότι η εκδήλωση έκρυβε μια κατ’ ουσίαν καλλιτεχνική «κίνηση», η οποία συμπυκνώνει ορισμένους από τους σημαντικότερους δημιουργούς και μερικά από τα κρισιμότερα ερωτήματα του σύγχρονου ελληνικού θεάτρου.

Ας θυμίσουμε μόνο εισαγωγικά και για όσους δεν έτυχε να το ακούσουν πως πίσω από την όλη διοργάνωση στέκει το «Δίκτυο για το θέατρο ντοκουμέντο» που έχει ιδρύσει και διευθύνει η πολύ δραστήρια σκηνοθέτιδα και θεατρολόγος Μάρθα Μπουζιούρη – ότι η πρώτη μάλιστα εμφάνιση του Δικτύου έγινε στη Θεσσαλονίκη πέρυσι και πως από φέτος η απόπειρα απέκτησε διεθνή χαρακτήρα, καθώς το δίκτυο απέκτησε, μέσω online συναντήσεων προς το παρόν, επαφή με ανάλογες κινήσεις, καλλιτέχνες και «κινήματα» του εξωτερικού.

Οι εκδηλώσεις του Δικτύου λοιπόν έλαβαν αυτή τη φορά χώρα στο «Σεράφειο» της Πειραιώς και απλώθηκαν σε τρεις ξεχωριστές συναντήσεις μεταξύ 11 και 13 του Σεπτέμβρη. Στην πρώτη και δεύτερη μέρα (Παρασκευή και Σάββατο) οι ενδιαφερόμενοι είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά βασικούς σκηνοθέτες/τριες του είδους εκείνου που αποκαλείται γενικά «θέατρο-ντοκουμέντο». Μπόρεσαν, δηλώνοντας εγκαίρως συμμετοχή, να διδαχθούν από τους ίδιους/ες τους δημιουργούς τις μεθόδους τους, και να συζητήσουν μαζί τους για τις βάσεις αλλά και το μέλλον του έντονα παρεμβατικού, απαιτητικού και συχνά μετέωρου αυτού σκηνικού εγχειρήματος. Στο τέλος μάλιστα καθεμιάς από τις δύο πρώτες μέρες, οι καλεσμένοι είχαν την ευκαιρία να δουν και να σχολιάσουν μαγνητοσκοπημένες χαρακτηριστικές και ευρέως αναγνωρίσιμες ελληνικές παραστάσεις του θεάτρου-ντοκουμέντο.

Η τρίτη και τελευταία μέρα (Κυριακή) ήταν αφιερωμένη σε Κύκλους συζητήσεων που κατεύθυναν μερικοί/ές από τους αξιότερους κριτικούς και θεωρητικούς του θεάτρου μας. Αφορούσε την ανταλλαγή απόψεων μεταξύ καλλιτεχνών, όπως και μεταξύ καλλιτεχνών και θεατών που παρακολουθούσαν τα πεπραγμένα εξ αποστάσεως – με όλους τους δρακόντειους κανόνες ασφαλείας εννοείται σε ισχύ.

Αυτά επί των Πρακτικών της Συνάντησης – και όποιοι ενδιαφέρονται μπορούν να μάθουν περισσότερα για το ίδιο το «Δίκτυο» και την εκδήλωση στη σχετική ιστοσελίδα. Εκείνο, ωστόσο, που με ενδιαφέρει προς το παρόν είναι ένας πρώτος απολογισμός των εργασιών, που πέρα από το τι προσκόμισε η εκδήλωση για το ίδιο το είδος στο οποίο ήταν θεματικά αφιερωμένη, θα μπορούσε να επεκταθεί σε γενικότερες διαπιστώσεις για το σύγχρονο θέατρό μας.

Και οφείλω να ξεκινήσω από μια παρατήρηση που, κι αν μοιάζει κάπως «επιδερμική», έχει πιστεύω τη σημασία της. Οι διαζεύξεις που ήδη διαπιστώσατε σε επίθετα και ονόματα των συμμετεχόντων της εκδήλωσης δεν εκπορεύονται μόνο από πολιτικώς εννοούμενη ορθότητα – είναι αποτέλεσμα της πολύ ρεαλιστικής διαπίστωσης ότι μεγάλο και σημαντικό μέρος του συγκεκριμένου αυτού είδους του «θεάτρου-ντοκουμέντο» θεραπεύεται πράγματι από γυναίκες-δημιουργούς.

Είναι μια διαπίστωση που καθησυχάζει όλους μας πως τουλάχιστον αυτό το τμήμα της δημιουργικής κουλτούρας έχει καθαρθεί από διακρίσεις και σεξισμό – πόσω δε μάλλον όταν η δεύτερη σχετική διαπίστωση οδηγεί στο συμπέρασμα πως, πέρα από το φύλο του κάθε δημιουργού, η εργασία αφορά κάθε φορά ένα πεδίο θεώρησης της ταυτότητας πέρα από κοινωνικά και πολιτιστικά στεγανά, κάτι που ξεκινάει από το περιεχόμενο των παραστάσεων και φτάνει μέχρι το δημιουργικό κέλυφος που περικλείει το περιεχόμενο. Αν μπερδευτήκατε από τα παραπάνω, αρκεί να πω από τώρα πως αυτό που τελικά πρεσβεύει το θέατρο-ντοκουμέντο στην ελληνική εκδοχή του είναι ο χώρος της ελευθερίας και απελευθέρωσης καθενός/μιας που λαμβάνει μέρος σε αυτό, από κάθε πόστο.

Η δεύτερη παρατήρηση αφορά την «προέλευση» των συμποσιαζόμενων του «Σεράφειου». Περιέργως η προέλευση αυτή δεν ήταν η Αθήνα, αλλά η περιφέρεια, με κεντρικό πόλο τη Θεσσαλονίκη. Αυτή η δυναμική παρουσία της περιφέρειας, καταμεσής μάλιστα της πρωτεύουσας, τι άλλο δείχνει παρά ότι ένα μεγάλο μέρος της δυναμικής πλέον συζήτησης έχει μετατεθεί εκτός πρωτευούσης; Και πως με κέντρο τη Θεσσαλονίκη και πυρήνα το Τμήμα Θεάτρου του εκεί Πανεπιστημίου –σημειώνω ότι το μεγαλύτερο μέρος των συμμετεχόντων του Συνεδρίου είναι απόφοιτοι του συγκεκριμένου Τμήματος ή συνδέονται τινί τρόπω με αυτό–, έχει δημιουργηθεί μια «γενιά» καλλιτεχνών με κοινή προέλευση, γλώσσα και κώδικες θεάτρου.

Αν η πρώτη παρατήρηση λοιπόν κοιτώντας τον κατάλογο της οργάνωσης αφορούσε την αναζήτηση της ταυτότητας, η δεύτερη αφορούσε την πηγή αυτής της αναζήτησης: Από ό,τι φαίνεται αρδεύει μακριά από τα κέντρα των αποφάσεων, σε πόλους που διατηρούν αναμμένο τον δαυλό της δημιουργικής αναστάτωσης.

Μα αυτά για αρχή μόνο. Θα συνεχίσω στο επόμενο άρθρο με ορισμένες ακόμα παρατηρήσεις για όσα άκουσα και είδα στο «Σεράφειο» τις τρεις μέρες του Συνεδρίου για το «θέατρο-ντοκουμέντο» και το τι αυτό μπορεί να σημαίνει στα ελληνικά συμφραζόμενα.

ΘΕΑΤΡΟ
Πόσο επικίνδυνο είναι το κλασικό θέατρο;
Ενα ανέβασμα κλασικού έργου εν μέσω πανδημίας μπορεί να ακολουθήσει συντεταγμένες προστασίας του θιάσου και των θεατών, χωρίς να το προδίδει, υιοθετώντας πρακτικές από παλαιότερες αναβιώσεις του.
Πόσο επικίνδυνο είναι το κλασικό θέατρο;
ΘΕΑΤΡΟ
Η «Αποκάλυψη» του Παπακωνσταντίνου
Οικειοθελώς περπατά σε δύσκολα μονοπάτια και στην παράστασή του αυτή δικαιώνεται ο Θάνος Παπακωνσταντίνου, καθώς μετατρέπει τον λόγο του ευαγγελιστή Ιωάννη από λατρευτικό κείμενο σε θέατρο με ηχηρό μήνυμα. Οι...
Η «Αποκάλυψη» του Παπακωνσταντίνου
ΘΕΑΤΡΟ
Μια αναμενόμενη επιτυχία από τον Μαυρίκιο
Η παράσταση του Δημήτρη Μαυρίκιου της περσινής σεζόν δεν ήταν «διασκευή» ή «μεταφορά» ενός παλιού έργου, αλλά βασισμένη σε ένα θέμα του Λουίτζι Πιραντέλο και στη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, φέρνοντας στο...
Μια αναμενόμενη επιτυχία από τον Μαυρίκιο
ΘΕΑΤΡΟ
Ευριπίδης στην εποχή του «Game of Thrones»
Ο γαλλικός θίασος είχε σοβαρότητα, στιβαρότητα και αυτοπεποίθηση αντάξια της ιστορίας του. Η σκηνοθεσία του Ιβο βαν Χόβε ήταν γεμάτη τόλμη και σημερινή ευαισθησία. Το ανανεωτικό του βλέμμα απλώθηκε παντού κι...
Ευριπίδης στην εποχή του «Game of Thrones»
ΘΕΑΤΡΟ
Το αμερικανικό όνειρο γεμάτο γυαλί και θηρία
Ο Δημήτρης Καραντζάς αφηγείται με ανθρώπινο τρόπο μια ανθρώπινη ιστορία, διδάσκοντας τους ηθοποιούς του ένα έργο με περίεργη «πιραντελική» υπόκρουση. Στρέφεται προς τον εαυτό του ζητώντας κάθε βράδυ λύτρωση...
Το αμερικανικό όνειρο γεμάτο γυαλί και θηρία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας