Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Με την “Αντιγόνη” ξαναδιαβάζουμε τον κόσμο»

Γ. Χρυσοστόμου, Ι. Παππά

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Με την “Αντιγόνη” ξαναδιαβάζουμε τον κόσμο»

  • A-
  • A+
Σκηνοθετεί το έργο του Σοφοκλή που περιοδεύει αυτό το καλοκαίρι σε πολλά ανοιχτά θέατρα της χώρας με πρωταγωνιστές την Ιωάννα Παππά και τον Γιώργο Χρυσοστόμου.

Ο Θέμης Μουμουλίδης το καλοκαίρι της πανδημίας επέλεξε να φέρει ξανά στη σκηνή την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή, έργο που -όπως λέει- αφορά κυρίως την εποχή που ζούμε, καθώς «η αντίσταση και η αμφισβήτηση είναι έννοιες που προχωρούν τον κόσμο, αλλά και την τέχνη».

Ο σκηνοθέτης έχει επεξεργαστεί εκ νέου την παράσταση που είχε παρουσιάσει ξανά πριν από πέντε χρόνια. Η Ιωάννα Παππά ερμηνεύει την Αντιγόνη και ο Γιώργος Χρυσοστόμου τον Κρέοντα. Η Αντιγόνη αψηφά τη διαταγή του Κρέοντα να μείνει άταφος ο Πολυνείκης ως προδότης της πατρίδας του, της Θήβας, και θάβει τον αδελφό της.

«Ξαναδιαβάζω το έργο μετά από πέντε χρόνια» λέει ο Θέμης Μουμουλίδης. «Ο χρόνος αλλάζει τη θεώρησή μας πάνω στις προτεραιότητες της ζωής. Η πειθαρχία που απαιτεί ο Κρέων πηγάζει από την ανασφάλεια του ηγέτη - κάθε εξουσία αισθάνεται ανασφαλής. Ομως πάντα, ευτυχώς, η Ιστορία γράφεται από την πλευρά της Αντιγόνης, από την πλευρά εκείνων που αμφισβητούν και αντιστέκονται.

Η Αντιγόνη εναντιώνεται στην επιβολή ενός διατάγματος-νόμου του Κρέοντα. Η αντίσταση και η αμφισβήτηση είναι έννοιες που προχώρησαν τον κόσμο, αλλά και την τέχνη, αλλιώς θα είχε επικρατήσει η εκδοχή του Κρέοντα, του κυβερνήτη που στον πυρήνα των επιλογών του βρίσκεται η προσπάθεια ελέγχου της κοινωνίας. Ωστόσο, είναι δίκαιο να ομολογήσουμε πως Αντιγόνη και Κρέων είναι δυο κόσμοι που κατοικούν και συγκρούονται εντός μας».

• Εχετε στοχεύσει στην πολιτική διάσταση του έργου, στην εξέγερση της Αντιγόνης απέναντι στην «κυβέρνηση», στον νόμο;

Σήμερα ίσως περισσότερο από ποτέ υπάρχουν λόγοι για να αντισταθούμε, να αμφισβητήσουμε αυτό που νομοθετούν για εμάς χωρίς εμάς. Στο τέλος των «νομοθετημάτων» παραμονεύει η μοναξιά και η επίτευξη του τελικού στόχου που είναι ο φόβος. Γιατί όσο φοβάσαι τόσο πιο εύκολα μπορούν να σε ελέγχουν. Πιστεύω πως ως κοινωνία έχουμε ανάγκη να θυμηθούμε κι όχι να ξεχάσουμε. Κάποιοι εδώ και χρόνια κάνουν τα πάντα για να «ξεχνιόμαστε» καθώς αυτό συμφέρει, «πουλάει». Υπάρχει μια αναλογία του έργου με το σήμερα. Η αλαζονική συμπεριφορά της εξουσίας προς την κοινωνία. Γιατί είναι αλαζονικό να υποτιμάς τη νοημοσύνη, να μην προτάσσεις την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, να εφαρμόζεις την πολιτική των αριθμών.

Η εξουσία νομοθετεί με τρόπο προσχηματικό νόμους που επιβάλλονται όχι από ανάγκες της κοινωνίας αλλά από τα συμφέροντα των εξουσιών. Ο Κρέων έχει συμφέρον να πειθαρχήσουν όλοι στο διάταγμά του. Ο Πολυνείκης δεν πρέπει να ταφεί ως τιμωρία, ως παράδειγμα για τον φόβο των υπολοίπων. Αυτή είναι η στιγμή της Αντιγόνης. Η στιγμή που θα αμφισβητήσει έναν νόμο που ξεπερνάει τη δική της ηθική. Είναι μεγάλο κέρδος για όλους μας, δημιουργούς και κοινό, να συνειδητοποιήσουμε πως τα κείμενα αυτά είναι βαθιά πολιτικά και πως η πολιτική θεώρηση είναι απαραίτητη για να ξαναδιαβάσουμε τον κόσμο.

• Τι σημαίνει για έναν σκηνοθέτη αλλά και παραγωγό συγχρόνως η προετοιμασία μιας παράστασης σε μέρες πανδημίας, επιβολής μέτρων προστασίας, μείωσης της χωρητικότητας των θεάτρων;

Η περίοδος μετά τον «εγκλεισμό» οδηγεί σε μια νέα εποχή. Ο κόσμος αλλάζει υπόγεια. Δρομολογούνται εξελίξεις ερήμην μας, το μέλλον επιφυλάσσει την έκπληξη της υποταγής αν δεν αντιδράσουμε. Η επιστροφή στην πραγματικότητα του θεάτρου θα είναι δύσκολη, όπως δύσκολη, σχεδόν αδιέξοδη, ήταν και πριν από την πανδημία. Η επιλογή ενός έργου για να ξανασυναντηθείς με τους θεατές είναι πράξη καθαρά πολιτική. Η επιλογή της «Αντιγόνης» δεν αφήνει περιθώρια για το αντίθετο.

Υστερα από διάφορους σχεδιασμούς που προηγήθηκαν και που όλοι ακυρώθηκαν, συναντηθήκαμε έχοντας την ίδια επιθυμία, να επιστρέψουμε στη ζωή μας με ρεαλισμό. Να συνεργαστούμε, να στηρίξουμε το εγχείρημα της επιστροφής χωρίς εκπτώσεις. Ναι, είναι μια ριψοκίνδυνη επιλογή, αλλά η συλλογική λειτουργία της ομάδας την καθιστά εφικτή.

Με την «Αντιγόνη» ξαναδιαβάζουμε τον κόσμο. Και ευτυχώς αυτή η θεώρηση είναι πάντα με την πλευρά του ανθρώπου - ορθά ο χρόνος την έχει πιστώσει στις ιδεολογικές αρχές της Αριστεράς. Η χώρα που γέννησε τον πολιτισμό είναι η χώρα που διαθέτει το 0,22% του εθνικού προϋπολογισμού για τον πολιτισμό, το μικρότερο ποσοστό πανευρωπαϊκά. Κι ας το αρνούνται πεισματικά εκείνοι που προσδοκούν ταπεινά μικρο-οφέλη εκθειάζοντας μια αντιφατική ηγεσία του υπουργείου και μιλώντας άκριτα για ψευτοαριστερισμό… Η αγάπη για την αρχαία ελληνική γραμματεία και τον πολιτισμό, η αγάπη για την πατρίδα δεν εκχωρούνται, απαιτούν πράξεις αντίστασης στην εξουσία και όχι εναγκαλισμούς.

• Η πανδημία ανέδειξε τις παθογένειες του κλάδου σας. Πιστεύετε πως τώρα είναι η ευκαιρία να λυθούν προβλήματα δεκαετιών;

Ο καλλιτέχνης, και πολύ περισσότερο ο δημιουργός, σπάνια αμείβεται επαρκώς στη χώρα μας. Πρόκειται για ένα διαχρονικό πρόβλημα που διαρκώς επιδεινώνεται. Η απάντηση στην εξίσωση «καλλιτεχνική έκφραση/αμοιβή» είναι σκληρή και δυστυχώς μονόδρομος. Χρειάζονται κανόνες. Η Ελλάδα δεν αντέχει τον πληθωρισμό, αυτόν τον «συνωστισμό» που παρατηρείται στο θέατρο.

Αν δεν μιλήσουμε για ζητήματα παιδείας και σοβαρής καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, αν δεν μιλήσουμε για τη λειτουργία των δραματικών σχολών, αν δεν μιλήσουμε για επαναφορά της άδειας επαγγέλματος, αν δεν μιλήσουμε για δημιουργία αυστηρού εργασιακού πλαισίου (συλλογική σύμβαση για όλες τις ειδικότητες στον χώρο του θεάτρου), η παθογένεια στον χώρο θα συνεχιστεί. Είμαστε μπροστά σε μια σκληρή πραγματικότητα που απαιτεί πια λύσεις. Το ελληνικό θέατρο νοσεί και η πρόκληση εξυγίανσής του ισχύει για όλους αλλά και για τον καθένα ξεχωριστά. Ομως δεν βλέπω να ξεκινάει κάποια κουβέντα για όλα αυτά.


INFO: «Αντιγόνη» του Σοφοκλή. Μετάφραση: Παναγιώτα Πανταζή. Κοστούμια: Παναγιώτα Κοκκορού. Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος. Φωτισμοί: Νίκος Σωτηρόπουλος. Κίνηση: Βρισηίδα Σολωμού. Παίζουν οι: Λουκία Μιχαλοπούλου, Δημήτρης Σαμόλης, Μάνος Καρατζογιάννης, Χριστίνα Χειλά-Φαμέλη.

Περιοδεία: 29/8 Αθλητικό και Πολιτιστικό Πάρκο Ν. Μάκρης, 30/8 Ανοιχτό Θέατρο Κρύας-Λιβαδειά, 1/9 Ρωμαϊκό Ωδείο Πάτρας, 3/9 Θέατρο Αλσους «Δημήτρης Κιντής» Ηλιούπολη, 6/9 Θέατρο Βριλησσίων «Αλίκη Βουγιουκλάκη», 8/9 Βεάκειο Πειραιά, 11/9 Κηποθέατρο Παπάγου.

ΘΕΑΤΡΟ
Προμηθέας: ο έκπτωτος θεός που κρύβεται στις μεγαλουπόλεις
Στον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου δεν υπάρχουν ήρωες, θνητοί. Τα πρόσωπα που συγκρούονται μέσα στο άγριο παγωμένο τοπίο του Καυκάσου όπου δεσπόζει ένας κόκκινος στύλος με καρφωμένο πάνω του τον Προμηθέα...
Προμηθέας: ο έκπτωτος θεός που κρύβεται στις μεγαλουπόλεις
ΘΕΑΤΡΟ
Η απόγνωση είναι η πρώτη ύλη κάθε ξεσηκωμού
Ο Σάββας Στρούμπος είναι σκηνοθέτης που στοχεύει στον πυρήνα των κειμένων με τα οποία καταπιάνεται αναδεικνύοντας την καθολική πολιτική τους διάσταση με την πιο διαλεκτική, καίρια, σημασία, ακόμα περισσότερο...
Η απόγνωση είναι η πρώτη ύλη κάθε ξεσηκωμού
ΘΕΑΤΡΟ
Ηλέκτρα που γεννά πολέμους
Την «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή παρουσιάζει το Εθνικό Θέατρο την Παρασκευή και το Σάββατο στην Επίδαυρο, σε σκηνοθεσία Θάνου Παπακωνσταντίνου, στην πρώτη του δουλειά στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου.
Ηλέκτρα που γεννά πολέμους
ΘΕΑΤΡΟ
«Η χώρα σου είσαι εσύ ο ίδιος»
Μια «Αντιγόνη» που σχεδιάστηκε έτσι ώστε ο τόπος και οι άνθρωποί του να παίζουν τον βασικό ρόλο στον τρόπο προσέγγισής της θα δούμε στο Μικρό Θέατρο της Επιδαύρου σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Ντέλλα. Μας μιλά ο...
«Η χώρα σου είσαι εσύ ο ίδιος»
ΘΕΑΤΡΟ
«Κοντά στους αισχρούς τα αισχρά μαθαίνεις»
Η ηθοποιός που έχει δοκιμάσει επανειλημμένα τις δυνάμεις της στο αρχαίο δράμα δίπλα σε σπουδαίους σκηνοθέτες που πάλευαν εμμονικά με τα κείμενα, όπως ο Ανατόλι Βασίλιεφ και ο Λευτέρης Βογιατζής, πρωταγωνιστεί...
«Κοντά στους αισχρούς τα αισχρά μαθαίνεις»
ΘΕΑΤΡΟ
«Μήδεια είναι η ίδια η φύση»
Ο λόγος ξανά για τη Μήδεια. Τώρα η ιστορία έρχεται στη σκηνή όχι μέσω του Ευριπίδη αλλά μέσα από μύθους που προϋπήρχαν του ποιητή. Με τίτλο «Μήδεια∙ μηδέν στο κόκκινο» το καινούργιο έργο της Σοφίας...
«Μήδεια είναι η ίδια η φύση»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας