Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μια γιορτή που δοξάζει το σώμα και τον έρωτα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια γιορτή που δοξάζει το σώμα και τον έρωτα

  • A-
  • A+

Τι να πει κανείς… Με αυτοδικαίως κλειστά τα θέατρα ως χώροι συνάθροισης -και ποιος ξέρει μέχρι πότε…- διατελούμε, ούτε λίγο ούτε πολύ, σε κατάσταση πολιτιστικής αναστολής. Είναι ειρωνικό μάλιστα πως η Πολιτεία για να σωθεί υποχρεώθηκε να στερηθεί ακριβώς αυτό το μέρος της που αντιστέκεται στη νόσο της συλλογικής κατάθλιψης και στην κατάπτωση του ηθικού της σε δίσεκτους καιρούς.

Ας είναι όμως, αφού έτσι πρέπει να γίνει... Η επαγγελματική σκηνή θα μας λείψει και η διακοπή της λειτουργίας της, εφόσον γίνει πολύμηνη, πρόκειται να αφήσει πίσω της βαθιά οικονομική πληγή. Ας μην ανησυχούμε όμως για το ίδιο το «θέατρο». Αυτό θα συνεχίσει, καθώς φαίνεται, να υπάρχει και να παλεύει για το ανοσοποιητικό σύστημα της πολιτείας του, κάποτε σαν πράξη αντίστασης ή ανθρωπιάς σε καιρό -αληθινού- πολέμου. Οπως αυτοί οι άνθρωποι που αποκλεισμένοι στην Ιταλία με τον φόβο της αρρώστιας, άρχισαν να τραγουδούν ο ένας στον άλλο από τα μπαλκόνια των σπιτιών τους – ή οι άλλοι, στην Ισπανία, που με τη δυνατότητα συντονισμού των κοινωνικών δικτύων συγχρονίστηκαν για να μετατρέψουν μια βραδιά σε γεγονός, χειροκροτώντας τους ήρωες γιατρούς και νοσηλευτές τους… Ξεκινά με αυτούς μια αυθόρμητη παράσταση, ένα χάπενινγκ, ένα θέατρο πολιτικό και ουσιώδες, που τοποθετεί τον έναν απέναντι στο βλέμμα του άλλου και στη δράση του, που σπάει τα στεγανά της απομόνωσης και ξεχύνεται στον δημόσιο βίο.

Σκέφτηκα αυτήν την εβδομάδα να σχολιάσω λοιπόν κάτι τέτοιο, ανάλογο, ένα ξέσπασμα και χύσιμο του ατομικού στο δημόσιο και αντιστρόφως. Που έγινε πριν από πολλά χρόνια, καταμεσής της Φιλελλήνων, σημειώθηκε από έναν ποιητή, τον Ανδρέα Εμπειρίκο, και έδωσε σήμερα στους Στρατή Πασχάλη και Δημήτρη Τάρλοου τη βάση για τη σύνθεση της δικής τους ποιητικής επιθεώρησης με τον τίτλο «Δόξα κοινή».

Λειτουργεί παρηγορητικά ο λόγος τους. Γιατί θυμίζει πως ζωή και έρωτας υπάρχουν παντού και υπήρξαν πάντα, στους πολυσύχναστους δρόμους και ακόμα πιο πολυσύχναστους στίχους. Ο Πασχάλης φιλοξενεί στη σύνθεσή του ποιήματα που σαν τις ρούσικες κούκλες μοιάζουν να κρύβουν το ένα το άλλο και να το αποκαλύπτουν συνειρμικά, κι όμως στην πραγματικότητα γεννούν το ένα το άλλο σαν τα κύματα της θάλασσας. Ετσι κι εδώ. Η σύνθεση του Πασχάλη κάποια στιγμή αποσύρεται κι αυτό που έχουμε στα χέρια είναι ένα ποίημα-επιβήτορας να αρδεύει τα εδάφη της γλώσσας, να την οργώνει και να θερίζει τα σπαρτά της.

Να γονιμοποιεί. Τα ποιήματα και οι ποιητές που ακούμε μοιράζονται κάτι κοινό. Συμμετέχουν από κοινού σε μια γιορτή που δοξάζει το σώμα και τον έρωτα, την ανθρώπινη φύση και τη σεξουαλικότητα, τη γένεση μιας πάντα μεγάλης και πάντα νέας χαράς από το σχεδόν Τίποτα του θανάτου. Σαν την ποίηση του Εμπειρίκου που παίρνει από την οδό Φιλελλήνων την πεζή πραγματικότητα ενός δρόμου ντάλα καλοκαίρι και των πολλών κάθιδρων σωμάτων του καθημερινού αγώνα και τα επιστρέφει πίσω σε εμάς, αναπτερωμένα και θαυμαστά, λειτουργημένα στο απολλώνιο φως και τον διονυσιακό οίστρο. Εχει και η ποίηση τα δικά της, άχραντα Μυστήρια.

Θα ήταν λάθος λοιπόν να βάζαμε τους ποιητές της παράστασης στο «Πορεία» σε μια σειρά, μνημονεύοντας ονόματα και τα αποσπάσματα, από τη Σαπφώ μέχρι τον Σολωμό κι από τον Καβάφη μέχρι τον Καββαδία και τον Ελύτη. Δεν είναι αυτός ο σκοπός. Είναι να δούμε -να αισθανθούμε, μάλλον- πως πίσω από όλα αυτά υπάρχει η Ποίηση που σαν ρεύμα χτυπάει, εκτινάσσει, γεμίζει ενέργεια και ρίγος την οδό, είτε εκφράζεται με στίχους έμμετρους, είτε σε ρίμα, είτε με ελεύθερο στίχο είτε σε πεζό. Είναι η μεγάλη ανώνυμη Ποίηση μιας διαδρομής που μοιραζόμαστε όλοι και που φέρει λέξεις και ονόματα αληθινών ποιητών.

Αυτό είναι το πραγματικά πρωτότυπο σε ό,τι συνέβη στο «Πορεία». Η ποίηση πέρα από τα κλισέ μιας «ποιητικής βραδιάς» και ενός «ανθολόγιου» έγινε γιορτή κατάφασης και αισιοδοξίας, που για ήρωες έχει τελικά όχι τον ποιητή της «Οδού» αλλά τους ανώνυμους περαστικούς της Φιλελλήνων, εκείνους που κουβαλούν χωρίς να το ξέρουν την εικόνα του ποιητικού βλέμματός του προς τη ζωή.

Κατανοούμε πιθανόν πως έχουμε πια μετακινηθεί από τον χώρο της ποίησης σε εκείνον του θεάτρου. Είναι τέλος πάντων μια δημόσια λειτουργία αυτό που γίνεται, μια τελετή που δεν λέει αλλά σημαίνει την ταυτότητα του ανθρώπου. Από τον Δημήτρη Τάρλοου η λειτουργία της παράστασης δομείται με δύο κυρίως εργαλεία. Το πρώτο είναι η συνύπαρξη των μελών ενός διονυσιακού «θιάσου», γεγονός που οδηγεί το θέατρο στις ρίζες, στις ποιητικές αρχές του (αν το θέατρο ξεκινά από μια ποίηση έντονη τόσο ώστε να δονεί και να ενώσει πολλούς σε ένα σώμα). Οι Αλέξανδρος Βαμβούκος, Γιάννης Νταλιάνης, Αρης Μπαλής, Διονύσης Πιφέας, Ορέστης Χαλκιάς, Ηλιάνα Μαυρομάτη, Θάλεια Σταματέλου, Λήδα Μανιατάκου, Αρετή Τίλη, Σίσσυ Τουμάση και ο επί σκηνής μουσικός της παράστασης Μάριος Παπούλιας αποτελούν τον ένα θίασο-σώμα του έρωτα και της ποίησης που δείχνει το μυστήριο και επιτελεί το θαύμα.

Επειτα ο Τάρλοου προχωρά στην κατασκευή εικόνων, δραστικών και αμετάφραστων σε κάθε απλή εκ μέρους μας περιγραφή, όπως το αίμα που στάζει πάνω σε πάγο. Πρόκειται για εικόνες ικανές να μεταφράζουν τη μια ποίηση, της γλώσσας, σε μια άλλη, της εικόνας και να μεταβάλλουν τη σκοτεινή πραγματικότητα σε φως. Με αυτά τα δύο εργαλεία, τον θίασο και το φως, ο Τάρλοου πειραματίζεται τελικά πάνω στο με ποιον τρόπο μπορεί να παρουσιαστεί επί σκηνής η ουσία της ποίησης χωρίς την παράθλαση κάποιας «ερμηνείας» ή ενός «νοήματος». Αν στο μέλλον συνεχίσει στην ίδια προβληματική, μπορεί να φτάσει κάποτε στις πηγές του Συμβολισμού, σε μια δημιουργία ικανή να μεταφέρει πράγματα που ούτε ερμηνεύονται, ούτε «διδάσκονται» – κι ωστόσο, παραμένουν λαλίστατα... Τα σκηνικά είναι της Εύας Μανιδάκη, τα κοστούμια της Τζίνας Ηλιοπούλου και του Αλέξανδρου Γαρνάβου, η μουσική και τα ηχητικά τοπία της Λήδας Μανιατάκου και του Μάριου Παπούλια, οι φωτισμοί του Αλέκου Αναστασίου.

Κάτι σαν κι αυτό που λέει πως ένιωσε ο ποιητής έξαφνα τότε, καταμεσής της Φιλελλήνων, καταμεσής του καύσωνα. Σπάνια συμβαίνει. Ακόμα και αν η ποίηση όλη, η δική του και των άλλων, δεν μεταφέρει παρά την αδημονία μιας τέτοιας ακριβώς «στιγμής». Οταν όλα αποκτούν ενότητα και αρμονία, απαντοχή και πρόσωπο. Κι ό,τι έχασε κανείς στη ζωή νιώθει πως το κερδίζει πίσω πάλι…

Οταν κατανοεί πως «ο καύσων αυτός χρειάζεται για να υπάρξει τέτοιο φως».

ΘΕΑΤΡΟ
Συνοδοιπόροι και συνωμότες της ίδιας τέχνης
Σήμερα δεν μπορούμε να φανταστούμε τον κόσμο μας χωρίς έστω μία θεατρική εκδήλωση, ιστορικά όμως και για το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη μας το θέατρο και οι θιασώτες του αντιμετωπίστηκαν αρνητικά.
Συνοδοιπόροι και συνωμότες της ίδιας τέχνης
ΘΕΑΤΡΟ
Τρέχοντας στα σκαλιά της επιτυχίας
Το Εθνικό Θέατρο -επιστρέφοντας στο «Ρεξ»-, ο Νίκος Καραθάνος και η ομάδα του (η συνεργασία τους αποπνέει πια τόση σταθερότητα κι αφοσίωση ώστε να μιλάμε με όρους ομάδας) παρουσιάζουν στη δική τους μπαρόκ...
Τρέχοντας στα σκαλιά της επιτυχίας
ΘΕΑΤΡΟ
Ο Τρίερ, η Πατεράκη και το θαύμα
Ο ακριβής, κρυφός και πλήρης τίτλος θυμίζει το παλιό εκείνο του Πίτερ Βάις, που σε αυτή την περίπτωση θα πήγαινε ως εξής: «Το “Δαμάζοντας τα κύματα” του Δανού σκηνοθέτη Λαρς φον Τρίερ, όπως παίχτηκε από τον...
Ο Τρίερ, η Πατεράκη και το θαύμα
ΘΕΑΤΡΟ
Το αιδοίο «στα μούτρα μας»
Σαράντα χρόνια μετά το πρώτο ανέβασμα του έργου του Μάριου Ποντίκα, η παράσταση του Κώστα Παπακωνσταντίνου και της Αγγελικής Μαρίνου φέρνει στη σκηνή το μεγάλο πρόβλημα της σεξουαλικής βίας από τον άνδρα στη...
Το αιδοίο «στα μούτρα μας»
ΘΕΑΤΡΟ
Μια μορφή ποιητική, σε δραματική σκευή
To μυθιστόρημα του Καραγάτση διασκευάζεται και γίνεται παράσταση από έναν ποιητή (Στρατής Πασχάλης) και έναν σκηνοθέτη (Δημήτρη Τάρλοου). Τα πάντα τελούνται σε ένα εξπρεσιονιστικό, σχεδόν στριντμπεργκικό...
Μια μορφή ποιητική, σε δραματική σκευή
ΘΕΑΤΡΟ
Αγρια ποίηση χωρίς «χάρτινο φεγγαράκι»
Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός ανατρέπει όλα όσα ξέραμε για το θρυλικό έργο του Τενεσί Ουίλιαμς. Ενας Κοβάλσκι (Χάρης Φραγκούλης) χωρίς το φανελάκι του Μπράντο, μια Μπλανς (Μαρία Ναυπλιώτου) χωρίς την «καλοσύνη των...
Αγρια ποίηση χωρίς «χάρτινο φεγγαράκι»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας