Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
 Εφιαλτικό ταξίδι στην Ιστορία της Ευρώπης
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εφιαλτικό ταξίδι στην Ιστορία της Ευρώπης

  • A-
  • A+

«Θα ακούσετε τώρα τη φωνή μου. Η φωνή μου θα σας βοηθήσει και θα σας οδηγήσει ακόμη βαθύτερα στη Europa. Θα μετρήσω τώρα από το ένα έως το δέκα. Μόλις φτάσω στο δέκα, θα βρίσκεστε στη Europa»…

Ως τραγική ειρωνεία ακούγονται τα παραπάνω λόγια σήμερα, που εκατομμύρια άνθρωποι, πρόσφυγες και μετανάστες, περιπλανώνται στα σύνορα της Ευρώπης λαχταρώντας αυτό ακριβώς: μ’ έναν μαγικό τρόπο να βρεθούν στην Ευρώπη, τη Γη της Επαγγελίας…

Το «Europa» (1991) του Λαρς φον Τρίερ μεταφέρθηκε για πρώτη φορά στο θέατρο. Το αριστούργημα του πρωτοπόρου Δανού κινηματογραφιστή ζωντανεύει στη σκηνή μέσα από τη ματιά του σκηνοθέτη Κώστα Παπακωστόπουλου, ιδρυτή και καλλιτεχνικού διευθυντή του Ελληνογερμανικού Θεάτρου, το οποίο γιορτάζει 30 χρόνια δημιουργικής πορείας στη Γερμανία. Η παράσταση παίχτηκε στην Κολονία τον Νοέμβριο του 2019 και τώρα, στις 19 και 20 Μαρτίου, παρουσιάζεται στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

Το «Europa» είναι η τρίτη κατά σειρά ταινία του Τρίερ, μετά το «Στοιχείο του εγκλήματος» και το «Epidemic», που ως μια καφκική αλληγορία ταξιδεύει στη νέα Ευρώπη που χτίστηκε πάνω στα ερείπια δύο μεγάλων πολέμων με όνειρα και προσδοκίες.

Πρωταγωνιστής της ταινίας είναι ένας νεαρός ιδεαλιστής, γερμανοαμερικανικής καταγωγής, που έρχεται στη Γερμανία το 1945 και χωρίς να το θέλει μετατρέπεται σε αντικείμενο εκμετάλλευσης από δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα: τους φανατικούς ναζί, τους λεγόμενους «Werwolf», και τις μυστικές αμερικανικές υπηρεσίες.

Στην παράσταση, ο Κώστας Παπακωστόπουλος βάζει έναν σημερινό πολίτη να κάνει το ίδιο ταξίδι φτάνοντας στη μεταπολεμική Γερμανία εκείνης της εποχής. Στη διάρκεια ενός εφιαλτικού ταξιδιού στην Ιστορία της Ευρώπης, ο ήρωας θα γοητευτεί από απροσδόκητες συναντήσεις, θα βασανιστεί από επώδυνες μνήμες που στο τέλος θα θέσουν σε δοκιμασία και τελικά σε απόρριψη τις αξίες του.

Κώστας Παπακωστόπουλος

Ο Κώστας Παπακωστόπουλος γεννήθηκε το 1962 στην Αθήνα. Ολοκλήρωσε Οικονομικές Σπουδές στην ΑΣΟΕΕ και συνέχισε με σπουδές Θεατρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κολονίας. Συνεργάτης του Ντίμιτερ Γκότσεφ στο Κρατικό Θέατρο της Κολονίας και αργότερα του Φρανκ Κάστορφ στο Φόλκσμπινε του Βερολίνου, διακρίθηκε στη Γερμανία για τις πρωτοποριακές παραστάσεις έργων αρχαίου δράματος.

Εχει παρουσιάσει αρχαίο δράμα (Αριστοφάνη, Αισχύλο, Σοφοκλή, Ευριπίδη), έργα Νεοελλήνων θεατρικών συγγραφέων σε πρώτη γερμανική μετάφραση (Δημήτρη Κεχαΐδη, Βασίλη Ζιώγα, Δημήτρη Δημητριάδη), Ευρωπαίους που εμπνέονται από τον αρχαίο ελληνικό μύθο (Χάινερ Μίλερ, Σέξπιρ, Ντέα Λόχερ), καθώς και δικά του έργα. Με τα έργα που έχει σκηνοθετήσει μέχρι σήμερα σε συμπαραγωγή με Κρατικά Θέατρα της Γερμανίας (Κολονίας, Ντίσελντορφ, Λούντβισχαφεν, Ααχεν, Ομπερχάουζεν) καθώς και με θέατρα της ελεύθερης σκηνής, καθιέρωσε το Ελληνογερμανικό Θέατρο όχι μόνο στην Κολονία, αλλά και σ’ ολόκληρη τη Γερμανία.

Ευρώπη των αξιών ή του κέρδους;

Σε μια εποχή θερμή, με ολοένα αυξανόμενες συγκρούσεις, οικονομικές κρίσεις, πολιτικά αδιέξοδα, άνοδο της Ακροδεξιάς και όξυνση του προσφυγικού, οι ευρωπαϊκές αξίες αμφισβητούνται, το μέλλον της ενιαίας Ευρώπης βρίσκεται μετέωρο.

Η ταινία «Europa» του Λαρς φον Τρίερ, από την οποία δανείζεται τα μοτίβα ο Κώστας Παπακωστόπουλος για να αναδείξει μέσα από το βίαιο παρελθόν της Ευρώπης τους κινδύνους που ελλοχεύουν για το μέλλον της, φαντάζει εξαιρετικά επίκαιρη.

«Ηταν η ταινία με την οποία το 1991 γνώρισα εγώ, όπως και όλοι μας τότε, τον Λαρς φον Τρίερ» λέει ο σκηνοθέτης. «Εμεινα εντυπωσιασμένος με τον τρόπο που είχε καταφέρει να δείξει την Ιστορία της Ευρώπης, μέσα από ένα σκοτεινό, αλληγορικό ταξίδι στην κατεστραμμένη μεταπολεμική Γερμανία, εν έτει 1991, σε μια εποχή που η Ευρώπη τότε, μετά την πτώση του Τείχους, αναζητούσε το μέλλον της. Τριάντα χρόνια μετά νιώθω ότι η Ευρώπη βρίσκεται στο ίδιο δύσκολο σταυροδρόμι αναζητώντας και πάλι το μέλλον της, σε μια εποχή στην οποία οι εθνικιστικές δυνάμεις στις διάφορες χώρες της κερδίζουν επικίνδυνα έδαφος, τορπιλίζοντας έτσι ένα κοινό όραμα. Η ταινία του Λαρς φον Τρίερ παραμένει και σήμερα επίκαιρη».

• Το θέμα που διαπραγματεύεται το έργο πώς συνδέεται με τη σημερινή ιστορική συγκυρία, τι σημαίνει για τους λαούς της «Ενωμένης» πλέον Ευρώπης; Κατόρθωσε τελικά η Ευρώπη να διατηρήσει την αλήθεια και τη μνήμη μέσα από τα ερείπια της μεταπολεμικής Γερμανίας; Αλλά και η Ελλάδα πώς πορεύεται; Μια χώρα όπου η διαίρεση, ο διχασμός δεν πεθαίνουν ποτέ, η Ακροδεξιά και ο ναζισμός βρήκαν πρόσφορο έδαφος και μάλιστα εκπροσώπηση στο Κοινοβούλιο.

Στη θεατρική μας προσέγγιση ο πρωταγωνιστής Λέοπολντ Κέσλερ είναι ένας από εμάς. Είναι το συλλογικό εγώ μας, το οποίο θα κάνει αυτό το ταξίδι-εφιάλτη στην Ιστορία της Ευρώπης, για να επιστρέψει στο τέλος και πάλι στο σήμερα έχοντας βιώσει την εμπειρία του παρελθόντος. Το κοινό έχει τη δυνατότητα μέσα από αυτό το ταξίδι να σκεφτεί και να αναρωτηθεί. Σε μια εποχή ολοένα αυξανόμενων διαφωνιών, αντιπαραθέσεων αλλά και αμφισβητήσεων σχετικά με το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης, δανείζομαι τα μοτίβα του Λαρς φον Τρίερ, για να αναδείξω μέσα από το βίαιο παρελθόν της Ευρώπης τους κινδύνους που ελλοχεύουν για το μέλλον της. Οσον αφορά τη σχέση του έργου με τη σημερινή Γερμανία, ας μην ξεχνάμε ότι η ταινία περιγράφει ένα σκοτεινό κομμάτι της μεταπολεμικής γερμανικής Ιστορίας, το λεγόμενο «Stunde Null», που στους νέους Γερμανούς σήμερα είναι παντελώς άγνωστο και οι γονείς τους κάποτε το είχαν τελείως απωθήσει. Ετσι, η παρουσίαση του έργου σήμερα στη Γερμανία και για λόγους ιστορικής μνήμης έχει ιδιαίτερη αξία. Το ίδιο σημαντική όμως είναι και για μας τους Ελληνες η ενασχόληση με την Ιστορία της Ευρώπης, γιατί μόνο μέσα από τη γνώση θα μπορέσουμε να πολεμήσουμε την Ακροδεξιά και τον ναζισμό στη χώρα μας.

• Σε μια σκηνή της ταινίας ο πρωταγωνιστής εμποδίζεται να τραβήξει την κουρτίνα στο παράθυρο για να δει έξω: «Μην τολμήσεις να κοιτάξεις έξω από το παράθυρο! Δεν υπάρχει τίποτα εκεί έξω για να δεις!». Σήμερα τολμάμε να τραβήξουμε την κουρτίνα; Τι μπορεί να αντικρίσουμε, ποιες ευρωπαϊκές αξίες είναι ακόμα ζωντανές;

Φοβάμαι ότι το πρόβλημά μας σήμερα είναι ακόμα πιο τραγικό, καθώς δεν είναι η έλλειψη τόλμης, αλλά η έλλειψη ενδιαφέροντος να τραβήξουμε την κουρτίνα. Είναι η μορφή της απόλυτης αδιαφορίας, η επικέντρωση μόνο στο εγώ μας. Ηταν λάθος, κατά τη γνώμη μου, το γεγονός ότι από το ξεκίνημα της Ευρωπαϊκής Ενωσης τα οικονομικά συμφέροντα ήταν αυτά που έπαιζαν τον βασικό ρόλο για τη δημιουργία της. Τα ιδανικά και οι αξίες μιας Ενωμένης Ευρώπης, που θα έπρεπε να είναι οι βασικοί συνδετικοί κρίκοι ανάμεσα στους λαούς της, χρησιμοποιήθηκαν ως πρόσχημα από την οικονομία για να ικανοποιηθούν άλλες επιδιώξεις. Αν καταφέρουμε να αντιστρέψουμε τα πράγματα, τότε πιστεύω ότι η Ε.Ε. μπορεί να έχει ένα μέλλον, αλλιώς πολύ φοβάμαι ότι το παιχνίδι είναι χαμένο.

• Πώς υποδέχτηκε πέρσι την παράσταση το γερμανικό κοινό;

Το κοινό αντέδρασε με ενθουσιασμό, αλλά και με περισυλλογή. Μην ξεχνάμε ότι η ταινία περιγράφει ένα σκοτεινό κομμάτι της μεταπολεμικής γερμανικής Ιστορίας που σε πολλούς σήμερα είναι τελείως άγνωστο.

• Η παράσταση στην Αθήνα θα παρουσιαστεί, την ίδια στιγμή που στα χερσαία και θαλάσσια σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες προσπαθούν να περάσουν στην Ευρώπη. Ποιες σκέψεις σάς δημιουργεί το γεγονός ως καλλιτέχνη, ως Ελληνα και ως Ευρωπαίο που ζει και δουλεύει στη Γερμανία;

Τίθεται αυτόματα το ερώτημα για ποια Ευρώπη μιλάμε, για την Ευρώπη των αξιών ή την Ευρώπη του κέρδους; Ως άνθρωπος και καλλιτέχνης που ζω 35 χρόνια στη Γερμανία πιστεύω βαθιά σε μια Ενωμένη Ευρώπη που υπηρετεί αξίες και ιδανικά. Αυτό προσπαθώ να αναδείξω και μέσα από τα έργα μου έμμεσα ή άμεσα.

• Είστε τριάντα χρόνια καλλιτεχνικός διευθυντής ενός δραστήριου θεατρικού οργανισμού, του Ελληνογερμανικού Θεάτρου της Κολονίας. Πώς ήταν η διαδρομή, η εμπειρία;

Ηταν ένα ταξίδι που μου έδωσε τη χαρά να ερευνήσω, να αναζητήσω νέους θεατρικούς δρόμους, που τελικά όρισε την ύπαρξή μου, ένα ταξίδι που ποτέ δεν γνώριζα πού ακριβώς θα με οδηγήσει, και του οποίου μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστος ο τελικός προορισμός.

ΙNFO: Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος/Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής. «Europa» του Λαρς φον Τρίερ. Μουσική: Χέρμπερτ Μίτσκε. Σύλληψη, σκηνοθεσία: Κώστας Παπακωστόπουλος. Σκηνικά, κοστούμια: Ζέζο Ντινέκοφ. Βίντεο: Τζον Σάιντλερ. Φωτισμοί: Τζούλια Κάιντλ. Δραματουργία: Κριστίνα Ριπεάνου. Γραφική επιμέλεια: Αντρέας Τσορτανίδης. Ερμηνεύουν: Τόμας Φράνκε, Φλόριαν Γκίρλιχς, Νίκος Γουδανάκης, Στέφαν Κλάινερτ, Λίζα Ζοφί Κους, Αντώνης Μιχαλόπουλος, Βασίλης Ναλμπάντης, Μπόντο Πρίμους. Στις 19-20 Μαρτίου, 20.30. Στα γερμανικά με ελληνικούς υπέρτιτλους. Είσοδος ελεύθερη με δελτία προτεραιότητας, τα οποία θα διανέμονται μία ώρα πριν από την έναρξη της παράστασης από τα Ταμεία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο ΚΠΙΣΝ. Η παράσταση αποτελεί συμπαραγωγή της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ με το Ελληνογερμανικό Θέατρο.


 

 


 

 


 

ΘΕΑΤΡΟ
«Γίναμε οι Μεγάλοι Αδελφοί του εαυτού μας»
Είναι το σκληρότερο έργο που έχει σκηνοθετήσει μέχρι σήμερα η Κατερίνα Ευαγγελάτου. Το προφητικό «1984» του Τζορτζ Οργουελ, διαχρονικό σημείο αναφοράς κάθε «οργουελικού» τρόπου ή πολιτικής: το απολυταρχικό...
«Γίναμε οι Μεγάλοι Αδελφοί του εαυτού μας»
ΘΕΑΤΡΟ
Μια θλιβερή ιστορία που έγινε αστικός μύθος
Ο σκηνοθέτης Γιώργος Παπαγεωργίου συμμετέχει φέτος για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Αθηνών μεταφέροντας στη σκηνή μια ενδιαφέρουσα πραγματική ιστορία και καθ' όλα ελληνική...
Μια θλιβερή ιστορία που έγινε αστικός μύθος
ΘΕΑΤΡΟ
Πέθανε ο σπουδαίος Αμερικανός θεατρικός συγγραφέας Νιλ Σάιμον
Εγραψε περισσότερα από 30 έργα, πολλά από τα οποία διασκευάστηκαν από τον ίδιο σε σενάρια κι έγιναν κινηματογραφικές επιτυχίες. Ο τρόπος γραφής του ήταν πνευματώδης, επικεντρωμένος στο να παρατηρεί εύστοχα,...
Πέθανε ο σπουδαίος Αμερικανός θεατρικός συγγραφέας Νιλ Σάιμον
ΘΕΑΤΡΟ
Ημέρες Μακρονήσου επί σκηνής
Το μυθιστόρημα του Μενέλαου Λουντέμη διασκευάζεται πρώτη φορά για το θέατρο από τη Σοφία Αδαμίδου σε σκηνοθεσία της Ρουμπίνης Μοσχοχωρίτη. Ο συγγραφέας αποτυπώνει τις πιο μαύρες σελίδες της σύγχρονης ελληνικής...
Ημέρες Μακρονήσου επί σκηνής
ΘΕΑΤΡΟ
Ο Βέλτσος τον «Αύγουστο» στη Μύκονο
Η προσωπική ματιά της Violet Louise συνθέτει επί σκηνής τον κόσμο του ποιητή Βέλτσου. Η σκηνοθέτις, μ’ έναν ξεχωριστό τρόπο, όπως και σε άλλες παραστάσεις της, επιλέγει για τη θεατρική αφήγηση των ποιημάτων...
Ο Βέλτσος τον «Αύγουστο» στη Μύκονο
ΘΕΑΤΡΟ
«Και σήμερα κάθε γυναίκα θα ήθελε έναν άνδρα λίγο Ζορμπά»
Το επικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη «Αλέξης Ζορμπάς» γίνεται θεατρική παράσταση σε διασκευή των Θανάση Παπαθανασίου - Μιχάλη Ρέππα, σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή, πρωταγωνιστή στον ρόλο του Ζορμπά τον Γρηγόρη...
«Και σήμερα κάθε γυναίκα θα ήθελε έναν άνδρα λίγο Ζορμπά»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας