Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Απευθύνομαι στον κόσμο, αλλά παίζω για μένα

«Το περιβάλλον μέσα στο οποίο κινούμαστε δομεί και την ίδια μας την ύπαρξη» αναφέρει ο Γιώργος Κιμούλης

Απευθύνομαι στον κόσμο, αλλά παίζω για μένα

  • A-
  • A+

Τον ομώνυμο ρόλο στη σεξπιρική τραγωδία ερμηνεύει ο Γιώργος Κιμούλης και τις τρεις κόρες του γερασμένου βασιλιά οι Στεφανία Γουλιώτη, Κόρα Καρβούνη και Πηνελόπη Τσιλίκα. Μία από τις τρεις, εκείνη που θα τον πείσει για το μέγεθος της αγάπης της σ’ αυτόν, θα πάρει το βασίλειο. Ο σκηνοθέτης εστιάζει στην εγκατάλειψη, τη μοναξιά, την «εξ αποκαλύψεως» συνειδητοποίηση απλών, όχι όμως και αυτονόητων αξιών, όπως είναι η αγάπη και η καθαυτό ανθρώπινη φύση.

Η παράσταση θα φιλοξενηθεί από το Φεστιβάλ Αθηνών στην Πειραιώς 260 και ήδη ο μάνατζερ του Παντούρ κανονίζει περιοδεία σε μεγάλα θέατρα σε Ευρώπη, Αμερική και Αυστραλία. Αλλά πώς ο Γιώργος Κιμούλης κατάφερε να πείσει τον σκηνοθέτη να συνεργαστούν;

«Ο Τομάζ Παντούρ συγκαταλέγεται στις τρεις-τέσσερις σημαντικότερες φυσιογνωμίες στον χώρο του θεάτρου. Οι παραστάσεις του διδάσκονται στα πανεπιστήμια. Τον παρακολουθούσα χρόνια, ονειρευόμουν να βρεθώ σε μια δική του δουλειά. Πρόπερσι, που έκανα τη “Μήδεια” στην Επίδαυρο, έμαθα ότι η δική του “Μήδεια” θα παιχτεί ξανά, στη Σλοβενία, για δύο παραστάσεις. Πήρα άδεια από τις πρόβες και πετάχτηκα. Εντυπωσιάστηκα από την παράσταση. Είδα τον Παντούρ από μακριά, αλλά ντράπηκα να του μιλήσω. Επέστρεψα στην Αθήνα, βρήκα το e-mail του και του έγραψα συγχαρητήρια. Μου απάντησε αμέσως λέγοντάς μου ότι έπρεπε να τον αναζητήσω. Τον κάλεσα στη δική μου “Μήδεια”, με κάλεσε στην επόμενη δική του παράσταση, Ριχάρδος Β’ και Γ’. Τον Σεπτέμβριο του έστειλα άλλο e-mail ζητώντας του να σκηνοθετήσει τον “Λιρ”. Σε πέντε λεπτά μού είχε απαντήσει θετικά».

• Πώς ήταν η εμπειρία της συνεργασίας μαζί του;

Ο σκηνοθέτης κινείται περισσότερο σ’ αυτό που λέμε ποιητικό ρεαλισμό. Αντιμετωπίζει τη στάση του Λιρ, την απόφαση να χωρίσει το βασίλειό του ως διάθεση να αποδράσει από την πραγματικότητα που κατασκεύασε, παρ’ όλο που γνωρίζει ότι η γενιά που έρχεται, ενδεχομένως, θα είναι χειρότερη από τη δική του. Η περίφημη τρέλα του Λιρ, δηλαδή, θα μπορούσε να αποτελεί απόδραση σε μια «διπλανή ζωή», όπως θα έλεγε ο Χειμωνάς. Ομως, αποτυγχάνει. Ολα θα τον γειώνουν, θα τον τραβούν πίσω στην πραγματικότητα ώς το τέλος. Τελικά, το περιβάλλον μέσα στο οποίο κινούμαστε δομεί και την ίδια μας την ύπαρξη. Κι όταν προσπαθούμε να διαχωρίσουμε εαυτόν είναι σαν να κόβουμε το κλαδί από ένα δέντρο ελπίζοντας ότι θα ανθίσει. Οχι, θα σαπίσει.

• Θεωρείτε υπερβολή την άποψη ότι τέτοιοι ρόλοι συνιστούν μεγάλα ερμηνευτικά στοιχήματα για τον ηθοποιό;

Είναι επηρμένο να πιστεύεις ότι ρόλοι όπως ο Μάκβεθ, ο Λιρ, ο Αμλετ, ο Οιδίπους παίζονται. Επίσης, καραδοκεί και μια άλλη αυταπάτη για τον ηθοποιό που εμπλέκεται μαζί τους. Να νομίζει ότι αυτό που παίζει έχει σχέση με εκείνο που θέλει ο συγγραφέας. Οποια θεωρητική ανάλυση κι αν κάνεις, είναι θράσος να επαναπαύεσαι ότι παίζεις αυτό που είχε στο μυαλό του ο Σέξπιρ. Δεν παίζεις τον Λιρ, αλλά αυτό που σου έχει εμπνεύσει η μελέτη σου πάνω στο έργο, στον ρόλο.

• Σε εσάς, τι ενέπνευσε το έργο;

Ερωτήματα που κινούνται σε φιλοσοφικό επίπεδο, όμως με την έννοια της άμεσης, πρακτικής σχέσης τους με το 24ωρό μας, το προτσές της κοινωνικοπολιτικής ζωής μας. Θέλω να πω ότι η βασική κριτική που επιχειρεί στον Λιρ ο Σέξπιρ είναι απέναντι στην περίφημη δυτική σκέψη του διαχωρισμού. Δεν αντιμετωπίζει δηλαδή τα πράγματα ενοποιημένα, με τις διαφορές τους και μέσα στις διαφορές τους. Αλλωστε ο διαχωρισμός που θέλει να κάνει στο κράτος του εκεί παραπέμπει συμβολικά. Τα πράγματα λειτουργούν μέσα σε μια ενότητα και μέσα σ’ αυτήν ενυπάρχουν όλες οι διαφορές τους, κάτι που παρατηρεί κανείς στην καθημερινή διαπλοκή και συνεργασία των ανθρώπων. Για παράδειγμα: πώς εμείς οι δύο τώρα μπορούμε να δεχτούμε την ενότητα της σχέσης που διαμορφώνεται στον συγκεκριμένο χρόνο και τόπο μαζί με τις διαφορές μας; Και πώς γίνεται να μην πέφτουμε στην παγίδα διαχωρισμού αυτού που συμβαίνει μεταξύ μας εξαιτίας της ετερότητας που διαπιστώνει ο ένας πάνω στον άλλον, η οποία ενδεχομένως ωθεί τον καθένα μας να πράττει αντιστοίχως βιαιότητες; Γιατί ο διαχωρισμός είναι εκ των πραγμάτων βίαιος και οδηγεί όλα τα μέρη στην καταστροφή. Ο στόχος είναι, με σεβασμό στη διαφορά, τα πράγματα να διατηρούνται ως ενιαία.

• Αυτή η ενσωμάτωση δεν καταργεί την αναγκαιότητα της ρήξης;

Αλλο είναι η αποδοχή μιας διαρκούς σύγκρουσης, ο σεβασμός στην παραδοχή ότι τα πάντα κινούνται συγκρουσιακά με στόχο όμως την ένωσή τους. Η σύγκρουση έχει να κάνει με την ενότητα, όχι με τη διάσπαση. Αν αυτός ο τοίχος στέκεται όρθιος απέναντί μας είναι γιατί συγκρούεται το «συν» με το «πλην» του. Τα έχουμε μάθει στη φυσική αυτά, αλλά τα ξεχνάμε. Η ρήξη, λοιπόν, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κατάσταση μέσα στη διαδικασία ενοποίησης.

• Σας μετακίνησε υποκριτικά η συνεργασία με τον Παντούρ;

Η κάθε συνεργασία σε μετακινεί, ακόμα κι αν δεν το καταλαβαίνεις εσύ ή δεν το αντιλαμβάνονται οι άλλοι. Ο Παντούρ με μετακίνησε σε μια άλλη ερμηνευτική κατεύθυνση. Να βρίσκω διαφορετικές συνδέσεις, όχι σώνει και καλά γραμμικές. Κι αυτό θεωρητικά το γνώριζα, αλλά πρακτικά ίσως να μην μπορούσα να το κάνω. Να μην το επέτρεπε ο εγωκεντρισμός μου.

• Ή η μανιέρα σας;

Αυτές οι κατηγορίες περί μανιέρας και μανιερισμού ποσώς με αφορούν. Είναι ευτυχία για έναν καλλιτέχνη να έχει τη μανιέρα του, δηλαδή τον τρόπο του. Τα υπόλοιπα αφορούν εκείνους που ημιμορφωμένα ασχολούνται με την καμαρίλα της αγοράς στον χώρο του θεάτρου. Τα ακούω και απλώς χαμογελάω. Οπως και τις δηλώσεις ότι οι ηθοποιοί λειτουργούμε για το κοινό. Φυσικά απευθύνομαι στο κοινό, αλλά θέατρο κάνω για μένα. Το άλλο, ότι τάχα παίζω για τον κόσμο, είναι ψευδές. Είσαι ακόμα εκεί, στη σκηνή, γιατί δεν μπορείς να κάνεις αλλιώς. Ακόμα και τότε που κάποια μεγαλόπνοα σχέδια σε προδίδουν και λες «είναι η τελευταία φορά», πάλι ψέματα είναι. Θα επιστρέψεις στο ίδιο. Τελικά ισχύει αυτό που μου είχε πει κάποτε ο Βασίλης Παπαβασιλείου: «Ουδείς δυνατότερος του περιβάλλοντός του».

• Στον θίασό σας παίζουν εκλεκτοί εκπρόσωποι της νέας γενιάς ηθοποιών. Πώς τους βλέπετε;

Αυτό που διακρίνω στους νέους είναι τα αποτελέσματα της τσιγκουνιάς της γενιάς μου προς αυτούς. Και είναι πολλές οι συνέπειες αυτού του... ευγενούς κληροδοτήματός μας. Μη σε μπερδεύουν οι δηλώσεις που κάνουμε και τα βραβεία που μοιράζονται… Οι νέοι δεν είδαν ποτέ στα μάτια μας ένα ειλικρινές βλέμμα θαυμασμού. Και το βλέμμα που σε θαυμάζει το νιώθεις καλά. Η έλλειψη γενναιοδωρίας, λοιπόν, τους έκανε να λειτουργούν σαν κλειστές κάμαρες. Δεν ανοίγουν εύκολα τα παράθυρα και τις πόρτες τους γιατί η μίζερη ματιά μας τούς οδήγησε σε μια περίεργη, κρυφή αυτοαπαξίωση. Κι όταν κάποτε μπουκώνουν, εκρήγνυνται και εμφανίζουν συμπεριφορές υποτίθεται ακατανόητες. Αυτή η δυσαρμονία δεν είναι καλή, η νεότερη γενιά έχει πάντα ανάγκη τη γονεϊκή σχέση με την παλαιότερη. Το θέμα θίγεται και στον Λιρ. Δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι να αρθρώσεις ένα ολοκληρωμένο «εγώ» όταν είσαι ορφανός, αλλά η νεότερη γενιά μόνο έτσι δυστυχώς μπορεί να δει κάποιο φως. Να αποδεχτεί την ορφάνια της. Προς το παρόν βέβαια διατηρεί την ανάγκη αναζήτησης κάποιων «εξ αγχιστείας συγγενών»... Θέλει να συνυπάρχει με κάποιους γκουρού στο θέατρο, κάποιους υποτιθέμενους «θείους», «θείες»… Κάποτε θα τελειώσει η ανάγκη του χαρτζιλικιού που δίνουν αυτοί οι «θείοι» και θα πρέπει μόνοι τους, αυτόνομοι και ορφανοί, να περιπλανηθούν στον χώρο του θεάτρου.

• Αλήθεια, νιώθετε ανταγωνιστικά με καλούς νεότερους ηθοποιούς;

Οπως είπες, στην παράσταση παίζουν οι καλύτεροι εκπρόσωποι της γενιάς τους. Αν εγώ αφήσω έστω και για μια στιγμή να με θεωρήσει ο άλλος μη ανταγωνίσιμο λόγω θέσης, ηλικίας και πείρας, αλίμονό μου. Αυτό το είδος της βαμπιριστικής λειτουργίας στο θέατρο είναι αναγκαίο. Αρα τους δίνω τη δυνατότητα να πιστεύουν στην ειλικρίνεια ότι μπορούν να με ανταγωνιστούν· έτσι και εγώ να συνυπάρχω σχεδόν συνομήλικα.

• Τι θα θέλατε ν’ αλλάξει στη ζωή σας;

Αν γινόταν να κατάφερνα να κουράζομαι όσο μου επιτρέπει το σώμα μου. Η δραστηριότητά μου έχει σαν βάση τον εαυτό μου 15 χρόνια πριν. Ομως παρατηρώ ότι χρόνο με τον χρόνο καταπονούμαι παραπάνω από τις αντοχές μου. Δεν θέλω ν’ αλλάξει τίποτε στη ζωή μου. Οι χαρές και οι δυσκολίες πάνε μαζί. Ο άνθρωπος έχει έρθει να ζήσει, όχι για να είναι ευτυχισμένος ή δυστυχισμένος.

 

Είμαι δίπλα στον ΣΥΡΙΖΑ χωρίς πόστα και αξιώματα

• Εξακολουθείτε να στηρίζετε την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ; Τίποτα δεν σας προκαλεί να ασκήσετε κριτική;

Δεν είναι εύκολο ένας πρώην ατονικός, άπραγος πολίτης, πεπεισμένος επί χρόνια ότι το Πολιτικό δεν έχει καμία σχέση με το Κοινωνικό, την καθημερινή του ζωή, να συμπεριφέρεται ξαφνικά ως συμπολίτης της Πολιτείας. Ο κόσμος έκανε την υπέρβασή του, μην το ξεχνάμε, και τώρα περιμένει. Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση δεν έχει ανάγκη από τη στάση αναμονής, αλλά από τη συμμετοχή του. Αλλά αναπόδραστα αυτή η συμμετοχή συνάδει με όλο αυτό που δημιουργήθηκε μέσα στην ψυχοσύνθεση του Ελληνα τον τελευταίο καιρό. Υπάρχει η επιθυμία του να αντιταχθεί μαζί με τον φόβο. Πρέπει να πει σ’ αυτούς που αποφάσισαν να τον χρησιμοποιήσουν σαν πειραματόζωο ότι αρνείται να παίξει τον ρόλο. Και τότε αρχίζουν τα δύσκολα. Γιατί, τι θα σου πουν εκείνοι που σου έγραψαν τον ρόλο: «Συγγνώμη, παρεξήγηση, νόμιζα ότι ήθελες να γίνεις πειραματόζωο»; Είναι μεγάλη πολυτέλεια αυτή τη στιγμή που καιγόμαστε για να λύσουμε τα σημαντικά να αναλωνόμαστε σε κριτικές. Δεν δίνω σημασία στις επινοημένες ειδήσεις, ούτε κάνω την τρίχα τριχιά. Η δημοσιογραφική ανάγκη αναζητά σε καθημερινό επίπεδο κάτι, ακόμα κι ένα μη γεγονός για να το βαφτίσει είδηση.

• Το αντίθετο δεν συμβαίνει; Η κυβέρνηση να καθιστά είδηση γεγονότα που δεν είναι ευθέως ανάλογα του περιεχομένου που τους προσδίδει; Οπως, για παράδειγμα, η απομάκρυνση των κιγκλιδωμάτων στη Βουλή.

Εχουμε συνηθίσει να θεωρούμε ότι αυτά που έχουν σημασία στη ζωή μας είναι τα πράγματα που έχουν μόνο χρηστική αξία. Αυτά αντιλαμβανόμαστε ως ρεαλιστικά. Εξορίσαμε σ’ ένα μακρινό τοπίο κάθε τι που κινείται στον χώρο του συμβολικού βαφτίζοντάς το γελοίο. Ομως ο άνθρωπος που επέλεξε να ζει σ’ ένα περιβάλλον άνευ συμβολικής ερμηνείας πραγμάτων κινδυνεύει να χάσει την οποιαδήποτε ιδέα έχει στο μυαλό του. Γιατί το σύμβολο δεν είναι τίποτε άλλο από την ιδέα πίσω από τα πράγματα. Αρα το κιγκλίδωμα δεν είναι το σίδερο. Από τη στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ κυβερνά, επέστρεψε μέσω κάποιων κινήσεων η σημασία, η αξία του συμβολικού στον χώρο της πολιτικής. Και τι ανακαλύψαμε; Οτι κι ο κόσμος το έχει ανάγκη.

• Δεν επιθυμείτε να ηγηθείτε κάποιου πόστου στον πολιτισμό;

Τα έχω απαντήσει αυτά ξανά και ξανά. Είμαι δίπλα... Κι αυτό για μένα είναι πόστο… Δεν με ενδιαφέρουν τα αξιώματα. Επί 30 χρόνια με σταυροδοτούν χιλιάδες άνθρωποι. Παίρνω τόσες ψήφους όσες και ο πρώτος πολιτικός σε κάθε εκλογική αναμέτρηση. Αυτό για μένα είναι πολύ σπουδαίο, το μεγαλύτερο των αξιωμάτων. Και μόνο στη σκέψη ότι κάποιος σηκώνεται από το σπίτι του, πληρώνει το εισιτήριό του για να έρθει να σε δει στο θέατρο, μου φτάνει.

INFO:

Πειραιώς 260, Αίθουσα Δ-. «Βασιλιάς Λιρ» του Σέξπιρ. Σκηνοθεσία: Τομάζ Παντούρ. Διασκευή-Δραματουργική επεξεργασία: Livija Pandur. Μετάφραση: Γιώργος Κιμούλης. Δραματουργική επεξεργασία: Livija Pandur. Σκηνικά: Sven Jonke. Κοστούμια: Felype de Lima. Μουσική: Silence. Video: Dorijan Kolundžija. Φωτισμοί: Juan Gomez Cornejo. Σχεδιασμός ήχου: Mariano Garcia. Παίζουν: Γιώργος Κιμούλης (Βασιλιάς Λιρ), Στεφανία Γουλιώτη, Γιώργος Γάλλος, Κόρα Καρβούνη, Προμηθέας Αλειφερόπουλος, Πηνελόπη Τσιλίκα, Αργύρης Πανταζάρας, Χάρης Τζωρτζάκης. Παραστάσεις: από 16 Απριλίου έως 3 Μαΐου - Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή 20.30.

ΘΕΑΤΡΟ
«Το πάθος του για ζωή τού έκαψε τη ζωή»
Η Ειρήνη Λεβίδη θέλει να μιλήσει για το θέατρο. Ομως αφήνεται να παρασυρθεί στις πιέσεις μας και μιλάει για εκείνον: τον Λευτέρη Βογιατζή. Μια απώλεια που κανείς δεν έχει ακόμα συνειδητοποιήσει, πόσο μάλλον...
«Το πάθος του για ζωή τού έκαψε τη ζωή»
ΘΕΑΤΡΟ
Θεός, ποιμένας και πατέρας αφέντης
Στον «Φαέθοντα» του Δημήτρη Δημητριάδη, που ανέβασε ο Δημήτρης Καραντζάς στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων, ερμηνεύει έναν θρησκόληπτο, τυραννικό οικογενειάρχη, προσπαθώντας να αναδείξει το αδιέξοδο και την...
Θεός, ποιμένας και πατέρας αφέντης
ΘΕΑΤΡΟ
Ημέρες Μακρονήσου επί σκηνής
Το μυθιστόρημα του Μενέλαου Λουντέμη διασκευάζεται πρώτη φορά για το θέατρο από τη Σοφία Αδαμίδου σε σκηνοθεσία της Ρουμπίνης Μοσχοχωρίτη. Ο συγγραφέας αποτυπώνει τις πιο μαύρες σελίδες της σύγχρονης ελληνικής...
Ημέρες Μακρονήσου επί σκηνής
ΘΕΑΤΡΟ
Να δείξουμε την κυτταρίτιδά μας
Μετά την «Γκόλφω», την «Ερωφίλη», το «Σύσσημον», τον «Ορέστη», βαριετέ και άγρια σάτιρα; «Greek Freak/Fire and Fury!», η παράσταση που παίχτηκε διχάζοντας το κοινό το καλοκαίρι, στο Φεστιβάλ Αθηνών, επιστρέφει...
Να δείξουμε την κυτταρίτιδά μας
ΘΕΑΤΡΟ
Ορίζοντας την αρχιτεκτονική στον Μπέκετ
Μια πρωτότυπη multimedia παράσταση εμπνευσμένη από το πεζογραφικό έργο του Ιρλανδού συγγραφέα παρουσιάζει ο Δημήτρης Κουρτάκης από τις 18 μέχρι τις 20 Ιουλίου στην Πειραιώς 260. Ενας εσωτερικός μονόλογος ως...
Ορίζοντας την αρχιτεκτονική στον Μπέκετ
ΘΕΑΤΡΟ
Πολιτικά παιχνίδια παγιδεύουν το Εθνικό Θέατρο
Ο Στάθης Λιβαθινός έκανε τελικά τη μεγάλη κίνηση, αυτήν που δεν τόλμησε να κάνει ποτέ κανένας άλλος, αυτήν που θα συνδέσει το όνομά του με την ιστορία του Εθνικού Θεάτρου. Κατέβασε την «Ισορροπία του Nash»,...
Πολιτικά παιχνίδια παγιδεύουν το Εθνικό Θέατρο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας