• Αθήνα
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    24°C 22.8°C / 25.2°C
    2 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.8°C / 27.6°C
    4 BF
    53%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    27°C 27.0°C / 27.0°C
    3 BF
    80%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    3 BF
    83%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    4 BF
    78%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 23.5°C / 28.0°C
    1 BF
    62%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 19.2°C / 24.4°C
    3 BF
    36%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 21.6°C
    2 BF
    88%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.8°C / 29.4°C
    2 BF
    48%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 24.6°C
    4 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 25.4°C / 26.8°C
    6 BF
    69%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.6°C / 24.7°C
    3 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    2 BF
    83%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 26.8°C
    3 BF
    48%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    25°C 25.1°C / 25.5°C
    2 BF
    65%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.8°C / 27.8°C
    3 BF
    44%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    25°C 23.0°C / 25.4°C
    2 BF
    36%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.3°C / 22.7°C
    3 BF
    76%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 26.7°C
    2 BF
    72%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.6°C / 19.6°C
    2 BF
    77%

«Η μεγάλη πλατεία» - ΚΘΒΕ, σκηνοθεσία της Ελένης Ευθυμίου

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενας κόσμος μικρός, μέγας

  • A-
  • A+
Η παράσταση της Ελένης Ευθυμίου αναδεικνύει μοναδικά το μυθιστόρημα του Νίκου Μπακόλα, το οποίο διασκεύασε ποιητικά ο Ακης Δήμου, προσφέροντας στο κοινό τρεις ώρες πυκνού θεάτρου που κόβουν την ανάσα, βάζοντας στο κέντρο τον άνθρωπο, τον μικρό, που συμμετέχει στα «μεγάλα» γεγονότα, κρατώντας για τον εαυτό του μόνο κάποιο μικρό κομμάτι μνήμης.

Xθες η Θεσσαλονίκη μού αποκαλύφτηκε σαν πόλη αληθινά μεγάλη. Οπως παρουσιάστηκε μπροστά μου με όλο το ψυχικό απόθεμα, το ανθρώπινο φορτίο και τη χαμένη τύρβη των στιγμών της, ιστορική και μυθική, λησμονημένη και παρούσα. Η «Μεγάλη πλατεία» της Μονής Λαζαριστών είναι μια πολύ ιδιαίτερη στιγμή του θεάτρου μας, κι από κάθε πλευρά ό,τι πιο σημαντικό έχει παρακολουθήσει τα τελευταία χρόνια στο θέατρο της συμπρωτεύουσας. Θα είναι κρίμα αν δεν τη δουν κι άλλοι, πέρα από τους κατοίκους της, αν δεν σαγηνευτούν όπως εγώ. Είναι μια πανελλαδική επιτυχία.

Δεν θα ασχοληθώ εδώ με το μυθιστόρημα του Νίκου Μπακόλα, χαρακτηρισμένο από την κριτική μας ως μία από τις εμβληματικές καταθέσεις της μεταπολεμικής πεζογραφίας μας. Περιγραφικά μόνο να πω ότι ο Μπακόλας κατόρθωσε να περιγράψει έναν ποταμό κοιτώντας τα νερά μιας λίμνης.

Μέσα από τις ιστορίες τεσσάρων κεντρικών προσώπων, άσημων και αφανών, ο Μπακόλας απέδωσε την αίσθηση του μικρού στο μεγάλο, του εφήμερου στο αιώνιο, του ιστορικού στο επίκαιρο, έτσι ώστε αυτό που απομένει στα χέρια να μην είναι κάποιο μεγάλο «παράδειγμα ζωής», αλλά η ανεπαίσθητη υγρασία από το προσωρινό πέρασμα ενός αοράτου θιάσου. Μεγάλη λογοτεχνία, αλήθεια. Και μάλιστα όταν ο μοντερνισμός της δεν γίνεται από επίδειξη, αλλά από ανάγκη να συλληφθεί το ανολοκλήρωτο, το μακροπερίοδο και μαγικό (καθώς γράφει ο Μπακόλας), στις ζωές των ατελών, παράλογων και ποιητικών πλασμάτων της.

Μα αυτά όλα, κι άλλα πολλά, δεν υπάρχουν στο μυθιστόρημα της «Μεγάλης Πλατείας». Πλανιούνται ως αίσθηση γύρω της. Κι όμοια ο σκοπός του θεάτρου που θα την αποδώσει δεν είναι να περιγράψει την υπόθεση ή να μεταφέρει την «επιτυχία» της. Είναι να εξάρει τη μυθολογία πίσω από την ιστορία ή την περιπτωσιολογία. Πιστεύω πως αυτό πέτυχαν ο Ακης Δήμου και η Ελένη Ευθυμίου, ο ένας δίπλα στον άλλο, κι οι δυο κοντά στον Μπακόλα. Κάτι που σπάνια βλέπουμε στο θέατρο μας: μια σκηνή θεάτρου να πατάει στο βιβλίο και να υψώνεται σε ένα δικό της σύστημα αξιών. Πέρα από την οφειλόμενη hommage στον πεζογράφο, εδώ έχουμε το αληθινό «θέατρο». Ξεκινώντας από τον ομαδικό χορό και την αγορά, απευθύνεται στους πολίτες για να ακούσουν τις χθόνιες φωνές της πόλης όπου ζουν.

Για τον Ακη Δήμου η «διασκευή» αυτή, η ποιητική μάλλον μεταγραφή του έργου στο προσωπικό του ιδίωμα, αποτελεί την κορωνίδα των σχετικών εργασιών του. Για τη σκηνοθέτιδα, όμως, την Ελένη Ευθυμίου, που μας έχει ήδη εντυπωσιάσει στις προηγούμενες μικρότερης κλίμακας εργασίες της, το μέγεθος αυτής της «Πλατείας» είναι το τελευταίο σκαλοπάτι προς την καταξίωση.

Ούτε λίγο ούτε πολύ, η παράσταση της Μονής διαρκεί τρεις ώρες γεμάτες. Τρεις ώρες πυκνού θεάτρου, που παρακολουθείται με κομμένη ανάσα. Κι αν στην αρχή δυσκολευόμαστε απέναντι στην ιδιόρρυθμη, κάπως σύνθετη και πολυεπίπεδη αφήγησή του, με την πάροδο του χρόνου η αντίληψή μας απλώνει σε πράγματα του λόγου σε όλες τις διαστάσεις τους: το ένα και τα πολλά μαζί, το ιδιωτικό και το δημόσιο, η μέσα και έξω ζωή, ο έξω και μέσα κόσμος της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης…

Σταθερά η Ευθυμίου ξεκινά από τη συλλογική έκφραση. Η «χορικότητα» είναι το βασικό σημείο του ύφους της, ο πηλός από τον οποίο εξέρχονται τα προπλάσματα των προσώπων της. Το ίδιο πλαστικά το άμορφο την αρχή «πλήθος» της πόλης αποκτά την όψη Χορού: «γλύπτης» εδώ γίνεται η Μουσική που θέτει τα μέλη σε κίνηση, τα ενορχηστρώνει και τα τοποθετεί σε έναν χώρο και σε έναν λαϊκό χορό. Και δεν εννοώ μόνο την ακουστική μουσική, αλλά και τη μουσική που ενυπάρχει στην κίνηση, τον λόγο και στη γλώσσα, στο σώμα, ακόμα και στον αντίλαλο μιας εποχής.

Εξάλλου, πίσω από τον δημόσιο, συνεχώς ορατό κόσμο της πλατείας-ορχήστρας, βλέπουμε την πάροδο μιας άλλης, κινηματογραφημένης όψης, στην οποία προβάλλεται το τοπίο της εσωτερικής ζωής των προσώπων. Και όπως μπροστά μας ο Χορός στην κίνησή του δίνει την αίσθηση υγρού που μετακινείται, όπως αναταράσσεται το «ενυδρείο» της πόλης, έτσι και στην πίσω, τη βιντεοσκοπημένη έξοδο, κυριαρχεί το υγρό στοιχείο, που σμιλεύει, κατακλύζει, καθαίρει ή δολοφονεί τις μορφές.

Κι έτσι, δίπλα στο θέατρο της «χορικότητας» της Ευθυμίου γεννιέται το «θέατρο των εικόνων». Οι εικόνες που σχηματίζονται δεν είναι απλά άρτιες. Είναι αποκαλυπτικές. Η απεργία των καπνεργατών, ένα ζεϊμπέκικο του Φώτη, ο θάνατος της Αντιγόνης δίνονται με τρόπο που αποκαλύπτει τον βυθό και το μυστικό δράμα, έναν βίο που το δημοσιογραφικό κείμενο αφήνει πάντα ακάλυπτο.

Υπάρχει και μια ακόμη έξοδος – η γραφή του Μπακόλα. Είναι η έξοδος της ποίησης. Ας μην νιώθουν λοιπόν αυτά τα εφήμερα πλάσματα μόνα. Εχουν κάποιον να τα εξιστορεί, να διασώσει το πέρασμά τους. Είναι η δύναμη της τέχνης, της ποίησης πρώτα και του θεάτρου τώρα, να γεμίζει άδειες πλατείες με ανθρώπους και να τις κάνει να μοιάζουν πιο μεγάλες και πολύβουες, βάζοντας δίπλα στους ζωντανούς τους πεθαμένους.

Φτάνουμε λοιπόν πίσω από την ιστορία και την πολιτική σε εκείνο που μπορεί να προσφέρει το θέατρο απέναντι σε ένα μεγάλο έργο λογοτεχνίας. Να υπενθυμίσει πως στο κέντρο παραμένει ο άνθρωπος. Και μάλιστα ο άνθρωπος ο μικρός, με σάρκα και οστά, αδυναμίες και ατέλειες, αυτός που συμμετέχει στα «μεγάλα» γεγονότα κρατώντας για τον εαυτό του κάποιο μικρό κομμάτι μνήμης.

Από αυτό το μικρό φτάνουμε στο μεγάλο και από τη λιμνάζουσα πραγματικότητα στον ποταμό του μύθου. Και ακόμη παραπέρα. Στη θάλασσα… Η κόρη που πεθαίνει στο τέλος δείχνει πως η Ιστορία θα ζητάει πάντα τη θυσία μιας Ιφιγένειας. Και ο κυκλικός χορός στα καταγώγια θα καταλήγει σε ένα Ορατόριο ψυχών, που δηλώνουν την κυκλικότητα των πραγμάτων έξω από την κοινή θεώρηση του θνητού. Αφουγκραζόμαστε τη φωνή μιας «πλατείας» από την οποία όλοι διερχόμαστε, χωρίς να αντιλαμβανόμαστε την αξία της. Αξιον εστί.

Θα μου επιτρέψετε να παραθέσω όλους, τους πάντες όσοι συμμετείχαν σε αυτήν την έξαρση. Τα σκηνικά της Ευαγγελίας Κιρκινέ, τα κοστούμια του Αγγελου Μέντη, τη μουσική του Λευτέρη Βενιάδη, την κίνηση του Τάσου Παπαδόπουλου. Τους φωτισμούς της Ζωής Μολυβδά Φαμέλη, τον σχεδιασμό των βίντεο του Δημήτρη Ζάχου. Τη μουσική διδασκαλία του Παναγιώτη Μπάρλα. Και τους βοηθούς της σκηνοθέτιδας, ακόμα, τους Γιώτα Κουιτζόγλου και Γιάννη Βαρβαρέσο, όπως και της σκηνογράφου και ενδυματολόγου, την Έλλη Ναλμπάντη. Στην οργάνωση της παραγωγής η Αθανασία Ανδρώνη.

Ο Χορός της Μεγάλης Πλατείας αποτελείται από τους Ελένη Θυμιοπούλου (Αμαλία), Νίκο Καπέλιο (Χρίστος), Γιάννη Καραμφίλη (Ευριπίδης/Εκείνος), Μελίνα Κοτσέλου (Αλκμήνη), Νίκο Κουσούλη (Δημήτρης), Γιάννη Μαστρογιάννη (Φώτης), Νίκο Μήλια (Αγγελος), Δημήτρη Μορφακίδη (Ηλίας), Χρήστο Παπαδημητρίου (Γιάννης), Χρήστο Παπαδόπουλο (Στρατής), Δημήτρη Σακατζή (Παυλάκης), Εύη Σαρμή (Ελένη), Κατερίνα Σισίννι (Αγγέλα), Θεόδωρο Σκούρτα (Ευγένιος), Χριστίνα Σωτηριάδου (Αντιγόνη), Φωτεινή Τιμοθέου (Δόμνα), Βασίλη Τρυφουλτσάνη (Χάρης/Πλιατσικολόγος), Μάρα Τσικάρα (Ευθαλία), Βικτώρια Φώτα (Μπετίνη/Ειρήνη Καρανικόλα), Μαρία Χατζηιωαννίδου (Μυρσίνη).

Αυτή η πλατεία, η πόλη αυτή, αυτός ο κόσμος. Ο μικρός, ο μέγας.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΘΕΑΤΡΟ
Επίδειξη καλού θεάτρου
Μία «χορταστική» παράσταση τρεισήμισι ωρών με έντονη την εντοπιότητα και με πιο εντυπωσιακό στοιχείο της τη σκηνοθεσία του Θανάση Παπαγεωργίου. Η Εκάβη του Ταχτσή, με την απόδοση της Ελισάβετ Κωνσταντινίδου,...
Επίδειξη καλού θεάτρου
ΘΕΑΤΡΟ
Μια γενιά τυφλή και οπλισμένη
Η ομάδα influx της Θεσσαλονίκης, η οποία στο πρόσφατο παρελθόν μετέφερε τον Ιψεν στα δημοτικά συμβούλια και τα ορυχεία των Σκουριών, προκαλεί και πάλι έκπληξη με τη δραματουργική συνδρομή του Πρόδρομου...
Μια γενιά τυφλή και οπλισμένη
ΘΕΑΤΡΟ
Οι απλοί πολίτες φύλακες της πόλης
Ο Τσέζαρις Γκραουζίνις υπογράφει μια πολύ «γλυκιά» παράσταση, ποιητική, απλή σε μέσα, πυκνή σε νόημα. Δεν διατηρεί καθ’ όλη τη διάρκειά της το ίδιο επίπεδο έμπνευσης, η εκτέλεσή της όμως είναι άψογη και κρατά...
Οι απλοί πολίτες φύλακες της πόλης
ΘΕΑΤΡΟ
Σέξπιρ με νεανική φρεσκάδα
Πέντε απόφοιτοι της Δραματικής Σχολής του ΚΘΒΕ αποφάσισαν να μελετήσουν την ιδέα του ensemble, όπως και της ελευθεριάζουσας απόδοσης ενός κλασικού. Αγωνίζονται να φτιάξουν ένα θέατρο αληθινό, που παράγει...
Σέξπιρ με νεανική φρεσκάδα
ΘΕΑΤΡΟ
Μπάρκερ με παλιά λαϊκή μάσκα
Θεσσαλονίκη: «12 αναμετρήσεις με μια ιδιοφυΐα» και «Σωτηρία με λένε». Τον σκοτεινό συγγραφέα τον γνωρίσαμε από το «Υστατο σήμερα» του Λευτέρη Βογιατζή. Το καινούργιο έργο του παίζεται από την ομάδα...
Μπάρκερ με παλιά λαϊκή μάσκα
ΘΕΑΤΡΟ
Αριστοφάνης - Ηρώνδας σημειώσατε «Χ»
Δύο ποιητές, δύο εποχές, δυο νοοτροπίες, μια διαφορετική «μάχη» επί σκηνής του ΚΘΒΕ. Ο υπεύθυνος για τη δημιουργική σύνθεση των κειμένων Ακης Δήμου μάς μιλάει για την παράσταση «Αριστοφάνης - Ηρώνδας: Contra...
Αριστοφάνης - Ηρώνδας σημειώσατε «Χ»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας