Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το γαλλικό μελόδραμα στα καλύτερά του

Λάζαρος Γεωργακόπουλος

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το γαλλικό μελόδραμα στα καλύτερά του

  • A-
  • A+
Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος με ένα επιτελείο δεξιοτεχνών ηθοποιών παρουσιάζει τον κόσμο του Φλοριάν Ζελέρ, με το κοινό της πλατείας να ζει μια βραδιά ψυχικής φόρτισης, προσήλωσης και ταύτισης τέτοιας ισχύος ώστε κάποιες στιγμές να εκδηλώνει ζωντανά τις αντιδράσεις του.

Πέτυχε διάνα τη φορά αυτή ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος με τον «Γιο» του Γάλλου συγγραφέα Φλοριάν Ζελέρ, τον τελευταίο επίγονο της μεγάλης παράδοσης του γαλλικού βουλεβάρτου. Δεν πρόκειται για παραγωγή που περιορίζεται σε μια σεζόν, θα συμβούλευα μάλιστα όσους ενδιαφέρονται να επισκεφτούν την Κεντρική Σκηνή του Νέου Κόσμου να βιαστούν, -κάτι μου λέει πως εξαιρετικά σύντομα θα αρχίσουν οι λίστες αναμονής.

Γιατί όλα εδώ βαδίζουν κατ’ ευχήν. Πρώτα από όλα, ένα έργο εξαιρετικό σαν θέμα, δομή και γραφή. Επειτα, μια σκηνοθεσία που το υπηρετεί στέρεα. Και στο τέλος (ή στην κορυφή, όπως το δει κανείς) ένα επιτελείο ηθοποιών που το στηρίζει με τη δεξιοτεχνία και την κρυφή ικανοποίηση πως παρουσιάζουν -το ξέρουν- πρώτοι μια μεγάλη επιτυχία. Απομένει το κοινό της πλατείας που ζει μια βραδιά ψυχικής φόρτισης, προσήλωσης και ταύτισης τέτοιας ισχύος ώστε κάποιες στιγμές να εκδηλώνει ζωντανά τις αντιδράσεις του.

Το μυστικό πίσω από όλα είναι ένα. Εχουμε καθώς φαίνεται πάλι την επίδειξη του γαλλικού μελοδράματος στα καλύτερά του. Και στο κέντρο -πάντα- η οικογένεια, το κέλυφος της συγκάλυψης και αλληλοπροστασίας, που στη σκηνή θα αποκαλύψει καλυμμένες κρίσεις και ανέκφραστες ενοχές. Στα χέρια του Ζελέρ το παμπάλαιο όχημα θεάτρου αποκτά νέα δυναμική και εκ νέου σαγήνη.

Στον Ζελέρ όμως συμβαίνει και το εξής, μαζί. Πρόκειται για δραματουργό σπάνιας κατάρτισης. Συνθέτει το έργο του με απλότητα, σχεδιάζει με αδρές πινελιές, αποφεύγοντας να πάρει θέση, να προτείνει λύσεις, να καταφύγει στον διδακτισμό ή τη χειραγώγηση του θεατή. Αφήνει σε εμάς να γεμίσουμε τα περιγράμματα. Και δεν έβαλα γι’ αυτό τυχαία παραπάνω το κοινό σαν έναν από τους παράγοντες της παράστασης. Στον «Γιο» η μισή δουλειά πέφτει πάνω του.

Ο «Γιος» είναι κανονικά το τρίτο μέρος μιας τριλογίας του συγγραφέα με θέμα την οικογένεια. Εχουν προηγηθεί άλλα δύο, με παρόν το ζήτημα κάποιου νοσήματος που εμφανίζει ένα μέλος της, ανατρέποντας την «ομοιόστασή» της και φέρνοντας τα άλλα μέλη προ των ευθυνών και του πεπρωμένου τους. Εδώ, στον «Γιο», το νόσημα, ψυχικής αυτή τη φορά υγείας, θα κάνει τον πατέρα να πλησιάσει το παιδί του, προσπαθώντας να το σώσει.

Θα ήθελα όμως να αποφύγω όσο μπορώ εδώ την αναλυτική περιγραφή της υπόθεσης. Οχι γιατί υπάρχει κάποιο μυστήριο που μια άστοχη εκ μέρους μου αποκάλυψη θα χαλούσε. Μα γιατί έχω την εντύπωση πως η ουσία δεν βρίσκεται στο τι συμβαίνει, αλλά σε αυτό που κατά βάση περιγράφεται. Τα πάντα στη σκηνή θυμίζουν μια πραγματικότητα γνώριμη και κοντινή, τόσο κοντινή ώστε να φοβόμαστε μήπως κάποια στιγμή μάς αδράξει.

Τι κάνει λοιπόν το έργο τόσο δραματικό; Νομίζω πως η απάντηση βρίσκεται στη λύση της υπόθεσης. Οχι μόνο γιατί δεν είναι θετική μα γιατί το τέλος του «Γιου» αγγίζει σχεδόν τα όρια του τραγικού. Οταν τελικά κανείς δεν είναι υπεύθυνος τόσο ώστε να χρεωθεί μια τέτοια συμφορά. Στον κόσμο του Ζελέρ υπάρχουν καλές προθέσεις, αγνά κίνητρα και μια αληθινά συγκινητική προσπάθεια των γονιών να καταλάβουν το παιδί τους, να το αγκαλιάσουν και -κυρίως- να το σώσουν από την αρρώστια του.

Δεν είναι βέβαια τόσο επαρκείς στις μεθόδους τους, είναι αλήθεια. Εχουν διαπράξει λάθη στο παρελθόν, πιθανόν. Κι αν δεν μοιραζόμαστε τη δική τους κατάσταση, ακόμα κι αν δεν αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα που βρήκε το παιδί τους, έτσι όπως στέκουν ακάλυπτοι μπροστά μας, διάφανοι στις σκέψεις, τις επιθυμίες και τα αδιέξοδά τους, γίνονται απειλητικά συμπαθητικοί... «Απειλητικά», γιατί τους συναντούμε όχι στη ζωή μα στους φόβους και στις ενοχές μας.

Είναι τόσο ανθρώπινα αυτά, που δεν έχεις καν τη διάθεση να κουνήσεις το δάχτυλο από την απόσταση της πλατείας. Παρακολουθείς όμοιούς σου να βυθίζονται σε μια πραγματικότητα όπου κάθε τι, ακόμη κι η αγάπη, μπορεί να αποδειχτεί σωστό ή λάθος εκ του αποτελέσματος. Είναι να μη σου τύχει...

Η περίπτωση της οικογένειας του Ζελέρ δεν προσφέρεται λοιπόν για σεμινάριο... Γι’ αυτό θέλω να δω τον πρώτο που θα κατηγορήσει τον πατέρα για τις «ευθύνες» του σε ό,τι συνέβη στο παιδί... Ή μήπως τη μητέρα, γιατί -τι στο καλό;- δεν μπορεί να μην εμπλέκεται κι αυτή στην υπόθεση.. Ακόμα και εκείνη, τη «νέα σύζυγο» του μπαμπά, που έχει κι αυτή μερίδιο στο όλο δράμα... Μα είναι όλα αυτά σοβαρός σχολιασμός; Οχι, τίποτα άλλο παρά εύκολη, εξ αποστάσεως και αφ’ υψηλού κριτική. Η πραγματικότητα είναι πως ο καθένας μας μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος όχι μόνο για τα συνειδητά, μα και για όσα προξένησε άθελά του και -ίσως- κάποτε ελαφρά τη καρδία. Και τι προσφέρουν όλα αυτά όταν κινδυνεύεις να χάσεις τον γιο σου; Μικρή παρηγοριά...

Αυτό πιστεύω είναι που τελικά κάνει τον «Γιο» του Ζελέρ να δρα μέσα μας τόσο απλά και δυνατά. Πολύ σωστά ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος κράτησε τη νότα της γαλλικής καταγωγής του – τα πρόσωπά του φέρνουν την αύρα της γαλατικής φινέτσας και ευγένειας, ακολουθούν το δικό τους πρωτόκολλο συμπεριφοράς. Ηταν άλλωστε αυτή η γοητεία του γαλλικού βουλεβάρτου ανέκαθεν και θα ήταν κρίμα να χαραμιστεί τώρα από μια επιπόλαια εξοικείωση στα «καθ’ ημάς».

Η μοναδική μου παρατήρηση αφορά την τελευταία σκηνή του έργου που κατά την γνώμη μου θα μπορούσε να έχει παραληφθεί από τον συγγραφέα. Υπηρετεί μόνο το συναίσθημα και, όπως συμβαίνει με όλες τις παρόμοιες, ενέχει κι αυτή τον σπόρο του μελό. Εξάλλου δεν είναι σωστό να κλοτσάς πεσμένο άνθρωπο... κι εδώ ο Ζελέρ μάς έχει ήδη βάλει καταγής και θέλει να περάσει από πάνω μας ολόκληρο οδοστρωτήρα.

Χαράς ευαγγέλια βέβαια για τους ηθοποιούς. Νιώθουν πως παίζουν σε κάτι που έχει στηρίγματα και αβάντες, που φτάνει και «νιώθεται» στους απέναντι. Η μεστή και μελετημένη προσωπογραφία του δύστυχου, μοιραίου ανθρώπου, του πατέρα Πιερ, από τον Λάζαρο Γεωργακόπουλο, στην αγωνία και η πτώση του, είναι για σεμινάριο ρεαλιστικού θεάτρου. Γύρω από αυτόν κεντούν τους ρόλους τους η Δέσποινα Κούρτη σαν Αννα, γυναίκα-μητέρα ερμηνευμένη στα όρια της ερημιάς και της αξιοπρέπειας, και η Αννα Καλαϊτζίδου σαν Σοφία, η νέα σύζυγος που ακροβατεί και μετεωρίζεται στο κενό.

Εκείνος που εντυπωσιάζει όμως είναι ο Δημήτρης Κίτσος στον ρόλο του γιου Νικολά. Ο ρόλος είναι απαιτητικός, καθώς πρέπει να παραμείνει ώς το τέλος αίνιγμα, τρομακτικό κενό που δεν μπορείς να πιάσεις από πουθενά. Ο έφηβός του δεν μπορεί ούτε ο ίδιος να καταλάβει τον εαυτό του καθώς βαδίζει πάνω στον γκρεμό και μέσα του. Τον συμπληρωματικό ρόλο του γιατρού ερμηνεύει άριστα ο Γιώργος Μακρής. Τα κινητά σκηνικά της Ευαγγελίας Θεριανού αποδεικνύονται λειτουργικά, η μετάφραση της Κοραλίας Σωτηριάδου τρέχει αβίαστα.

Μπορώ σχεδόν να προβλέψω σε τι κατάσταση θα βγουν από το θέατρο του Νέου Κόσμου οι περισσότεροι θεατές του «Γιου». Υποψιάζομαι και τι θα είναι το πρώτο που θα κάνουν μόλις γυρίσουν σπίτι. Αυτό που έκανα κι εγώ. Θα βεβαιωθούν ότι τα παιδιά κοιμούνται ήσυχα στα κρεβάτια τους.

ΘΕΑΤΡΟ
Διαρρηγνύοντας το κέλυφος του «αμερικανικού ονείρου»
Ο Γιώργος Παπαγεωργίου στήνει μια παράσταση προσθέτοντας νότες φιλμικού εξπρεσιονισμού στο εμβληματικό έργο του Τενεσί Ουίλιαμς που με «ωμό ρεαλισμό» μετέφρασε ο Αντώνης Γαλαίος. Με μια ενδιαφέρουσα υφολογική...
Διαρρηγνύοντας το κέλυφος του «αμερικανικού ονείρου»
ΘΕΑΤΡΟ
«Τρεις αδελφές» μεστές
Από τις πιο επιδραστικές φωνές του θεάτρου μας, ο Δημήτρης Καραντζάς στην τελευταία του κατάθεση πάνω στο κλασικό έργο του Αντον Τσέχοφ τοποθέτησε τολμηρά στη θέση τριών εικοσάχρονων αδελφών τρεις κορυφαίες...
«Τρεις αδελφές» μεστές
ΘΕΑΤΡΟ
Ο καλύτερος Τσέχοφ των τελευταίων χρόνων
Με μια ομάδα δεμένη που αποδίδει τα μέγιστα, η Μαρία Μαγκανάρη έστησε μια εξαιρετική παράσταση, ζητώντας από τους θεατές να δουν πίσω από τους ρόλους ανθρώπους και πίσω από τους κανόνες όρους ζωής.
Ο καλύτερος Τσέχοφ των τελευταίων χρόνων
ΘΕΑΤΡΟ
Το γέλιο ενός παλιάτσου, η κραυγή ενός βασιλιά
Το αριστουργηματικό μυθιστόρημα του Φραντς Κάφκα μεταφέρεται στη σκηνή σε σκηνοθεσία του Ορέστη Τάτση, βάζοντας τους θεατές στο κέντρο της καφκικής κοσμολογίας και αγγίζοντας το «θέατρο του παραλόγου».
Το γέλιο ενός παλιάτσου, η κραυγή ενός βασιλιά
ΘΕΑΤΡΟ
Στον κόσμο των κωφών και του έρωτα
Ο Τάκης Τζαμαργιάς δίνει ζωή σε όσα «εκστομίζονται» και σε όσα σιωπούν εγκλωβισμένα στο σώμα των ηθοποιών στο υπέροχο βρετανικό έργο της Νίνα Ρέιν, όπου ξεχωρίζει η ερμηνεία του Μάνου Καρατζογιάννη στον ρόλο...
Στον κόσμο των κωφών και του έρωτα
ΘΕΑΤΡΟ
Πώς ο Περλέγκας ανανέωσε τον Πιραντέλο
​Αξίζει να στρέψουμε την προσοχή μας στην παράσταση του Γιάννου Περλέγκα στο Θέατρο Τέχνης όχι τόσο γιατί είναι μια αναντίρρητα «επιτυχημένη», όσο γιατί είναι μια καλλιτεχνικά γενναία πρόταση. Φέτος ειδικά,...
Πώς ο Περλέγκας ανανέωσε τον Πιραντέλο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας