Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
 Πάθη, ίντριγκες και όνειρα στον ταραγμένο ρου της ιστορίας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πάθη, ίντριγκες και όνειρα στον ταραγμένο ρου της ιστορίας

  • A-
  • A+
Σε διασκευή Ελσας Ανδριανού και σκηνοθεσία Αρη Τρουπάκη, η μεταφορά στη σκηνή του λογοτεχνικού έργου του Σωτήρη Πατατζή γίνεται σπουδή για την ανάγκη μιας κοινωνίας να αναζητήσει μέσα της μια ομορφιά ικανή να την ελευθερώσει.

Είναι μια γενναία προσπάθεια. Γιατί, ανάμεσα στα άλλα, η μεταφορά της «Μεθυσμένης πολιτείας» στη σκηνή της πλατείας Βικτωρίας ζητάει πρώτα γερή κατάρτιση, εμπειρία και τόλμη στο να αποφασίσει κανείς ποιο είναι το κείμενο αυτής της Πολιτείας, ανάμεσα σε τρεις ακόμα και αντιφατικές εκδοχές, μιας μεθυσμένης πορείας του συγγραφέα και της χώρας του από τη μια εποχή στην άλλη.

Ανάμεσα στο πρώτο μυθιστόρημα του 1948, από τον νεαρό και φανερά χαρισματικό συγγραφέα, πρώην ενωμοτάρχη στον Μεσοπόλεμο, στην Κατοχή μάχιμο μέλος του ΕΑΜ. Από το δεύτερο κείμενο, κατατεθειμένο δεκαπέντε χρόνια αργότερα, αυτή τη φορά από έναν πρώην αριστερό και νυν «δηλωσία» δημοσιογράφο, που απομακρύνεται σταθερά από το Κόμμα, άλλο τόσο όσο το Κόμμα απομακρύνεται από εκείνον.

Τέλος, από την τρίτη και τελική εκδοχή της «Πολιτείας» για την τηλεοπτική σειρά της έγχρωμης τηλεόρασης των αρχών του 1980 – κι αυτήν από τον συγγραφέα. Μέρες μεταπολίτευσης πια, αέρας Αλλαγής και πλατιάς απεύθυνσης προς τον λαό - ό,τι κι αν σημαίνουν αυτά στην εποχή τους.

«Μεθυσμένη πολιτεία» - Θέατρο Αλκυονίς

Για να είμαι ειλικρινής, στη θέση της Ελσας Ανδριανού, που μεταφέρει σε διάλογο το παλίμψηστο του Πατατζή, και του Αρη Τρουπάκη, που επιχειρεί να το ανεβάσει στη σκηνή, από τις τρεις αυτές επανωτές καταθέσεις της «Πολιτείας» θα φοβόμουν περισσότερο την τελευταία… Ας μη γελιόμαστε, δεν θα φέρει κόσμο στο ανακαινισμένο (μα και αρκετά ακόμη ντεμοντέ) θέατρο της Ιουλιανού κάποια συζήτηση περί πολιτικής συνείδησης στη μετεμφυλιακή Ελλάδα… Ο κόσμος θα παρακινηθεί από την ανάμνηση της καλής παλιάς σειράς που τυποποίησε το μυθιστόρημα και τους ήρωές του στη μνήμη της. Και που ηθελημένα ενέταξε την «Πολιτεία» σε ένα κλίμα ηθογραφίας και παλιομοδίτικης, ερμηνευτικής απόδοσης, και τα δύο ομοίως παράταιρα στις αρχικές, διόλου ρεαλιστικές, προθέσεις του Πατατζή, μακριά από τη λεπίδα του χιούμορ του.

Μακάρι να διαψευστώ σε αυτό. Γιατί, όπως κατανόησα, η προσπάθεια όλων στην παραγωγή της «Μεθυσμένης πολιτείας» προχωρά βαθύτερα, στοχαστικότερα, τολμηρότερα από κάποιο επίκαιρο αντιδάνειο μεταξύ τηλεοπτικού δέκτη και θεατρικής σκηνής.

Επιχειρεί αυτό το μόνο που κατά βάθος μπορεί να κάνει το θέατρο απέναντι σε έναν μύθο. Να μετατρέψει τον κόσμο του στο δικό του, δραματικό σύμπαν, πυκνώνοντας τη δράση και μεταποιώντας το μήνυμα των σελίδων του σε διδαχή φιλοσοφικότερη της ιστορίας. Επιφανειακά η διασκευή στο «Αλκυονίς» κουβαλά τον γνωστό μύθο του Πατατζή, για κάποιο προπολεμικό μπουλούκι που θα ριζώσει καταμεσής ενός –κάποιου– κάμπου, καταμεσής ενός –κάποιου– αυταρχικού καθεστώτος, καταμεσής μιας –κάποιας– φοβικής, συμπλεγματικής, επαρχιώτικης κοινωνίας, για να αναστατώσει τα λιμνάζοντα ύδατα, να αλλάξει το περιβάλλον της καθημερινής βροχής με ολίγον από Σέξπιρ και μπόλικο Καφέ Σαντάν – από κάποια στιγμή και μετά, να κάνει την εντελώς αντιποιητική πεζή πραγματικότητα να μοιάζει κάπως ποιητικότερη, θυμίζοντας την ομορφιά, ξυπνώντας τον έρωτα, γεννώντας πόθο και όνειρα, μεθώντας για λίγο τους κατοίκους της.

Κι όμως, το θέατρο αυτή τη φορά δεν τρέχει πίσω από το μυθιστόρημα. Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει. Είναι το θέατρο που προβάλλεται σαν η ποιοτική αντίληψη των πραγμάτων και η συνειδητοποίηση της ειρωνείας τους, εκείνο το σύμπαν υπαρξιακής παρενδυσίας στο οποίο ζουν τα πρόσωπα της –κάποιας και όποιας– Πολιτείας. Σαν να βλέπουμε το θεατράκι του επαρχιακού θιάσου του Πατατζή να φωλιάζει σε ένα μεγαλύτερο θέατρο της μικρής πολιτείας, κι αυτό με τη σειρά του να εντάσσεται στο μεγάλο θέατρο όλων μας.

Να ανεβαίνει τελικά στο θέατρο της κοινής μεταπολεμικής ιστορίας μας. Στη σκηνή δεν βλέπουμε μόνο την υπόθεση της «Πολιτείας» αλλά και την πορεία της συγγραφής της, με κάθε εκδοχή του Πατατζή να μεταγράφει, σχολιάζει, αναιρεί και προσαρμόζει την προηγούμενη στον ταραγμένο μεταπολεμικό ρου. Με μια ιδιοφυή στη σύλληψή της διπλή διανομή από τον σκηνοθέτη, η παράσταση φέρνει κοντά αντιθετικά δίπολα, σωματοποιεί τη διαλεκτική των καιρών, αναπτύσσει τον κρυφό διάλογο που υπήρξε ανάμεσα στις διαφορετικές εκδοχές της «Πολιτείας».

Σε αυτό το παλίμψηστο, λοιπόν, ο πολύς Νώντας (Δημήτρης Ημελλος) συμπίπτει με τον ανθρωπιστή μα ιδεολογικά θολό γιατρό, ο πολιτικοποιημένος φθισικός όσο και θανάσιμα μελαγχολικός Μιζέριας με τον γεμάτο καταπιεσμένο λίμπιντο γυμνασιάρχη (Ερρίκος Μηλιάρης), ο χαριτωμένος Κολοκυθοανθός (της πρώτης γραφής του πεζού) με το πρόσωπο του Σούρα (της δεύτερης) και –θεατρική αδεία– με τον εξαιρετικά σύνθετο Θεολόγο (Παναγιώτης Κατσώλης). Ο απλοϊκός Ενωμοτάρχης συμπίπτει με τον γεμάτο στόμφο θιασάρχη (Νίκος Αλεξίου) και η τυπική επαρχιώτισσα γυναίκα του με την ερωτικά ασθμαίνουσα «Γαλλικού» (Ερατώ Πίσση).

Παρόμοια, η παλιά θεατρίνα Μπέμπα ανατίθεται στη μητέρα του άυλου επαναστάτη Πελοπίδα (Αλεξάνδρα Παντελάκη) και ο ρουφιάνος της μικρής μας πόλης στον υποβολέα και ψιθυριστή του θιάσου (Βαγγέλης Ψωμάς). Σταθερά μένουν μόνο τα πρόσωπα της όμορφης Σειρήνας Ρένας (Κατερίνα Μισιχρόνη) –μια ακόμη Τρισεύγενη του θεάτρου μας χαμένη στους μεγάλους δρόμους της Ιστορίας– μα και του απλοϊκού βοσκού Μπε (Δημοσθένης Παπαδόπουλος), σαν αφηγητή και ποιητικού μεταλλάκτη της υπόθεσης. Οι δύο αυτοί γίνονται οι στύλοι της ποίησης γύρω από τους οποίους οι υπόλοιποι χορεύουν τον βιαστικό χορό τους.

Ιδού πώς μια διανομή μετατρέπεται σε σχόλιο πιραντελικού είδους για το προσωπείο και το αληθινό πρόσωπο, σε περιβάλλον τσεχοφικού αντίλαλου για την εσωτερική ζωή των προσώπων. Η μεταφορά του έργου γίνεται σπουδή για την ανάγκη μιας κοινωνίας να αναζητήσει μέσα της μια ομορφιά ικανή να την ελευθερώσει. Διδαγμένη από τον Αρη Τρουπάκη στο μεταξύ αισιοδοξίας και απαισιοδοξίας, τρυφερής ανθρώπινης ματιάς και ιδεολογικής ταλάντευσης, λεπτής συγκίνησης και ακόμα λεπτότερου χιούμορ, η παράσταση κρατάει από τις ουσίες της «Πολιτείας» τη μόνη που αναδίδει το άρωμα που τη μέθυσε. Τα σκηνικά του Κωνσταντίνου Ζαμάνη λιτά και αμιγώς θεατρικά, όπως πάντα, μια κλίμακα πάνω και πέρα από την υλική τους υπόσταση.

Ενα θέατρο που γεννά τον εαυτό του μπροστά μας κάθε βράδυ. Να βάλει τάξη στο χάος, να φωτίσει για λίγο τα σκοτάδια του παρελθόντος. Να αναπαραστήσει τη φευγαλέα αντανάκλαση της ζωής και ομορφιάς πάνω στη σκηνή, και στη ζωή μας.

ΘΕΑΤΡΟ
Στον βυθό της ελληνικής μικροαστικής πραγματικότητας
Στην εξαιρετικά πυκνή παράσταση που έστησε ο Βασίλης Μπισμπίκης, το κλασικό έργο του Στρίντμπεργκ αποτυπώνει με έντονο τρόπο όσα συμβαίνουν σε μια σημερινή οικογένεια: από τη νεοελληνική ασχήμια και την...
Στον βυθό της ελληνικής μικροαστικής πραγματικότητας
ΘΕΑΤΡΟ
Η Κάθριν Χάντερ κόντρα σε θεούς και δαίμονες
Η ατυχέστερη καλλιτεχνική στιγμή του φετινού καλοκαιριού στο κατάμεστο αργολικό θέατρο είχε μια αληθινή ηρωίδα, τη μεγάλη ηθοποιό που τιτάνια σήκωσε στους ώμους της, με επαγγελματισμό και αγάπη για το ελληνικό...
Η Κάθριν Χάντερ κόντρα σε θεούς και δαίμονες
ΘΕΑΤΡΟ
Αυθάδικος «Οθέλλος»
Μια ανατρεπτική, απελευθερωτική προσέγγιση του Σέξπιρ από τον Χάρη Φραγκούλη μας βάζει μέσα σε έναν κόσμο με αληθινό πρωταγωνιστή τον δαίμονα και πετυχαίνει να ταρακουνήσει, να ενοχλήσει.
Αυθάδικος «Οθέλλος»
ΘΕΑΤΡΟ
Φάρσα... εθνικών διαστάσεων
Το νέο έργο του Γιάννη Καλαβριανού και της Μαρίας Κοσκινά («Κουμ Κουάτ») έχει αποτυπώσει με κέφι και νεύρο τη γλυκιά τρέλα ενός «μοντέρνου» ζευγαριού στην Αθήνα το Πάσχα του 1972, μέσα στη χούντα. Οι έξι ρόλοι...
Φάρσα... εθνικών διαστάσεων
ΘΕΑΤΡΟ
Πώς ο Περλέγκας ανανέωσε τον Πιραντέλο
​Αξίζει να στρέψουμε την προσοχή μας στην παράσταση του Γιάννου Περλέγκα στο Θέατρο Τέχνης όχι τόσο γιατί είναι μια αναντίρρητα «επιτυχημένη», όσο γιατί είναι μια καλλιτεχνικά γενναία πρόταση. Φέτος ειδικά,...
Πώς ο Περλέγκας ανανέωσε τον Πιραντέλο
ΘΕΑΤΡΟ
Παράσταση με μεγάλα ονόματα, αλλά χωρίς νεύρο
Μπορεί να υπήρξε η πλέον φιλόδοξη παραγωγή του καλοκαιριού από την άποψη του δυναμικού των βασικών ηθοποιών της, ωστόσο οι «Βάτραχοι» που είδαμε τελικά στην Επίδαυρο ήταν μάλλον «παράσταση σκηνοθέτη». Γενικά...
Παράσταση με μεγάλα ονόματα, αλλά χωρίς νεύρο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας