Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Δεν θα τα παρατήσουμε επειδή το κακόγουστο κυριαρχεί»

Η Εύη Σαουλίδου ερμηνεύει την Κλυταιμνήστρα στον «Αγαμέμνονα»

ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Δεν θα τα παρατήσουμε επειδή το κακόγουστο κυριαρχεί»

  • A-
  • A+
Ερμηνεύει την Κλυταιμνήστρα στον «Αγαμέμνονα» που σκηνοθετεί η Ιώ Βουλγαράκη στην Επίδαυρο την Παρασκευή και το Σάββατο. Είναι το πρώτο μέρος της τριλογίας του Αισχύλου «Ορέστεια» που παρουσιάζει το Εθνικό Θέατρο σε ενιαία παράσταση αναθέτοντας τα τρία έργα σε τρεις σκηνοθέτιδες, στην πρώτη τους εμφάνιση στο αρχαίο θέατρο. Τις «Χοηφόρους» σκηνοθετεί η Λίλλυ Μελεμέ και τις «Ευμενίδες» η Γεωργία Μαυραγάνη.

Επί έναν χρόνο ο Φύλακας βρίσκεται πάνω στη στέγη των Ατρειδών αναμένοντας ένα φωτεινό σήμα, τη φρυκτωρία, την είδηση για την άλωση της Τροίας. Κι ένα πρωί το βλέπει. Ο βασιλιάς Αγαμέμνων επιστρέφει νικητής από την Τροία, μπαίνει θριαμβευτικά στο Αργος και στο παλάτι, φέρνοντας μαζί του, αιχμάλωτη, την Τρωαδίτισσα πριγκίπισσα, ιέρεια του Απόλλωνα και μάντισσα Κασσάνδρα. Η Κλυταιμνήστρα υποδέχεται τον σύζυγό της με τιμές υποκριτικές, έχοντας κατά νου το σχέδιο εκδίκησης για τον φόνο της κόρης τους Ιφιγένειας στην Αυλίδα.

Η Εύη Σαουλίδου έχει ξαναπαίξει στην «Ορέστεια», στον χορό, στο ανέβασμα της τριλογίας από τον Γιάννη Κόκκο, στο τέλος μάλιστα της παράστασης έβγαινε ως φάντασμα της Ιφιγένειας. Τώρα ερμηνεύει την Κλυταιμνήστρα στον «Αγαμέμνονα», το πρώτο έργο της τριλογίας του Αισχύλου, τη βασίλισσα που υποδέχεται τον βασιλιά «για να λάμψει η χώρα και ο θρόνος που τον φύλαγε η ίδια πιστά»...

«Η σκηνοθέτις έχει ρίξει το βάρος στον χορό», λέει η Εύη Σαουλίδου. «Σ’ ένα άβουλο πλήθος που ενώ θέλει να πάρει θέση, να πράξει, δεν το κάνει μέχρι να ακουστούν από το παλάτι οι κραυγές του Αγαμέμνονα καθώς τον μαχαιρώνουν. Τότε τρομάζουν οι γέροντες “για την τυραννίδα που ετοιμάζουν στην πόλη”. Εχω εστιάσει στο δίκιο της Κλυταιμνήστρας, στο να καταλάβω τι ισχύει στα λόγια της, την αλήθεια της πέρα από το ψέμα, τον γυναικείο δόλο, την επιτήδευση, την προσποιητή στάση.

»Ναι, έχει χαρά για την επιστροφή του Αγαμέμνονα αφού έρχεται η στιγμή να πραγματοποιήσει το σχέδιο εκδίκησης. Είναι μια γυναίκα που έμεινε πίσω, ολομόναχη να κυβερνά την πόλη και το σπίτι για δέκα χρόνια, όσο κράτησε ο πόλεμος. Με την Ιώ Βουλγαράκη μιλήσαμε πολύ πάνω σ’ αυτό, τι μπορεί να σημαίνει αυτή η δεκαετία για την Κλυταιμνήστρα, πώς συνδέεται με τη θυσία της κόρης της στην Αυλίδα.

»Δεν είναι μια συνηθισμένη γυναίκα, έχει υπερβεί τα όρια του φύλου της καθώς σκέφτεται και αποφασίζει σαν άντρας. Ο Βολανάκης λέει ότι το στοίχημα είναι να συναντηθείς με την ενέργειά της, όχι του προσώπου αλλά της επιθυμίας, της δύναμης της πράξης της. Στο έργο γίνεται αμέσως ορατή η κατάρα του οίκου των Ατρειδών, αυτός ο δαίμονας που στέκει πάνω από κάθε σκέψη, κάθε βούληση των ανθρώπων. Σαν μια μοίρα να τους οδηγεί σε πράξεις, ανίκανοι να της αντισταθούν ακόμα κι αν το θέλουν, και τελικά αφήνονται, υποτάσσονται σ’ αυτήν».

• Ποια είναι η μεγαλύτερη δυσκολία για τον ηθοποιό στην τραγωδία;

Πρόκειται για έργα τεράστια, με δεκάδες επίπεδα, δεν εξαντλούνται σε μια παράσταση ούτε για τους καλλιτέχνες ούτε για το κοινό. Επί χρόνια θα μπορούσες να ασχολείσαι και πάλι να μη σου αποκαλύπτονται όλα. Συχνά σκέφτομαι έργα που έχω παίξει και αναρωτιέμαι πώς θα ήταν αν τώρα, χρόνια μετά, δούλευα ξανά πάνω σ’ αυτά.

Δεν τελειώνουν γιατί όλα κινούνται σ’ ένα ενδιάμεσο. Δεν είναι άσπρο-μαύρο, κάθε φορά πηγαίνεις προς μία κατεύθυνση αφήνοντας κάποιες άλλες περιοχές γιατί δεν έχεις τον χρόνο να τις ψάξεις. Κι όσο πιο ανοιχτό αφήνεις το πεδίο τόσο έχεις την ευκαιρία την επόμενη φορά να συναντηθείς με καινούργια στοιχεία μέσα από διαφορετικές διόδους.

• Οι ηθοποιοί παραπονιέστε συχνά για έλλειψη χρόνου προετοιμασίας στο ανέβασμα αυτών των έργων.

Θα ήθελα περισσότερο χρόνο προετοιμασίας. Η μετάβαση από κλειστό χώρο σε ανοιχτό στην Αθήνα και μετά στην Επίδαυρο δεν αρκεί για να σταθμίσεις αλλαγές σε ποιότητες που συνδέονται με την κίνηση, τον χρόνο, τις θέσεις σου. Θα ήταν πολύ χρήσιμο αν είχαμε περισσότερες μέρες για πρόβα στην Επίδαυρο. Στην «Αντιγόνη» του Λευτέρη Βογιατζή μάς διατέθηκε μία έξτρα εβδομάδα προβών στο αρχαίο θέατρο κι αυτό βοήθησε πολύ την παράσταση. Το θέατρο είναι περίεργο άθλημα.

Εμπεριέχει ως προσωπικότητες, ως διαθέσιμο υλικό εμάς που δουλεύουμε πάνω στο συγκεκριμένο έργο και συγχρόνως στέκεται πάνω από εμάς. Δεν πιστεύω στον στείρο επαγγελματισμό αλλά ούτε ότι ο ηθοποιός οφείλει να συνδιαλέγεται με τις ψυχώσεις του άλλου ή τον στραβό ύπνο που έκανε το προηγούμενο βράδυ ο σκηνοθέτης. Πρέπει να είμαστε ανοιχτοί ώστε να αξιοποιούμε τα μέσα που διαθέτουμε στην πρόβα και η συλλογική δουλειά να προχωράει.

• Εχει τύχει να αισθανθείτε πως δεν καλύπτεστε καλλιτεχνικά σε μια παράσταση;

Σ’ αυτή την περίπτωση προσπαθείς να παραμένεις ψύχραιμη, επαγγελματίας. Αποφεύγεις κακοτοπιές, δεν οξύνεις το κλίμα. Κάνεις το καλύτερο προς τη λύση αδιεξόδων. Ομως έχω ευτυχήσει αρκετές φορές στο θέατρο. Ηταν εκείνες οι εποχές που δοκίμαζες τα όριά σου, άνοιγες σε καινούργια πράγματα, μάθαινες τον εαυτό σου. Ο Λευτέρης Βογιατζής λείπει από το ελληνικό θέατρο, μακάρι να είχαμε κι άλλους δέκα σκηνοθέτες σαν αυτόν.

Οσοι έχουμε συνεργαστεί μαζί του ξέρουμε καλά πως όσο δύσκολος, όσο απαιτητικός κι αν ήταν, αυτό που κυριαρχούσε στην επιμονή του ήταν η αγάπη για τον ηθοποιό. Ακριβώς γιατί δεν ζητούσε τα εύκολα, τα έτοιμα, μας οδηγούσε σε μια ισχυρή εσωτερική σύγκρουση, ευεργετικά αποκαλυπτική. Σύγκρουση που άνοιγε δρόμους, φανέρωνε στον ηθοποιό τρόπους, τεχνικές να διαχειριστεί το κείμενο, τη γλώσσα, τα κρυμμένα νοήματα, πήγαινε την έρευνα σε μεγάλα βάθη.

• Σήμερα προσφέρονται τέτοιες ευκαιρίες στους ηθοποιούς;

Υπάρχουν, όχι έτσι όπως θα ήθελα. Τα πράγματα γίνονται βιαστικά. Ολα πρέπει να προετοιμαστούν γρήγορα, να ανεβούν γρήγορα, να τελειώσουν γρήγορα. Κι αυτή η συνθήκη δεν βοηθάει όποιον πραγματικά ψάχνει. Δεν εννοώ πως αν διατεθεί περισσότερος χρόνος θα συμβεί οπωσδήποτε το καλύτερο, ωστόσο είναι καλό να έχεις το περιθώριο για να δοκιμάσεις τι θα προκύψει. Είμαστε αναγκασμένοι να αναμασάμε την ίδια τροφή, να αγκαλιάζουμε ως καινούργιο κάτι που έξω έχει ήδη ξεπεραστεί.

Στην Ελλάδα τα πάντα έρχονται με καθυστέρηση. Επίσης πέρα από το γρήγορο επικρατεί και το απλήρωτο. Είναι η τέχνη μας, την αγαπάμε, αλλά συγχρόνως ζούμε απ’ αυτήν.

• Μπορείτε να φανταστείτε τον εαυτό σας χωρίς το θέατρο;

Αγαπάω τη δουλειά μου αλλά ξέρω να εκτιμώ τη ζωή έξω από το θέατρο. Εχω πολύ καλή σχέση με τη φύση, τα δώρα που ακόμα μας προσφέρει. Κατάλαβα πως ό,τι αναζητούσα φεύγοντας από την πόλη μου, την Καβάλα, θα το αναζητώ είτε ζω σε μια μικρή είτε σε μια μεγάλη πόλη.

Τα ίδια πράγματα θα σε καλύπτουν, τα ίδια κενά θα δημιουργούνται. Με τους ανθρώπους της δουλειάς μπορώ να συζητώ, να προβληματίζομαι, να αναζητώ. Αλλά πρέπει να σου πω ότι έχω φίλους έξω από το θέατρο, πολύτιμους, αγαπημένους, που μου προσφέρουν εξίσου σημαντικά πράγματα και μου λείπουν πολύ όταν δεν τους βλέπω. Δεν είναι πάντα ονειρικά τα πράγματα στο θέατρο. Μερικές φορές λειτουργεί η ψευδαίσθηση για πρόσωπα και πράγματα και όχι η πραγματικότητα. Ευτυχώς διαθέτω το πανκ ένστικτο μιας λαϊκής καταγωγής που μου επιτρέπει να επανέρχομαι, να ισορροπώ.

• Ολόκληρη κουβέντα γίνεται γύρω από το «λαϊκό», το «λαϊκίστικο» και τις διαφορές τους, με όρους πολιτικούς, κοινωνικούς, λάιφ στάιλ…

Το λαϊκό, έτσι όπως το εννοώ εγώ, είναι ανεπιτήδευτα καθαρό, έχει μεγάλη ευγένεια, ένα είδος αριστοκρατικότητας, μια ντροπαλότητα, όχι δειλία. Το λαϊκίστικο είναι δειλό, προσβλητικό, αντιαισθητικό.

• Ωστόσο δεν βλέπουμε το λαϊκό να εκφράζεται συλλογικά, πολιτικά.

Κάθε μονάδα αυτής της μάζας που ονομάζουμε λαό, πριν συνδεθεί με το συλλογικό, πρέπει να έχει περιφρουρήσει την προσωπική αξιοπρέπεια, να έχει δημιουργήσει προσωπικές άμυνες απέναντι στο ευτελές. Είμαστε καταδικασμένοι να συνεχίσουμε την προσπάθεια. Δεν περιμένω κανέναν φωτεινό εγκέφαλο που θα έρθει με λύσεις, καμιά εξουσία που θα βελτιώσει τη ζωή μας.

Ακόμα κι αν οι κρατικές δομές δεν βοηθούν ας πάρουμε εμείς πρωτοβουλίες. Στο σχολείο, στη γειτονιά, στη δουλειά, στο σπίτι. Δεν λέω πως είναι εύκολο, λέω πως δεν πρέπει να κολλήσουμε άπραγοι στην αρνητική διαπίστωση. Ας κινητοποιηθούμε προσωπικά απέναντι σε ό,τι μας χειραγωγεί, μας αποδυναμώνει. Δεν θα τα παρατήσουμε επειδή το κακόγουστο κυριαρχεί. Θα επιλέξουμε τόπους, νησίδες όπου θα παίρνουμε ανάσες.

• Δεν είναι ειρωνικό στην εποχή της μιντιακής γρήγορης, εύκολης, μαζικής, σύνδεσης των ανθρώπων να έχει χαθεί η επικοινωνία;

Εχω εικόνα τού πώς διαμορφώνεται η επικοινωνία στα μέσα μαζικής δικτύωσης αλλά δεν με ενδιαφέρει να αφεθώ εκεί, ούτε να παρακολουθήσω, να σχολιάσω, να κρίνω. Πηγαίνω αλλού, σ’ εκείνο το πεδίο όπου η ουσιαστική σύνδεση και επικοινωνία είναι παρούσα. Καμιά τεχνολογία δεν πρόκειται να υποκαταστήσει τη ζωντανή ανθρώπινη επαφή, τον διάλογο, την ενέργεια, το ζωικό πάρε-δώσε που προχωράει μυαλό και αισθήματα.

Καθόμαστε τώρα η μία απέναντι στην άλλη και μπορώ να σε παρατηρώ. Τις εκφράσεις του προσώπου σου, το βλέμμα σου, μπορώ να καταλάβω τι θέλεις να φανερώσεις ή τι θέλεις να κρύψεις. Eχει συμβεί σε παρέες να ακούω γέλια ιντερνετικού τύπου, αυτό το «χα χα χα»... Εντάξει, συμβαίνει. Αλλά δεν θα ανακυκλώνω συνεχώς μια ανώφελη γκρίνια και κριτική. Θα πηγαίνω παραπέρα. Σε συνθήκες κανονικές, σε μέρη γόνιμα, σε ανθρώπους χρήσιμους.

Θα βρίσκομαι με εκείνους όπου μοιράζομαι απόψεις, διαφωνώ, μαθαίνω, ανταλλάσσω, αναρωτιέμαι πάνω σε κάτι πραγματικά ουσιαστικό. Θέλω να υπάρχω μέσα σε σχέσεις που είναι παρούσες, ζωντανές. Κι έπειτα, ας αναλάβει ο καθένας την ευθύνη του στον τρόπο ζωής. Ας διαλέξει είτε το πλαστό είτε το αληθινό.


INFO: Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου. «Αγαμέμνων» του Αισχύλου, 28, 29 Ιουνίου. Σκηνοθεσία: Ιώ Βουλγαράκη. Μουσική: Θοδωρής Αμπαζής. Κοστούμια: Πάρις Μέξης. Κίνηση: Μαρία Σμαγιέβιτς. Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου. Παίζουν: Δημήτρης Γεωργιάδης, Στέλιος Ιακωβίδης, Δέσποινα Κούρτη, Αλέξανδρος Λογοθέτης, Αργύρης Ξάφης, Εύη Σαουλίδου και 9μελής αντρικός χορός.

ΘΕΑΤΡΟ
Χτίστηκαν καριέρες πάνω στον διχασμό
Κάνει την πρώτη του εμφάνιση στο αρχαίο θέατρο Επιδαύρου σκηνοθετώντας την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη, που παρουσιάζει το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, και μας μιλάει για τα στοιχεία της τραγωδίας...
Χτίστηκαν καριέρες πάνω στον διχασμό
ΘΕΑΤΡΟ
Με ελλειμματική παιδεία, θριαμβεύει η βία που γεννάει ο φόβος
Εναν απολογισμό της θητείας του κάνει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου που σκηνοθετεί τις «Ικέτιδες» και μας προσκαλεί στην Επίδαυρο, παραμονή των εκλογών, για να ψηφίσουμε με μεγαλύτερη έμπνευση...
Με ελλειμματική παιδεία, θριαμβεύει η βία που γεννάει ο φόβος
ΘΕΑΤΡΟ
«Το σύνδρομο της χούντας μάς έκανε να μισήσουμε τη λέξη Ελλάδα»
Ο Δημήτρης Λιγνάδης μιλάει για τον τραγικό ήρωα που ερμηνεύει, για το είδος θεάτρου που θέλει να υπηρετεί, τις εκλογές που έρχονται, την παθογένεια της ελληνικής κοινωνίας και το δραματικό έλλειμμα Παιδείας....
«Το σύνδρομο της χούντας μάς έκανε να μισήσουμε τη λέξη Ελλάδα»
ΘΕΑΤΡΟ
Ενα μεγάλο γλέντι στη Μικρή Επίδαυρο
Μια ανάσα πριν από τις βουλευτικές εκλογές, στις 5 και 6 Ιουλίου, ένα γαμήλιο τραπέζι στρώνεται στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου, σε μια παράσταση που αποτυπώνει τη διαδικασία της μετάβασης της εξουσίας...
Ενα μεγάλο γλέντι στη Μικρή Επίδαυρο
ΘΕΑΤΡΟ
«Η χώρα σου είσαι εσύ ο ίδιος»
Μια «Αντιγόνη» που σχεδιάστηκε έτσι ώστε ο τόπος και οι άνθρωποί του να παίζουν τον βασικό ρόλο στον τρόπο προσέγγισής της θα δούμε στο Μικρό Θέατρο της Επιδαύρου σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Ντέλλα. Μας μιλά ο...
«Η χώρα σου είσαι εσύ ο ίδιος»
ΘΕΑΤΡΟ
«Κοντά στους αισχρούς τα αισχρά μαθαίνεις»
Η ηθοποιός που έχει δοκιμάσει επανειλημμένα τις δυνάμεις της στο αρχαίο δράμα δίπλα σε σπουδαίους σκηνοθέτες που πάλευαν εμμονικά με τα κείμενα, όπως ο Ανατόλι Βασίλιεφ και ο Λευτέρης Βογιατζής, πρωταγωνιστεί...
«Κοντά στους αισχρούς τα αισχρά μαθαίνεις»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας