Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μια παραβολή για την αλλοτρίωση του σύγχρονου ανθρώπου
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια παραβολή για την αλλοτρίωση του σύγχρονου ανθρώπου

  • A-
  • A+
Το ημιτελές, τελευταίο αριστουργηματικό μυθιστόρημα του Κάφκα ανεβαίνει σε διασκευή Ελσας Ανδριανού και σκηνοθεσία Ορέστη Τάτση

Τα πάντα κινούνται ή μένουν αμετακίνητα πέριξ του Πύργου. Οι άνθρωποι, τα γεγονότα οργανώνονται γύρω από αυτόν ως δυστοπία. Αυτός είναι το αυθαίρετο και ακατανόητο κέντρο αναφοράς, χωρίς κανείς να ξέρει πώς και γιατί.

Ενας κάποιος κύριος Κ. καταφτάνει σε ένα χωριό που ανήκει στην επικράτεια κάποιου Πύργου. Πιστεύει πως έχει προσληφθεί ως Χωρομέτρης, κάτι που σύντομα θα αποδειχθεί απλή προσδοκία. Ο διορισμός του είναι ένα λάθος της κατά τα άλλα αλάνθαστης διοίκησης. Ο κύριος Κ., παρότι ξένος στον νέο τόπο, πασχίζει να ενταχθεί και να κατανοήσει τη λειτουργία αυτού του παράλογου μηχανισμού. Δεν δείχνει να πτοείται, καταβάλλει κάθε προσπάθεια με μια σχεδόν ακατανόητη επιμονή.

«Ο Πύργος» του Φραντς Κάφκα, ένα έργο-παραβολή για την αλλοτρίωση του σύγχρονου ανθρώπου, μεταφέρεται από τις 29 Μαΐου και για 15 μόνο παραστάσεις στη σκηνή του Σύγχρονου Θεάτρου, σε διασκευή της Ελσας Ανδριανού και σκηνοθεσία του Ορέστη Τάτση.

«Ο Πύργος» του Κάφκα στο Σύγχρονο Θέατρο

Η Ελσα Ανδριανού πιστεύει πως μια θεατρική διασκευή υπηρετεί μια παράσταση και οφείλει να ακολουθήσει ένα νήμα που διαπερνά το έργο, όχι να «αποδώσει» το έργο: «Παρ’ όλα αυτά, η συνάντηση με ένα υλικό με όρους θεατρικής υλοποίησης θέτει άλλους όρους ανάγνωσης, από την άποψη τόσο της επιλογής ενός θέματος πολιτικού –όχι επικαιροποιώντας μια δεδομένη χρονική συγκυρία, αλλά επειδή εξ ορισμού δημόσιος και άρα πολιτικός λόγος εκφέρεται στη σκηνή– όσο και της ανάγκης να αποκρυσταλλωθεί το ανοιχτό σύμπαν ενός λογοτεχνικού έργου σε έναν συγκεκριμένο υλικό σκηνικό κόσμο».

Το ημιτελές και τελευταίο αριστουργηματικό μυθιστόρημα του Κάφκα έχει ανεβεί πολλές φορές στο θέατρο.

«Η αποστροφή του Κορνήλιου Καστοριάδη στο βιβλίο του “Παράθυρο στο Χάος” απαντάει σε όσους διερωτώνται γιατί ο “Πύργος” του Φραντς Κάφκα μεταφέρεται στη θεατρική σκηνή», λέει ο σκηνοθέτης Ορέστης Τάτσης. «Η δημιουργία ενός άλλου κόσμου με τα υλικά αυτού του κόσμου θα μπορούσε να είναι ο ορισμός της θεατρικής πράξης. Η αναμέτρηση με ένα τέτοιο κείμενο είναι άκρως σαγηνευτική. Πόσο μάλλον όταν οι ερμηνευτικές προσεγγίσεις είναι τόσο πολλές και φαινομενικά αντικρουόμενες. Σε μια παραβολή, όπως είναι ο “Πύργος”, οι μεταφυσικές ερμηνείες ενίοτε συγκρούονται με τις πολιτικές, κάτι το οποίο δεν αποτελεί αντίφαση.

»Ο Καρλ Γιάσπερς θεωρεί ότι το να είσαι υπεύθυνος για τις πράξεις ενός μηχανισμού τον οποίο ανέχεσαι, είναι πολιτική ευθύνη, το να υποστηρίζεις και να συνεργάζεσαι με τον μηχανισμό αυτό αποτελεί ηθική ευθύνη, το να μην αντιστέκεσαι σε αυτόν είναι μεταφυσική ευθύνη. Νομίζω ότι σε αυτή την παρατήρηση συναντιούνται ερμηνείες που μοιάζουν αντικρουόμενες».

Η απομόνωση του Κ. και η αμηχανία του, η έντονη επιθυμία του να έχει την αποδοχή απατηλών και ανώνυμων δυνάμεων συνοψίζουν την άποψη του Κάφκα για την αποξένωση και το άγχος που κυριαρχούν στην εποχή μας. Ο αφηγητής στο μυθιστόρημα ανάμεσα στις αλλεπάλληλες προσπάθειες θα αναρωτηθεί: «Εχει αντιταχθεί ή έχει υποκύψει ο κύριος Κ.;».

«Κανένας δεν μπορεί να δώσει απάντηση», λέει ο Ορέστης Τάτσης. «Σωστά πολλοί αναλυτές επισημαίνουν ότι ο συγγραφέας μιλά για τη γραφειοκρατία. Ο Κάφκα όμως φτάνει πολύ πέρα από αυτό. Η γραφειοκρατία είναι αυτό που περιβάλλει την πραγματικότητα, αλλά όπως γράφει ο ίδιος στον «Πύργο»: Η υπηρεσία και η ζωή μπλέκονται. Μερικές φορές, η μια παίρνει τη θέση της άλλης. Ο μηχανισμός στον οποίο αναφερόμαστε έχει ποτίσει τις ανθρώπινες σχέσεις. Αυτό που στα μάτια μας μοιάζει εφιαλτικό, ο συγγραφέας το τυλίγει μ’ ένα πέπλο γελοιότητας. Η ιστορία του κάποιου κυρίου Κ. μοιάζει με φάρσα.

»Ο ίδιος ο συγγραφέας διάβαζε τα κεφάλαια του βιβλίου του σε φιλικές παρέες με σκοπό να τους διασκεδάσει. Φέρνοντας στον νου τα λόγια του Τόμας Μαν: Το γέλιο, το να γελάς μέχρι δακρύων για ανώτερους λόγους, είναι ό,τι καλύτερο έχουμε. Ο,τι καλύτερο μας έχει μείνει. Θα συμφωνήσει μαζί μου κάποιος πως οι γεμάτοι αγάπη προβληματισμοί του Κάφκα στον “Πύργο” πρέπει να περιληφθούν ανάμεσα στα πιο μεγάλα έργα που έχει γεννήσει η παγκόσμια λογοτεχνία».


INFO: Σύγχρονο Θέατρο (Ευμολπιδών 45, Γκάζι, τηλ.: 2103464380). «Ο Πύργος» του Φραντς Κάφκα. Μετάφραση: Βασίλης Πατέρας. Σκηνικά: Κωνσταντίνος Ζαμάνης. Κοστούμια: Ελλη Παπαδάκη. Σχεδιασμός φωτισμών: Μελίνα Μάσχα. Επιμέλεια κίνησης: Πωλίνα Κρεμαστά. Μουσική σύνθεση: Κώστας Λώλος-Κώστας Στεργίου. Παίζουν: Νίκος Γιαλελής, Δημήτρης Μηλιώτης, Ιάκωβος Μηνδρινός, Σεμίνα Πανηγυροπούλου, Ναταλία Στυλιανού, Λυγερή Ταμπακοπούλου, Αρης Τρουπάκης. Παραστάσεις: Τετάρτη με Κυριακή στις 21.15, από 29 Μαΐου έως 16 Ιουνίου.

ΘΕΑΤΡΟ
«Το θέατρο είναι ομαδική υπόθεση»
Το βραβευμένο με Πούλιτζερ έργο της Αμερικανίδας Μάρσα Νόρμαν «Καληνύχτα μητέρα» φέρνει στη σκηνή του θεάτρου «Radar», έχοντας πλάι της τη Μαρία Σκούντζου. Ενα έργο που ερευνά τις ανθρώπινες σχέσεις με αλήθεια...
«Το θέατρο είναι ομαδική υπόθεση»
ΘΕΑΤΡΟ
Η Μαρία Στιούαρτ, η Γκάμπλερ και ο Χαλεπάς
Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα της 5ης Εποχής για την περίοδο 2019-2020 παρουσίασε ο Θέμης Μουμουλίδης στην καινούργια του στέγη, στο θέατρο «Αλμα». Μια φουλ σεζόν με 15 παραγωγές.
Η Μαρία Στιούαρτ, η Γκάμπλερ και ο Χαλεπάς
ΘΕΑΤΡΟ
«Το Θέατρο Τέχνης αξίζει άλλη αντιμετώπιση από την πολιτεία»
Γέννημα-θρέμμα του Θεάτρου Τέχνης, έκλεισε μια πενταετία στο τιμόνι του και συνεχίζει να διευθύνει τις δύο Σκηνές του, πιστή στη φιλοσοφία του Κουν, αλλά και ανοιχτή στις προκλήσεις της εποχής. Πιστεύει πως...
«Το Θέατρο Τέχνης αξίζει άλλη αντιμετώπιση από την πολιτεία»
ΘΕΑΤΡΟ
Το Θέατρο Τέχνης υποδέχεται τους Ιταλούς
Με ένα πλούσιο ρεπερτόριο, περσινές επαναλήψεις, νέες παραγωγές, αρκετές συνεργασίες με άλλους θεατρικούς οργανισμούς, με θέατρο για νέους, εφήβους και παιδιά, το Θέατρο Τέχνης ξεκινάει τη χειμερινή θεατρική...
Το Θέατρο Τέχνης υποδέχεται τους Ιταλούς
ΘΕΑΤΡΟ
«Κανείς δεν μένει ίδιος μετά την Τρικυμία»
Η θεατρική ομάδα Ρόδα παρουσιάζει την «Τρικυμία» του Σέξπιρ σκηνοθεσία Μαρίας Περετζή την 1η Σεπτεμβρίου στο θέατρο Βράχων του Δήμου Βύρωνα και στις 20 Σεπτεμβρίου στο θέατρο «Δημήτρης Κιντής» στην Ηλιούπολη....
«Κανείς δεν μένει ίδιος μετά την Τρικυμία»
ΘΕΑΤΡΟ
Το νήμα της ένωσης του χθες και του σήμερα
Δυο μεγάλα ονόματα της μουσικής και του χορού, ο Βαγγέλης Παπαθανασίου και ο Ράσελ Μάλιφαντ, συνεργάζονται στην πρωτότυπη παράσταση που συνδέει τη σύγχρονη τέχνη με την ελληνική λαϊκή παράδοση. Την πρεμιέρα...
Το νήμα της ένωσης του χθες και του σήμερα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας