Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Η αγάπη είναι ακατάβλητη»
Stavros Habakis
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Η αγάπη είναι ακατάβλητη»

  • A-
  • A+
Η Ιωάννα Μακρή πρωταγωνιστεί μαζί με τον Πέρη Μιχαηλίδη στο αριστούργημα του Ινγκμαρ Μπέργκμαν «Σκηνές από ένα γάμο», που σκηνοθετεί ο Νίκος Διαμαντής στο θέατρο Σημείο.

Ενα ζευγάρι καλλιεργημένων αστών μέσα σ' ένα γάμο είκοσι χρόνων. Ο Γιόχαν και η Μαριάν θα συνειδητοποιήσουν κάποτε ότι κάτι τους διαφεύγει στη σχέση τους. Κι όταν ένα βράδυ τούς επισκέπτεται ένα ζευγάρι φίλων που βρίσκεται στα πρόθυρα του διαζυγίου, αισθάνονται πως βλέπουν μια προβολή του δικού τους μέλλοντος. Μια δύσκολη, αναπόφευκτη, αντιφατική αγάπη τούς συνδέει, ο καθένας αδυνατεί να την αποτινάξει από πάνω του, αδυνατεί ν’ αλλάξει τον εαυτό του. Αυτές τις διακυμάνσεις παρουσιάζει ο Νίκος Διαμαντής στη σκηνή του θεάτρου Σημείο, σκηνοθετώντας το έργο του Ινγκμαρ Μπέργκμαν «Σκηνές από ένα γάμο» με την Ιωάννα Μακρή και τον Πέρη Μιχαηλίδη στους πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Παρακολουθώντας τη βιογραφία της σχέσης του ζευγαριού, η υφέρπουσα ειρωνεία, η απροκάλυπτη βία, ο ξαφνικός φόβος, η δύσκολη χαρά και η ανακουφιστική δειλία του άντρα και της γυναίκας αποκαλύπτονται ως παραφράσεις της ανθρώπινης ανάγκης να ζήσει κανείς με αγάπη. Αλλά τι είναι αυτό που το λένε αγάπη;... Γιατί την έχουμε τόσο ανάγκη; Μπορούμε να ζήσουμε δίχως να την αποζητούμε; Τι σημαίνει ν’ αγαπάς; Πώς μπορούμε να συνυπάρξουμε με τον άλλον στο πέρασμα των χρόνων μέσα σε μια σχέση αγάπης;

«Ολα αυτά τα ερωτήματα στην ουσία κυκλώνουν όλα τα νοήματα που μπορεί να έχει η λέξη “αγάπη”», λέει η Ιωάννα Μακρή, που ερμηνεύει τη Μαριάν. «Αυτό το ερώτημα, το δίλημμα, ανακύπτει διαρκώς στη ζωή μας αλλά παραμένει άλυτο. Ο Μπέργκμαν, χωρίς να απευθύνεται προσωπικά σε κάποιον, μιλά ωστόσο σε καθένα θεατή ξεχωριστά σαν να αφορά τη δική του ζωή. Αυτή ακριβώς η ιδιότητα, ότι διαπραγματεύεται ένα βαθιά ανεξάντλητο υπαρξιακό ζήτημα, χαρακτηριστικό συστατικό της ανθρώπινης φύσης, καθιστά το έργο διαχρονικό, άμεσο, βιωματικό.

Ιωάννα Μακρή

Ο Μπέργκμαν είναι η πραγματική ζωή

Γραμμένο το 1973, μοιάζει να γράφτηκε για το σήμερα. Είναι αυτή η ιδιότητα των προσώπων, του λόγου, των συναισθημάτων που καθιστούν τα γεγονότα της σκηνής μέρος μιας ζωής, η οποία θα έλεγες ότι εκτυλίσσεται τώρα, δίπλα μας, μέσα στα σπίτια μας. Οι σκηνές έχουν χαρακτήρα σχεδόν ασθματικά επίκαιρο. Είναι η ζωή που κυλά ανάμεσά μας. Τη γνωρίζουμε, την αναγνωρίζουμε. Δεν είναι αυτά τα γνωρίσματα ενός αριστουργήματος; Ενα έργο που ενώ το αισθάνεσαι δικό σου βίωμα, ταυτόχρονα είναι τόσο αριστοτεχνικά γραμμένο όπως ένα κλασικό λογοτεχνικό κείμενο».

Η Μαριάν είναι ένας μοναδικός χαρακτήρας για μια ηθοποιό, καθώς πάνω της ταυτοποιούνται αρχετυπικές ταυτότητες με τις οποίες αντιπαρατίθεται μια γυναίκα: σύζυγος, μητέρα, κόρη, ερωμένη, επαγγελματίας...

«Ο Μπέργκμαν παρακολουθεί τη μετεξέλιξη και την αλλαγή αυτών των ταυτοτήτων στη διάρκεια της ζωής της Μαριάν: στα είκοσι χρόνια, στα τριάντα, στα σαράντα... Η μοναδικότητα του ρόλου αφορά το γεγονός πως ο Μπέργκμαν έχει αντιληφθεί ότι η ζωή της ηρωίδας είναι μια διαρκής μάχη. Μοχθεί διαρκώς να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις που θέτουν οι άλλοι, να διασφαλίσει χώρο και χρόνο για τη δική της βούληση, αλλά -κυρίως- πασχίζει να αποδώσει πίστη στον εαυτό της. Να πειστεί δηλαδή η ίδια για την αξία και την αποτελεσματικότητα των επιλογών της. Πολεμά, ηττάται, αμφιβάλλει, δειλιάζει, συνθηκολογεί, ανθίσταται, πεισμώνει και εν τέλει διεκδικεί για τον εαυτό της το δικαίωμα να επινοήσει εκείνη τον εαυτό της. Αυτή η εσωτερική -αλλά κοινωνική και διαπροσωπική- πάλη καθιστά τη Μαριάν ένα κλασικό πρόσωπο της σύγχρονης δραματουργίας. Και την ίδια στιγμή αποτελεί μια εξέχουσα μεταφορά για τη λειτουργία του ηθοποιού. Ο,τι πολεμά να κερδίσει η Μαριάν, το πολεμάω κι εγώ μέσα της, όντας η ίδια, πάνω στη σκηνή».

Οι «Σκηνές από ένα γάμο» προβλήθηκαν αρχικά ως μίνι σειρά για τη σουηδική τηλεόραση το 1973 και την επόμενη χρονιά έγιναν ταινία για τον κινηματογράφο, βασισμένη στη σειρά, με τον Ερλαντ Γιόζεφσον και τη Λιβ Ούλμαν. Στο έργο υφέρπουν αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία, μην ξεχνάμε ότι ο σπουδαίος σκηνοθέτης είχε κάνει πέντε γάμους.

«Ο Μπέργκμαν είναι η πραγματική ζωή» λέει η Ιωάννα Μακρή. «Το διατυπώνω ίσως εμφατικά, αλλά έχω επίγνωση του τι λέω. Η ζωή πολλές φορές φορές χάνεται μέσα στον συρμό της καθημερινότητας. Ξεχνάμε, προσπερνάμε, παραβλέπουμε, παρανοούμε... Η τέχνη λοιπόν έρχεται να συμπυκνώσει, να υπογραμμίσει, να εστιάσει σ’ αυτό που πολλές φορές περνάει απαρατήρητο, αλλά είναι εκεί, μόνο που δεν το παρατηρούμε. Η υψηλή τέχνη λοιπόν δεν αντιγράφει τη ζωή, αλλά είναι η ίδια η ζωή επειδή μπορεί να επικεντρωθεί, να αναπαραστήσει και να δείξει την ουσία των γεγονότων και των συναισθημάτων. Ναι, οι “Σκηνές από ένα γάμο” είναι πραγματική ζωή. Και για τους ηθοποιούς και για τους θεατές γιατί ακουμπά κάτι πανανθρώπινο. Το νόημα είναι ότι η αγάπη -αν υπάρξει ποτέ- είναι ακατάβλητη.

»Επιζεί του χωρισμού, του θανάτου, της απουσίας, του γάμου, της ηθικής, της σιωπής. Η πραγματική αγάπη για τον Μπέργκμαν είναι κάτι πρωτεϊκό που διαπερνά όλα τα εμπόδια, τις συμβάσεις και τους θεσμούς. Υπό αυτή την έννοια η γυναίκα -αλλά και ο άντρας, καθώς σ’ αυτό το σημείο είναι αδιαχώριστοι- είναι ένα πρόσωπο που αναζητεί τη θέση του ανάμεσα στις απαιτήσεις, τις επιθυμίες και τη φαντασία της ζωής. Είναι αυτή η ισορροπία δύσκολη ή δυσκολότερη για μια γυναίκα; Ναι, στον σημερινό κόσμο παραμένει δύσκολη. Είναι αυτός ο αγώνας μέρος της προσπάθειας του γάμου; Ναι, θα μπορούσε να είναι, αλλά δεν θεωρώ ότι αυτό είναι αναγκαστικό –η σημερινή γυναίκα μπορεί να διεκδικήσει βούληση και εκτός γάμου. Είναι τόσα αυτά που θα μπορούσε να πει κανείς... Η δουλειά πάνω στο έργο, το έργο, ήταν για μένα μια μαθητεία. Το χαρακτηριστικό τέτοιων αριστουργημάτων είναι ότι μας αλλάζουν, μας καθιστούν πλουσιότερους».


INFO: Θέατρο Σημείο (Χαρ. Τρικούπη 4, Καλλιθέα, τηλ. 210-9229579). Μετάφραση: Χρήστος Χρυσόπουλος. Σκηνικά - κοστούμια: Αση Δημητρουλοπούλου. Φωτισμοί: Αννα Σμπώκου. Κατασκευές: Θανάσης Θαλασσινός. Παίζουν ακόμα οι Κατερίνα Παρισσινού και Λευτέρης Παπακώστας. Παραστάσεις: Πέμπτη ώς Κυριακή, 21.00.

ΘΕΑΤΡΟ
Η θυελλώδης ζωή μιας πόρνης
Η «Ρένα», το μυθιστόρημα του Αύγουστου Κορτώ, περιοδεύει σε όλη την Ελλάδα. Η Ρένα διηγείται τη θυελλώδη ζωή της αλλά και, άθελά της, ένα μεγάλο μέρος της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Μια παράσταση-ύμνος στην...
Η θυελλώδης ζωή μιας πόρνης
ΘΕΑΤΡΟ
Χτίστηκαν καριέρες πάνω στον διχασμό
Κάνει την πρώτη του εμφάνιση στο αρχαίο θέατρο Επιδαύρου σκηνοθετώντας την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη, που παρουσιάζει το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, και μας μιλάει για τα στοιχεία της τραγωδίας...
Χτίστηκαν καριέρες πάνω στον διχασμό
ΘΕΑΤΡΟ
Μπουρλότο στην αστική οικογένεια...
Το έργο «Βικτόρ ή Τα παιδιά στην εξουσία» του Ροζέ Βιτράκ είναι η δεύτερη μεγάλη καλοκαιρινή παραγωγή που θα παρουσιάσει το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος από την Παρασκευή στο Θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών...
Μπουρλότο στην αστική οικογένεια...
ΘΕΑΤΡΟ
Η απόγνωση είναι η πρώτη ύλη κάθε ξεσηκωμού
Ο Σάββας Στρούμπος είναι σκηνοθέτης που στοχεύει στον πυρήνα των κειμένων με τα οποία καταπιάνεται αναδεικνύοντας την καθολική πολιτική τους διάσταση με την πιο διαλεκτική, καίρια, σημασία, ακόμα περισσότερο...
Η απόγνωση είναι η πρώτη ύλη κάθε ξεσηκωμού
ΘΕΑΤΡΟ
Με ελλειμματική παιδεία, θριαμβεύει η βία που γεννάει ο φόβος
Εναν απολογισμό της θητείας του κάνει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου που σκηνοθετεί τις «Ικέτιδες» και μας προσκαλεί στην Επίδαυρο, παραμονή των εκλογών, για να ψηφίσουμε με μεγαλύτερη έμπνευση...
Με ελλειμματική παιδεία, θριαμβεύει η βία που γεννάει ο φόβος
ΘΕΑΤΡΟ
«Δεν θα τα παρατήσουμε επειδή το κακόγουστο κυριαρχεί»
Επί έναν χρόνο ο Φύλακας βρίσκεται πάνω στη στέγη των Ατρειδών αναμένοντας ένα φωτεινό σήμα, τη φρυκτωρία, την είδηση για την άλωση της Τροίας. Κι ένα πρωί το βλέπει. Ο βασιλιάς Αγαμέμνων επιστρέφει νικητής...
«Δεν θα τα παρατήσουμε επειδή το κακόγουστο κυριαρχεί»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας