Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο άνθρωπος πίσω από τον εθνικό ποιητή

Ο Δημήτρης Παναρετάκης παίζει και σκηνοθετεί την παράσταση που ζωντανεύει τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής και της συγγραφικής δημιουργίας του κορυφαίου Ζακυνθινού

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο άνθρωπος πίσω από τον εθνικό ποιητή

  • A-
  • A+

Ο Δημήτρης Παναρετάκης παίζει και σκηνοθετεί την παράσταση που ζωντανεύει τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής και της συγγραφικής δημιουργίας του κορυφαίου Ζακυνθινού.

Δεν θέλω να μου βάλουνε
εις το στερνό κλινάρι
μυρτιές, ούτε τριαντάφυλλα,
πάρεξ ετιάς κλωνάρι…

Με αφορμή τα 220 χρόνια από τη γέννηση του Διονυσίου Σολωμού η παράσταση «Φως… Διονύσιος Σολωμός», που παρουσιάζεται στο Θέατρο 104 σε κείμενο Κλεοπάτρας Εμμανουήλ και σκηνοθεσία Δημήτρη Παναρετάκη, επιχειρεί να μας μεταφέρει στον κόσμο του ανθρώπου που έμελλε να γίνει ο εθνικός μας ποιητής. Μια παράσταση σύγχρονης σκηνοθετικής ματιάς που απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες, που ζωντανεύει τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής και της συγγραφικής δημιουργίας του Διονυσίου Σολωμού.

«Το να αποφασίσεις να καταπιαστείς με τη δραματουργική διάπλαση μιας προσωπικότητας του μεγέθους του Διονυσίου Σολωμού και να την παρουσιάσεις στη σκηνή, μοιάζει σαν να θέλεις να πετάξεις με αλεξίπτωτο πάνω από τον Ατλαντικό» λέει ο Δημήτρης Παναρετάκης. «Διάβασα πολλά, και αντιφατικά, κατά τη διετή σπουδή μου πάνω σ’ αυτόν τον Ελληνα ποιητή, τον οποίο, πρώτος ο μαθητής και επίσημος εκδότης του Ιάκωβος Πολυλάς, χαρακτήρισε “εθνικό”. Η φράση του… “αναρωτιέμαι αν βάδισα σωστά…” μου κίνησε την περιέργεια. Είναι δυνατόν ο εθνικός ποιητής να αναρωτήθηκε κάτι τέτοιο; Μελετώντας άρχισα να πλάθω ένα πρώτο καλούπι».

Ο Ζακυνθινός ποιητής του «Υμνου εις την Ελευθερίαν», των «Ελεύθερων Πολιορκημένων», της «Γυναίκας της Ζάκυθος» έζησε ιδιόμορφα παιδικά χρόνια, εφηβεία σε ξένο τόπο, επιστροφή σε πατρίδα εμπόλεμη χώρα. Μεγάλωσε μέσα σε συνεχείς δυσκολίες. Σε ταραγμένο οικογενειακό περιβάλλον, με εσωτερική αγωνία, μοναξιά, νευρικούς κλονισμούς, αλκοολισμό, οικογενειακές δίκες, καθώς υπήρξε εξώγαμο παιδί του κόντε Νικόλαου Σολωμού και της υπηρέτριάς του Αγγελικής Νίκλη.

Ο Σολωμός μετά τις σπουδές του στην Ιταλία επέστρεψε στη Ζάκυνθο, αλλά το 1828, έχοντας οικονομικές διαφορές με τον αδελφό του Δημήτριο για κληρονομικά ζητήματα, μετακόμισε στην Κέρκυρα αναζητώντας ένα πιο πνευματικό περιβάλλον, αλλά και την «απομονωμένη ησυχία του» για να συνεχίσει το έργο του. Εκεί ξεκίνησε να μελετά τη γερμανική ρομαντική φιλοσοφία και ποίηση, διαβάζοντας τις ιταλικές μεταφράσεις έργων σπουδαίων συγγραφέων. Είχε έντονα ανεπτυγμένο το αίσθημα της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας και εχθρευόταν κάθε μορφή λογιοτατισμού.

Το τέλος του ήταν άδοξο. Υστερα από τρία εγκεφαλικά, έπεσε σε παραλήρημα όπου απήγγειλε ένα από τα ποιήματά του. Ο Σολωμός ήταν ένας ποιητής που καιγόταν από το πάθος για την ελευθερία και την τέχνη. Μια πολύπλευρη προσωπικότητα, ένας ευαίσθητος άνθρωπος που μόνιμα μαχόταν τους προσωπικούς του δαίμονες, μένοντας ταυτόχρονα πάντα πιστός στην πατρίδα και τα ιδανικά του.

Πολλά από τα καλύτερα ποιήματά του («Ο Κρητικός», «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», «Ο Πόρφυρας») έμειναν ανολοκλήρωτα κι αυτή η αποσπασματικότητα του έργου του έκανε τον Βάρναλη να πει: «Ο Σολωμός πάντα τα έγραφε, αλλά ποτές του δεν τα έγραψε»...

Οταν ο ποιητής συνάντησε τον Σπυρίδωνα Τρικούπη το 1822 του διάβασε το ιταλικό «Ωδή για την πρώτη λειτουργία». Ο πρωθυπουργός παρέμεινε σιωπηλός και ύστερα είπε: «Η ποιητική σας ιδιοφυΐα σάς επιφυλάσσει μια διαλεχτή θέση στον ιταλικό Παρνασσό. Αλλά οι πρώτες θέσεις εκεί είναι πιασμένες. Ο ελληνικός Παρνασσός δεν έχει ακόμη τον Δάντη του»... Μάλιστα ήταν εκείνος που βοήθησε τον Σολωμό στη μελέτη των ελληνικών ποιημάτων, προκειμένου να εξελίξει τη χρήση της ελληνικής γλώσσας.

Ποιος ήταν τελικά αυτός ο μοναχικός, μανιώδης, επίμονος, ευσπλαχνικός, απόλυτος, ιδιότροπος, αθεράπευτα ρομαντικός που δεν κράτησε ποτέ γυναίκα στα χέρια του παρά «μόνο στο νου και στα όνειρά του;»...

«Διαβάζοντας όλα αυτά που αφορούν τη ζωή του Σολωμού, έβλεπα ξεκάθαρα την ανάγκη του να μιλήσει για πανανθρώπινες αξίες» λέει ο Δημήτρης Παναρετάκης. «Την ανάγκη του να μιλήσει για αναζήτηση φωτός και ελπίδας. Ελπίζω ο θεατής να δει στη σκηνή το απόσταγμα αυτής της αναζήτησης, τόσο της δικής του όσο και της δικής μου προκειμένου να φωτίσω με τη σκηνοθεσία και τη μουσική μου το κείμενο της Κλεοπάτρας Εμμανουήλ. Ελπίζω, φεύγοντας να έχω καταφέρει να του μεταφέρω λίγο από το φως του».

INFO: Θέατρο 104 (Ευμολπιδών 41, Γκάζι, Κεραμεικός, τηλ.: 210-3455020). «Φως... Διονύσιος Σολωμός». Σκηνοθεσία-Σκηνογραφία-Μουσική: Δημήτρης Παναρετάκης. Κινησιολογική επιμέλεια: Ελβίρα Μπαρτζώκα. Σχεδιασμός φωτισμών: Βαγγέλης Σαγρής. Κοστούμια: Parthenis. Ενορχήστρωση συμφωνικού κομματιού: Νίκος Παναγιωτόπουλος. Ηλεκτρική κιθάρα: Ανδρέας Ευριπίδου. Ερμηνεύουν: Κλεοπάτρα Εμμανουήλ, Γιώργος Καπετανάκος, Πάνος Λουκαΐδης, Δημήτρης Παναρετάκης. Ηχογραφημένες συμμετοχές: Μαρίνα Σωκράτη, Βάιος Καμινιώτης. Κάθε Παρασκευή στις 21.00.

  

ΘΕΑΤΡΟ
«Η φαντασία σε πηγαίνει σε μέρος υπαρκτό»
Ο ποιητής και μεταφραστής, Στρατής Πασχάλης, συνθέτει ένα κείμενο που ενώνει την ποίηση με το θέατρο. Το «Δόξα κοινή» εμπνέεται από το ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου «Εις την Οδό των Φιλελλήνων» και ο Δημήτρης...
«Η φαντασία σε πηγαίνει σε μέρος υπαρκτό»
ΘΕΑΤΡΟ
Το θέατρο είναι ριζωμένο στην ψυχή των Ελλήνων
Ο Δημήτρης Μαυρίκιος, συνεργάζεται για πρώτη φορά με την Μπέττυ Αρβανίτη σκηνοθετώντας το «Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι» του Τένεσι Ουίλιαμς, «ένα από τα πέντε πιο τολμηρά κείμενα του 20ού αιώνα». Δύο γυναίκες...
Το θέατρο είναι ριζωμένο στην ψυχή των Ελλήνων
ΘΕΑΤΡΟ
«Η πολιτεία να μας στηρίξει αποφασιστικά και ουσιαστικά»
Η καλλιτεχνική διευθύντρια του Θεάτρου Τέχνης, Μαριάννα Κάλμπαρη, μιλάει για τη ζημιά που προκάλεσαν η πανδημία και τα υποχρεωτικά μέτρα περιορισμού στο θέατρο.
«Η πολιτεία να μας στηρίξει αποφασιστικά και ουσιαστικά»
ΘΕΑΤΡΟ
«Το κοινό θα επιστρέψει διψασμένο στις αίθουσες»
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος αξιοποιεί μέσω του διαδικτύου το καταπληκτικό αρχείο του οργανισμού, στρέφει την προσοχή του στις καλοκαιρινές παραστάσεις «Ορνιθες» και «Γκόλφω»...
«Το κοινό θα επιστρέψει διψασμένο στις αίθουσες»
ΘΕΑΤΡΟ
Μια ονειρική παράσταση για τη μητρότητα
Σκηνοθετεί την «Πτέρυγα» στο θέατρο Χώρος, μια παράσταση ξεχωριστή, γεμάτη συγκίνηση και χιούμορ, με αφορμή ένα προσωπικό βίωμα: την εμπειρία της κύησής της στη διάρκεια μιας δύσκολης, παρατεταμένης...
Μια ονειρική παράσταση για τη μητρότητα
ΘΕΑΤΡΟ
Οταν πέφτει... «Το βρακί»
Η Μαριλίτα Λαμπροπούλου σκηνοθετεί στο θέατρο Skrow το έργο του Γερμανού συγγραφέα Καρλ Στέρνχαϊμ που με ιδιότυπα κωμική γλώσσα σατιρίζει την υποκρισία της ανερχόμενης μεσαίας τάξης, προαναγγέλλοντας το...
Οταν πέφτει... «Το βρακί»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας