Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Με την αυτοκριτική κατανοούμε και τι σημαίνει φιλότιμο»

Ο Γιάννης Μπέζος το δηλώνει εξ αρχής: «Γίνομαι σκληρός, αλλά λέω την αλήθεια μου»

ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Με την αυτοκριτική κατανοούμε και τι σημαίνει φιλότιμο»

  • A-
  • A+

Σκηνοθετεί, πρωταγωνιστεί θεατρικά και τηλεοπτικά, αρθρογραφεί. Η δημόσια εικόνα του συμπράττει με τον δημόσιο λόγο του, καθώς και με τις επαγγελματικές του επιλογές. Ο Γιάννης Μπέζος το δηλώνει εξ αρχής: «Γίνομαι σκληρός, αλλά λέω την αλήθεια μου». Ακριβώς αυτό κάνει και σε αυτή τη συνέντευξη. Αφορμή, το «Υπάρχει και φιλότιμο» των Αλέκου Σακελλάριου-Χρήστου Γιαννακόπουλου (πρωτανέβηκε στο θέατρο Τέχνης με τίτλο «Ανώμαλη Προσγείωση») που ανεβάζει στο θέατρο Προσκήνιο και έκανε πρεμιέρα μόλις χθες.

Συνέντευξη

• «Υπάρχει και φιλότιμο». Μια λέξη που δεν μεταφράζεται και ένας τίτλος που είναι καταφατικός και όχι ερωτηματικός. Σήμερα θα έμπαινε ερωτηματικό;

Ο τίτλος έχει να κάνει με την έλλειψη αυτοκριτικής. Από αυτό πάσχουμε. Εχουμε περίσσεια κριτικής, αλλά από αυτοκριτική δεν. Εάν κάναμε περισσότερη αυτοκριτική, θα είχαμε περισσότερο κατανοήσει και τι σημαίνει «φιλότιμο». Φιλότιμο σημαίνει πως κατεβαίνεις από τον θρόνο σου. Πως καταλαβαίνεις ότι δεν είσαι μόνος σου σε αυτόν τον πλανήτη.

• Πώς γίνεται στη μόνη χώρα που υπάρχει αυτή η λέξη να μην την καταλαβαίνουμε;

Ακριβώς γι’ αυτό την επινοήσαμε. Οι Ελληνες επινοούμε διάφορα, όταν δεν τα έχουμε μέσα μας. Δεν είναι τυχαίο πως αυτή τη λέξη τη χρησιμοποιούμε πάρα πολύ συχνά, αλλά δεν την εννοούμε. Γενικά, είμαστε άνθρωποι της πολυλογίας. Πάρα πολύ μάλιστα. Οχι μόνο οι πολιτικοί - όλοι! Οι συνάδελφοί μου, δε, κατά κόρον! Λέμε, λέμε, χωρίς να εννοούμε αυτά που λέμε. Εχουμε και ένα άλλο: άλλα λέμε στην ιδιωτική μας σφαίρα και άλλα στη δημόσια. Ομως, αν θέλεις να ’σαι σοβαρός, ο δημόσιος λόγος μετράει περισσότερο. Αλλά φοβόμαστε. Και δειλιάζουμε. Μην... εκτεθούμε.

• Γιατί τελευταία προτιμάτε έργα αυτού του ρεπερτορίου -θεατρικά που έχουν γίνει ταινίες;

Γιατί είναι πολύ καλό θέατρο. Ο «Ηρωας με παντούφλες» του Σακελλάριου ή «Η γυνή να φοβήται τον άνδρα» του Τζαβέλλα είναι πολύ καλύτερα έργα από τη «Φιλουμένα Μαρτουράνο» του Ντε Φιλίπο. Αυτό πιστεύω εγώ: είναι καλύτερα, πιο ενδιαφέροντα και πιο καλογραμμένα. Και λιγότερο... φλύαρα. Απλώς επειδή μας πιάνει ο αρχοντοχωριατισμός νομίζουμε ότι όλα αυτά είναι πολύ δύσκολα και πολύ σύνθετα και ότι κάνουμε και καλά ένα πολύ σοβαρό ρεπερτόριο. Εγώ δεν πιστεύω σ’ αυτά. Μπορείς να κάνεις πολύ σοβαρό θέατρο με ένα έργο του Τσιφόρου που είναι καλύτερο από ένα του Φεϊντό ή του Λαμπίς.

• Tείνει, όμως, να γίνει μόδα. Ας πούμε, θα βλέπατε έργο του Ψαθά με τον Σεφερλή πρωταγωνιστή (όπως θα γίνει με το «Ζητείται ψεύτης»);

Οχι. Και όχι γιατί θέλω να κρίνω την παράσταση εκ των προτέρων, αλλά γιατί νομίζω ότι, ειδικά σε αυτό το έργο του Ψαθά πρέπει να κάνεις ένα ρόλο. Το θέμα δεν είναι ότι ο Σεφερλής δεν μπορεί να κάνει ένα ρόλο, αλλά ότι το κοινό που τον ακολουθεί δεν μπορεί να τον δει σε ένα ρόλο. Γιατί το κοινό που θα δει τον Μάρκο Σεφερλή θα δει μαζί και όλο το παρελθόν του υποχρεωτικά. Οταν είμαστε στη σκηνή, δεν είμαστε μόνο ένας ρόλος -είμαστε όλο μας το παρελθόν.

• Αυτό που λέτε είναι και η απάντηση στη συζήτηση που έχει ήδη ανοίξει με το ποιος δικαιούται να κάνει θέατρο, ποιος θα πάει Επίδαυρο, ποιος θα πάρει βραβεία κ.λπ.;

Δικαίωμα να παίξουν στο θέατρο έχουν όλοι. Δικαίωμα να το πάρουμε τοις μετρητοίς δεν έχουνε. Το θέμα δεν είναι αν θα παίξεις στην Επίδαυρο, αλλά αν θα παίξεις γενικά. Δηλαδή αν παίξεις στην Επίδαυρο τι έγινε; Αναγεννάσαι εκ της τέφρας σου; Ασε που οι τραγικοί δεν έγραφαν για την Επίδαυρο, έγραφαν για τον κοσμάκη. Μιλώντας πάντα για ανθρώπους που δεν είναι του θεάτρου, σου λέω πως όχι. Δεν μπορούν να παίξουν.

Οχι επειδή το λέω εγώ. Αλλά επειδή δεν γίνεται! Θα κάνουν ότι παίζουνε. Και κάποιοι, θα κάνουν ότι τους θαυμάζουν -ως γίνεται πολύ συχνά... Και αυτό έχει να κάνει με όλους. Είναι οριζόντιο το πρόβλημα -πιάνει και τους προοδευτικούς και τους συντηρητικούς. Υπάρχει μια τάση να αυτοχειροκροτούμεθα και να αυτοθαυμαζόμαστε. Στο θέατρο, μπορεί να γίνει αν θες να έχεις ένα όνομα, έναν κράχτη. Δεν έχεις όμως έναν ηθοποιό. Ολα τα βαθμολογεί ο χρόνος. Οχι το κοινό. Το κοινό ακολουθεί και ανοησίες, τις περισσότερες φορές μάλιστα.

• Και αν καθιερώσει κάτι που δεν αξίζει;

Δεν υπάρχει περίπτωση καμία.

• Εχει καθιερώσει την ιδιωτική τηλεόραση.

Και λοιπόν; Καλύτερη είναι από την παλιά δημόσια. Αυτή ήταν φρίκη! Η ιδιωτική τηλεόραση έκανε πολύ καλά πράγματα και πολύ χυδαία, όπως κάνουν όλες οι τηλεοράσεις παντού. Απλώς, πολλές φορές τη χαρακτηρίζει το ταπεινό και το εύκολο.

• Μανιέρα υπάρχει; Τη φοβηθήκατε ποτέ;

Η μανιέρα είναι απαραίτητη. Δεν υπάρχει ηθοποιός στον πλανήτη που να σέβεται τον εαυτό του και να μην έχει μανιέρα. Ιδίως στον χώρο της κωμωδίας. Κανείς! Ο Πίτερ Σέλερς τι είχε; Ο Τσάπλιν; Ο Λουί Ντε Φινές; Προσωπικά, τρελαίνομαι με τη μανιέρα. Το να την αποκτήσεις είναι πολύ δύσκολο. Ακριβώς γιατί σημαίνει πως έχεις βρει έναν τρόπο -αυτό σημαίνει «μανιέρα»- να επικοινωνείς με το κοινό και να σε αναγνωρίζει. Εναν τρόπο δικό σου, όμως, ευφυή και αποκαλυπτικό. Που να εμπεριέχει την ποίηση, τη μαγεία

• Το γεγονός ότι το κοινό είχε πέρυσι να επιλέξει ανάμεσα σε 1.270 πρεμιέρες, πώς το σχολιάζετε;

Αυτά δεν είναι παραστάσεις. Είναι πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως λέει ο φίλος μου ο Παπαβασιλείου. Αν ήταν παραστάσεις όλες, σημαίνει πως υπάρχουν 1.270 σκηνοθέτες και τουλάχιστον 5.000 καλοί ηθοποιοί. Φυσικά δεν υπάρχουν. Οι περισσότερες φυτοζωούν ή παίζονται για λίγο. Δεν μπορείς να βάλεις στο ίδιο τσουβάλι μια παράσταση που παίζει έξι μήνες με μία που παίζει τρεις μέρες. Αλλωστε, οι περισσότερες από αυτές είναι χωρίς χρήματα. Δεν είναι επαγγελματικές δηλαδή.

• Ωστόσο, και σε μεγάλες παραστάσεις οι δεύτεροι, τρίτοι ρόλοι δεν πληρώνονται καθόλου.

Ισχύει. Αυτό είναι θέμα των παραγωγών και των ηθοποιών που το δέχονται. Προσωπικά, και τώρα να ξεκίναγα, δεν θα δεχόμουν ποτέ κάτι τέτοιο. Θα έπαιζα όμως, παρ’ όλα αυτά. Ενας νέος ηθοποιός με ταλέντο μπορεί να δυσκολευτεί στο ξεκίνημα, αλλά γρήγορα θα βρει τον δρόμο.

Και θα πληρωθεί και όλα. Καμιά φορά μου λένε «μα υπάρχουν πολλοί άνεργοι ηθοποιοί». Και απαντάω πως οι περισσότεροι δεν είναι ηθοποιοί. Δεν κάνουν γι’ αυτή τη δουλειά. Πάλι θα με λένε περίεργο και κακό, μα έτσι είναι: δεν κάνουν! Εγώ μερικούς δεν θα τους έπαιρνα ούτε δωρεάν. Η σκηνή δεν είναι για όλους. Από την άλλη, το ότι πρέπει να πληρώνονται οι συνάδελφοι δεν το συζητώ - η ψυχή μου το ξέρει, καθώς ως παραγωγός ήμουν καλοπληρωτής. Και το λέω εγώ που είμαι από τους λιγότερο προοδευτικούς.

• Τι σημαίνει αυτό;

Οτι δεν έβαζα παντιέρες υπέρ του εργατικού αγώνα και τέτοια. Γενικά, θέλω να πω, στην πορεία μου.

• Πάλι δεν καταλαβαίνω...

Να σ’ το πω ανοιχτά: Δεν άνηκα στην Αριστερά. Ούτε τώρα ανήκω. Πουθενά δεν ανήκω. Είμαι ένας φιλελεύθερος άνθρωπος. Θέλω να επιλέγω εγώ και όχι να με επιλέγουν. Χωρίς παντιέρες και σημαίες. Παρ’ όλα αυτά, πήγα τις προάλλες στο φεστιβάλ της ΚΝΕ με ένα αφιέρωμα στον Λειβαδίτη. Δεν πληρώθηκα φυσικά. Το επισημαίνω αυτό... Δεν μπορώ να πάρω χρήματα από την ΚΝΕ. Με δένει συναισθηματικά και το παρελθόν... Δεν μπορώ να πληρωθώ από φεστιβάλ νεολαίας.

• Αν ήταν της ΟΝΝΕΔ;

Γιατί όχι; Και κει θα πήγαινα, πάλι χωρίς χρήματα. Μακάρι να με καλούσαν και να θέλαν ν’ ακούσουν Λειβαδίτη! Αν δέχονταν, θα πήγαινα δωρεάν. Αν όμως με καλούσαν στο Μέγαρο Μουσικής, θα τους έπαιρνα όσα περισσότερα μπορούσα, ειδικά τώρα που είναι κρατικό.

Ο Τσίπρας πρέπει να βρει ένα κόμμα. Οχι αυτό

• Το ότι είχαμε ξανά υπουργό Πολιτισμού μια ηθοποιό βοήθησε πιστεύετε;

Δεν θέλω να κρίνω το έργο της Λυδίας, αλλά εκ του αποτελέσματος δεν βλέπω κάτι. Μόνο επιχορηγήσεις. Προσωπικά είμαι υπέρ μόνο των επιχορηγήσεων των νέων και μόνο για λίγο. Δεν μπορείς να είσαι επιχορηγούμενος 40 χρόνια -είδαμε τι έγινε και με το Τέχνης. Οταν δεν έπαιρνε, έκανε θαύματα... Η δουλειά αυτή δεν γίνεται από το περίσσευμα. Γίνεται από το υστέρημά σου. Θα μου πεις, υπάρχουν επιχειρηματίες που ασχολούνται με τον χώρο. Το κάνουν επειδή το αγαπούν, ας πούμε. Δεν τον υπηρετούν όμως. Δεν κάνεις θέατρο επειδή το αγαπάς. Πρέπει να μπορείς να το υπηρετείς.

• Το ίδιο ισχύει και για την πολιτική;

Η πολιτική, ως δημόσια υπόθεση, είναι τέχνη τεράστια και δύσκολη. Κάποτε πήγα ν’ ασχοληθώ (σ.σ. ΔΗΜΑΡ), αλλά τελικά φάνηκε πως δεν ήθελαν να τους βοηθήσω. Εγώ πιστεύω πως αν πεις στον κόσμο την αλήθεια σου, που την πιστεύεις και την εννοείς, τότε την αντιλαμβάνεται κάπως. Αν την καταθέσεις, μπορεί να ενοχλήσει, αλλά μια θ’ αφήσει μια ρίζα.

• Αυτό ισχύει για τον Τσίπρα;

Ο Τσίπρας είναι ένας εξαιρετικά συμπαθής άνθρωπος. Και σε μένα. Πολύ. Εχει τη μεγάλη ικανότητα να μιλάει από στήθους, να πείθει, σαν να μιλάει στην οικογένειά του. Αλλά οι συνθήκες της εποχής είναι πολύ άγριες. Και οι υποσχέσεις που έδωσε ήταν τεράστιες. Και τον ψήφισαν, ενώ ξέραν ότι δεν θα μπορέσει να τις τηρήσει. Αυτό γινόταν πάντα: κάνουν πως μας λένε την αλήθεια -όλοι, όχι μόνο ο Τσίπρας- κι εμείς κάνουμε πως την πιστεύουμε. Ωστόσο, ο Τσίπρας ξέρει να κάνει τη δουλειά του.

Το κόμμα του δεν ξέρει να την κάνει. Θα σ’ το πω αλλιώς: εγώ πιστεύω ότι ο Τσίπρας πρέπει να βρει ένα κόμμα. Οχι αυτό. Είναι ένας πολύ χαρισματικός άνθρωπος, που έκανε και καλά, όπως η Συμφωνία των Πρεσπών, αλλά χαραμίζεται. Θα μπορούσε να είναι ένας καταπληκτικός Σοσιαλιστής ηγέτης και να φτιάξουμε τα αυτονόητα επιτέλους. Τότε, κι εγώ μαζί! Σε έναν ευρύ, συναινετικό σχηματισμό.

• Τα αυτονόητα... όπως;

Το θέμα της Παιδείας αρχικά. Να μάθουν τα παιδιά μας γράμματα. Οχι να ξεκινάει το παιδάκι τη ζωή του ως αδιόριστος! Αυτό είναι η παιδεία; Λαϊκισμοί και παρλαπίπες; Μετά, ν’ ανοίξουν τα πανεπιστήμια, να δουλέψουν. Και φυσικά, να εφαρμόζονται οι νόμοι. Αρχίζοντας από τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Με βαριά τιμωρία σε όσους δεν το κάνουν. Υπάρχει, ξέρετε, και η ποινή στη ζωή, υπάρχει και το ζόρι. Ολα τα άλλα είναι εκμετάλλευση του πολιτεύματος. Φωνάζανε οι αγανακτισμένοι για «άμεση δημοκρατία». Στην αρχαία δημοκρατία, αν ψήφιζες υπέρ του πολέμου, σήμαινε πως θα ήσουν και στην πρώτη γραμμή. Εδώ φωνάζουν, αλλά λουφάζουν... Αρα πρέπει να εφαρμόζεται ο νόμος, να μάθουν τα παιδιά γράμματα, να σταματήσει ο λαϊκισμός και όλοι να αξιολογούμαστε συνεχώς. Ολοι. Οπως αξιολογούμαι εγώ, κάθε μέρα.

• Εδώ πήγε ν’ αλλάξει ένα βιβλίο, τα Θρησκευτικά και ξεσηκώθηκε το σύμπαν.

Κι επειδή ξεσηκώθηκε; Το σύμπαν είναι για να ξεσηκώνεται. Και ο ηγέτης είναι για να μην παρασύρεται. Για παράδειγμα, το υπουργείο Πολιτισμού, που ρώτησες: θα έπρεπε να έχει ήδη καταργηθεί. Ενα κατασκεύασμα της χούντας ήταν. Δεν χρειάζεται. Και δεν με νοιάζει πώς θα φανεί αυτό στον κόσμο. Δεν σημαίνει πως όποιος κραυγάζει, θα του κάνουμε και το χατίρι! Βέβαια, για να μην αδικώ κανέναν, τα προβλήματα της παιδείας και της ανομίας δεν είναι τωρινά. Μας πειράζει ξαφνικά ο «Ρουβίκωνας», όταν η Αθήνα έχει καεί 100 φορές όσα χρόνια ζω. Οι νόμοι δεν εφαρμόζονται, γιατί οι κυβερνήσεις φέρονται με επιείκεια στον λαό, επειδή δεν είναι τίμιες απέναντί του. Νιώθουν ενοχικά -πάντα αυτό συνέβαινε. Δεν σου προσφέρω καλές υπηρεσίες, οπότε δεν πειράζει, πέρνα και με κόκκινο.

• Αρα για όλα φταίνε οι πολιτικοί;

Οχι. Οσοι το λένε αυτό, δεν έχουν ανοίξει ποτέ ένα βιβλίο στο σπίτι τους, να το διαβάσουν μαζί με το παιδί τους. Η παιδεία δεν είναι μόνο το σχολείο. Τι έπαιξες, τι διάβασες, τι συζήτησες με το παιδί σου, γονιέ; Βλέπω τους μαθητές μου στη σχολή. Δεν ξέρουν να κάνουν ανάγνωση. Ανάγνωση σημαίνει αναγνώριση. Αφού δεν ξέρουν τη γλώσσα, τι να αναγνωρίσουν; Η γλώσσα μας είναι όλη μας η ζωή. Οι νέοι χάνουν τη γλώσσα. Που σημαίνει χάνουν την ιστορία μας, άρα πάνε πού; Στο άγνωστο, χωρίς τίποτα.

• Σ’ αυτόν τον λαό απευθύνεστε όμως...

Το ξέρω. Ισως γιατί τον αγαπώ πιο πολύ από άλλους... που τον λατρεύουν!

Info: «Υπάρχει και φιλότιμο» στο θέατρο Προσκήνιο (Καπνοκοπτηρίου 8, τηλ. 2108256838). Κάθε Τετ. 19.00, Πέμ. 20.00, Παρ. 21.00, Σάβ. 18.00, 21.00, Κυρ. 18.00. Πρωταγωνιστούν: Γ. Μπέζος, Δάφνη Λαμπρόγιαννη, Τ. Κωστής, Χρ. Γιάνναρης, Ντ. Σπυρόπουλος, Ν. Απέργης, Κωνσταντίνα Νταντάμη, Θ. Ισιδώρου, Εύη Δαέλη, Ελένη Καραδάκη.

  

ΘΕΑΤΡΟ
«Το βραβείο Χορν είναι ένα πολύ όμορφο και γλυκό κίνητρο»
Πολλά τα αριστεία για τον ηθοποιό Γιωργή Τσουρή, ο οποίος αυτοτρολάρεται: «Είμαι μοναχοπαίδι. Ο πατέρας μου Ανδρέας είναι ηθοποιός και η μητέρα μου Νάγια, φιλόλογος. Οπότε εγώ έγινα και τα δυο... τι να κάνω!».
«Το βραβείο Χορν είναι ένα πολύ όμορφο και γλυκό κίνητρο»
ΘΕΑΤΡΟ
3D φάλαινα... επί σκηνής
Το πλέον αναγνωρίσιμο και μεγαλειώδες έργο του Χέρμαν Μέλβιλ έγινε μιούζικαλ και ανεβαίνει σε λιμπρέτο και μουσική σύνθεση του Δημήτρη Παπαδημητρίου και σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα.
3D φάλαινα... επί σκηνής
ΘΕΑΤΡΟ
«Δεν ήμουν πολιτικός καριέρας, μια αουτσάιντερ ήμουν»
Η Λυδία Κονιόρδου ερμηνεύει τον «Μέγα Ιεροεξεταστή», το φιλοσοφικό κείμενο του Ντοστογιέφσκι από το έργο του «Αδελφοί Καραμάζοφ», και με την ευκαιρία αυτήν μας μιλάει για την παράσταση, για τη θητεία της στο...
«Δεν ήμουν πολιτικός καριέρας, μια αουτσάιντερ ήμουν»
ΘΕΑΤΡΟ
Γιάννης Μπέζος: «Είμαστε αυτό που επιλέγουμε να δούμε»
Ο Γιάννης Μπέζος είναι σταθερός. Σταθερός στο ταλέντο του, στις επιλογές του, στις απόψεις του. Οπως στο θέατρο έτσι και στη ζωή του. Σήμερα ξεκινάει η καινούργια παράσταση που σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί,...
Γιάννης Μπέζος: «Είμαστε αυτό που επιλέγουμε να δούμε»
ΘΕΑΤΡΟ
«Ο Ωνάσης με φοβίζει και με θέλγει αφόρητα»
Εγραψε, σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί ταυτόχρονα στο έργο «Ωνάσης - Τα θέλω όλα», μια σχεδόν τρίωρη παράσταση, στο Παλλάς, για τη ζωή του Ελληνα κροίσου που κυμάνθηκε από Αρλεκιν έως αρχαία τραγωδία. Κι όπως...
«Ο Ωνάσης με φοβίζει και με θέλγει αφόρητα»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας