Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Παράσταση με μεγάλα ονόματα, αλλά χωρίς νεύρο
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Παράσταση με μεγάλα ονόματα, αλλά χωρίς νεύρο

  • A-
  • A+

Μπορεί να υπήρξε η πλέον φιλόδοξη παραγωγή του καλοκαιριού από την άποψη του δυναμικού των βασικών ηθοποιών της, ωστόσο οι «Βάτραχοι» που είδαμε τελικά στην Επίδαυρο ήταν μάλλον «παράσταση σκηνοθέτη».

Γενικά το πώς συνέβη μια παράσταση με Λάκη Λαζόπουλο, Αντώνη Καφετζόπουλο, Σοφία Φιλιππίδου και Δημήτρη Πιατά να ξεκινά και να τελειώνει με τον μεταφραστή και σκηνοθέτη της παράστασης, σηκώνει αρκετή κουβέντα.

Και το ότι τελικά ο Κώστας Φιλίππογλου κατόρθωσε να επιβάλει το στίγμα του ανάμεσα σε παραγωγούς και συντελεστές πολύ πιο ισχυρούς στο θεατρικό σύστημα από αυτόν, είναι ζήτημα προς μελέτη. Ο βασικός λόγος είναι ίσως πως καθένας από τους βασικούς ερμηνευτές -παρά την προσωπική διαδρομή του τις τελευταίες δεκαετίες- έχει ρίζες, καταγωγή και παιδεία στο θέατρο συνόλου και σκηνοθέτη.

Κι από την άλλη, δεν κρατιέμαι να μη σχολιάσω, είναι πια οι εποχές που ζητούν -και με τον τρόπο τους επιβάλλουν- έναν «άλλον Αριστοφάνη»: πιο ποιητικό, μελαγχολικό, οπωσδήποτε λιγότερο λαϊκό και «επιθεωρησιακό». Αυτή είναι σήμερα, αν θέλετε, η τάση: Ενας κυνικός και δυστοπικός Αριστοφάνης. Σε αυτήν την τάση ανήκουν οι «Βάτραχοι» που είδαμε στην Επίδαυρο.

«Ξένοι» στην Επίδαυρο

Βέβαια, αυτός είναι και ο λόγος που για πολλούς από τους θεατές τους, αυτοί οι «Βάτραχοι» δεν ανήκαν εξαρχής στην Επίδαυρο.

Η αλήθεια είναι πως, έτσι όπως ήταν στημένοι στο κάπως περίεργο, μικρό αλλά βαρύ στο μάτι σκηνικό των Τέλη Καρανάνου και Αλεξάνδρας Σιάφκου, με την ατμόσφαιρα υπερρεαλιστικού καμπαρέ, τη μαυρίλα γερμανικού Μεσοπολέμου, με τους χαμηλούς τόνους και την κλίμακα συμπιεσμένη στον στενό χώρο, η παράσταση έμοιαζε να αντιμετωπίζει την Επίδαυρο σαν περαστικό σταθμό στην περιοδεία της, παρά σαν κομβικό σημείο της παρουσίασής της.

Ακόμα κι ο ανοικτός χώρος της ήταν συνθήκη που θα έπρεπε όλοι να ξεπεράσουμε, για να μπούμε στην ατμόσφαιρα της σκηνοθεσίας, που ζητούσε φανερά -κανένα τεκμήριο καλύτερο γι’ αυτό από τις «ψείρες» που φορούσαν οι ηθοποιοί- χώρο εσωτερικό, με όλη την τεχνική υποστήριξη κλειστού θεάτρου, ιδεατά όπως συνέβη στους «Ορνιθες» του Νίκου Καραθάνου, στη Στέγη.

Το δεύτερο «εξαιρετικό» συστατικό της πρότασης αφορούσε για μια ακόμη φορά τον μεταφραστή Γιώργο Μπλάνα -η Επίδαυρος φέτος εξελίσσεται σε δικό του μεταφραστικό one man show.

Με τον Μπλάνα τι άλλο να περιμένει κανείς από έναν Αριστοφάνη που συνορεύει περισσότερο από ποτέ με τον Ευριπίδη, με πικρό χαμόγελο και τη σάτιρα να στρέφεται προς τα μέσα, για να σώσει από την παλιά πόλη ό,τι σώζεται...

Οι «Βάτραχοί» του που ακούστηκαν το περασμένο διήμερο στην αρχαία ορχήστρα της Επιδαύρου, ήταν πράγματι ένα ονειρικό τίναγμα πάνω από την πραγματικότητα, μια κοντή ανάσα έξω από τον ζόφο μιας πόλης που σαπίζει δυο μέτρα μακριά από την απεγνωσμένη γιορτή της.

Υπάρχει «πολιτική» σε αυτό; Κατά τη γνώμη μου, ναι, αλλά μακριά πια από τους στόχους της πρότερης μεταπολίτευσης. Εδώ το μήνυμα ενσωματώνεται στη φόρμα του έργου και ζει με τη ζέση μιας ονειρικής φυγής.

Το τρίτο σχόλιό μας αφορά τη δραματουργία των «Βατράχων». Σε αυτούς τους «Βατράχους» συνέβη, λοιπόν, το εξής: λες και, προχωρώντας αντίθετα στο ρεύμα, επισυνάπτουν στο έργο σκηνές που αντιβαίνουν στη συνήθη ευκολία.

Υπάρχει μια καταφανής μετατόπιση του κέντρου βάρους προς το πρώτο μέρος, «της Νέκυιας», στην κάθοδο στον Αδη με όλα τα κωμικά επεισόδιά της, αλλά και τη δραματουργικά αλλοπρόσαλλη εναλλαγή των «σκηνών» της.

Το κλου της παράστασης, που είναι βέβαια ο αγώνας Αισχύλου και Ευριπίδη, έρχεται αργά και, έπειτα από όλα τα προηγούμενα, είναι επόμενο να έχει πια κουράσει και μπερδέψει το κοινό.

Οχι πως απουσιάζει κι από εδώ το γέλιο -οι «Βάτραχοι» άλλωστε είναι η λιμουζίνα του Αριστοφάνη ως προς αυτό.

Αλλά, με τις αλλαγές, τα ντουμπλαρίσματα και τις θεατρικές ακροβασίες (κυριολεκτικά παρελαύνουν από τη σκηνοθεσία του Φιλίππογλου καμιά δεκαριά είδη θεάτρου, από το βερολινέζικο καμπαρέ μέχρι το θέατρο σκιών), χάνεται η αναγκαία εστίαση σε κάτι.

Περί ελληνικότητας

Υπάρχει ακόμα μία ηχηρή απουσία ενός στοιχείου από τους «Βατράχους». την οποία οφείλω να σημειώσω, καθώς το ίδιο έχει χαρακτηρίσει την αναβίωση του Αριστοφάνη τουλάχιστον τις τελευταίες δεκαετίες: η ιθαγένειά του.

Η τάση ανανέωσης του κωμικού συγγραφέα περιλαμβάνει το ξήλωμα του μανδύα ελληνικότητας, για τον οποίο κι αν εργάστηκαν σπουδαίοι σκηνοθέτες στο παρελθόν, που με τον καιρό όμως και την κακή χρήση κατάντησε κάποτε η κουρελού της κωμωδίας.

Είναι επόμενο να ξενίζει τους θεατές η «ψυχρή» απόδοση του κωμικού από τον σκηνοθέτη, ειδικά όταν πολλοί βασίστηκαν, λόγω των ονομάτων της παράστασης, στις αντίθετες προσδοκίες, για κάτι δικό μας, «εθνικό».

Ελπίζω μόνο να είναι αρκετοί και οι άλλοι. Εκείνοι που μπορούν να δουν πως τίποτα ευκολότερο δεν θα ήταν από το να πάρουν ένας Λαζόπουλος, ένας Πιατάς, μία Φιλιππίδου και ένας Καφετζόπουλος, την παράταση «πάνω τους».

Και να ξεσηκώσουν την όποια Επίδαυρο με την αναμενόμενη επέκταση της δημοφιλίας τους.

Τίποτα ευκολότερο από το να δούμε βατράχια να κρώζουν στα ανοικτά θέατρα (δεν είναι υπέροχα αλληγορική η σκηνή όπου ο Διόνυσος απαντά στα κακόηχα κρωξίματα με ακόμα χειρότερα, ώσπου να κατισχύσει στον αγώνα κακοφωνίας;) και να επανέρχεται στη σκηνή αντί για τον Αισχύλο ή τον Ευριπίδη, η όποια τηλε-επιθεωρησιακή περσόνα της μεταπολίτευσης.

Το ότι αυτοί οι ηθοποιοί υποχωρούν μπροστά στο όραμα του σκηνοθέτη, ότι αγωνίζονται να υπηρετήσουν την παράστασή του, παραβαίνοντας ακόμα και τη σχέση τους με το «δικό τους» κοινό, είναι κάτι που πρέπει να γίνει σεβαστό, τουλάχιστον από αυτήν εδώ τη στήλη.

Στους «Βατράχους» -δεν το κρύβω- πήγα για να δω τέσσερις πρωταγωνιστές. Δεν βρήκα ούτε έναν! Είδα στη θέση τους ώριμους ηθοποιούς, κατόχους της τεχνικής τους, να υπηρετούν ρόλους και ερμηνείες χωρίς εξάρσεις και βεντετισμούς.

Δεν βρήκα, όμως, διόλου σε αυτούς κίνητρο ή ενέργεια… Αν με ρωτούσατε τι μου έλειψε κυρίως στην παράσταση, θα απαντούσα το «νεύρο». Της λείπει η πίστη σε αυτό που κάνει.

Με αποτέλεσμα να εμφανίζεται κουρασμένη, σαν να βρισκόμαστε ήδη στο τέλος της περιοδείας, αντί για την αρχή της.

Το τι συνέβη ακριβώς, δεν το γνωρίζω. Ενα μέρος της χαμηλής αυτοεκτίμησής της πιθανόν να οφείλεται στη σχετικά απόμακρη υποδοχή του κόσμου απέναντι σε αυτόν τον «περίεργο» και «διαφορετικό», σκοτεινό και ποιητικό, χαοτικό Αριστοφάνη.

Πιθανόν να είναι αυτό το αντίτιμο της μετάβασης. Ας πιστέψουν όλοι πως κι από εδώ, απ’ αυτόν τον Αριστοφάνη πιθανόν να ξεκινά μια νέα, πλουσιότερη πορεία του θεάτρου μας.

ΘΕΑΤΡΟ
Πάθη, ίντριγκες και όνειρα στον ταραγμένο ρου της ιστορίας
Σε διασκευή Ελσας Ανδριανού και σκηνοθεσία Αρη Τρουπάκη, η μεταφορά στη σκηνή του λογοτεχνικού έργου του Σωτήρη Πατατζή γίνεται σπουδή για την ανάγκη μιας κοινωνίας να αναζητήσει μέσα της μια ομορφιά ικανή να...
Πάθη, ίντριγκες και όνειρα στον ταραγμένο ρου της ιστορίας
ΘΕΑΤΡΟ
Στον βυθό της ελληνικής μικροαστικής πραγματικότητας
Στην εξαιρετικά πυκνή παράσταση που έστησε ο Βασίλης Μπισμπίκης, το κλασικό έργο του Στρίντμπεργκ αποτυπώνει με έντονο τρόπο όσα συμβαίνουν σε μια σημερινή οικογένεια: από τη νεοελληνική ασχήμια και την...
Στον βυθό της ελληνικής μικροαστικής πραγματικότητας
ΘΕΑΤΡΟ
Η Κάθριν Χάντερ κόντρα σε θεούς και δαίμονες
Η ατυχέστερη καλλιτεχνική στιγμή του φετινού καλοκαιριού στο κατάμεστο αργολικό θέατρο είχε μια αληθινή ηρωίδα, τη μεγάλη ηθοποιό που τιτάνια σήκωσε στους ώμους της, με επαγγελματισμό και αγάπη για το ελληνικό...
Η Κάθριν Χάντερ κόντρα σε θεούς και δαίμονες
ΘΕΑΤΡΟ
Αυθάδικος «Οθέλλος»
Μια ανατρεπτική, απελευθερωτική προσέγγιση του Σέξπιρ από τον Χάρη Φραγκούλη μας βάζει μέσα σε έναν κόσμο με αληθινό πρωταγωνιστή τον δαίμονα και πετυχαίνει να ταρακουνήσει, να ενοχλήσει.
Αυθάδικος «Οθέλλος»
ΘΕΑΤΡΟ
Φάρσα... εθνικών διαστάσεων
Το νέο έργο του Γιάννη Καλαβριανού και της Μαρίας Κοσκινά («Κουμ Κουάτ») έχει αποτυπώσει με κέφι και νεύρο τη γλυκιά τρέλα ενός «μοντέρνου» ζευγαριού στην Αθήνα το Πάσχα του 1972, μέσα στη χούντα. Οι έξι ρόλοι...
Φάρσα... εθνικών διαστάσεων
ΘΕΑΤΡΟ
Πώς ο Περλέγκας ανανέωσε τον Πιραντέλο
​Αξίζει να στρέψουμε την προσοχή μας στην παράσταση του Γιάννου Περλέγκα στο Θέατρο Τέχνης όχι τόσο γιατί είναι μια αναντίρρητα «επιτυχημένη», όσο γιατί είναι μια καλλιτεχνικά γενναία πρόταση. Φέτος ειδικά,...
Πώς ο Περλέγκας ανανέωσε τον Πιραντέλο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας