• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 30.0°C / 34.6°C
    3 BF
    36%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.6°C / 30.5°C
    2 BF
    46%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.4°C / 30.4°C
    3 BF
    44%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    3 BF
    34%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 30.9°C / 30.9°C
    4 BF
    45%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 27.0°C / 27.0°C
    1 BF
    38%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 23.4°C / 25.9°C
    1 BF
    38%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    30°C 30.2°C / 30.2°C
    3 BF
    43%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 27.7°C / 30.8°C
    3 BF
    58%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 26.9°C
    1 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.8°C / 32.8°C
    2 BF
    42%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 27.7°C
    3 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    3 BF
    61%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    0 BF
    29%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    32°C 29.5°C / 32.7°C
    4 BF
    29%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 28.2°C / 28.8°C
    5 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 32.1°C / 34.0°C
    3 BF
    31%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 26.0°C / 26.3°C
    3 BF
    60%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.7°C / 28.4°C
    3 BF
    38%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    1 BF
    44%
Tasos Thomoglou
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Ο Αισχύλος μού μαθαίνει να κοιτάζω τη ζωή με υπομονή και αυτοσαρκασμό»

  • A-
  • A+

Ο Αγαμέμνων επιστρέφει στο Αργος, μετά το τέλος του Τρωικού Πολέμου με την αλαζονεία του νικητή. Η Κλυταιμνήστρα υποδέχεται τον βασιλιά στρώνοντας κόκκινο χαλί για να πατήσει, ενώ έχει ήδη προετοιμάσει με τον Αίγισθο τη δολοφονία του. Η Κασσάνδρα, κόρη του Πρίαμου και της Εκάβης, λάφυρο πολέμου, πριν πεθάνει κι αυτή προφητεύει τους επόμενους φόνους, τη συνέχεια του κύκλου του αίματος στον Οίκο των Ατρειδών που ξεκίνησε με την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι».

Το πρώτο έργο της τριλογίας του Αισχύλου «Ορέστεια» σκηνοθετεί ο Τσέζαρις Γκραουζίνις στην Επίδαυρο στις 6 και στις 7 Ιουλίου. Ο κόσμος του «Αγαμέμνονα» είναι ζοφερός, λέει ο σκηνοθέτης, αλλά εκείνος και οι συνεργάτες του έκαναν μαζί του ένα ταξίδι «ουσιαστικό και συναρπαστικό» γιατί οδηγό στις πρόβες της παράστασης είχαν την ποίηση, την «ποίηση που γνωρίζει τον δρόμο προς τη χαρά».

Συνέντευξη

● Γιατί επιλέξατε να σκηνοθετήσετε τη συγκεκριμένη τραγωδία;

Θα είμαι απόλυτα ειλικρινής, εντάξει; Δεν θυμάμαι πια τον λόγο που επέλεξα να δουλέψω τη συγκεκριμένη τραγωδία. Πριν από πολλά χρόνια, στη Σουηδία, δούλευα αυτό το έργο. Από τότε πάντα ονειρευόμουν να το ξαναπιάσω και να προσπαθήσω να το προσεγγίσω.

Και για να σας πω την αλήθεια, οι αποφάσεις μου, με ποιο έργο θ’ ασχοληθώ κάθε φορά, έρχονται παρορμητικά και όχι τόσο εγκεφαλικά. Κι έπειτα κάνω πρόβες όχι με σκοπό να εκφράσω τις ιδέες μου ή τις σκέψεις μου για το κείμενο.

Κάνω πρόβες για να καταλάβω, για να κατανοήσω καλύτερα. Οι πρόβες για μένα είναι ένας τρόπος ανάγνωσης, μελέτης του κειμένου.

Ετσι η παράσταση στην τελική της μορφή είναι κατά κάποιον τρόπο σαν ένα ημερολόγιο ταξιδιού, ένα ημερολόγιο «καταστρώματος».

Αυτή η ιστορία του Αισχύλου εκφράζει με εκπληκτική δύναμη το παράλογο της ανθρώπινης μοίρας.

● Λέμε ότι οι ήρωες στην τραγωδία είναι αρχετυπικά πρόσωπα. Πόσο μπορεί ο ηθοποιός να ταυτιστεί με τους ρόλους και τα πάθη τους, με τις συμπαντικές ιδέες των κειμένων;

Δεν νομίζω ότι ένας ηθοποιός μπορεί να ταυτιστεί με έναν ήρωα/ρόλο της αρχαίας τραγωδίας. Πράγματι, γίνονται προσπάθειες από τους ηθοποιούς να ταυτιστούν μ’ αυτούς τους ρόλους.

Αν ένας ηθοποιός προσπαθήσει να ταυτιστεί, να ενσαρκώσει έναν τέτοιο «χαρακτήρα», το αποτέλεσμα θα είναι να βλέπουμε τον κύριο ή την κυρία Χ να φορά μια μάσκα ή να λέει τα λόγια ενός ήρωα, αλλά όχι τον ήρωα.

Βλέπουμε τη μάσκα, το κοστούμι του ήρωα. Νομίζω ότι το καλύτερο που μπορεί να κάνει ο ηθοποιός είναι να προκαλέσει και να χειραγωγήσει τη φαντασία του θεατή έτσι που ο ίδιος ο θεατής να ενεργοποιήσει τη δική του φαντασία ώστε να δει και τελικά να συμπαθήσει την εικόνα, το φάντασμα του ήρωα. Δεν μ’ ενδιαφέρει να φέρει ο ηθοποιός τον ρόλο στα μέτρα του, γιατί έτσι καταλήγουμε να βλέπουμε ρεαλισμό της κουζίνας.

Η Κλυταιμνήστρα δεν είναι η γυναίκα της διπλανής πόρτας. Μιλάμε για ρόλους, για μεγέθη που συμπυκνώνουν μεγάλα πάθη. Που συμπυκνώνουν τη μοίρα. Θυμάμαι την πρώτη φορά που στάθηκα στην ορχήστρα της Επιδαύρου ως τουρίστας.

Προσπάθησα να φανταστώ τον εαυτό μου να σκηνοθετεί ή να παίζει σ’ αυτόν τον χώρο. Κι όταν το έφερα αυτό στο μυαλό μου ένιωσα ένα είδος σοκ. Δέος.

Σκέφτηκα: «Ποτέ! Δεν υπάρχει περίπτωση να σκηνοθετήσω ή να παίξω εδώ ποτέ. Πρέπει να είσαι κάτι παραπάνω από άνθρωπος (more than human) για να παίξεις σ’ αυτόν τον χώρο». Ετσι, ίσως αυτή ακριβώς η εμπειρία με καθοδηγεί να ψάχνω κάθε φορά πώς να παρουσιάσω την αρχαία ελληνική τραγωδία, τον κώδικα στην υποκριτική. Από την άλλη, δεν θεωρώ την ποίηση της τραγωδίας ως «ατάκες» για τον ηθοποιό που μ’ αυτές θα δημιουργήσει τον ρόλο του.

Νομίζω ότι ένας ηθοποιός δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει το κείμενο της τραγωδίας σαν ένα εργαλείο για να ενσαρκώσει τις καλλιτεχνικές του φιλοδοξίες. Το αντίθετο.

Ο ηθοποιός πρέπει να υπηρετήσει την ποίηση ώστε να μπορέσει η ποίηση ν’ ακουστεί. Η τραγωδία εισχωρεί στον άνθρωπο μέσα από τα αυτιά, τραντάζει, αναστατώνει, χαώνει τη φαντασία του και μετά χτυπά την καρδιά του.

Τα μάτια δεν είναι τόσο χρήσιμα, δεν είναι η κύρια οδός για την πρόσληψη της τραγωδίας. Αρα πόσο μπορείς να παίξεις στην Επίδαυρο;

● Τι σας κεντρίζει περισσότερο στον Αγαμέμνονα;

Σ’ αυτό το έργο με ιντριγκάρει το απίστευτο δραματουργικό δέσιμο των πρωταγωνιστών και του Χορού. Και το ζοφερό φως της ποίησης του Αισχύλου που μου μαθαίνει να κοιτάζω τη ζωή μου με υπομονή και αυτοσαρκασμό.

Κι εδώ θα ήθελα να σταματήσω να μιλάω για το έργο. Γιατί πιστεύω ότι ο σκηνοθέτης λέει ό,τι θέλει να πει για ένα έργο στην παράστασή του. Οχι στο βιβλιαράκι με το πρόγραμμα της παράστασης ή στις συνεντεύξεις.

Δεν είναι δική μου δουλειά να εξηγήσω αυτό που δημιούργησα. Αλλά και ως θεατής μιας παράστασης, προτιμώ να μη γνωρίζω εκ των προτέρων τι ήθελε ο σκηνοθέτης να πει και να κάνει.

Το να γνωρίζεις εκ των προτέρων τι θα δεις γίνεται τελικά ένα πραγματικό εμπόδιο για να το δεις. Και δεν νομίζω ότι η θεατρική παράσταση είναι ένας τρόπος να δηλώσεις κάποιες ιδέες ή να αποδείξεις, να διδάξεις κάτι.

Η παράσταση είναι ένα εσωτερικό ταξίδι, μια εμπειρία. Αν είναι συναρπαστικό, τότε ο κάθε θεατής θα καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα και ιδέες.

● Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, στη συνθήκη της παρούσας κοινωνίας, της κυρίαρχης ηθικής, θεσμικής και προσωπικής, είναι δυνατή η πρόσληψη και αποδοχή των ιδεών του αρχαίου δράματος από το κοινό;

Μπορώ να πω ότι αυτά τα αρχαία κείμενα με προκαλούν προσωπικά να σκεφτώ και να αισθανθώ την ευθραυστότητα και την ομορφιά της ύπαρξης. Πολύ περισσότερο από οποιοδήποτε σύγχρονο κείμενο.

Δεν υπάρχει λόγος να αμφιβάλλει κανείς αν τα κείμενα της αρχαίας τραγωδίας είναι σύγχρονα ή επίκαιρα. Σκεφτείτε μόνο πόσο συχνά οι σημερινοί πολιτικοί χρησιμοποιούν αναφορές από την αρχαία τραγωδία στους λόγους τους!

Αλλωστε, η κατάσταση στην πολιτική δεν είναι και πολύ διαφορετική, αν το σκεφτείτε, από εκείνη της εποχής του Αισχύλου....Το αρχαίο δράμα είναι παντού στη ζωή μας...

Η αρχαία τραγωδία, τα μοτίβα της, είναι παρούσα στα best seller βιβλία, το διαδίκτυο, τις ταινίες, τα κινούμενα σχέδια, ακόμα και στα σούπερ μάρκετ.

● Στο σημείωμά σας για την παράσταση λέτε ότι οι άνθρωποι φτιάχνουμε πολιτείες ασταμάτητα, είμαστε αιχμάλωτοι στις φυλακές που χτίζουμε με τα ίδια μας τα χέρια. Οτι αυτό που ονομάσαμε «δικαιοσύνη» μας οδηγεί αργά ή γρήγορα στο έγκλημα. Ομως μπορούμε αυτό να το συνειδητοποιήσουμε ζώντας σ’ ένα σύστημα που είναι νομιμοποιημένο, κυρίαρχο, τετελεσμένο;

Η έννοια της δικαιοσύνης είναι μια έννοια διφορούμενη. Σε προσωπικό επίπεδο, ο κάθε άνθρωπος, η προσωπική αντίληψη που έχουμε της δικαιοσύνης, επηρεάζεται από τον εγωισμό μας.

Σε κοινωνικό επίπεδο, υπάρχουν διαφορετικά παραδείγματα αυτού που αποκαλούμε δικαιοσύνη, δίκαιο. Και βέβαια αυτές οι διαφορές, οι εκφάνσεις τους σε πολλές περιπτώσεις, επηρεάζονται σαφέστατα από τις θρησκευτικές, πολιτισμικές και πολιτικές σκοπιμότητες που παίζουν ρόλο κάθε φορά.

Για παράδειγμα, πιστεύετε ότι τέτοιοι τύποι όπως ο κ. Χίτλερ, ο κ. Πολ Ποτ ή ο κ. Τζορτζ Μπους και πολλοί άλλοι ήθελαν να διαπράξουν κάτι κακό; Οχι, νομίζω ότι ήταν πολύ περήφανοι, έβλεπαν τον εαυτό του σαν σωτήρα μέσα από τις πράξεις τους. Θεωρούσαν πως ό,τι έκαναν ήταν δίκαιο, γιατί πίστευαν βαθιά ότι είχαν καλές προθέσεις κι ότι έσωζαν τον κόσμο.

Δείτε όμως τι έκαναν! Η Κλυταιμνήστρα, ο Αίγισθος, ο Αγαμέμνονας, όλοι αυτοί πιστεύουν ότι απονέμουν δικαιοσύνη, ότι είναι όργανα της θείας δίκης.

Μετά τον θάνατο του Αγαμέμνονα ο Ορέστης παίρνει τη σκυτάλη της «δικαιοσύνης» στα χέρια του. Η ιστορία της Ορέστειας θα συνεχιζόταν μέχρι σήμερα και κατά κάποιον τρόπο μπορούμε να πούμε ότι συνεχίζεται μέχρι σήμερα…

Ο Αισχύλος ακολουθεί τον «μύθο των Ατρειδών» αλλά με έναν πολύ δυνατό ποιητικό τρόπο σπάει την ατελείωτη αλυσίδα των εγκλημάτων δίνοντας μια θεϊκή λύση.

Ωστόσο είναι δύσκολο να μη σημειώσουμε την πικρή ειρωνεία αυτής της κίνησης, της λύσης που δίνει ο ποιητής.

Βρίσκω ακόμα Ζορμπάδες στην Ελλάδα

● Πιστεύετε στ’ αλήθεια πως «ευτυχισμένος είναι εκείνος που κατάφερε ν’ απαλλαγεί απ’ τις ελπίδες και τις προσδοκίες του κι έμαθε την υπομονή»; Αλλά τότε πώς να ζήσει κανείς χωρίς ελπίδα; Και κυρίως ο νέος;

Δύσκολο αλλά ωραίο να το αναρωτιέται αυτό κανείς. Ναι, πιστεύω ότι η ζωή του ανθρώπου δεν μπορεί να στηρίζεται στην ελπίδα. Δεν μπορείς να χορέψεις πάνω στο νερό παρόλο που θα ήταν υπέροχο και συναρπαστικό. Είναι φυσικό οι νέοι να μεγαλώνουν, να ωριμάζουν. Η διαδικασία της ωριμότητας είναι η διαδικασία μετατροπής των ελπίδων στη στωική απόλαυση της ζωής όπως είναι, στη συνειδητοποίηση ότι είναι αυτή η ζωή.

● Επιλέγετε ξανά τους ίδιους συνεργάτες, όπως τον Γιώργο Μπλάνα στη μετάφραση και τον Κένυ ΜακΛέλαν στα σκηνικά-κοστούμια. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι έχετε δημιουργήσει τη δική σας ομάδα στην Ελλάδα.

Οχι. Δεν έχω τέτοιο σκοπό προς το παρόν. Εκτιμώ τη δουλειά τους, το ήθος τους, το καλλιτεχνικό έργο τους.

Ομως ξέρετε, το θέατρο δεν είναι μόνο ένα επάγγελμα για μένα. Είναι ο τρόπος ζωής μου, η καθημερινότητά μου, αν θέλετε.

Οπως όλοι, έτσι κι εγώ δίνω αξία στην ποιότητα της ζωής μου. Γι’ αυτό συνεργάζομαι με ανθρώπους που δεν είναι μόνο ταλαντούχοι αλλά τους συμπαθώ κιόλας.

● Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου. Εσείς νιώθετε ότι ο χώρος υποβάλλει τρόπους και συμπεριφορές, ότι επηρεάζει το καλλιτεχνικό εγχείρημα;

Δουλεύοντας σ’ αυτόν τον μοναδικό χώρο κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ για να επικοινωνώ μαζί του με πολλή ευαισθησία. Εχετε δίκιο, ο χώρος της Επιδαύρου έχει πολύ δυνατή ενέργεια!

Και νομίζω ότι πρέπει κανείς να σέβεται ειλικρινά αυτόν τον χώρο, να τον αφουγκράζεται και να είναι πολύ ευγενικός με τους θεούς της Επιδαύρου, να είναι ανοιχτός για να μάθει από αυτούς.

Οι θεοί της Επιδαύρου δεν ανέχονται, δεν υποστηρίζουν τις ναρκισσιστικές καλλιτεχνικές φιλοδοξίες. Δεν πρέπει να θεωρούμε δεδομένο ότι θα μας χαρίσουν τη μαγική του ενέργεια.

● Βρίσκεστε αρκετά χρόνια στη χώρα μας, διδάσκετε στη Δραματική Σχολή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, έχετε σκηνοθετήσει αρκετές παραστάσεις. Τι θα λέγατε για την ιδιοσυγκρασία των Ελλήνων, τον χαρακτήρα, τις αρετές και τα ελαττώματά τους έτσι όπως τους ζείτε μέσα στην καθημερινότητα;

Δύσκολη η ερώτηση γιατί δεν θα ήθελα να γενικολογήσω. Δεν μου αρέσει να μιλάω γενικά. Θα σας πω ειλικρινά ότι πριν από χρόνια, όταν ήρθα στην Ελλάδα για πρώτη φορά, πολύ ανόητα, πολύ χαζά, έψαχνα να βρω Ζορμπάδες -ο οποίος Ζορμπάς μου αρέσει πολύ παρεμπιπτόντως. Και βρήκα! Κι ακόμα βρίσκω!

Θα σας πω όμως και κάτι ακόμα. Οταν ήμουν νέος συνάντησα έναν πολύ σοφό Τσιγγάνο, ο οποίος μου είπε κάτι που το θυμάμαι πάντα.

Μου είπε ότι ο τόπος που βρίσκεται αυτή τη στιγμή, το φαγητό που τρώει σ’ αυτόν τον τόπο αυτή τη στιγμή και η παρέα που έχει αυτή τη στιγμή είναι τα καλύτερα δυνατά, τα καλύτερα του κόσμου. «Διαφορετικά», πρόσθεσε με ηρεμία, «αν δεν είναι έτσι, γιατί στο διάβολο δεν φεύγω από δω;».

Δηλαδή με την αξιοπρέπεια και το ήθος ενός ελεύθερου ανθρώπου μου είπε: «είμαι εδώ, υπάρχω εδώ».

Το ίδιο κι εγώ. Μερικές φορές σκέφτομαι: Μήπως είμαι και λίγο Ελληνας με κάποιο παράξενο τρόπο;...

 Info:

Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου, 6-7 Ιουλίου, «Αγαμέμνων» του Αισχύλου. Μετάφραση: Γιώργος Μπλάνας. Σκηνοθεσία: Τσέζαρις Γκραουζίνις. Σκηνικά – Κοστούμια: Κένυ ΜακΛέλαν. Μουσική-Μουσική Διδασκαλία: Χάρης Πεγιάζης. Κίνηση: Εντι Λάμε. Φωτισμοί: Αλέκος Γιάνναρος. Βοηθός Σκηνοθέτη: Συγκλητική Βλαχάκη. Παίζουν: Μαρία Πρωτόπαππα, Γιάννης Στάνκογλου, Αργύρης Πανταζάρας, Ιώβη Φραγκάτου και ο Θοδωρής Κατσαφάδος.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
«Οι τραγωδίες διαταράσσουν κεκτημένα»
Η παράσταση «Οιδίπους», παραγωγή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, που σκηνοθετεί ο Σταύρος Τσακίρης και κάνει απόψε πρεμιέρα στο Ρωμαϊκό Ωδείο της πόλης, εξιστορεί έναν από τους αρχαιότερους μύθους, αυτόν των Λαβδακιδών ●...
«Οι τραγωδίες διαταράσσουν κεκτημένα»
ΘΕΑΤΡΟ
«Οι σχέσεις μας έχουν γίνει ανθρωποφαγικές»
Τον «Κύκλωπα» του Ευριπίδη ανεβάζει την Παρασκευή και το Σάββατο στο Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου ο Παντελής Δεντάκης. Στο μόνο σατυρικό δράμα που σώζεται ακέραιο, ο ποιητής μεταγράφει από την Ι ραψωδία της...
«Οι σχέσεις μας έχουν γίνει ανθρωποφαγικές»
ΘΕΑΤΡΟ
Η τραγωδία είναι ένας ολόκληρος κόσμος
Το έργο του Σοφοκλή «Οιδίπους επί Κολωνώ» παρουσιάζεται στην Επίδαυρο, με πρωταγωνιστή τον Κώστα Καζάκο, σε σκηνοθεσία Σταύρου Τσακίρη. Ο Μίνως Μάτσας έγραψε την πρωτότυπη μουσική, ένα παράλληλο κείμενο,...
Η τραγωδία είναι ένας ολόκληρος κόσμος
ΘΕΑΤΡΟ
Η Κλυταιμνήστρα τώρα δικαιώνεται
«Μαύρο Αίμα», μια παράσταση βασισμένη στον μύθο της Ορέστειας ανέβηκε στον υπόγειο χώρο του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης σε σκηνοθεσία Τηλέμαχου Κρεβάικα με ερμηνευτές τη Βίκυ Βολιώτη και τον Χρήστο...
Η Κλυταιμνήστρα τώρα δικαιώνεται
ΘΕΑΤΡΟ
Θα μπορούσα να ανεβάζω κάθε χρόνο μια εκδοχή της «Μήδειας»
Ενα ακόμα live streaming απ’ ευθείας από τη Σκηνή Κατίνα Παξινού - Ερευνητική Σκηνή φέρνει στις οθόνες μας το Εθνικό Θέατρο στις 10 Ιανουαρίου. Τη «Μήδεια» του Ευριπίδη έτσι όπως την φαντάστηκε η Μάρθα...
Θα μπορούσα να ανεβάζω κάθε χρόνο μια εκδοχή της «Μήδειας»
ΘΕΑΤΡΟ
«Στους ρόλους θέλω να παραμονεύει η έκπληξη»
Η πρωτα­γωνίστρια του θεάτρου Αττις θα κάνει «Εξοδο» στις 18 Ιουλίου, στους Δελφούς, κοντά στον ναό του Απόλλωνα, λίγο πριν πέσει ο ήλιος. Σε μια σκηνική σύνθεση μονολόγων από τις τραγωδίες «Μήδεια»,...
«Στους ρόλους θέλω να παραμονεύει η έκπληξη»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας