Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η θερμοκρασία ανεβαίνει... στην Πειραιώς

«Fahrenheit 451»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η θερμοκρασία ανεβαίνει... στην Πειραιώς

  • A-
  • A+

Διόλου τυχαία το «Fahrenheit 451» αποτέλεσε το πρώτο, σχεδόν ακαριαίο sold out της φετινής Πειραιώς -και μάλιστα με ελληνική παράσταση. Το ενημερωμένο κοινό έσπευσε να παρευρεθεί καθώς φαίνεται μαζικά στη συνάντηση ενός εκ των κορυφαίων μυθιστοριογράφων του 20ού αιώνα, του Ρέι Μπράντμπερι, (στη σειρά των Χάξλεϊ και Οργουελ), με έναν εκ των κορυφαίων σκηνοθετών μας, του Θωμά Μοσχόπουλου.

Με αυτόν τον τρόπο ο δεύτερος ολοκλήρωσε την τριλογία του, η οποία –είναι φανερό- περιστράφηκε γύρω από το θέμα και την κρίση του Διαφωτισμού. Με τη «Δίκη» του Κάφκα πρώτα -τον «Καντίντ» του Βολτέρου, έπειτα. Και τώρα, πίσω στα 1953, με την απόληξη του ίδιου τοξικού ερωτήματος στο περιβάλλον του Μακαρθισμού και του Ψυχρού Πολέμου, αλλά και με την κάπνα του Αουσβιτς να καίει τη συνείδηση της μεταπολεμικής εποχής... «–Προς τι, λοιπόν, ο Λόγος;…»

Η αλήθεια είναι πως στην περίπτωση αυτή δεν έχουμε ακριβώς τη μεταφορά του αρχικού μυθιστορήματος, όσο την επανεγγραφή του, στα 60s από τον Τριφό για τον κινηματογράφο, και τον ίδιο τον Μπράντμπερι, κάποια στιγμή αργότερα, στα 70s, για το θέατρο. Από την τεθλασμένη αυτή γραμμή καταλήγουμε τελικά στην Πειραιώς. Από το ένα χέρι στο άλλο, το έργο χάνει τα μυθιστορηματικά χαρακτηριστικά του και αποκτά ποιότητες θεάτρου. Κι όταν φτάνει πια σε εμάς πρόκειται για διαλεκτικό δράμα: οι χαρακτήρες γίνονται στιβαροί, το κλίμα πυκνώνει, η δράση με το φουτουριστικό της πλαίσιο υποχωρούν εμπρός στη σκηνική παραβολή και τον διάλογο.

Αλλάζει και το μήνυμά του. Οπως είναι γνωστό, το μήνυμα στο μυθιστόρημα του 1953 ήταν η δυστοπία ενός μελλοντικού ολοκληρωτισμού, που καίει τα -ελάχιστα εναπομείναντα- βιβλία με την άγρια ανακούφιση της απεντόμωσης. Τώρα, στο θέατρο, το «κάψιμο» έχει υποκατασταθεί από κάτι βαθύτερο, «φιλοσοφικότερο». Το ζήτημα δεν είναι να αποφασίσουμε το αν η καταστροφή των βιβλίων υπήρξε κάτι κακό - αυτό θα παραβίαζε πλέον ανοικτές πόρτες….

Αυτό που επείγει σήμερα είναι να θυμηθούμε γιατί η παρουσία του περιεχομένου των βιβλίων είναι κάτι αναγκαίο για την ανθρωπότητα. Ποιον ακριβώς ρόλο παίζει σε μια τεχνοκρατούμενη κοινωνία, η μελαγχολία της σκέψης; Πού αποσκοπεί στην εποχή της πληροφορίας η κιβωτός της λογοτεχνίας; Και τι έχει να δώσει η αλυσίδα των διανοητών στον σημερινό homo nexus; Ο μόνος τρόπος για να βρούμε αυτό το κάτι είναι να διαλογιστούμε έναν κόσμο χωρίς αυτό.

Γιατί -πιστεύουμε και διακηρύσσουμε πως- ο κόσμος μόνο με τους αρνητές, τους περιθωριακούς και τους «άρρωστους» του μπορεί να σωθεί. Κάποτε, από την ίδια του τη μακαριότητα. Κάποτε από τις αντιφάσεις του. Το εντυπωσιακό είναι πως, όπως μαθαίνουμε, στον κόσμο του «Fahrenheit» το κάψιμο των βιβλίων έχει συντελεστεί εδώ και καιρό -και μάλιστα επειδή τα βιβλία θεωρήθηκαν πρόβλημα στην πορεία του ανθρώπου προς την «ευτυχία», την «ασφάλεια» και την «ισότητα». Σε ένα μέλλον όπου οι λέξεις έχουν χάσει τη σημασία τους τόσο ώστε οι πυροσβέστες να είναι αυτοί που βάζουν φωτιές, η «ευτυχία» έχει φτάσει να σημαίνει την κενότητα, η «ασφάλεια» την απομόνωση και η «ισότητα» την ισοπέδωση.

Το πρώτο αποτέλεσμα της διαλεκτικής είναι πως στο θέατρο ο αληθινά «μεγάλος» ρόλος του «Fahrenheit» δεν είναι ο πυροσβέστης Μόνταγκ, που θα μετανοήσει ύστερα από τη συνάντησή του με την αλαφροΐσκιωτη Κλάρις (Κίττυ Παϊταζόγλου). Με όλο το σκηνικό κύρος του Αλέξανδρου Λογοθέτη, αυτός λειτουργεί περισσότερο σαν ο μοχλός της υπόθεσης. Το κέντρο βρίσκεται στη σκοτεινή μορφή του αρχηγού, του Μπίτι, στον οποίο άλλωστε ανήκουν οι μεγαλειώδεις μονόλογοι της παράστασης.

Στο ημίφως της ιδιοφυΐας και της τρέλας του, κήνσορας και θεράποντας μαζί της νέας τάξης πραγμάτων, ο Μπίτι αποδίδεται από την Αννα Μάσχα σε όλο το εύρος της μακιαβελικής φύσης του αλλά, περιέργως, και της εξόχως λογοτεχνικής σκέψης του…«Λόγια, λόγια λόγια!..»

Αλλά ο αντιήρωας Μόνταγκ δεν ξεκινά από τον Αμλετ -πιάνει τα πράγματα από την αρχή. Ξέρει πως του λείπει κάτι και διαισθάνεται πως στα βιβλία, κι αν δεν βρει τη λύση, θα βρει εκεί το μοίρασμα της αγωνίας, λόγια να την εκφράζουν και ανθρώπους να την κατανοούν. Ακόμα καλύτερα, ανθρώπους να την πιστεύουν.

Το σκηνικό της Ευαγγελίας Θεριανού και τα κοστούμια της Κλερ Μπρέισγουελ, η ατμοσφαιρική μουσική του Κορνήλιου Σελαμσή, αλλά και οι εξαιρετικοί φωτισμοί της Σοφίας Αλεξιάδου δίνουν το φουτουριστικό αποτύπωμα της απόγνωσης, στο οποίο περιέργως μοιάζουμε να ζούμε ήδη.

Τα στοιχεία της εικονικής πραγματικότητας (μνεία εδώ χρειάζεται στις προβολές της Χρυσούλας Κοροβέση και του Μάριου Γαμπιεράκη) μεταφέρουν στο σήμερα όχι το παρελθόν του μυθιστορήματος, αλλά το μέλλον του. Και ιδιοφυώς το σκυλί της τεχνολογίας, ο απόλυτος δολοφόνος, παραμένει κρυμμένος στα σκοτεινά, σε μια καταπακτή του εφιαλτικού αύριο.

Ο μεστός Φάμπερ του Χάρη Τσιτσάκη και η ανερμάτιστη Μίλτρεντ της Ευδοκίας Ρουμελιώτη συμπληρώνουν τους βασικούς ρόλους. Στους δεύτερους, ο Μάνος Γαλανής και ο Θάνος Λέκκας αποδεικνύονται επαρκέστατοι.

Είμαστε πολύ κοντά στο να μιλήσουμε για μια σπουδαία μεταφορά του μυθιστορήματος. Διατηρώ ωστόσο κάποια απορία για το κατά πόσον όσοι δεν έχουν επαφή με το κείμενο θα μπορέσουν να παρακολουθήσουν τη μεταφορά του στην Πειραιώς. Καθοριστικά σημεία δίνονται με υπερβολική πυκνότητα κι άλλα παραλείπονται προς χάρη του διαλεκτικού πυρήνα –ειδικά οι περισσότερο «μυθιστορηματικές σκηνές», όπως η αυτοπυρπόληση της κυρίας με τα βιβλία (Ξένια Καλογεροπούλου) είναι μάλλον νωθρές. Ισως από άποψη. Ο παλμός που μεταδίδει τον αυριανό δικό μας κόσμο βρίσκεται στους σημερινούς εφιάλτες μας.

  

ΘΕΑΤΡΟ
Ιφιγένεια εν συγχύσει...
Η ερμηνεία της Ανθής Ευστρατιάδου στον ρόλο της Ιφιγένειας, ήταν η πιο ευχάριστη στιγμή της παράστασης του ΚΘΒΕ στην Επίδαυρο, σε σκηνοθεσία Γιάννη Καλαβριανού, μια πρόταση που έμεινε ώς το τέλος μετέωρη...
Ιφιγένεια εν συγχύσει...
ΘΕΑΤΡΟ
Με κριτική ματιά στην εκάστοτε εξουσία
Η παράσταση σε σκηνοθεσία του πρωταγωνιστή Αιμίλιου Χειλάκη αλλά και του Μανώλη Δούνια θα μείνει στη μνήμη όλων μας, σαν διαλεκτικό επιχείρημα περί αληθινού πατριωτισμού, γενναιότητας και ιστορίας, και με τη...
Με κριτική ματιά στην εκάστοτε εξουσία
ΘΕΑΤΡΟ
«Πέρσες» σε χρόνο ενεργού ενεστώτα
Ο Αρης Μπινιάρης δημιούργησε μια παράσταση υψηλή και μαζί λαϊκή, με κύριο πρωταγωνιστή τον Χορό, έναν Χορό πολεμιστών με άφθονη τεστοστερόνη που κάποτε είχαν κατακτήσει τον μισό κόσμο, κρατώντας ο ίδιος τη...
«Πέρσες» σε χρόνο ενεργού ενεστώτα
ΘΕΑΤΡΟ
Βουτιά στην άβυσσο του Μπέκετ
Ο Δημήτρης Κουρτάκης δεν επιδίωξε ακόμη μια αναφορά στον Ιρλανδό στοχαστή, αλλά δημιούργησε στην Πειραιώς μια εξαιρετική εγκατάσταση λόγου και χώρου που εγκλώβισε και ανέδειξε τον γνωστό μας κύριο με το αρχικό...
Βουτιά στην άβυσσο του Μπέκετ
ΘΕΑΤΡΟ
Ο Παπαϊωάννου βηματίζει προς τον Ανθρωπο
Ο διεθνής Ελληνας κατάφερε να μιλήσει με μια ποίηση χωρίς λόγια, για τον χρόνο, τον έρωτα, τον μύθο που δημιουργεί το όνειρο. Μαζί του στη σκηνή δημιουργούν μαγεία δέκα συνοδοιπόροι του, πραγματικά «δαιμόνια»...
Ο Παπαϊωάννου βηματίζει προς τον Ανθρωπο
ΘΕΑΤΡΟ
Η νέα γενιά ανοίγεται στα γηρατειά
«Το γήρας – Ένα χορικό», Εθνικό – Πειραματική Σκηνή. Η παράσταση της Γεωργίας Μαυραγάνη και της ομάδας Happy End είναι απλή, ειλικρινής, συγκινητική. Και μας υπόσχεται κι άλλες εκπλήξεις και θαύματα στο...
Η νέα γενιά ανοίγεται στα γηρατειά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας