Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Oταν γράφω, οι ταχυπαλμίες στήνουν χορό»

Θοδωρής Γκόνης, Μάνος Ελευθερίου, Χρήστος Χατζηπαναγιώτης

«Oταν γράφω, οι ταχυπαλμίες στήνουν χορό»

  • A-
  • A+

«Τώρα θα αναρωτιέσαι για ποιο λόγο ήρθα. 
Hρθα από μια παρόρμηση, 
ένα χρέος να σου ιστορήσω τον τρόπο του θανάτου μου, 
τον οποίο δεν ξέρεις και που πρέπει κάποια στιγμή εσύ ν’ αποφασίσεις 
πώς θα χειριστείς την κατάσταση. Δεν έχεις όμως και μια σοβαρή σύντροφο για να σε συμβουλεύσει...» 

«Ο Πατέρας του Αμλετ», ένα έργο με αφορμή τον δολοφονημένο πατέρα του σεξπιρικού ήρωα, ένας δραματικός μονόλογος για όσα έγιναν, για τον απολογισμό της ζωής, για την αναμέτρηση με τον θάνατο.

Το πρώτο θεατρικό έργο του Μάνου Ελευθερίου παρουσιάζεται στο θέατρο «Θησείον» σε σκηνοθεσία Θοδωρή Γκόνη, με ερμηνευτή τον Χρήστο Χατζηπαναγιώτη. 

Μια πρώτη μορφή αυτού του κειμένου είχε ενσωματωθεί πριν από χρόνια σε κάποιο μυθιστόρημα του Μάνου Ελευθερίου με θέμα τον μονόλογο ενός νέου συγγραφέα που βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση και αντιμετωπίζει τον θάνατό του με το να σκέφτεται την υπόθεση μερικών έργων του.

Ο συγγραφέας αμέσως μετά την έκδοση του μυθιστορήματος απομόνωσε αυτό το εμβόλιμο κείμενο και μετά, σβήνοντας και γράφοντας, δημιούργησε τον «Πατέρα του Αμλετ».

Εφερε ένα μέρος από την υπόθεση στον τόπο μας -γιατί εδώ διαδραματίζεται- και μερικές λέξεις από τη σπουδαία μετάφραση, του Μιχ. Δαμηράλη, στην καθαρεύουσα του 19ου αιώνα. 

Η ενασχόληση του Μάνου Ελευθερίου με τα θεατρικά έργα αρχίζει το 1961, απ’ όταν ήταν στρατιώτης.

«Καμιά φορά τα διορθώνω» λέει. «Ισως κάποτε βρουν άλλο δρόμο. Και τα βιβλία ή οι ποιητικές συλλογές απευθύνονται στο κοινό, χωρίς ηθοποιούς και σκηνοθέτες. Είναι ένα μυστικό θέατρο που το παίζει μόνος του ο αναγνώστης. Η επαφή όμως με το κοινό του θεάτρου έχει άλλη μαγεία. Αυτό το γραπτό παίρνει σάρκα και οστά μέσα από μια πολύ συγκεκριμένη σκηνοθετική ματιά και από έναν συγκεκριμένο πρωταγωνιστή. Ενστάσεις δεν είχα, χάρηκα μάλιστα τα σοφά "κλαδέματα" του σκηνοθέτη στο κείμενο. Εγινε πιο "σφιχτό". Κράτησε την "ψυχή" του». 

Με τον Αμλετ ο Μάνος Ελευθερίου είχε μια ψύχωση από τα χρόνια της εφηβείας του. 

«Πρόκειται για έργο θεϊκό, γράφτηκε σε περίοδο όπου οι καθολικοί στην Αγγλία αντιμετώπιζαν τον θάνατο. Η Ελισάβετ Α’ δεν αστειευόταν. Ως κρυφοκαθολικός ο Σέξπιρ μεταθέτει ο έργο του σε παλαιούς, σκοτεινούς καιρούς. Η Ορθοδοξία έχει μόνο Κόλαση και Παράδεισο. Δεν έχει Καθαρτήριο, τέτοια εκδικητική τιμωρία ακόμα και για τη μετά θάνατο οδοιπορία του ανθρώπου…

»Ο μονόλογος που έγραψα, μόνο για τον πατέρα-φάντασμα του Αμλετ, δεν είναι, προς Θεού, δραματουργική επεξεργασία του ουράνιου ποιητή, όπως είναι πλέον της μόδας στα χρόνια μας. Πήρα μόνο μια σκηνή από την πρώτη πράξη και την ανέπτυξα, πρώτα ως "γέμισμα" σε κάποιο μου μυθιστόρημα προ χρόνων και μετά πήρε τη σημερινή του μορφή. Οσοι έχασαν γονείς, είθισται να τους βλέπουν στον ύπνο τους. Ισως αυτό συμβαίνει και στον ίδιο τον Αμλετ. Ο πατέρας-φάντασμα έρχεται από τον κάτω κόσμο για να του πει ότι τον δολοφόνησε ο ίδιος του ο αδερφός. Ζητάει εκδίκηση. Εκδικητικός ακόμα και εκεί που βρίσκεται, στην Κόλαση!

»Δεν ήταν αρνάκι όσο ζούσε. Γι’ αυτό πληρώνει τώρα τις αμαρτίες του. Μετά θα πάει στο Καθαρτήριο και στη συνέχεια στον Παράδεισο. Στην Κόλαση κείται "σαν ημέραν εν φλοξί πυρός, για να καθαρισθώσι τα εγκλήματα(!) του επίγειου βίου του". Υπάρχουν και άλλοι που έχασαν πολλούς περισσότερους φίλους και συγγενείς. Ευτυχώς τα διδάγματα της αγάπης τους μας κρατούν όρθιους. Αυτοί οι χαρακτήρες, πλασμένοι τόσα χρόνια πριν, κατάφεραν να μείνουν κλασικοί.

»Το "συστατικό" που έχει καταστήσει τον Σέξπιρ ισάξιο των δικών μας τραγικών, ως έναν από τους πιο σπουδαίους στην Ιστορία, είναι το ότι ασχολήθηκε με τα αιώνια προβλήματα του ανθρώπου. Αυτό, μαζί με την εξαίσια ποίησή του, έδωσε φτερά στα έργα του». 

Ποίηση, πεζογραφία, θέατρο. Ποια μορφή έκφρασης δίνει μεγαλύτερη ελευθερία στον δημιουργό

«Οταν γράφει κανείς, δεν νιώθει κανένα είδος ελευθερίας. Είτε είσαι σπουδαίος, είτε μέτριος, είτε "ανύπαρκτος", η αρρώστια παραμονεύει και σε χτυπάει. Το στομάχι σου καίγεται, τα χέρια σου τρέμουν, οι ταχυπαλμίες στήνουν χορό. Εκτός και αν είσαι τελείως αναίσθητος και τα καταφέρνεις. Η διαδικασία της γραφής είναι παντού η ίδια. Αλλάζει μόνο η μορφή του κειμένου. Οταν τελειώσεις, δίνεις τον τίτλο και το πετάς στην "αιωνιότητα"... Από εκεί και πέρα σε περιμένουν άλλες στενοχώριες. Αλλά αυτό είναι άλλο θέμα...»

 Info:

Θέατρο «Θησείον» (Τουρναβίτου 7, Ψυρρή, τηλ.: 210- 3255444). «Ο πατέρας του Αμλετ» του Μάνου Ελευθερίου. Σκηνοθεσία: Θοδωρής Γκόνης. Ερμηνεία: Χρήστος Χατζηπαναγιώτης. Σκηνικά-κοστούμια: Ανδρέας Γεωργιάδης. Φωτισμοί: Τάσος Παλαιορούτας. Μουσική επιμέλεια: Μικρή Αρκτος. Παραστάσεις: Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00 μέχρι τις 19 Δεκεμβρίου.

ΘΕΑΤΡΟ
Μια φορά ήταν ένας μόνος του...
Πέθανε χτες τα ξημερώματα σε ηλικία 78 ετών ο λογοτέχνης και θεατρικός συγγραφέας Γιώργος Σκούρτης στο νοσοκομείο «Αγία Ολγα», όπου νοσηλευόταν εξαιτίας προβλημάτων υγείας που τον ταλαιπωρούσαν εδώ και καιρό.
Μια φορά ήταν ένας μόνος του...
ΘΕΑΤΡΟ
«Ο Ρίτσος σήμερα βρίσκεται στις σιωπές μας»
Σκηνοθετεί και ερμηνεύει στο Θέατρο Αργώ τον ποιητικό μονόλογο που ο Γιάννης Ρίτσος έγραψε το 1960, «Κάτω απ’ τον ίσκιο του βουνού». Η εβδομηντάχρονη Ηλέκτρα εξομολογείται στην υπέργηρη τροφό της, ατομικά και...
«Ο Ρίτσος σήμερα βρίσκεται στις σιωπές μας»
ΘΕΑΤΡΟ
Ημέρες Μακρονήσου επί σκηνής
Το μυθιστόρημα του Μενέλαου Λουντέμη διασκευάζεται πρώτη φορά για το θέατρο από τη Σοφία Αδαμίδου σε σκηνοθεσία της Ρουμπίνης Μοσχοχωρίτη. Ο συγγραφέας αποτυπώνει τις πιο μαύρες σελίδες της σύγχρονης ελληνικής...
Ημέρες Μακρονήσου επί σκηνής
ΘΕΑΤΡΟ
Να δείξουμε την κυτταρίτιδά μας
Μετά την «Γκόλφω», την «Ερωφίλη», το «Σύσσημον», τον «Ορέστη», βαριετέ και άγρια σάτιρα; «Greek Freak/Fire and Fury!», η παράσταση που παίχτηκε διχάζοντας το κοινό το καλοκαίρι, στο Φεστιβάλ Αθηνών, επιστρέφει...
Να δείξουμε την κυτταρίτιδά μας
ΘΕΑΤΡΟ
Ορίζοντας την αρχιτεκτονική στον Μπέκετ
Μια πρωτότυπη multimedia παράσταση εμπνευσμένη από το πεζογραφικό έργο του Ιρλανδού συγγραφέα παρουσιάζει ο Δημήτρης Κουρτάκης από τις 18 μέχρι τις 20 Ιουλίου στην Πειραιώς 260. Ενας εσωτερικός μονόλογος ως...
Ορίζοντας την αρχιτεκτονική στον Μπέκετ
ΘΕΑΤΡΟ
Η κυβερνώσα Αριστερά αποτελεί ένα αδιέξοδο
Ο γνωστός συγγραφέας Δημήτρης Δημητριάδης με τον αιχμηρό, προφητικό λόγο, με αφορμή το νέο του έργο «Θερισμός», που παίζεται στο Εθνικό Θέατρο, σχολιάζει την κατάσταση στην Ελλάδα επί ΣΥΡΙΖΑ ενώ μας καλεί να...
Η κυβερνώσα Αριστερά αποτελεί ένα αδιέξοδο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας