Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενα θέατρο πρότυπο στην επαρχία

Γιώργος Γελαλής και Ντία Κοσκινά

Ενα θέατρο πρότυπο στην επαρχία

  • A-
  • A+

Οσοι παρακολουθούν τη στήλη τα τελευταία χρόνια, θα θυμούνται ίσως την άποψή μου για το θέατρο του Μιχάλη Βιρβιδάκη στα Χανιά. Πρόκειται για αναπόσπαστο, ισότιμο μέρος της επίσημης -«αθηναϊκής»- σκηνής –με μόνη διαφορά ότι βρίσκεται 500 χιλιόμετρα νοτιότερά της. Εχοντας μάλιστα τα τελευταία χρόνια την Πειραματική Σκηνή της Θεσσαλονίκης σε θέση ημιανάπαυσης, η «Μνήμη» παραμένει το μόνο θέατρο τέχνης εκτός πρωτευούσης.

Και είναι το μόνο που παραμένει οργανωμένο στα πρότυπα μιας τυπικής ιστορικά σχολής: με δραματικό πυρήνα και σχολείο, φίλους και μέλη που υποστηρίζουν την προσπάθεια, αυστηρό ρεπερτόριο αρχών και ένα διαρκώς ανανεωμένο και σταθερά τροφοδοτούμενο από το εξωτερικό ενδιαφέρον για ό,τι νέο, απαιτητικό και τολμηρό δραματουργικά παίζεται διεθνώς.

Το «Κυδωνία» είναι, με δυο λόγια, κι από πολλές απόψεις πρότυπο για κάθε ανεξάρτητη καλλιτεχνική προσπάθεια στην επαρχία. Κι αν όλα αυτά κάποτε, στον αστερισμό των πάλαι ποτέ επιχορηγήσεων, ήταν αρκετά για να προκαλούν τον ενθουσιασμό των επισκεπτών του θεάτρου, τα τελευταία χρόνια, που ανάλογες προσπάθειες έχουν αφεθεί στην προαίρεση, παρουσίες όπως αυτή στα Χανιά γεννούν αληθινό θαυμασμό με τη διάρκεια και το πείσμα, την ποιότητα και την αντοχή τους.

Σε κάτι πάντως μοιάζουν όλες αυτές οι προσπάθειες: παραμένουν ζωντανές όσο κινούνται. Πριν από λίγο καιρό ο Βιρβιδάκης είχε πρώτος παρουσιάσει στην Ελλάδα τη «Λαμπεντούζα», που είδαμε μετά στο Θέατρο του Νέου Κόσμου –και τώρα, πρώτος πάλι, παρουσιάζει τη βραβευμένη και προβεβλημένη τελευταία επιτυχία της αγγλικής σκηνής, που σχεδόν ταυτόχρονα παίζεται στο «Θησείον», το «4 λεπτά και 12 δευτερόλεπτα», κι απ' ό,τι φαίνεται διαθέτει τις αρετές της παράδοσης που εκπροσωπεί:

Εχει σφιχτή δομή, άφθονες ανατροπές, αίσθηση θρίλερ -και μάλιστα εντός δωματίου. Εχει ακόμη επαφή με τα σημερινά προβλήματα -μια οικογένεια στο κέντρο, η ηθική κρίση του σύγχρονου κόσμου, τα αναπάντητα ερωτήματα, η αποκάλυψη των επώδυνων μυστικών της...

Ο Ντέιβιντ (Γιώργος Γελαλής) και η Ντάι (Ντία Κοσκινά) έχουν αναθρέψει στο Κρόιντον του Νότιου Λονδίνο έναν γιο, τον Τζακ, με όλα τα γνωρίσματα μιας αντίληψης που στα καθ’ ημάς θα χαρακτηρίζαμε «μικροαστική»: έχουν κι οι δυο στρέψει τη φροντίδα τους στο να γίνει κάτι περισσότερο από αυτούς, να καλλιεργήσει τα χαρίσματά του, να δραπετεύσει από το περιβάλλον που καθήλωσε τους ίδιους: όνειρο που μεταφράζεται και καταλήγει κάποτε στο να εξασφαλίσει ο Τζακ μια θέση φοίτησης σε ένα καλό κολέγιο της χώρας, όσο το δυνατόν μακρύτερα από το Κρόιντον, όσο το δυνατόν ψηλότερα από εκεί.

Μέχρι εδώ όλα καλά -ο γιος τελειώνει όπου να ’ναι το σχολείο με άριστα και το μέλλον του προδιαγράφεται λαμπρό. Λίγο πριν από το τέλος, όμως, κάτι ανησυχητικό συμβαίνει: ο αδελφός της κοπέλας του Τζακ, της Κάρα, τον πλακώνει στο ξύλο... Ο λόγος είναι κάποιο βίντεο που κυκλοφόρησε στο ίντερνετ, το οποίο -όπως είναι προφανές- αποτυπώνει την ερωτική σχέση του Τζακ με την Κάρα, και με τρόπο μάλλον απροκάλυπτο…

Από εκεί αρχίζει να ξετυλίγεται ένα κουβάρι μυστικών και ενοχών, με υποκινητή την ίδια την Ντάι, που από τη μια αδυνατεί να αποδεχτεί πως ο κανακάρης της κάνει τέτοια πράγματα κι από την άλλη αγωνίζεται να ξαναβάλει το δικό του μέλλον και τον δικό της κόσμο στη θέση τους.

Ο ίδιος ο γιος δεν εμφανίζεται ποτέ στη σκηνή –όμορφο εύρημα. Στη θέση του εμφανίζονται ο κολλητός φίλος του Νικ (Μιχάλης Τακτικάκης), τυπική περίπτωση νέου που σε αντίθεση με τον Τζακ θα μείνει κολλημένος στο Κρόιντον.

Και τελικά η ίδια η Κάρα (Κατερίνα Μαντίλ), η άλλη πλευρά της κατάστασης, μάρτυρας του γεγονότος και σιωπηλό θύμα. Για να θεωρήσει κάποιος τον λαμπρό Τζακ ένοχο, πρέπει να θεωρήσει τη μάλλον θολή αυτή κοπέλα θύμα –κι αυτό δεν είναι ούτε τόσο απλό, ούτε και τόσο εύκολο…

Το έργο δικαίως θεωρήθηκε πως μεταφέρει το βρετανικό θέατρο στην εποχή των κινητών και της ψηφιακής τεχνολογίας για έφηβους, με άλλα λόγια στον καιρό της εύκολης, κοινόχρηστης αναμετάδοσης. Θα πρόσθετα ότι μας μεταφέρει ακόμη και σε πολλά άλλα ζητήματα: ταξικά, σεξισμού και ηθικής αμεροληψίας στην εποχή της ηθελημένης διαφάνειας, αν όχι επίδειξης του κρυφού εαυτού μας.

Τι προσπαθεί να κάνει ο πατέρας του Τζακ, Ντέιβιντ; Θέλει να αρνηθεί πως αυτό που διέρρευσε είναι αυτό που συνέβη, ότι η εικόνα στον υπολογιστή μαρτυρά την αλήθεια.

Η μετα-αλήθεια ωστόσο είναι ακριβώς αυτό στο οποίο αντιδρά η Ντάι από την πλευρά της. Αυτή εκπροσωπεί την «παλιά σχολή»: επιδιώκει να συναντήσει ανθρώπους, να τους γνωρίσει και να μάθει από αυτούς κι «από τα μέσα». Ακόμη περισσότερο, γι’ αυτήν ο γιος που βίασε την κοπέλα του, παραμένει ίδιος με εκείνον τον γιο που μεγάλωσε στην αγκαλιά της μέχρι τώρα. Αυτονόητο; Οχι πια, όχι για όλους.

Ρέουσα η μεταφορά του έργου στα ελληνικά από τον Δημήτρη Κιούση -δεν ξέρω αν είναι δυνατή η μεταφορά της λονδρέζικης εργατικής λαλιάς στη γλώσσα μας. Σφιχτή σκηνοθεσία, μέτρο και καλός ρυθμός από τον Μιχάλη Βιρβιδάκη –μαζί και η έντονη αίσθηση πως το έργο διδάσκεται σαν εργαστήριο μελέτης της σύγχρονης συμπεριφοράς (εφήβων και γονέων), προθάλαμος μιας μεγάλης συζήτησης.

Οι περισσότεροι ηθοποιοί έχουν ξεπηδήσει από το εργαστήρι στα Χανιά. Κι αν δεν υπάρχουν εδώ οι «μεγάλες» επαγγελματικές ερμηνείες (δεν απουσιάζουν ωστόσο μερικές δυνατές στιγμές), εντούτοις εκείνο που κυριαρχεί είναι η συντονισμένη και εύρυθμη ομάδα συνόλου, από την οποία γεννιούνται ρόλοι και σχέσεις. Κι αυτό είναι τελικά η μεγαλύτερη επιτυχία κάθε θεάτρου τέχνης.

ΘΕΑΤΡΟ
Η υπαρξιακή αυτοθυσία του θυσιαστή
Μια καλοφτιαγμένη πρόταση σε σκηνοθεσία Δαμιανού Κωνσταντινίδη, πάνω σε ένα αληθινά δραματικό κείμενο που μας έρχεται από την Κρητική Αναγέννηση, ζητά να αποτελέσει μοχλό συζήτησης για το τι σημαίνει πίστη και...
Η υπαρξιακή αυτοθυσία του θυσιαστή
ΘΕΑΤΡΟ
Η θολή μοναξιά μιας αντροπαρέας
Μια μαύρη κωμωδία ρεαλισμού του Ιρλανδού Κόνορ Μακφέρσον και με τη σκηνοθετική ματιά της Ελένης Σκότη από την «Ομάδα Νάμα» γίνεται έργο δυστυχώς αφοπλισμένο και ακίνδυνο, πέφτοντας στην παγίδα της ηθογραφίας.
Η θολή μοναξιά μιας αντροπαρέας
ΘΕΑΤΡΟ
Αγρια ποίηση χωρίς «χάρτινο φεγγαράκι»
Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός ανατρέπει όλα όσα ξέραμε για το θρυλικό έργο του Τενεσί Ουίλιαμς. Ενας Κοβάλσκι (Χάρης Φραγκούλης) χωρίς το φανελάκι του Μπράντο, μια Μπλανς (Μαρία Ναυπλιώτου) χωρίς την «καλοσύνη των...
Αγρια ποίηση χωρίς «χάρτινο φεγγαράκι»
ΘΕΑΤΡΟ
Συνένοχοι σε οικονομικό έγκλημα
Στην πρώτη του σκηνοθεσία στο θέατρο ο Οδυσσέας Παπα­σπηλιόπουλος προσάρμοσε στη σκηνή την περσινή ταινία του Ισπανού Jose Cabeza, εγκλωβίζοντας τον θεατή στον πνιγηρό μικρόκοσμο μιας επιτυχημένης εταιρείας...
Συνένοχοι σε οικονομικό έγκλημα
ΘΕΑΤΡΟ
Η αίσθηση χρέους και το χρέος στον εαυτό μας
Από τις πιο φωτεινές επιτυχίες της σεζόν, το αριστουργηματικό έργο του Αρθουρ Μίλερ με τη σκηνοθετική ματιά της Ιωάννας Μιχαλακοπούλου μας φέρνει μπροστά στη σύγκρουση δύο αδελφών, όταν συναντιούνται έπειτα...
Η αίσθηση χρέους και το χρέος στον εαυτό μας
ΘΕΑΤΡΟ
Η υπονόμευση του ρεαλισμού
Το έργο του Δημήτρη Δημητριάδη με την πολύ καλή σκηνοθεσία του Δημήτρη Τάρλοου και τις αξιοπρόσεκτες ερμηνείες των ηθοποιών, οδηγεί τους θεατές σε έναν οδυνηρό απολογισμό για τη σημασία του ανθρώπου και το...
Η υπονόμευση του ρεαλισμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας