Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι αυταπάτες μάς οδήγησαν στην κρίση

Ο Στράτος Τζίτζης πιστεύει ότι στην Ελλάδα ο «καθένας λέει τα δικά του, κανείς δεν θέλει να δει την πραγματικότητα και δεν μπορούμε να συνεννοηθούμε»

Οι αυταπάτες μάς οδήγησαν στην κρίση

  • A-
  • A+

Είναι μια ελληνική ταινία που γεννήθηκε μια νύχτα στο Σύνταγμα των «αγανακτισμένων». Και όχι από ενθουσιασμό, αλλά από μια αίσθηση «ανημπόριας» και «σοκ». Ανημπόριας για πολιτική δράση. Σοκ από τον «εναγκαλισμό εθνικισμού και άκρας Αριστεράς στον ίδιο χώρο». Είναι η «Καύση» του Στράτου Τζίτζη, που βγαίνει αύριο στις αίθουσες.

Ο σκηνοθέτης της, γνωστός και αγαπητός από τις ταινίες «Σώσε με» (2001) και «45 τετραγωνικά» (2011), εκεί στο Βερολίνο, όπου ζει τα τελευταία χρόνια, ένιωθε ότι δεν μπορεί αυτός να δουλεύει πάνω σε μια καινούργια ταινία, πάντα με θέμα «η γυναίκα και η πόλη», και στην πατρίδα του να γίνονται γεγονότα «σαν της Μαρφίν».

«Η πρώτη μου αντίδραση ήταν ότι πρέπει να εγκαταλείψω την ταινία και να στραφώ στην πολιτική δράση», λέει. Επέστρεψε στην Αθήνα και... «Με το που έφτασα στο αεροδρόμιο, το πρώτο που έκανα ήταν να πάω Σύνταγμα, φανταζόμουν τι θα συναντήσω, αλλά αυτό που είδα ήταν σοκαριστικό.

»Ενα μείγμα εθνικιστών από τη μια, ανθρώπων από τον χώρο των Εξαρχείων και των καταλήψεων από την άλλη, χωρίς τάση διαφοροποίησης -τουλάχιστον όταν βρέθηκα εγώ εκεί. Με τρόμαξε και με τάραξε. Το ίδιο και οι κρεμάλες. Προσπαθούσα να καταλάβω τι συμβαίνει, έμεινα μέχρι αργά τη νύχτα.

»Και τότε, κάποιος με μια μηχανή πήγε να περάσει, ο δρόμος είχε ανοίξει. Τον προπηλάκισαν! Είδα μπροστά στα μάτια μου βία απέναντι σε έναν πολίτη.

»Δεν ήταν πολιτική πράξη, ήταν τραμπουκισμός από αυτούς που κάνουν οι χούλιγκαν. Είδα ανεξέλεγκτο αυτό το φορτισμένο θυμικό, που δεν καταλαβαίνει από λόγο και κρίση. Αισθάνθηκα ανήμπορος, είπα: εντάξει, τίποτα δεν μπορεί πια να γίνει. Οποια πολιτική δράση ονειρεύεσαι, αυτό το κύμα θα την παρασύρει. Και την ανημπόρια μου για πολιτική δράση, την έκανα τέχνη».

Εγραψε τότε το θεατρικό έργο «Η Καύση», που ανέβηκε στο θέατρο Ολβιο στα τέλη του 2012. Πάνω από τη σορό ενός μουσικού τής ροκ, η αδελφή του, η φιλενάδα του και τρεις φίλοι του από τα παλιά συγκρούονται για την κηδεία του (θρησκευτική ή πολιτική με καύση;) ενώ λίγα βήματα πιο πέρα από το σπίτι η Αθήνα διαδηλώνει και καίγεται.

Αυτό το θεατρικό μετέφερε τώρα στο σινεμά γιατί, όπως λέει, «ήθελα να επικοινωνήσω με ανθρώπους πέρα από αυτούς που είχαν τη δυνατότητα να το δουν τρεις μήνες στο θέατρο. Ηθελα να το δουν οι Ελληνες, γιατί σ’ αυτούς μιλάει»...

Για τον Στράτο Τζίτζη η «Καύση» είναι καθαρά μια παραβολή. Οι πέντε άνθρωποι, που δεν μπορούν να συνεννοηθούν πάνω από έναν νεκρό, είμαστε εμείς.

Και ο νεκρός; «Ολο αυτό το μετα-παπανδρεϊκό, που έχει τελειώσει και όχι μόνο τελειώσει, αλλά έχει σαπίσει και αρχίσει να βρωμάει», απαντάει. «Πρέπει να το θάψουμε για να καταφέρουμε να προχωρήσουμε, αλλά δεν μπορούμε να βρούμε έναν κοινό τόπο».

Χρειαζόμαστε μια νέα πίστη

Είναι αλήθεια ότι η ταινία του, όπως κάθε καλή ταινία, αφορμές για σκέψη δίνει. Δεν πολιτικολογεί, επικεντρώνεται στα γεγονότα και στους χαρακτήρες. Δηλαδή, το θέμα της καύσης των νεκρών, που σχεδόν μονοπωλεί τις δραματικές συγκρούσεις, δεν είναι απλώς ένα ωραίο πρόσχημα με ευρύτερη, πολιτική σημειολογία.

«Για μένα η καύση είναι σημαντική», λέει ο Στράτος Τζίτζης. «Γιατί εκτός από το θέμα του “νεκρού” και της έλλειψης συνεννόησης, διατρέχει την ταινία και μια παράλληλη θεματολογία, που έχει να κάνει με την πίστη.

»Και δεν εννοώ τη θρησκευτική πίστη ή την άποψη -ποιος είναι κεντροαριστερός και ποιος αριστερός ή δεξιός- αλλά κάτι βαθύτερο και ανώτερο. Την πίστη, βάσει της οποίας μια κοινωνία υπάρχει, συνεννοείται, ρυθμίζει το παρόν και σχεδιάζει το μέλλον.

»Η ταινία τελειώνει με έναν μονόλογο της Γωγώς Μπρέμπου, «χρειαζόμαστε μια νέα πίστη», λέει. Κι εγώ λέω, να τελειώνουμε πια με τα ψέματα.

Γιατί όταν μια ολόκληρη κοινωνία δεν μπορεί να είναι ειλικρινής μπροστά στον ίδιο τον θάνατο και επιμένει στις ελληνοχριστιανικές τελετουργίες, σε έναν φορμαλισμό χωρίς νόημα, που κατά βάθος δεν πιστεύει, πώς θα σταθεί με ειλικρίνεια μπροστά σε σημαντικότερα προβλήματα; Οταν λες ψέματα σε θέματα θρησκευτικής πίστης, πώς μπορείς να βγεις από μια κρίση στην οποία σε οδήγησαν οι ίδιες σου οι αυταπάτες;».

Οι ήρωες της ταινίας είναι αντιπροσωπευτικοί τύποι της σημερινής ελληνικής κοινωνίας. Η συντηρητική αδελφή του νεκρού (Αθηνά Μαυρέα), η μυστηριώδης μετανάστρια φιλενάδα του (Βασιλική Τρουφάκου) και οι τρεις φίλοι του, όλοι με ρίζες στην Αριστερά: ο αντιεξουσιαστής, που τα σπάει στις διαδηλώσεις (Γιώργος Χρανιώτης), η αστή με τα λεφτά αλλά και τις υπαρξιακές αναζητήσεις (Γωγώ Μπρέμπου), ο ακτιβιστής υφηγητής πανεπιστημίου, που υποστηρίζει τα δίκαια, αλλά δυσκολεύεται να πάρει θέση, να βγει μπροστά (Νίκος Γεωργάκης).

Δεν ήθελα να τους κάνω καρικατούρες, προσπάθησα να εμβαθύνω στις απόψεις τους, να υπάρχει πάντα κάτι που να δικαιολογεί, ακόμα και να εξηγεί, τη συμπεριφορά τους», λέει ο σκηνοθέτης. «Επρεπε να υπάρχει μια ισορροπία στην παρουσίασή τους, ακριβώς για να φανεί καλύτερα η απουσία συνεννόησης

Για τους Γερμανούς είμαστε περσινά, ξινά σταφύλια

Η ταινία μπορεί να γεννήθηκε μέσα στο εκρηκτικό, αντιμνημονιακό 2010-12 και να έχουμε αναγκαστικά αλλάξει τροπάρι, αλλά ο Στράτος Τζίτζης πιστεύει ότι και σήμερα «καθένας λέει τα δικά του, κανείς δεν θέλει να δει την πραγματικότητα και δεν μπορούμε να συνεννοηθούμε». Πώς άραγε μας βλέπει σήμερα η γερμανική κοινή γνώμη, τι εισπράττει στο Βερολίνο όπου ζει;

«Οι Βερολινέζοι δεν ήταν ποτέ “ανθέλληνες” [γελάει], δεν εισέπραξα ποτέ τίποτα το εχθρικό ούτε σε προσωπικό επίπεδο ούτε σε συζητήσεις ούτε από τα ΜΜΕ τους. Αυτό που δυστυχώς συμβαίνει πια είναι ότι η Ελλάδα είναι περσινά, ξινά σταφύλια.

»Η Γερμανία καίγεται για το μεταναστευτικό, οι ειδήσεις κατακλύζονται από το θέμα των προσφύγων, η Μέρκελ έχει εκτεθεί πολύ υπέρ τους (κατά τη γνώμη μου, καλώς) και της την έχουν πέσει να τη φάνε ζωντανή οι δεξιοί στο κόμμα της, μαζί και οι Ανατολικοευρωπαίοι εθνικιστές.

»Τι ενδιαφέρον πια να υπάρχει για την Ελλάδα; Πιστεύω ότι ένας λόγος που δεν πήραν φέτος και ελληνική ταινία στο Βερολίνο, ούτε καν τον Γιάνναρη, είναι ότι οι Γερμανοί ακούνε “Ελληνες” και λένε: “Παιδιά, πάμε παρακάτω, έχουμε άλλα θέματα”».

INFO:

Αύριο Πέμπτη, στον κινηματογράφο Τριανόν (Κοδριγκτώνος 21), αμέσως μετά τη βραδινή προβολή της ταινίας (10 μ.μ.), ο Γιώργος Χρανιώτης, ένας από τους πρωταγωνιστές της, θα παίξει με την μπάντα του, «Imitate your mother». H εισοδος στο live με το εισιτήριο της προβολής. Θα ακολουθήσει πάρτι στο φουαγέ του κινηματογράφου με παρόντες τους ηθοποιούς της ταινίας, τους συντελεστές και τους Last Drive (που έδωσαν το τραγούδι της «Καύσης»).

ΣΙΝΕΜΑ
Ο «Γκιαούρης» του Μπάιρον γίνεται αγγλική ταινία
Αν δεν είναι η Ελλάδα ιδανικός τόπος για να γυριστεί ξένη ταινία βασισμένη στο περίφημο ποίημα του λόρδου Μπάιρον «Ο Γκιαούρης», ποιος άλλος μπορεί να 'ναι; Παρ' όλα αυτά, πριν έρθει στη χώρα μας, ο Βρετανός...
Ο «Γκιαούρης» του Μπάιρον γίνεται αγγλική ταινία
ΣΙΝΕΜΑ
«Δυστυχώς η ελληνική Αριστερά συνετρίβη»
Μιλώντας με τον Κεν Λόουτς, τον παραδοσιακά αριστερό εκπρόσωπο του ευρωπαϊκού σινεμά, η συζήτηση ήρθε και στα ελληνικά πράγματα. «Η ελληνική Αριστερά δεν υποστηρίχθηκε από την ευρωπαϊκή Αριστερά» είπε από τις...
«Δυστυχώς η ελληνική Αριστερά συνετρίβη»
ΣΙΝΕΜΑ
Ο χρόνος πάνω από την Αμοργό
18ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Η πρώτη της ταινία, «Τα σημάδια του ουρανού», για την καθημερινή ζωή στη φύση του νησιού, χάρισε στη Μάρω Αναστοπούλου το βραβείο της επιτροπής Fipresci. Η ταινία της...
Ο χρόνος πάνω από την Αμοργό
ΣΙΝΕΜΑ
«Αφησα στην Ελλάδα ένα κομμάτι της ζωής μου»
Ο Αλβανός σκηνοθέτης, μέλος ξεχωριστό της κινηματογραφικής μας οικογένειας, ζει πια στις ΗΠΑ όπου ετοιμάζει και μια ανεξάρτητη ταινία. Η τελευταία του δουλειά, το «Krom», που έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του...
«Αφησα στην Ελλάδα ένα κομμάτι της ζωής μου»
ΣΙΝΕΜΑ
Ο Λάνθιμος πάει για Χρυσό Φοίνικα
​Από τις Κάνες ξεκίνησε τη διεθνή καριέρα του ο Γιώργος Λάνθιμος, το 2009, τότε που ο άγνωστος «Κυνόδοντας» κέρδισε το βραβείο του σημαντικού παράλληλου προγράμματος «Un Certain Regard», για να γίνει σταδιακά...
Ο Λάνθιμος πάει για Χρυσό Φοίνικα
ΣΙΝΕΜΑ
Ολος ο Μπερτολούτσι σε δεκαέξι ταινίες
Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας τιμά τον δημιουργό, που πέθανε πριν από πέντε μήνες, με πλήρη ρετροσπεκτίβα του έργου του στο «Ιντεάλ». Εναρξη με τον «Τελευταίο Αυτοκράτορα», που θα προβληθεί σε...
Ολος ο Μπερτολούτσι σε δεκαέξι ταινίες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας