Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Να νιώσουμε αγάπη για τα νεκρά σώματα των ζώων

Δημήτρης Λάλος, Πηνελόπη Τσιλίκα σε σκηνή της ταινίας «Kala Azar»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Να νιώσουμε αγάπη για τα νεκρά σώματα των ζώων

  • A-
  • A+
Με αφετηρία τα εικαστικά η νεαρή Ελληνίδα, Τζάνις Ραφαηλίδου, που δουλεύει κυρίως στην Ολλανδία, συμμετέχει με την ιδιαίτερη και τολμηρή ως φόρμα και θέμα πρώτη της ταινία, το «Kala azar», στο Διεθνές Τμήμα του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης που ξεκινά την Πέμπτη on line

Τι γυρεύει μια video artist στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και, μάλιστα, κατευθείαν, με την πρώτη της κινηματογραφική απόπειρα, το «Kala azar», στο Διεθνές Διαγωνιστικό της 61ης διοργάνωσης (5-15 Νοεμβρίου), μια από τις τρεις ελληνικές ταινίες που διεκδικούν τον Χρυσό Αλέξανδρο;

Αγνωστη στην Ελλάδα, ακόμα και στην εικαστική κοινότητα, η 36χρονη Τζάνις Ραφαηλίδου έχει ήδη στο εξωτερικό μια ενδιαφέρουσα πορεία, το όνομα Janis Rafa ακούγεται, έργα της εκτίθενται και μπαίνουν σε συλλογές. Κυρίως από την εποχή που η νεαρή Ελληνίδα με τις σπουδές τέχνης (μέχρι και PhD) στο Πανεπιστήμιο του Λιντς, στην Αγγλία, επιλέχτηκε από τη Rijksacademie του Αμστερνταμ, το πιο διάσημο art residency της Ευρώπης.

Η σχέση της με την Ολλανδία δεν καθρεφτίζεται μόνο στην παραγωγή της ταινίας της, αλλά και στην πορεία της. Από το Φεστιβάλ του Ρότερνταμ ξεκίνησε το «Kala azar», βραβεύτηκε κιόλας ως καλύτερη ολλανδική ταινία από την Ενωση Ολλανδών δημοσιογράφων, ενώ ήδη έχει βγει σε εμπορική διανομή.

Είναι «ιδιαίτερη» ταινία και κινηματογραφικά, αφού είναι εμφανής η καταγωγή της Ραφαηλίδου από τη video art, αλλά και θεματικά. Eνα νεαρό ζευγάρι μαζεύει από μια υποβαθμισμένη περιοχή, στα περίχωρα βιομηχανικής πόλης, νεκρά οικιακά ζώα, καναρίνια, γάτες, σκυλιά, ακόμα κι ένα ψαράκι, τα αποτεφρώνει και επιστρέφει τις στάχτες στους ιδιοκτήτες τους. Ολο αυτό δεν μπορεί παρά να είναι μια βαθιά προσωπική σύλληψη και η σκηνοθέτις δέχεται να δώσει κάποια «αυτοβιογραφικά» κλειδιά του έργου της.

Τζάνις Ραφαηλίδου

Μεγάλωσε με γονείς που μάζευαν από αγάπη αδέσποτα ζώα, θυμάται να έχουν 7-8 σκυλιά στο σπίτι, η πρώτη της επαφή με τον θάνατο και την απώλεια ήταν όταν ξέσπασε επιδημία Καλά αζάρ και άρχισαν να χάνουν τα σκυλιά τους. Αργότερα, όταν μεγάλωσε, άρχισε να τριγυρίζει μόνη της στις περιοχές του Ασπρόπυργου και του Κορωπίου όπου είναι γυρισμένη και η ταινία. Την ενδιέφεραν τα πάντα, «περιθωριακές ομάδες ανθρώπων, όπως οι μετανάστες», «ζώα παρατημένα ή νεκρά». «Ηθελα να κατανοήσω το τοπίο, όλα τα κρυφά του κομμάτια, αυτά που συνήθως προσπερνάμε, δεν τους δίνουμε σημασία». Κάποια στιγμή, άρχισε και μια έρευνα χρόνων, με κάμερα και φωτογραφική μηχανή στο χέρι.

«Μικρά μικρά κομμάτια από τα βίντεο που είχα γυρίσει βρήκαν τη θέση τους στην ταινία, πρόσθεσα τους δύο χαρακτήρες για να ενισχυθεί η αφήγηση και προχώρησα έχοντας πάντα την καθοριστική συμμετοχή του διευθυντή φωτογραφίας Θοδωρή Μιχόπουλου, σταθερού συνεργάτη μου επί χρόνια, της art director Ελενας Βαρδαβά και των δύο ηθοποιών, του Δημήτρη Λάλου και της Πηνελόπης Τσιλίκα», εξηγεί. Η Τσιλίκα ίσως να 'ναι και alter ego της - άλλωστε της μοιάζει πολύ.

«Η ταινία προσπαθεί να μας κάνει να αναρωτηθούμε, να συνειδητοποιήσουμε την αξία που έχει το σώμα, ακόμα και το νεκρό σώμα, που δεν είναι όμοιο με μας. Να νιώσουμε αγάπη για σώματα που είναι διαφορετικά, που αισθάνονται διαφορετικά. Ακόμα και να νιώσουμε ευθύνη για το γεγονός ότι τρώμε χωρίς καμιά συναίσθηση ζώα», λέει η Τζάνις Ραφαηλίδου. Είναι πραγματικά συγκινητική η σκηνή που μια ολόκληρη μπάντα παίζει μουσική μέσα σε ορνιθοτροφείο, σαν να τιμά τις κότες που θα οδηγηθούν την άλλη μέρα σε σφαγή και στο πιάτο μας.

«Κάποιοι είδαν στο ζευγάρι της ταινίας και στην εμμονή τους με την περισυλλογή νεκρών ζώων ένα είδος ακτιβισμού. Είναι, όμως, ακριβώς το αντίθετο. Ο ακτιβισμός ασχολείται με τη ζωή, όχι με τον θάνατο», λέει. «Αυτό που κάνουν είναι μια ενδοσκόπηση, μια αυτοαναλυτική διαδικασία. Σαν να προσπαθούν να φροντίσουν, να καθαρίσουν έναν τόπο που με τίποτα δεν γίνεται να τακτοποιηθεί. Γιατί, όπου υπάρχει ο άνθρωπος υπάρχει και κάτι το καταστροφικό απέναντι στη φύση και τα ζώα».

Η ταινία της, με τον ρεαλισμό της, τον θάνατο, τη βρομιά, τη φθορά ακόμα και των ανθρώπινων σωμάτων, ίσως να απωθήσει κάποιους θεατές. «Μόνο όταν άρχισα να τη δείχνω σε κοινό συνειδητοποίησα ότι κάποιοι ένιωθαν άβολα», απαντά με ειλικρίνεια. «Αυτό, όμως, που εσείς μπορεί να βρείτε αηδιαστικό, για μένα είναι τρομερά οικείο και βολικό».

Δεν θα 'λεγε το ίδιο και για την κινηματογραφική της εμπειρία.

«Η ταινία ήταν για μένα σαν ένα πολύτιμο μάθημα. Eρχόμουν από έναν διαφορετικό καλλιτεχνικό κόσμο, δεν ήξερα καν να γράφω σενάρια, δεν ήξερα πώς χτίζεται ένα ολόκληρο σύμπαν κινούμενων εικόνων με άλλη σχέση με τον χρόνο (μεγαλύτερος χρόνος αφήγησης και θέασης), ούτε καν τι σημαίνει να έχεις αρκετούς συνεργάτες. Αλλά με ενδιέφερε να μάθω πώς λειτουργεί το σινεμά, δεν πήγαινα να κάνω το τέλειο, να τα καταφέρω όλα. Είναι μια δουλειά που έγινε αυθόρμητα και με ειλικρίνεια», λέει.

Σήμερα, όμως, νιώθει πως ήρθε στο σινεμά για να μείνει. «Μου αρέσει πολύ. Δεν πιστεύω ότι η εικαστική μου ταυτότητα αναιρεί την κινηματογραφική, ίσα ίσα που η μία τροφοδοτεί την άλλη. Αλλωστε, από την εποχή των σπουδών μου είχα μια τάση προς την κινούμενη εικόνα, με ενδιέφερε η χρήση του πειραματικού ντοκιμαντέρ και του video essay στην αποκωδικοποίηση και αφήγηση της πραγματικότητας».

Και όντως συνδυάζει και τα δυο. Μετά το «Kala azar» ολοκλήρωσε το βιντεο-αρτ «Lacerate», ανάθεση του In Between Art Film της δισεκατομμυριούχου Beatrice Bulgari, με θέμα τη φυλετική και ενδοοικογενειακή βία στη διάρκεια του lockdown. Ενώ το νέο της σενάριο χρηματοδοτήθηκε από το κρατικό Netherlands Film Fund. Αυτό που μένει είναι να δούμε και στην Ελλάδα το καθαρά εικαστικό της έργο.

ΣΙΝΕΜΑ
Το animation εισβάλλει στο ντοκιμαντέρ
Το πρώτο παγκοσμίως ολοκληρωμένο αφιέρωμα στο υβριδικό είδος, που αναπτύσσεται ραγδαία, θα γίνει στη Θεσσαλονίκη. Από την εποχή του «Βαλς με τον Μπασίρ», ο δρόμος άνοιξε και τα κινούμενα σχέδια κάθε είδους...
Το animation εισβάλλει στο ντοκιμαντέρ
ΣΙΝΕΜΑ
Θηλυκό, μπλέ και ηλιόλουστο ελληνικό σινεμά
Με μότο «Femi­nine, sunny & blue» ξεκινά την Τετάρτη, και θα καταλάβει για πέντε μέρες τον ιστορικό κινηματογράφο Babylon, στο Mitte του Βερολίνου, το 5o Hellas Filmbox Berlin, το φεστιβάλ ελληνικών ταινιών...
Θηλυκό, μπλέ και ηλιόλουστο ελληνικό σινεμά
ΣΙΝΕΜΑ
Τζον Γουότερς: Προσπαθώ να είμαι κακός και ανεύθυνος
Μόνο αυτός ο trash, o κιτς, o εξωφρενικός και ακραίος κινηματογραφικός μπαμπάς της Divine και της Serial Mom θα μπορούσε τον σιχαμερό, βρόμικο κόσμο μας να τον μετατρέψει, όχι πια επί της οθόνης, αλλά επί...
Τζον Γουότερς: Προσπαθώ να είμαι κακός και ανεύθυνος
ΣΙΝΕΜΑ
Ολος ο Μπερτολούτσι σε δεκαέξι ταινίες
Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας τιμά τον δημιουργό, που πέθανε πριν από πέντε μήνες, με πλήρη ρετροσπεκτίβα του έργου του στο «Ιντεάλ». Εναρξη με τον «Τελευταίο Αυτοκράτορα», που θα προβληθεί σε...
Ολος ο Μπερτολούτσι σε δεκαέξι ταινίες
ΣΙΝΕΜΑ
Ενα αξέχαστο love story στην Υδρα
Με την ταινία του διάσημου σκηνοθέτη Νικ Μπρούμφιλντ «Marianne and Leonard: Words of Love», για τον Καναδό τροβαδούρο Λέοναρντ Κοέν και τη μούσα του Μαριάνε Ιλέν θα ανοίξει το 24ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ...
Ενα αξέχαστο love story στην Υδρα
ΣΙΝΕΜΑ
Για τα ζώα που χάσαμε από τη ζωή μας
Το 21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης αποφάσισε ένα από τα κεντρικά του αφιερώματα να έχει τίτλο «Γιατί να κοιτάξουμε τα ζώα;» εμπνευσμένο από το δοκίμιο του Τζον Μπέρτζερ «Why look at animals»....
Για τα ζώα που χάσαμε από τη ζωή μας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας