Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Οι Γάλλοι μαοϊκοί ήταν πλουσιόπαιδα που δίψαγαν για αίμα»

«Ο Μάο Αυτοπροσώπως» του Ρενέ Βιενέ (αριστερά)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Οι Γάλλοι μαοϊκοί ήταν πλουσιόπαιδα που δίψαγαν για αίμα»

  • A-
  • A+
Εκδότης, σινολόγος και κινηματογραφιστής, αφιερωμένος στην αποκάλυψη της πραγματικής φύσης του μαοϊσμού και του μακελειού της Πολιτιστικής Επανάστασης, είναι κεντρικό πρόσωπο με τις ταινίες του στο Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου της Αθήνας.

Ηταν φίλος με τον φιλόσοφο Κώστα Παπαϊωάννου, που λάτρευε τις ταινίες του και ήθελε όχι μόνο να τις δουν κάποτε οι Ελληνες, αλλά και να κάνει ο ίδιος τη μετάφραση. «Αλλά ο Κώστας πέθανε πολύ νωρίς», μας λέει ο Γάλλος εκδότης, σινολόγος και κινηματογραφιστής Ρενέ Βιενέ, γεννημένος στη Χάβρη το 1944.

Είναι μια από τις κεντρικές και πιο δυναμικές παρουσίες στο διαδικτυακό 11ο Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου της Αθήνας, καμάρι της Ταινιοθήκης της Ελλάδος. Βρείτε την ώρα, και δείτε μέχρι τη Δευτέρα (26/9) και εντελώς δωρεάν στο online.tainiothiki.gr κάποια από τα οχτώ ντοκιμαντέρ του τμήματος «Πολίτες του Κινηματογράφου: Βιενέ Ρενέ και Χου Τζίε». Οπου Χου Τζίε είναι Κινέζος ντοκιμενταρίστας και χαράκτης, που έχει αφιερώσει τη ζωή του στην αποκάλυψη των εγκλημάτων του Μάο και την αποκατάσταση των θυμάτων του.

Κάτι ανάλογο κάνει εδώ και πολλά χρόνια, ατρόμητος κι ας τον λοιδορούσαν πολλοί, ο Ρενέ Βιενέ. Οι ταινίες του αναστατώνουν, είναι μαθήματα Ιστορίας και υποδείγματα μοντέρνας, ανατρεπτικής γλώσσας. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν το «Εικόνες της Προπαγάνδας της Πολιτιστικής Επανάστασης», το «Αναζητώντας τη χαμένη ψυχή της Λιν Τζάο» (ποιήτρια που φυλακίστηκε, βασανίστηκε και εκτελέστηκε λίγο πριν ξεσπάσει ο Μάης του ’68, όπου το Κόκκινο Βιβλιαράκι του Μάο έδινε τον παλμό) και, φυσικά, το διάσημο «Ο Μάο αυτοπροσώπως».

● Τι σας τραβούσε στην Κίνα, ώστε να σπουδάσετε τη γλώσσα και την Ιστορία της;

Ηθελα να φύγω από την επαρχία και να πάω στο Παρίσι να σπουδάσω κινηματογράφο. Αλλά έπρεπε να κάνω μια προπαρασκευαστική χρονιά σε Γυμνάσιο, με φιλολογικά μαθήματα. Ετσι, παραιτήθηκα από το σχέδιό μου και για να αποκτήσω φοιτητική ταυτότητα γράφτηκα στη σχολή Ανατολικών Γλωσσών. Ο καθηγητής των κινέζικων, Ζακ Πιμπανό, ήταν πολύ συμπαθής -είχε μόλις μεταφράσει το καταπληκτικό κλασικό έργο της ερωτικής κινέζικης λογοτεχνίας, «RouPuTuan» («Η σάρκα, ως χαλί για προσευχές»).

Συνέχισα έτσι να μαθαίνω κινέζικα, πήγα και στην Κίνα, και όταν επέστρεψα το 1965, στα 21 μου χρόνια, μετέφρασα το βιβλίο του Harold Isaacs «Η Τραγωδία της Κινέζικης Επανάστασης», για τις εκδόσεις «Γκαλιμάρ». Ηταν η αρχή μιας σειράς από εξήντα τόσα βιβλία, που βγήκαν από διάφορους οίκους, στη σειρά «La Bibliothèque asiatique», που διηύθυνα μέχρι το 1978.

● Οταν πήγατε για πρώτη φορά στην Κίνα, το 1964, ήσασταν και σεις κάτω από τα μάγια του Μάο, όπως πάρα πολλοί Γάλλοι διανοούμενοι;

Ποτέ δεν υπήρξα μαοϊκός. Προέρχομαι από μια οικογένεια λιμενεργατών της Χάβρης. Αρα δεν είχα ψευδαισθήσεις για τον σταλινισμό και τον μαοϊσμό, κι ας επικρατούσε στη Γαλλία το ντελίριο των σκληροπυρηνικών σταλινικών, που καταδίκαζαν την εξέγερση στη Βουδαπέστη ακόμα και την Εκθεση Χρουστσόφ στο 20ό συνέδριο του ΚΚΣΕ. Ο Σαρτρ, ο Φουκό ήταν βέβαια μαοϊκοί, ο Φουκό, μάλιστα, πριν αποθεώσει και τους Ιρανούς μουλάδες. Οι Γάλλοι μαοϊκοί ήταν πλουσιόπαιδα που δίψαγαν για αίμα. Τα γνώριζαν όλα για την Κίνα, τη μεγάλη πείνα του 1958-60, τις εκτελέσεις. Αλλά τα γούσταραν. Εγώ, όχι.

● Αρχίσατε να γράφετε βιβλία και να συλλέγετε ντοκουμέντα στη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης. Φαντάζομαι πόσο δύσκολο θα ήταν.

Η Πολιτιστική Επανάσταση ξεκίνησε το 1966 και τελείωσε το 1976, με τον θάνατο του Μάο. Το 1971, συμμετείχα στην έκδοση του βιβλίου του Σιμόν Λες «Τα καινούργια ρούχα του Προέδρου Μάο», δηλαδή ακριβώς στα μισά του δρόμου, πέντε χρόνια μετά την έναρξη και πέντε πριν από το τέλος αυτού του κινέζικου εμφύλιου. Η Κίνα ήταν κλειστή, σφραγισμένη, ελάχιστες πληροφορίες ξέφευγαν, ελάχιστα ντοκουμέντα έβγαιναν από τα σύνορα.

Το μόνο που είχα στα χέρια μου ήταν έργα προπαγάνδας, όπως τις όπερες της κυρίας Μάο, της Τσιάν Σινγκ. Ετσι έπρεπε να εκμεταλλευτώ αυτά τα ντοκουμέντα προπαγάνδας, όπερες και αφίσες, να τα οικειοποιηθώ και να μεταστρέψω, ώστε να τα βάλω να μιλήσουν από μόνα τους για την αλήθεια της Κίνας. Ηταν κάτι σαν «τα καινούργια ρούχα του αυτοκράτορα» του παραμυθιού (και του βιβλίου του Λες), αλλά με μουσική και εικόνες.

● Και το καταπληκτικό μικρού μήκους ντοκιμαντέρ «Ο Μάο αυτοπροσώπως»;

Ηταν μια εντελώς διαφορετική άσκηση για μένα. Είναι μια νεκρολογία που ετοίμαζα για τη μέρα που θα πέθαινε ο Μάο. Και έτσι κατάφερα να τη δώσω να μεταδοθεί σε κεντρικό γαλλικό τηλεοπτικό κανάλι στις 9 Σεπτεμβρίου 1976, την ίδια μέρα του θανάτου του. Για να μη χρεοκοπήσει η παραγωγός μου αλλά και για να μπορέσει να προβληθεί στη γαλλική τηλεόραση αναγκάστηκα να δώσω τον λόγο μόνο στον Μάο για 26 ολόκληρα λεπτά.

● Δηλαδή, οι ταινίες σας για την Κίνα είχαν εχθρική υποδοχή στη Γαλλία;

Βίαια εχθρική. Διπλά εχθρική. Για το περιεχόμενο και τη φόρμα τους. Το περιεχόμενό τους, βέβαια, επαληθεύτηκε αργότερα, όταν ανέβηκε στην εξουσία ο Τενγκ Σιαοπίνγκ. Στα τέλη, όμως, του 1976 και στις αρχές του 1977, οι οπαδοί της κυρίας Μάο στη Γαλλία ήταν ακόμα πολλοί και με σιχαίνονταν. Κατάφεραν δύο φορές να με διώξουν από το Πανεπιστήμιο (δούλευα στο CNRS).

Αναγκάστηκα να εγκατασταθώ το 1979 στην Ασία, όπου για πάνω από τριάντα χρόνια έκανα του κόσμου τα διαφορετικά επαγγέλματα. Η κινηματογραφική μου μέθοδος παραμένει δυσκολοχώνευτη για τους περισσότερους ντοκιμενταρίστες και ιστορικούς. Και δύσκολα γίνεται αποδεκτή από τους παραγωγούς. Τώρα, που δουλεύω ένα πρότζεκτ πάνω στους μύθους γύρω από τη Γαλλική Επανάσταση, ίσως αναγκαστώ να κάνω και τον παραγωγό.

● «Ο Μάο κατέστρεψε τα πάντα, άφησε μια χώρα ερείπιο», λέει ένας Κινέζος καθηγητής Πανεπιστημίου, θύμα της Πολιτιστικής Επανάστασης στο ντοκιμαντέρ «Εικόνες προπαγάνδας της Πολιτιστικής Επανάστασης». Πιστεύετε ότι η σημερινή Κίνα ξέφυγε εντελώς από το παρελθόν της, ακόμα και σε θέματα δημοκρατίας και δικαιωμάτων;

Η Κίνα, όταν πέθανε ο Μάο, ήταν μια χώρα κομμάτια και θρύψαλα, κατεστραμμένη οικονομικά και ηθικά. Ο Ντενγκ Σιάοπινγκ, απελευθερώνοντας το εμπόριο και αναπτύσσοντας οικονομικές σχέσεις με τον υπόλοιπο κόσμο, την έκανε μια πλούσια χώρα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν τη στοιχειώνει η Ιστορία της. Ευτυχώς, μετά το 1976, ξεπετάχτηκαν σπουδαίοι Κινέζοι σκηνοθέτες. Πρέπει οι ταινίες τους να υποτιτλιστούν σε κάθε δυτική γλώσσα, να μπουν στην τηλεόραση, στο διαδίκτυο, στις ταινιοθήκες σχολείων και πανεπιστημίων.

ΣΙΝΕΜΑ
Η Μαγκαλί Νοέλ έκανε μπουμ
Ενα κορίτσι γεννημένο το 1932 στη Σμύρνη από Γάλλους διπλωμάτες, που έζησε εκεί μέχρι τα 19 της χρόνια και μετά επέστρεψε στη Γαλλία για να γίνει ηθοποιός, συνάντησε μια μέρα τον Φελίνι. Και έμεινε στην...
Η Μαγκαλί Νοέλ έκανε μπουμ
ΣΙΝΕΜΑ
Να νιώσουμε αγάπη για τα νεκρά σώματα των ζώων
Με αφετηρία τα εικαστικά η νεαρή Ελληνίδα, Τζάνις Ραφαηλίδου, που δουλεύει κυρίως στην Ολλανδία, συμμετέχει με την ιδιαίτερη και τολμηρή ως φόρμα και θέμα πρώτη της ταινία, το «Kala azar», στο Διεθνές Τμήμα...
Να νιώσουμε αγάπη για τα νεκρά σώματα των ζώων
ΣΙΝΕΜΑ
«Ακολουθώ το δικό μου μονοπάτι, δεν με ενδιαφέρει αν οι ταινίες μου είναι δημοφιλείς»
Ο κορυφαίος Πολωνός σκηνοθέτης γράφει στην Υδρα ένα νέο σενάριο και ετοιμάζεται για το Φεστιβάλ της Δράμας, όπου θα είναι μέλος της Κριτικής Επιτροπής του Διεθνούς Τμήματος.
«Ακολουθώ το δικό μου μονοπάτι, δεν με ενδιαφέρει αν οι ταινίες μου είναι δημοφιλείς»
ΣΙΝΕΜΑ
Μαύρο της απελπισίας και κόκκινο του αίματος
Στην Αυστραλία του 19ου αιώνα, των Βρετανών αποίκων και των Ιρλανδών που μάταια αναζητούν μια καλύτερη ζωή, ο Νεντ Κέλι μεγαλώνει μέσα στη φτώχεια και τη βία.
Μαύρο της απελπισίας και κόκκινο του αίματος
ΣΙΝΕΜΑ
«Τα θερινά ίσως είναι τα μόνα σινεμά που θα ανοίξουν»
Η ιδιοκτήτρια της «Ριβιέρας» και του «Βοξ», που φέτος θα λειτουργήσουν στα Εξάρχεια για 51η και 82η χρονιά, αντίστοιχα, ετοιμάζεται για ένα πρωτόγνωρο καλοκαίρι. Ανοίγουν την 1η Ιουνίου μόνο με το 40% των...
«Τα θερινά ίσως είναι τα μόνα σινεμά που θα ανοίξουν»
ΣΙΝΕΜΑ
Από τη χώρα του Κιαροστάμι στους δρόμους της Αθήνας
Μπορεί κάποιοι να παραξενεύτηκαν. Ποιος είναι αυτός ο Σιαμάκ Ετεμάντι; Ζει στην Ελλάδα από το 1995, έχει κάνει στρατιωτική θητεία και είναι Ελληνας πολίτης, κινηματογραφικά είναι ένας κανονικότατος Ευρωπαίος...
Από τη χώρα του Κιαροστάμι στους δρόμους της Αθήνας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας