Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το «Tenet» δεν ήταν μια καλή αρχή...
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το «Tenet» δεν ήταν μια καλή αρχή...

  • A-
  • A+
Σε κάθε σπουδαίο σκηνοθέτη «επιτρέπονται» και μία και πολλές αποτυχίες κι αυτή εδώ μάλλον είναι η χειρότερη, ώς τώρα, ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν – και πάλι καλύτερη από πολλές αποτυχίες λιγότερο δημιουργικών, τολμηρών σκηνοθετών. Κι αν η πλοκή δεν φέρνει καμία συγκίνηση, τη φέρνει η αναγνώριση ότι έχει τόσο μεγάλο κέφι για το σινεμά, για το στήσιμο μεγάλων, σύνθετων σκηνών που δεν έχουν ξαναγίνει ποτέ ώς τώρα.

«Tenet»  (Ην. Βασίλειο, ΗΠΑ, 2020, 150’)

● σκηνοθεσία: Κρίστοφερ Νόλαν
● ηθοποιοί: Τζον Ντέιβιντ Γουόσινγκτον, Ρόμπερτ Πάτινσον, Ελίζαμπεθ Ντεμπίκι, Κένεθ Μπράνα, Μάικλ Κέιν, Κλεμάνς Ποεζί

Ο πρωταγωνιστής είναι πράκτορας, ας πούμε της CIA, αν και δεν έχει μεγάλη σημασία, ένας άνθρωπος με αμελητέο παρελθόν, άρα με μια αδιάφορη αντιμετώπιση του μέλλοντος. Σ’ αυτόν, τον Πρωταγωνιστή (Τζον Ντέιβιντ Γουόσινγκτον), που θα μείνει ανώνυμος ώς και το τέλος, θα ανατεθεί τίποτε λιγότερο από τη σωτηρία του κόσμου, η αποτροπή του Τρίτου Παγκόσμιου – με μοναδικά, αινιγματικά εφόδια, μια συνωμοτική χειρονομία και μια λέξη, «tenet», που σημαίνει την αρχή. Στην ασυνεχή ροή του χρόνου, εκείνη που κάποιοι υποψιάζονται, αλλά για την οποία ο Κρίστοφερ Νόλαν έχει μια συγκινητική βεβαιότητα, συγκεκριμένα στο μέλλον, έχει πιθανόν κατασκευαστεί το απόλυτα καταστροφικό όπλο που έχει τη δυνατότητα να ταξιδέψει πίσω, στο δικό μας παρόν. Αυτό και τον ιδιοκτήτη του καλείται να βρει και να εξουδετερώσει ο Πρωταγωνιστής, με τη βοήθεια του πιο έμπειρου πράκτορα Νιλ (με το σαρδόνιο δεν-με-μέλει του Ρόμπερτ Πάτινσον) κι η διαδρομή του θα τον φέρει αντιμέτωπο με την ερωτεύσιμη δίμετρη Κατ (της ερωτεύσιμης δίμετρης Ελίζαμπεθ Ντεμπίκι), τον σαδιστή Ρώσο σύζυγό της κι έναν οπλέμπορο στην Ινδία. Κι αυτά, φυσικά, σε δυο παράλληλες πραγματικότητες, γιατί ό,τι λιγότερο είναι πολύ λίγο για τον Κρίστοφερ Νόλαν. 

Ενας από τους μετρημένους στα δάχτυλα του ενός χεριού σπουδαιότερους σκηνοθέτες του σύγχρονου αγγλόφωνου σινεμά, ο Κρίστοφερ Νόλαν, αποδεικνύει ξανά ότι μπορεί, μόνος αυτός, μάλλον, να προκαλέσει αγωνία με σκηνές δράσης των οποίων η έκβαση σε αφήνει αδιάφορο, συγκίνηση με ήρωες για των οποίων την τύχη δεν νοιάζεσαι καθόλου. Και, πραγματικά, στο «Tenet», δεν νοιάζεσαι. Η σκηνοθεσία είναι και μεγαλεπήβολη και μεγαλειώδης, καμία απορία γιατί ο Νόλαν επέμεινε η ταινία του να βγει όχι σε streaming πλατφόρμες, όπως η πανδημία αναγκάζει πολλές, αλλά σε κινηματογραφικές αίθουσες, σε μεγάλες οθόνες, για να χωράνε το οπτικό όραμά του.

Το σενάριο, όμως, του «Tenet» προδίδεται σε κάθε του γύρισμα και καθεμιά από τις αμέτρητες ανατροπές του. Το παιχνίδι με τις παράλληλες πραγματικότητες και τον χρόνο δεν είναι ικανό να προκαλέσει όχι τον Τρίτο Παγκόσμιο, αλλά έστω το ενδιαφέρον διαρκείας του θεατή. Το αγαπημένο εύρημα του Νόλαν για την ανατροπή του χρόνου (ή της πραγματικότητας, τις δυο παράλληλες διαδρομές συνείδησης), που τον ανέδειξε με το ακόμα συγκλονιστικό «Memento» του 2000, που σάρωσε το δράμα του «Dark Knight», που καθήλωσε με το «Inception» το οποίο ακόμα αποκρυπτογραφείται, που απογείωσε το «Interstellar» κι ακόμα και στην άλλου ύφους «Δουνκέρκη» έδωσε μια τόσο σημαντική υπαρξιακή διάσταση, στο «Tenet» δείχνει απλώς καταχρηστικό. Σαν παιδιά να έχουν γράψει ένα σενάριο φαντασίας όπου οι ήρωες λένε αρλούμπες που μοιάζουν με κάτι που θα μπορούσαν να έχουν διαβάσει στον Ασίμοφ. Αναλύσεις και ιδέες, σε ασταμάτητους διαλόγους επιτηδευμένα παιγμένους, που ισχύουν απλώς επειδή λέγονται, χωρίς καμιά παραπάνω βάσιμη επιχειρηματολογία ή γνώση. Γνωσιακό χάσμα, που ίσως γεφυρωθεί μόνο χάρη στο κίνημα χρονικής ψαλίδας. Πώς;

Με τον ίδιο τρόπο δεν αποκτούν βάρος, σε καμία διάσταση, οι ήρωες – ο Ρόμπερτ Πάτινσον (που μεγαλώνει ωραία) κι ο Κένεθ Μπράνα (ως «κακός» βγαλμένος από Μποντ του ’60), διασκεδάζουν όπως μπορούν, η Ντεμπίκι ερμηνεύει μια ηρωίδα χάρτινη, τόσο αδιάφορη σε σχέση με το ρομαντισμό μιας Μαλ / Μαριόν Κοτιγιάρ στο «Inception». Ομως ο Τζον Ντέιβιντ Γουόσινγκτον, «πρωταγωνιστής» και με τη βούλα του δημιουργού, ακόμα πιο όμορφος και σέξι απ’ ό,τι στο «BlacKkKlansman» του Σπάικ Λι, παίζει σαν σε κωμωδία, ή σαν ριμέικ του «Shaft», με αισθησιακό λίκνισμα των γοφών κι ένα ελλοχεύον χιούμορ που δεν έχει αντίκρισμα – όπως, ακριβώς, οι ταινίες του Νόλαν δεν έχουν καθόλου χιούμορ.

Το «Tenet» είναι δεξιοτεχνικά σκηνοθετημένο, είναι κοσμοπολίτικο – ξεκινά στην όπερα, καταλήγει σε μια θαλαμηγό, περνώντας από το Αμάλφι ώς τη Μουμπάι, από μεγαλουπόλεις ώς την έρημο, χωρίς, τελικά, να σε ταξιδεύει χιλιοστό μακριά από την καρέκλα σου στην αίθουσα. Καθώς το ατού του Κρίστοφερ Νόλαν είναι πώς μετατρέπει τα b-movies, το σινεμά των fanboys και fangals σε εγκεφαλικό παιχνίδι τέχνης, εδώ, σε μια αδιάφορη εξέλιξη καταχρηστικών γεγονότων χωρίς λόγο ούτε ουσία, με μια «εγκεφαλικότητα» τόσο διάτρητη, το κατασκεύασμα, όσο εντυπωσιακό, καταρρέει. Το καρκινικό «Tenet» παγιδεύεται στην κυκλική διαδρομή του και συνεχίζει τους κύκλους όσο ο θεατής βρίσκεται νοητικά αλλού.

Σε κάθε σπουδαίο σκηνοθέτη «επιτρέπονται» και μία και πολλές αποτυχίες κι αυτή εδώ μάλλον είναι η χειρότερη, ώς τώρα, ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν – και πάλι καλύτερη από πολλές αποτυχίες λιγότερο δημιουργικών, τολμηρών σκηνοθετών. Κι αν η πλοκή δεν φέρνει καμία συγκίνηση, τη φέρνει η αναγνώριση ότι έχει τόσο μεγάλο κέφι για το σινεμά, για το στήσιμο μεγάλων, σύνθετων σκηνών που δεν έχουν ξαναγίνει ποτέ ώς τώρα (ή αυτή είναι η πρόθεσή του). Είναι, απλώς, κρίμα που το «Tenet», με το μεγάλο του budget των 200 εκατ. δολαρίων, έπεσε θύμα της εποχής κι επωμίστηκε, ως η πρώτη μεγάλη ταινία μιας τραυματισμένης σεζόν, όλο το βάρος, όλης της κινηματογραφικής αγοράς, όλου του κόσμου. Γιατί εκείνο που έχει ανάγκη, εκτός από ένα πιο σοβαρό σενάριο, είναι όχι επιπλέον βάρος, αλλά μια γοητευτική ελαφρότητα.

ΣΙΝΕΜΑ
Γαλλική κομεντί με ερωτεύσιμη Μαστρογιάνι
Λες κι ο Κριστόφ Ονορέ («Chansons d’ amour», «Plaire, aimer et courir vite») έχει οικειοθελώς επωμιστεί το βάρος τού να παρατείνει στις επόμενες δεκαετίες τη γαλλική παράδοση του ρομαντισμού, του έρωτα που...
Γαλλική κομεντί με ερωτεύσιμη Μαστρογιάνι
ΣΙΝΕΜΑ
Αναλύοντας την Αραβική Ανοιξη στο ντιβάνι της Γκολσιφτέ Φαραχάνι
Η πρωτοεμφανιζόμενη Γαλλοτυνήσια σκηνοθέτις παραφράζει το «Ενα ντιβάνι στη Νέα Υόρκη» της Σαντάλ Ακερμάν κι απλοποιεί τα νοήματά του, μεταφέροντας το... εν λόγω ντιβάνι στην Τυνησία πριν από τις εξεγέρσεις του...
Αναλύοντας την Αραβική Ανοιξη στο ντιβάνι της Γκολσιφτέ Φαραχάνι
ΣΙΝΕΜΑ
Μαύρη κωμωδία για την ισότητα των φύλων
Μια από τις μεγάλες φετινές αποκαλύψεις του ευρωπαϊκού σινεμά, η «Ανωτέρα βία» του Ρούμπεν Οστλουντ, πρόταση της Σουηδίας για το Ξενόγλωσσο Οσκαρ, είναι ένα πιο σαρδόνιο «Gone Girl». Με οξυδέρκεια και χιούμορ,...
Μαύρη κωμωδία για την ισότητα των φύλων
ΣΙΝΕΜΑ
Πληθωρικό love story στον κόσμο της νύχτας
Ο Νίκος Τριανταφυλλίδης υπογράφει με τους «Αισθηματίες» την καλύτερη ταινία του υπηρετώντας με πάθος και ρομαντισμό την κινηματογραφική του εμμονή με το νουάρ. Ταινία προσεγμένη στις λεπτομέρειές της, γεμάτη...
Πληθωρικό love story στον κόσμο της νύχτας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας