Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Είμαι πιο πολύ Ζορό παρά Μπάρτον Φινκ

Τζον Τορτούρο

Photo by Evan Agostini/Invision/AP
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Είμαι πιο πολύ Ζορό παρά Μπάρτον Φινκ

  • A-
  • A+
Ο Αμερικανός, ιταλικής καταγωγής ηθοποιός, αγαπημένος των αδελφών Κοέν, σκηνοθέτης ο ίδιος της ταινίας «The Jesus Roles», κάνει τώρα μια εκπληκτική ερμηνεία στη νέα μίνι σειρά του HBO «The Plot Against America», βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του Φίλιπ Ροθ. Παράλληλα δουλεύει τον ρόλο του γκάνγκστερ για τον επόμενο «Μπάτμαν», αλλά δεν κρύβει ότι το απωθημένο του από παιδί είναι ο Ζορό.

ΛΟΣ ΑΝΤΖΕΛΕΣ

Από την πρώτη ματιά ξέρεις πως διαφέρει από το πλήθος των Αμερικανών ηθοποιών στον βαθμό εκλέπτυνσης, βάθους και μόρφωσής του. Αλλά δεν χρειάζεται να τον δεις από κοντά –ψηλός και κομψός, ντυμένος απλά, καλόγουστα, με καλοσυνάτο και παρατηρητικό, γεμάτο ενδιαφέρον βλέμμα– για να καταλάβεις την ποιότητα του χαρακτήρα του.

Η σταδιοδρομία του από τη δεκαετία του ’80 μέχρι σήμερα παρέχει άφθονες ενδείξεις για το αγνό του κίνητρο πίσω από την κάθε επιλογή του. Για τον Τζον Τορτούρο, ο κινηματογράφος, όπως και το θέατρο, είναι μια από τις καλές τέχνες, ενώ η κάθε ταινία παρουσιάζει σε αυτόν και το κοινό μια ευκαιρία για την εξύψωση του ανθρώπινου πνεύματος.

Τζον Τορτούρο, Μπόμπι Καναβάλε, Οντρέ Τοτού, «The Jesus Rolls», 2019

Από το «Κάνε το σωστό» (1989) του Σπάικ Λι ή τις ταινίες των αδελφών Κοέν («Το πέρασμα του Μίλερ», 1990, «Μπάρτον Φινκ», 1991, «Ο μεγάλος Λεμπόφσκι», 1998, «Ω αδελφέ, πού είσαι;», 2000) μέχρι πρόσφατες τηλεοπτικές σειρές όπως «The Night Of» (2016) και «The Plot Against America» (2020), o 63χρονος, ιταλικής καταγωγής ηθοποιός μάς έχει επανειλημμένα καταπλήξει με ρόλους πότε αστείους, πότε σοβαρούς, πάντα όμως συγκινητικούς.

Η νέα μίνι σειρά του HBO «The Plot Against America» είναι μια μεταφορά στη μικρή οθόνη του μυθιστορήματος του Φίλιπ Ροθ («Η συνωμοσία εναντίον της Αμερικής», εκδ. Πόλις, μετάφραση Ηλίας Μαγκλίνης), σχετικά με μια ρεβιζιονιστική άποψη της αμερικανικής ιστορίας όπου αντί για τον Φράνκλιν Ρούζβελτ εκλέγεται πρόεδρος των ΗΠΑ ο Τσαρλς Λίντμπεργκ οδηγώντας τη χώρα προς τον αντισημιτισμό και τον φασισμό. Ο Τορτούρο υποδύεται τον ραβίνο Λάιονελ Μπένγκελσντορφ που προσπαθεί να αποκτήσει την εύνοια των αντισημιτών με διπλωματικό τρόπο.

Φίλιπ Ροθ

AP Photo/Richard Drew

• Δεν νομίζετε ότι η νέα σας σειρά αφορά τα επίκαιρα πολιτικά γεγονότα στην Αμερική; Ηταν σημαντικό αυτό για σας όταν αναλάβατε τον ρόλο;

Πρώτα απ’ όλα πρέπει να σας πω ότι είμαι μεγάλος οπαδός του Φίλιπ Ροθ. Τον γνώριζα, μάλιστα συνεργαστήκαμε όταν με διάλεξε για μια θεατρική διασκευή του έργου του «Portnoy’s Complaint» («Το σύνδρομο Πόρτνοϊ»)... Αγαπώ πολύ τα έργα του αν και δεν νομίζω ότι έχουν γίνει πολλές επιτυχημένες διασκευές τους, γιατί είναι πολύ εσωτερικός στη γραφή.

Το βιβλίο αυτό, «Η συνωμοσία εναντίον της Αμερικής», ωστόσο, είχε περισσότερη πλοκή από άλλα, παρ’ όλο που δεν τον ενδιέφερε γενικά η πλοκή. Και φυσικά το νόημα για τον αναγνώστη θα είναι διαφορετικό ανάλογα με την κουλτούρα του. Πιστεύω ότι οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για ιστορίες με σωτήρες-ήρωες όταν βρίσκονται οι ίδιοι σε κατάσταση κρίσης. Επίσης, παρόλο που έγραφε για την εβραϊκή κοινότητα, δεν νομίζω ότι το έργο αφορά μόνο αυτήν.

Για μένα το ενδιαφέρον ήταν η ερμηνεία ενός χαρακτήρα που πιστεύει ότι μπορεί να προστατεύσει την κοινότητά του πλησιάζοντας και κάνοντας ελιγμούς ανάμεσα στις φασιστικές δυνάμεις. Η γνώμη μου είναι ότι αυτό το παιχνίδι της αφομοίωσης υποβόσκει σε όλη την ιστορία της Αμερικής. Το βιβλίο αναφέρεται στο 1940, αλλά και το 1924 η Αμερική έκλεισε τα σύνορα σε πρόσφυγες, όπως και το 1882 στους Κινέζους. Οταν κατέφτασαν στη χώρα πληθυσμοί των Εβραίων, των Ιταλών και των Πολωνών, οι Αρχές ήταν αποφασισμένες να τους αποκλείσουν.

Βγήκε πέρσι ένα σπουδαίο βιβλίο, «The Guarded Gate», του Daniel Okrent, που αναφέρεται στο φαινόμενο της ευγονικής... Μπορείς να διαβάσεις για την κακομεταχείριση των προσφύγων τότε, λες και δεν ήταν άνθρωποι. Ο πατέρας μου τα έζησε αυτά, όταν ο παππούς μου πάλευε να πάρει άδεια παραμονής για εξήμισι χρόνια... Ολα αυτά είχαν να κάνουν με την υποτιθέμενη ανωτερότητα των Βορείων, επιστημονική θεωρία για τα σκουπίδια! Και με την εποχή του φασισμού, το 1940, στον οποίο αναφέρεται το βιβλίο του Ροθ. Οι Ιάπωνες και μερικοί Ιταλοί υπέστησαν κάποια αντιφασιστικά μέτρα, όχι όμως και οι πρωταίτιοι Γερμανοί.

Οι περισσότεροι Γερμανοί απλά άλλαξαν το όνομά τους, όπως και αυτός που ονομάζεται Πρόεδρος τώρα στο βιβλίο. Υπήρχε αληθινός κίνδυνος να βγει ο Λίντμπεργκ στις εκλογές. Αυτή η διαμάχη μεταξύ δημοκρατικών και φασιστικών δυνάμεων συνέβαινε και συμβαίνει πάντα κατά διαστήματα. Γι’ αυτό πρέπει να παραμένουμε σε εγρήγορση. Οταν ο λαός έχει ανάγκες που δεν εκπληρώνονται, αισθάνεται εγκαταλειμμένος και πεινασμένος, καταφεύγει στον φασισμό.

Για την ερμηνεία του ραβίνου Μπένγκελσντορφ βασίστηκα στον Ρουμκόφσκι, αρχηγό του εβραϊκού γκέτο του Λοτζ στην κατοχική Πολωνία, για τον οποίο έγραψε ο Πρίμο Λέβι, ο οποίος πίστευε ότι μπορούσε να διαπραγματευτεί με τους ναζί εκ μέρους των ανθρώπων του.

Μάλιστα όταν η Γκεστάπο του είπε πως έχουν μαζευτεί πολλά Εβραιόπουλα κι ότι θα έπρεπε να «καθαρίσουν» μερικά, έβγαλε έναν διάσημο λόγο προς την κοινότητά του λέγοντάς τους «δώστε μου τα μικρά σας για να ζήσουν τα μεγάλα σας παιδιά». Οπωσδήποτε πιστεύω ότι υπάρχουν στοιχεία του Ρουμκόφσκι στον χαρακτήρα του Μπένγκελσντορφ. Μάλιστα ο Ροθ γνώριζε τον Λέβι, κι έτσι έχω πολλές αναφορές και στους δυο...

Αυτό που βρίσκω ενδιαφέρον είναι ότι οι Ιταλοί, για παράδειγμα, που ήταν στη χώρα τους αναρχικοί, σοσιαλιστές, κομουνιστές, δημοκρατικοί, για χάρη της αφομοίωσης γίνονται αργότερα Ρεπουμπλικανοί και μάλιστα πολύ συντηρητικοί Ρεπουμπλικανοί.

Το αστείο είναι ότι οι άνθρωποι που επινοούν τους προσφυγικούς νόμους στις ΗΠΑ τώρα είναι πολλές φορές εβραϊκής, ιταλικής ή κάποιας άλλης ξένης καταγωγής. Οταν το βλέπω αυτό, εκπλήσσομαι: «Γουάου, κατάφερες να πας από το ένα άκρο στο άλλο». Αλλά δεν νομίζω ότι οι άνθρωποι θέλουν να ξέρουν την Ιστορία. Αλλωστε η Ιστορία διδάσκεται με περίεργο τρόπο στα σχολεία, λες και δεν είναι δική μας... Καλά που έχουμε σπουδαίους συγγραφείς που μας ανοίγουν το μυαλό... Δυστυχώς, ναι, η σειρά «The Plot Against America» έχει μεγάλη σχέση με την επικαιρότητά μας - η δημοκρατία είναι ευάλωτη.

Το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε ωστόσο είναι να αφηγούμαστε ιστορίες γιατί οι ιστορίες έχουν μεγαλύτερη δύναμη από υποδείξεις όπως «ψηφίστε αυτόν ή εκείνον». Και επειδή η ιστορία της σειράς περιλαμβάνει και τις δυο πλευρές, έχω μεγάλη περιέργεια να δω πώς θα πάει.

• Νομίζετε όμως ότι επειδή συμβαίνει αυτή η διάλυση της κοινωνίας, φανερώνονται κρυμμένες πλευρές της Ιστορίας τις οποίες αγνοούσαμε;

Ναι, βέβαια. Η Ιστορία είναι πάντα επιλεκτική. Υπάρχουν πολλά πράγματα που δεν γνωρίζουμε, όπως η σχέση του Ρούζβελτ με τον Λίντμπεργκ, πόσο τον μισούσε... Εγώ, π.χ., μεγάλωσα με αυτοκίνητα Φορντ αλλά δεν ήξερα τίποτα για τον Χένρι Φορντ. Οταν διάβασα γι’ αυτόν... Θεέ μου! Αρκεί να σας πω ότι στην ταινία «Ford vs Ferrari» του Τζέιμς Μάνγκολντ ήμουν με το μέρος του Φεράρι (γέλια).

• Mόλις πέρσι σκηνοθετήσατε τη νέα σας ταινία «The Jesus Roles». Μιλήστε για την εμπειρία σας στη σκηνοθεσία.

Πάντα με ενδιέφερε η σκηνοθεσία σε συνεργασία με σεναριογράφο ή για το θέατρο. Ηξερα έναν απίθανο θεατρικό συγγραφέα και ηθοποιό που πέθανε από AIDS, τον Charles Ludlam. Ανέβαινε πάντα στη σκηνή ντυμένος τραβεστί και διηύθυνε ένα θέατρο που το έλεγαν The Ridiculous Theater Company. Ηταν καταπληκτικός! Τρελαινόμουν για τις παραστάσεις του.

Μιλούσε τότε για την ανάγκη της «δημιουργικής συνέχειας», κάτι πολύ δύσκολο γιατί πάντα μας απασχολεί να βρούμε την επόμενη δουλειά. Πάντα όμως επιδιώκω τη δημιουργική συνέχεια. Κι όταν καταφέρνω να υλοποιήσω ένα έργο, είτε αυτό είναι επιτυχημένο είτε όχι, μου δίνει την ικανοποίηση που σου δίνει η προσπάθεια αλλά και το γεγονός ότι η δημιουργία είναι δική σου, μέρος του εαυτού σου. Πιστεύω πως η δημιουργία μάς ωριμάζει.

Ο κόσμος είναι περίπλοκος και νιώθω την ανάγκη να δημιουργήσω πριν… εξαφανιστώ. Ωστόσο πολλά από τα θέματα που με ενδιαφέρουν –όπως η άγνοια και η προκατάληψη– με έχουν απασχολήσει σε πολλές ταινίες, από το «Κάνε το σωστό» μέχρι το «The Plot Against America». Δεν παίζω βιολοντσέλο. Το βιολοντσέλο μου είμαι εγώ. Οταν καταπιάνομαι με σπουδαίο υλικό, αισθάνομαι ότι μαθαίνω πολλά κι ελπίζω ότι μερικά από αυτά μπορώ ίσως να τα μοιραστώ με τον θεατή, με την προϋπόθεση ότι θα καταφέρω να διατηρήσω το ενδιαφέρον του ζωντανό. Υπάρχουν πολλή βία και μηδενισμός στον κόσμο...

• Μιλήστε για τις επιρροές σας από τον κινηματογράφο.

Οταν ήμουν μικρό παιδί αγαπούσα τον Μπαρτ Λάνκαστερ, τον Κερκ Ντάγκλας, τον Τζέιμς Κάγκνεϊ, την Μπέτι Ντέιβις. Τρελαινόμουν για την Μπάρμπαρα Στάνγουικ. Πρόσφατα είδα την κωμωδία της «Η γυναίκα πειρασμός» στη Νέα Υόρκη και... έσκασα απ’ τα γέλια.

• Τι σημασία έχουν πιστεύετε οι πλατφόρμες streaming, που μεγαλώνουν και αυξάνονται όλο και πιο πολύ, για το μέλλον του κινηματογράφου;

Προσφέρουν φυσικά δουλειά σε πολύ κόσμο. Αυτό είναι θετικό. Καμιά φορά δεν ξέρω τι να πρωτοδώ, ομολογώ… Ελπίζω όμως ότι δεν θα ρουφήξει το ένα πράγμα όλα τα άλλα… Η τεχνολογία μεταμορφώνει τον κόσμο μας και όχι μόνο στη βιομηχανία του κινηματογράφου αλλά σε όλους τους επαγγελματικούς τομείς, στην πολιτική, παντού… Οι πάντες συναγωνίζονται τους πάντες.

• Μπορείτε να μιλήσετε για τον ρόλο σας στον νέο «Μπάτμαν»;

Παίζω τον κακό, τον γκάνγκστερ... Μου άρεσε ο Μπάτμαν όταν ήμουν παιδί, αλλά πιο πολύ ο Ζορό! (γέλια). Για μένα δεν υπάρχει Μπάτμαν χωρίς τον Ζορό... Υπάρχει σχέση μεταξύ τους, με τη διαφορά ότι ο Ζορό έχει άλογο και ξίφος. Τρελαίνομαι γι’ αυτόν... αφήστε που τον έπαιξε ο Ντάγκλας Φέρμπανκς!

• Είναι κάτι που σας έχει λείψει στην καριέρα σας, να παίξετε έναν ρόλο σαν του Ζορό;

Νομίζω ότι όταν σκόπευαν να γυρίσουν «Τη μάσκα του Ζορό», έγραψα γράμμα στον Στίβεν Σπίλμπεργκ, που ήταν παραγωγός, παρακαλώντας τον να μου δώσει τον ρόλο. Δεν το περίμενε αυτό, από τον Μπάρτον Φίνκ στον Ζορό! (γέλια). Αλλά δεν το ’ξερε πως είμαι πιο πολύ Ζορό από Μπάρτον Φινκ... Οταν ήμουν παιδί, μου άρεσαν όλοι οι ήρωες που έκαναν μονομαχίες και καβαλούσαν άλογα, δεν ξέρω γιατί... Αλλά ίσως να είναι η ισπανική επιρροή, αγαπώ πολύ την ισπανική μουσική και πρόσφατα ανακάλυψα ότι έχω ισπανικές ρίζες στην οικογένεια. Δεν μου προξένησε έκπληξη.

ΣΙΝΕΜΑ
Στα «Παράσιτα» το μεγάλο βραβείο του Σωματείου Ηθοποιών (SAG) των ΗΠΑ
Η κορεατική ταινία «Παράσιτα» έγραψε ιστορία στην 26η τελετή απονομής των SAG Awards 2020, δηλαδή των Βραβείων του Σωματείου Ηθοποιών στις ΗΠΑ, καθώς για πρώτη φορά ξενόγλωσση ταινία κέρδισε το μεγάλο βραβείο...
Στα «Παράσιτα» το μεγάλο βραβείο του Σωματείου Ηθοποιών (SAG) των ΗΠΑ
ΣΙΝΕΜΑ
«Εστιάζω στα θετικά και αισιόδοξα»
Πιο ώριμη από ποτέ και πάντα γοητευτική, υποδύεται τη μητέρα που αγωνίζεται να σώσει τον έφηβο τοξικομανή γιο της στην ταινία «Η επιστροφή του Μπεν» και μας μιλάει για το πρόβλημα των ναρκωτικών, τις...
«Εστιάζω στα θετικά και αισιόδοξα»
ΣΙΝΕΜΑ
«Δεν είχα χιούμορ και το ’μαθα από τον Πολ Νιούμαν»
Σπουδαίος και δημοφιλής Αμερικανός ηθοποιός με μακρά καριέρα στο σινεμά, το θέατρο και την τηλεόραση, ο Εντ Χάρις βρίσκεται αυτή την εποχή στα θερινά μας σινεμά, πρωτα­γωνιστώντας στο νοσταλγικό road movie...
«Δεν είχα χιούμορ και το ’μαθα από τον Πολ Νιούμαν»
ΣΙΝΕΜΑ
«Το σωστό και το λάθος είναι ζήτημα οπτικής»
Ο Ντέιβιντ Μακένζι σκηνοθετεί στο Δυτικό Τέξας μια σπουδαία τριάδα ηθοποιών, τους Τζεφ Μπρίτζες, Μπεν Φόστερ και Κρις Πάιν, σε ένα τυπικό γουέστερν και φιλμ καταδίωξης μαζί με τον ελληνικό τίτλο «Πάση θυσία»,...
«Το σωστό και το λάθος είναι ζήτημα οπτικής»
ΣΙΝΕΜΑ
Υποψήφιος για Χρυσή Σφαίρα ο Κόλιν Φάρελ του «Αστακού»
Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες για τις Χρυσές Σφαίρες, τα κινηματογραφικά βραβεία που συχνά ανοίγουν τον δρόμο για ένα βραβείο Όσκαρ. Μεταξύ των υποψηφίων για τον πρώτο ανδρικό ρόλο και ο Κόλιν Φάρελ για την...
Υποψήφιος για Χρυσή Σφαίρα ο Κόλιν Φάρελ του «Αστακού»
ΣΙΝΕΜΑ
«Δεν είμαι ούτε ήρωας ούτε δειλός. Απλώς παρατηρητής»
Από τους πιο σεβαστούς, ακριβοπληρωμένους και βραβευμένους ηθοποιούς, αυτός ο σούπερ σταρ και την ίδια στιγμή αξιαγάπητος άνθρωπος ήταν η επιλογή του Κλιντ Ιστγουντ για την ταινία «Sully», την πραγματική...
«Δεν είμαι ούτε ήρωας ούτε δειλός. Απλώς παρατηρητής»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας