Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Θρίλερ, μυστήρια και οράματα στους βάλτους

Σύλλας Τζουμέρκας

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Θρίλερ, μυστήρια και οράματα στους βάλτους

  • A-
  • A+
Η νέα ταινία του ταλαντούχου σκηνοθέτη, «Το θαύμα της Θάλασσας των Σαργασσών», ένα καθηλωτικό αστυνομικό θρίλερ που εκτυλίσσεται στο Μεσολόγγι, μας συστήνει μια δυνατή κινηματογραφική προσωπικότητα, την αστυνομική διευθύντρια, που υποδύεται η Αγγελική Παπούλια. Τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται σε μια μικρή πόλη με ειδυλλιακή φύση· το σκοτάδι βρίσκεται παντού.

Aν σας άρεσε –και δεν μπορείτε να την ξεχάσετε– η Φράνσις ΜακΝτόρμαντ στο «Fargo», αυτή η περίεργη, διαφορετική αστυνομικίνα που έλυνε ήρεμη και αταράχη μυστήρια κουβαλώντας μια τεράστια κοιλιά εγκυμοσύνης, υπάρχει ήδη το ελληνικό της ανάλογο. Εστω και εντελώς αντεστραμμένο.

Μια αστυνομική διευθύντρια στο Μεσολόγγι, που αναλαμβάνει την εξιχνίαση μιας αυτοκτονίας, ενώ βρίζει, βλαστημάει, τρομοκρατεί και δεν καταλαβαίνει τίποτα από νόρμες καθωσπρεπισμού. Εξωπραγματική, αλλά απολύτως ερωτεύσιμη κινηματογραφικά, αφού η Αγγελική Παπούλια κάνει μια τεράστια ερμηνεία, μπορεί και την καλύτερη στην καριέρα της.

Ολα αυτά στη νέα, τρίτη ταινία του Σύλλα Τζουμέρκα «Το θαύμα της Θάλασσας των Σαργασσών», ένα δυνατό και καθηλωτικό αστυνομικό θρίλερ, που είναι στις αίθουσες, επιτέλους, αφού έκανε με διθυραμβικές κριτικές την πρεμιέρα του στο Φεστιβάλ Βερολίνου και συνεχίζει μια εξαιρετική πορεία σε μεγάλες διοργανώσεις.

Ο ταλαντούχος σκηνοθέτης, μανιώδης φαν των θρίλερ, έγραψε το σενάριο με την συμπρωταγωνίστρια της ταινίας Γιούλα Μπούνταλη, εξασφάλισε χάρη στην εξαιρετική παραγωγό Μαρία Δρανδάκη μια άρτια διεθνή συμπαραγωγή (Ελλάδα, Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία) και βάλθηκε να αντιμετωπίσει το είδος, αλλά να το κάνει και δικό του.

Η Γιούλα Μπούνταλη σε σκηνή της ταινίας

Ολα στην ταινία είναι στα άκρα. Μια μικρή επαρχιακή πόλη με τοπίο μεγάλης, άγριας ομορφιάς, εργοστάσια για χέλια και σκυλάδικα, άρχουσα τάξη και περιθώριο, οικονομική άνεση και απελπισία, μοναξιά και σεξουαλικά όργια, ναρκωτικά και βία. Και στο κέντρο της, δυο γυναίκες. Η trash αστυνομικός και μια απεγνωσμένη νεαρή εργάτρια, πρόσωπο-κλείδι στον θάνατο που ταράζει την πόλη.

• Αλήθεια, τι ξέρετε εσείς από την ελληνική επαρχία;

Δεν μου αρέσει καθόλου η λέξη επαρχία, ακούγεται σαν να τη λέει κάποιος που καμώνεται τον πρωτευουσιάνο. Προτιμώ να λέω ότι η ταινία μου διαδραματίζεται σε μια μικρή πόλη και στην ύπαιθρο. Και ξέρω πολλά για τέτοια μέρη. Οι γονείς μου είναι καθηγητές στο Λύκειο και γύρισα μαζί τους σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.

Οι αναμνήσεις αυτές νομίζω ότι με έχουν συγκροτήσει, το ότι μεγάλωσα πολύ κοντά στη φύση, για παράδειγμα. Από κεί προέρχεται και η μεγάλη αγάπη που έχω για το λούμπεν, αυτή η αίσθηση που έχω για ελληνικό white trash στη μέση του πουθενά. Δεν αγαπώ αυτά τα μέρη και τους ανθρώπους τους ως γραφικούς, γι’ αυτό και η ταινία μου δεν έχει καμία γραφικότητα. Τα αγαπώ με έναν τρόπο φυσικό, οργανικό.

• Γιατί διαλέξατε το Μεσολόγγι; Τι βρήκατε εκεί που το είχατε απόλυτη ανάγκη;

Είναι ένα μέρος που αγαπάω. Η Γιούλα Μπούνταλη, πρωταγωνίστρια της ταινίας μαζί με την Αγγελική Παπούλια, είναι από εκεί, πηγαίναμε από τα φοιτητικά μας χρόνια. Σιγά σιγά αναδύθηκε μέσα μου η επιθυμία για μια ταινία, ήρθαν και τα χέλια, και όλο το πράγμα έδεσε. Αλλά πιο πολύ ερωτεύτηκα το τοπίο.

Το Μεσολόγγι έχει ένα είδος μαγικής αστάθειας, που ταιριάζει και με τους χαρακτήρες, αλλά κολλάει και στο θρίλερ και στο κομμάτι των οραμάτων που έχει η ταινία. Ηθελα να πετύχω έναν συνδυασμό βάλτου και βρομιάς με ανακλάσεις εκρηκτικής ομορφιάς, με παραδείσιες ανάσες. Και κάτι ακόμα.

Αγγελική Παπούλια, «Το θαύμα της Θάλασσας των Σαργασσών» του Σύλλα Τζουμέρκα

Στην ταινία αυτή το πιο ευτυχισμένο μου κομμάτι ήταν ότι μπορούσα να έχω ζώα στο γύρισμα. Το Μεσολόγγι έχει το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό η κτηνοτροφία να γίνεται με τα ζώα ελεύθερα, τα άλογα, τα γελάδια, τα γουρούνια, όλα ελεύθερα σ’ αυτόν τον πλατύ τόπο. Το ότι μπορούσαμε ανά πάσα στιγμή πηγαίνοντας σε ένα γύρισμα, να σταματάμε και να τραβάμε έναν ταύρο, ένα γουρούνι να παρακολουθεί τη δράση των ανθρώπων, αυτό για μένα ήταν ευτυχία. Εβγαινε η αίσθηση ότι η ανθρώπινη δράση είναι σχεδόν μολυσματική μέσα σ’ αυτή τη φύση.

• Το Μεσολόγγι είναι μια πανέμοφη πόλη με μεγάλη ιστορία. Δεν έχετε πρόβλημα, παρόλο που το κατονομάζετε σαφώς, να εστιάζετε σε σκοτεινές πλευρές του. Μήπως ενοχληθούν οι Μεσολογγίτες;

Ο καθένας για τον τόπο του φαντασιώνεται πολλές φορές πράγματα με βάση το παρελθόν του ή με βάση αυτό που θα ήθελε για το μέλλον του. Εμένα με ενδιαφέρει το παρόν κι αυτό που μπορώ να καταλάβω σαν στιγμιαίο όραμα μέσα στο παρόν. Και νομίζω ότι αυτό είναι που δίνει αληθινή χαρά, όχι η φαντασίωση, που η χαρά της μπορεί να καταλήξει λύπη.

• Διηγείστε την ιστορία μιας μυστηριώδους αυτοκτονίας. Είναι εντελώς μυθοπλασία; Υπάρχουν στοιχεία πραγματικότητας;

Η ταινία συνθέτει πολλά πραγματικά πρόσωπα και γεγονότα. Υπάρχουν σκηνές, που θα ’λεγες ότι μόνο στο σινεμά γίνονται, αλλά τις έχω δει πραγματικά, με τα μάτια μου.

• Η κεντρική σας ηρωίδα είναι, πάντως, εντελώς σουρεάλ και εξωπραγματική. Μια υψηλόβαθμη αστυνομικός, υποτίθεται στυλοβάτης της κοινωνίας και προστάτιδα του νόμου και της τάξης, συμπεριφέρεται και μιλάει σαν να είναι του δρόμου. Κι αυτό είναι το λιγότερο.

Το πρόσωπο αυτό το έχω γνωρίσει σε άλλο σώμα ασφαλείας. Δεν τη φαντάστηκα, ξέρω ότι υπάρχει. Αν βλέπατε τον ίδιο χαρακτήρα παιγμένο από άνδρα, δεν θα είχατε καμιά απορία. Σας ξενίζει γιατί είναι γυναικείος. Οταν γράφω και σκηνοθετώ, δεν σκέφτομαι ποτέ με όρους gender. Αλλά εδώ σκέφτηκα ότι θα είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον (αλλά και πλάκα) να τον παίζει γυναίκα.

• Πώς θα την περιγράφατε, λοιπόν, την αστυνομικό σας;

Συνδυάζει πολλά χαρακτηριστικά. Αλλά έχει κυρίως κάτι μαγικό. Ενώ είναι εντελώς trash, βρίζει χυδαία, όλη μέρα μέσα στα νεύρα, ένα σκάνδαλο μέσα στην πόλη που τρομοκρατεί άνδρες και γυναίκες, συγχρόνως έχει ένα ισχυρό πηδάλιο προσωπικής δικαιοσύνης, που δεν το χάνει ποτέ. Ενα ένστικτο για το τι είναι δίκαιο και τι όχι. Οχι με το γράμμα του νόμου, αλλά με την ανθρώπινη δικαιοσύνη.

Είναι ένας χαρακτήρας που υπεραγαπώ. Αγρια, ευάλωτη και αστεία μαζί, γιατί, εντάξει, είναι διασκεδαστικό να τη βλέπεις να τρομοκρατεί τους βοηθούς της. Και πολύ χαίρομαι όταν στις ξένες κριτικές πάντα τη συγκρίνουν με ανδρικούς χαρακτήρες του σινεμά και γράφουν ότι η Αγγελική Παπούλια είναι πιο σκληρή από τον Χάκμαν ή τον Καϊτέλ...

• Πώς την καθοδηγήσατε; Για παράδειγμα, σε αυτό τον καταπληκτικό τρόπο που βαδίζει, σαν να εκφράζει όλη την ουσία και την ψυχή της.

Μα πρώτα από όλα και κυρίως τη σωματικότητα του ρόλου της δουλέψαμε. Ολα από τον τρόπο που περπατάει μέσα σ’ αυτό τον βάλτο ξεκινάνε. Ακόμα και τα παπούτσια της είναι ειδικά, χειροποίητα, για να την βοηθούν σ’ αυτό το απίθανο περπάτημα, που της δίνει τη φόρα για τον ρόλο της.

Οταν έχεις ηθοποιούς σαν την Αγγελική, με ταλέντο, ευφυΐα, φαντασία και δυνατότητα έκθεσης, πρέπει να τους φτιάξεις πάρα πολύ καλά τη βάση που θα πατήσουν. Και μετά, όλα τα υπόλοιπα γίνονται, υπάρχουν στο σενάριο. Γενικά έπρεπε να δουλέψουμε πολύ με την Αγγελική, γιατί ήταν ένας ρόλος που της ήταν πολύ μακρινός σαν χαρακτήρας, αλλά και δύσκολος.

• Και από την άλλη, υπάρχει ακόμα μια γυναίκα, εργάτρια στα χέλια, που δεν είναι εξουσία, που δεν εκφράζεται, αλλά χωμένη στα σκατά, παθητική, τρομοκρατημένη, παλεύει. Τι το κοινό έχουν αυτές οι δυο γυναίκες;

Εκ πρώτης όψεως, τίποτα. Η μία είναι όλο γλώσσα, η άλλη δεν μιλάει καθόλου. Κι όμως μοιράζονται πολλά. Τις έχουν δέσει και τις δύο με μια αλυσίδα από το πόδι και δεν τις αφήνουν να ζήσουν με τον τρόπο που μπορούν και θέλουν. Εχουν σωματική ρώμη. Εχουν τον έλεγχο της σεξουαλικότητάς τους.

Και, τέλος, μοιράζονται και τον ονειρικό κόσμο της ταινίας, αναπνέουν τα ίδια όνειρα και οράματα. Αλλά εδώ φτιάχνουν κι ένα τρίγωνο με μένα, τον σκηνοθέτη. Αυτή είναι νομίζω η μεγαλύτερη ιδιοσυγκρασιακή ιδιαιτερότητα της ταινίας. Το ότι οι δυο ηρωίδες και το μάτι, που βλέπει, έχουν έναν κοινό χώρο όπου συμβαίνουν περίεργα πράγματα.

• Που είναι τι; Οράματα ενός άλλου, καλύτερου κόσμου;

Είναι οράματα παραδείσου. Οράματα που έρχονται από τη φύση, από τη σεξουαλικότητα, αλλά και από την πίστη και τον Χριστό. Υπάρχει ένας κόσμος εκεί, δίπλα στον πραγματικό, στον οποίο εγώ, οι δυο γυναίκες, αλλά και οι θεατές της ταινίας έχουν πρόσβαση.

• Εντάσσετε μεταφυσικά στοιχεία σε έναν αστυνομικό. Σε τι σας βοηθάει αυτό;

Τέτοια στοιχεία υπάρχουν σε όλες τις ταινίες μου. Νομίζω ότι ο κόσμος αυτός, όσο παρεξηγημένος κι αν είναι, έχει μέσα του πνεύμα και αφηγηματική δύναμη αιώνων. Και για μένα είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι στην καρδιά και στο σώμα μου. Με τον ίδιο τρόπο που χρησιμοποιώ σαν δύναμη σε μια ταινία τη βία ή τη σεξουαλικότητα, μπορώ να χρησιμοποιήσω και τον χριστιανικό κόσμο, που μας έχει παραδοθεί, θέλουμε δεν θέλουμε.

Και άλλωστε, ο σκηνές αυτές, πέρα από το να σκανδαλίσουν ίσως κάποιους (και εμένα με διασκεδάζουν τα σκάνδαλα) ή να αιφνιδιάσουν, έχουν σαφή κινηματογραφικό ρόλο. Είναι οργανικές στην ταινία, που, μην ξεχνάτε, έχει στον τίτλο της τη λέξη «θαύμα». Δεν εξελίσσεται χωρίς αυτές η υπόθεση. Τα δυο πρόσωπα δεν μπορούν να συναντηθούν με άλλο τρόπο. Είναι αφηγηματικά εργαλεία.

• Μέχρι κι έναν πολύ γλυκό νεαρό ιερέα βάζετε στον κόσμο της ταινίας.

Είναι ο μόνος άνθρωπος στον οποίο η εργάτρια μπορεί να ανοιχτεί, να μιλήσει. Ενα ευγενικό παιδί. Μη σας ξενίζει, συμβαίνει συχνά και είναι καλό να το θυμόμαστε. Υπάρχουν άνθρωποι βουβοί, που κανείς δεν ακούει και όπου μπορούν να ακουμπήσουν, να μιλήσουν, είναι καλό.

• Κι από την καλοσύνη, ας περάσουμε στη διαφθορά, που κυριαρχεί στη μικρή σας πόλη. Υπάρχει ένας αθλιος κύκλος, κυρίως από πρόσωπα της εξουσίας και του κατεστημένου.

Κατ’ αρχάς να ξεκαθαρίσω ότι τίποτα από όσα γίνονται στην ταινία δεν τα θεωρώ φανταστικά, σχεδόν σαν ντοκιμαντέρ τα βλέπω. Κυρίως αυτό το είδος διαφθοράς, που εκπροσωπείται από μια σειρά αφόρητων ανδρικών χαρακτήρων (ο γιατρός, ο εισαγγελέας, ο διοικητής της αντιτρομοκρατικής), ένα μάτσο macho 55-65άρηδων, που αισθάνονται ότι έχουν δικαίωμα στα πάντα. Τέτοια πράγματα συμβαίνουν ακόμα χειρότερα στις μεγάλες πόλεις, απλώς στις μικρές φαίνονται περισσότερο.

Η αίσθηση ότι σου ανήκουν τα πάντα, ότι έχεις δικαίωμα στα πάντα είναι κυρίως ανδρικό χαρακτηριστικό και μιας παλιότερης γενιάς, όλοι μας μέσα σ’ αυτό μεγαλώσαμε και το ξέρουμε. Ανδρες που θέλουν να εξευτελίσουν μια γυναίκα όταν καταλάβουν ότι είναι ισχυρή απέναντί τους. Και δεν είναι κάτι αυστηρά ελληνικό, το έχω ζήσει σε γερμανικά τραπέζια εκατό φορές χειρότερο. Ε, λοιπόν, αυτό το δικαίωμα ευνουχίζεται εορταστικά στην ταινία, όχι μόνο από τις ηρωίδες μου.

• Γενικά, όμως, δεν υπάρχει ηθικολογική διάσταση στην ταινία, κυρίως στις σεξουαλικές διαστάσεις της διαφθοράς.

Ολοι οι χαρακτήρες έχουν διπλή φύση. Μπορούν ανά πάσα στιγμή να δημιουργήσουν έκπληξη. Σε πολύ σκληρές εικόνες διαφθοράς μπορεί να βγεί κάτι το ευάλωτο. Γιατί αυτό που λέμε «διαφθορά» μπορεί να είναι και μια κατάσταση οριακά παραδείσια μέχρι να ξεφτίσει και να γίνει η καταστροφή σου. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξε κάποτε ένας παράδεισος, στον οποίο ήσουν ελεύθερα και ελεύθερος.

• Θέλατε να κάνετε αστυνομικό, θρίλερ ή σας προέκυψε τελικά ταινία είδους;

Το ήθελα ξεκάθαρα. Ηταν όνειρό μου χρόνια να κάνω θρίλερ μετά τα δράματα χαρακτήρων, που είναι οι άλλες μου ταινίες. Λατρεύω τα θρίλερ και τα αστυνομικά. Από τη «Σιωπή των αμνών», που είναι από τις πιο αγαπημένες μου ταινίες, μέχρι όλα του Νίκολας Ρεγκ. Ηθελα, όμως, να κάνω ένα θρίλερ με τον δικό μου τρόπο, κρατώντας τη σπονδυλική στήλη του είδους και αναποδογυρίζοντας τα διάφορα συστατικά του. Το θρίλερ παίζει πάρα πολύ με το όνειρο, τον φόβο, την αγωνία και με κάτι που πάει στραβά. Ο αγώνας των ανθρώπων να το αντιμετωπίσουν –συνήθως, μάλιστα, ανθρώπων που ανήκουν στο παγκόσμιο white trash– δίνει μεγάλη απόλαυση στον θεατή. Και έχει πολύ ψωμί για τον σκηνοθέτη.

• Η ταινία σας βγήκε στις αίθουσες μαζί με τον «Ιρλανδό» του Σκορσέζε. Να σας ρωτήσω τα αισθήματά σας ως κινηματογραφιστή για το Νetflix;

Δεν έχω πρόβλημα. Ενα μόνο θα πω. Να δουν οι θεατές τον Σκορσέζε στο Netflix και το «Θαύμα της Θάλασσας των Σαργασσών» στις αίθουσες.

ΣΙΝΕΜΑ
Θηλυκό, μπλέ και ηλιόλουστο ελληνικό σινεμά
Με μότο «Femi­nine, sunny & blue» ξεκινά την Τετάρτη, και θα καταλάβει για πέντε μέρες τον ιστορικό κινηματογράφο Babylon, στο Mitte του Βερολίνου, το 5o Hellas Filmbox Berlin, το φεστιβάλ ελληνικών ταινιών...
Θηλυκό, μπλέ και ηλιόλουστο ελληνικό σινεμά
ΣΙΝΕΜΑ
Οι 50.000 της «Ευτυχίας»
Η «Ευτυχία» του Αγγελου Φραντζή έκανε ένα εξαιρετικό άνοιγμα στις αίθουσες. Βγήκε την περασμένη Πέμπτη και μέσα στο πρώτο τετραήμερο, μέχρι και την Κυριακή, έκοψε 51.200 εισιτήρια, ένα νούμερο όχι μόνο πολύ...
Οι 50.000 της «Ευτυχίας»
ΣΙΝΕΜΑ
Η Φιόνα Σο γυρίζει ταινία στην Ελλάδα
Η Φιόνα Σο, η κορυφαία Ιρλανδέζα ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου, αλλά και σκηνοθέτρια η ίδια σε θέατρο και όπερα, που την έχουμε θαυμάσει δύο φορές σε μεγάλη και μικρή Επίδαυρο σε έργα του Μπέκετ...
Η Φιόνα Σο γυρίζει ταινία στην Ελλάδα
ΣΙΝΕΜΑ
Η Αλβανία επί Χότζα είχε χάσει τα χρώματά της
Μπουγιάρ Αλιμάνι, ο Αλβανός σκηνοθέτης, που έζησε 22 χρόνια στην Αθήνα, αγαπημένο μέλος της κινηματογραφικής μας κοινότητας, συνεχίζει πια από το εξωτερικό. Βγαίνει την Πέμπτη στις αίθουσες η πολυβραβευμένη...
Η Αλβανία επί Χότζα είχε χάσει τα χρώματά της
ΣΙΝΕΜΑ
Τζον Γουότερς: Προσπαθώ να είμαι κακός και ανεύθυνος
Μόνο αυτός ο trash, o κιτς, o εξωφρενικός και ακραίος κινηματογραφικός μπαμπάς της Divine και της Serial Mom θα μπορούσε τον σιχαμερό, βρόμικο κόσμο μας να τον μετατρέψει, όχι πια επί της οθόνης, αλλά επί...
Τζον Γουότερς: Προσπαθώ να είμαι κακός και ανεύθυνος
ΣΙΝΕΜΑ
Ολη η Ελλάδα ένα κινηματογραφικό στούντιο
Ηταν αξιόλογες κινηματογραφικές αναπτυξιακές πρωτοβουλίες της περιφέρειας, με τελικό στόχο να γίνει ολόκληρη η χώρα ένα τεράστιο στούντιο για Ελληνες και ξένους παραγωγούς, με τα γνωστά οφέλη για τις τοπικές...
Ολη η Ελλάδα ένα κινηματογραφικό στούντιο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας