Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ξέχνα και μην ξεχνάς

Φώτος Λαμπρινός, Τώνια Μαρκετάκη

Ξέχνα και μην ξεχνάς

  • A-
  • A+
60 χρόνια Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: Πέντε σκηνοθέτες θυμούνται τα παλιά, χαίρονται τα σημερινά και προτείνουν για το μέλλον.

 

Φώτος Λαμπρινός (σκηνοθέτης)

«Μνήμη Τώνιας Μαρκετάκη»

Μετά από οχτάχρονη απουσία επέστρεψα οριστικά στην Ελλάδα τον Μάιο του 1973 και το φθινόπωρο ανέβηκα, για πρώτη φορά, στο φεστιβάλ με μεγάλη παρέα από την Αθήνα. Το κλίμα ήταν μάλλον ευχάριστο, περιμέναμε τις ταινίες των νέων σκηνοθετών, που ήταν πολλές και εξαιρετικά ενδιαφέρουσες.

Παράξενο κι όμως αληθινό: ο νέος ελληνικός κινηματογράφος γεννιέται μέσα στη χούντα κι αυτό επιβεβαιώνεται κάθε χρόνο στο φεστιβάλ. Ειδικά τότε (1973), δεν υπάρχουν ταινίες του Τζέιμς Πάρις ούτε οι «Γενναίοι του Βορρά», αλλά σκηνοθέτες όπως Αριστόπουλος, Βούλγαρης, Μαραγκός, Ρεντζής, Μαρκετάκη...

Οταν ανάβουν τα φώτα, η αίθουσα του φεστιβάλ σείστηκε από τα χειροκροτήματα. Μόλις έχει τελειώσει η προβολή της ταινίας «Ιωάννης ο βίαιος» και η Τώνια, εντελώς αμήχανη, χαιρετάει τον κόσμο. Λίγο μετά, στηρίζεται στο μπράτσο μου και κατεβαίνοντας τα σκαλιά βγαίνουμε στον δρόμο. Ολοι όσοι βρίσκονται τριγύρω συνεχίζουν το χειροκρότημα. Η Τώνια λάμπει από χαρά. Το επιστέγασμα έρχεται με τέσσερα βραβεία: σεναρίου, σκηνοθεσίας, α’ ανδρικού ρόλου, φωτογραφίας.

Ηταν η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της. Η Τώνια, που είχε συλληφθεί το 1967 γιατί συμμετείχε στο ΠΑΜ, μετά την αποφυλάκισή της έφυγε για το Λονδίνο, όπου δεν στέριωσε, επιστρέφοντας στην Ελλάδα μεσούσης της χούντας. Γνωριζόμαστε από το 1963, όταν επέστρεψε από τις σπουδές της στην IDHEC. Κάναμε παρέα και πριν αναχωρήσω για τις σπουδές μου στη Μόσχα την πρότεινα στη «Δημοκρατική Αλλαγή», όπου ανέλαβε την καλλιτεχνική σελίδα, την οποία μέχρι τότε διηύθυνα εγώ.

Γιατί ο «Ιωάννης» -θέμα από το αστυνομικό δελτίο- με κάποιο νεαρό να δολοφονεί χωρίς λόγο και αφορμή μια ανυπεράσπιστη αθώα κοπέλα; Γιατί, «αθώοι» δεν είναι όσοι εμπλέκονται στην υπόθεση: αστυνομικοί, ανακριτές, δικηγόροι, δικαστικοί, στρατιωτική ηγεσία και τέλος η ίδια η κοινή γνώμη.

Αυτό είναι το θέμα της Τώνιας. Ποιος μπορεί να είναι αθώος σε βίαιο καθεστώς στρατιωτικής δικτατορίας...

Λίγα χρόνια αργότερα, τον «Ιωάννη» ακολούθησε η «Τιμή της αγάπης», όπου το κυρίαρχο κίνητρο είναι ο Θεοτόκης, η καταγραφή των ηθών της εποχής του και η αναπαραγωγή τους μέχρι τις μέρες μας...

Τέλος, οι διεθνών προδιαγραφών, αριστουργηματικές «Κρυστάλλινες νύχτες» που, δυστυχώς, στάθηκαν μοιραίες, κόβοντας το νήμα της ζωής της τη στιγμή που όλοι περιμέναμε το επόμενο μεγάλο της βήμα...

* «Δοξόμπους», 1987, βραβεία Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη, Φωτογραφίας, Σκηνογραφίας, Μακιγιάζ

Γιώργος Τσεμπερόπουλος (πρόεδρος Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου)

«Πάντα παθιασμένος θεατής»

1974. Πρώτο φεστιβάλ μετά τη χούντα. Τα «Μέγαρα», που είχαμε γυρίσει με τον Σάκη Μανιάτη, είχαν βγει παράνομα από την Ελλάδα και είχαν παιχτεί στο «Φόρουμ» του Φεστιβάλ Βερολίνου. Ηταν ένας θρίαμβος. Λίγο μετά έπεσε η χούντα και η ταινία παίχτηκε στη Θεσσαλονίκη. Δεν είναι μόνο τα βραβεία που πήραμε.

Είκοσι τεσσάρων χρόνων τότε, δεν είχα καν πάει στην Αμερική να σπουδάσω σινεμά, πώς να ξεχάσω την αίθουσα να πάλλεται μαζί με την ταινία, τον κόσμο να συμμετέχει, ακόμα και να γελάει; Βγαίνοντας από το θεωρείο, ο πρώτος άνθρωπος που όρμησε πάνω μου, πριν και από τον Διαγόρα Χρονόπουλο και τον Ηρακλή Παπαδάκη, ήταν ο Φούντας. Ετσι εξηγείται η φωτογραφία που βρήκατε.

1974 Ο Γιώργιος Τσεμπερόπουλος με τον Γιώργο Φούντα

Επιστρέφοντας από Αμερική μετά από εφτά χρόνια, η σχέση μου με το φεστιβάλ εξελίχθηκε θερμή. Σαν θεατής, όμως. Οι ταινίες μου, ο «Ξαφνικός έρωτας», το «Αντε γεια», δεν συμμετείχαν, έτσι ήθελαν οι διανομείς, είχε δημιουργηθεί το κλίμα ότι αν πας στο φεστιβάλ, κινδυνεύεις να μην πας καλά εμπορικά.

Αλλά δεν έλειψα ποτέ από τη Θεσσαλονίκη, μου άρεσε να βλέπω τις ελληνικές ταινίες μαζεμένες, ακόμα και με τον ανταγωνισμό -των άλλων- παθιαζόμουνα. Μέχρι που φτάσαμε σε έκτροπα, να μην μπορείς να δεις ταινία γιατί έκραζε ο εξώστης. Ηταν αναπόφευκτο, προχωρώντας προς την Ευρώπη, να κάνουμε ένα φεστιβάλ διεθνές. Μεγάλο βήμα. Τότε ήταν που δεν έχασα διοργάνωση για διοργάνωση, γιατί ακόμα κι εγώ μάθαινα σινεμά, ο ανεξάρτητος αμερικάνικος κινηματογράφος, που έφερε ο Εϊπίδης, ήταν το πάθος μου.

Είμαι πολύ περήφανος για τη θητεία μου στο Δ.Σ. του φεστιβάλ τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Από την πρώτη στιγμή με Αρβανίτη, Κυριακίδη και τους άλλους, δυο αρχές είχαμε. Πρώτον, να υπηρετήσουμε τον νόμο που υπήρχε και ό,τι σκέψεις για τυχόν αλλαγές είχαμε να τις υποβάλουμε στο ΥΠΠΟ στο τέλος της θητείας μας. Και δεύτερον, να σκεφτόμαστε μόνο τα ανταγωνιστικά φεστιβάλ της Ευρώπης, τι φεστιβάλ θα θέλαμε ως Ευρωπαίοι πολίτες. Ο Εϊπιδίς το κράτησε όρθιο στην περίοδο της κρίσης, ένας άθλος. Εμείς έπρεπε να ανέβουμε. Με σκληρή δουλειά και συναίνεση.

* «Μέγαρα», 1974, βραβείο Αρτιότερης Παραγωγής και βραβείο Κοινού

Κατερίνα Ευαγγελάκου (σκηνοθέτις)

2002 Η Κατερίνα Ευαγγελάκου στο 43ο Φεστιβάλ με το βραβείο της για την ταινία «Θα το μετανιώσεις»

MOTIONTEAM/ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

«Είμαστε τυχεροί, έχουμε σπουδαίο φεστιβάλ»

Το φεστιβάλ το γνώρισα όταν ήταν ακόμη «Ελληνικού Κινηματογράφου». Το υπουργείο Πολιτισμού, τότε, επιχορηγούσε έναν θεσμό, που προσέφερε εκπληκτικές ευκαιρίες στους έμπειρους κινηματογραφιστές, στους παραγωγούς και στους ηθοποιούς να απολαύσουν αυτή τη γλυκιά και σύντομη γεύσης δικαίωσης, δόξας και φλας.

Προσέφερε, επίσης, στους νεότερους την ευκαιρία να συναντηθούν με καταξιωμένους συναδέλφους και να γνωρίσουν τη σύντομη αλλά έντονη ζήλια - εκείνο το υπέροχο συναίσθημα «εγώ θα το κάνω καλύτερα». Ητανε μια θαυμάσια γιορτή συνάντησης των κινηματογραφιστών μέσω των ταινιών τους.

Μαζί με άλλους νέους συναδέλφους κάναμε ό,τι περνούσε από το χέρι μας για να μετασχηματιστεί, το 1992, σε Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου. Κι αυτό γιατί διαισθανόμασταν ότι η εξωστρέφειά του θα ωφελούσε τις ταινίες μας, θα έφερνε στη Θεσσαλονίκη μυθικούς κινηματογραφιστές του κόσμου, θα δημιουργούσε ευκαιρίες και θα ανέβαζε τον πήχη. Δεν πέσαμε έξω. Είκοσι επτά χρόνια μετά έχουμε στη Θεσσαλονίκη μια καταπληκτική διοργάνωση.

Προβολές με το βλέμμα στραμμένο σε νέα ρεύματα και μικρές, ανεξάρτητες κινηματογραφίες. Ενα κοινό φανταστικό και τρομερά ενημερωμένο για όλα. Ευκαιρίες για νέους κινηματογραφιστές. Συναντήσεις με δημιουργούς. Μια πλειάδα εκδόσεων και μονογραφιών - εξαιρετικά χρήσιμων σε μια χώρα με μηδαμινή κινηματογραφική βιβλιογραφία. Και φυσικά, μια αδιατάραχτη σχέση με την ελληνική κινηματογραφική παραγωγή. Είμαστε τυχεροί που έχουμε ένα τέτοιο φεστιβάλ στην Ελλάδα.

Νομίζω ότι οφείλουμε στους Μ. Δημόπουλο και Δ. Εϊπίδη ένα τεράστιο ευχαριστώ για τη σπουδαία δουλειά που έκαναν στις αρχές της δεκαετίας του ’90 και που, ευτυχώς, συνεχίστηκε από τις επόμενες διοικήσεις του φεστιβάλ.

Αν κάτι χάθηκε αυτό είναι τα χρηματικά βραβεία στις ελληνικές ταινίες, που πρώτοι εμείς, οι κινηματογραφιστές, τα κατηγορήσαμε ως αιτίες διχασμού και γκρίνιας.

Εμείς οι ίδιοι ζητήσαμε την κατάργησή τους. Ωστόσο ως «βραβευμένη σκηνοθέτις και σεναριογράφος», αλλά και ως «μη βραβευμένη σκηνοθέτις - σεναριογράφος», με την ευκαιρία των γενεθλίων αυτών θα ήθελα να παραδεχτώ δημοσίως ότι το οικονομικό μέρος της βράβευσής μου μόνον καλό μού έκανε, γιατί ήρθε σε μια στιγμή πλήρους οικονομικής αποψίλωσης, όπως συνήθως γίνεται στο κλείσιμο της παραγωγής κάθε ταινίας.

Πιστεύω ότι το 60χρονο φεστιβάλ είναι ώριμο να δημιουργήσει με νέους όρους ένα ελληνικό session που θα δώσει ώθηση στην ελληνική ταινία, μέσω χρηματικών βραβείων. Αυτή την εποχή η ελληνική κινηματογραφία το έχει ανάγκη.

* «Ιαγουάρος» (1994, βραβεία α' Γυναικείου Ρόλου, Σεναρίου, Μοντάζ). «Θα το μετανιώσεις» (2002, βραβείο ο Χρ. Στέργιογλου στο Διεθνές Διαγωνιστικό. Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας, Σεναρίου, α' και β' Γυναικείου Ρόλου, Μακιγιάζ στα Κρατικά)

 

Σωτήρης Γκορίτσας (σκηνοθέτης)

«Πραγματικό βραβείο είναι ο στοιχειώδης διάλογος με το κοινό»

Πρώτο βραβείο Καλύτερης Ταινίας και στις δύο πρώτες ταινίες ενός εντελώς άσχετου με την ελληνική κινηματογραφία αλεξιπτωτιστή; Θα ήμουν αχάριστος αν δεν έλεγα ότι χρωστάω πολλά στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και στη διεύθυνσή του το μακρινό 1990 και 1993. Δύο διαδοχικά βραβεία στις δύο πρώτες δουλειές μου έκαναν ευκολότερο –όχι εύκολο– να συγκεντρώσω τα χρήματα ώστε οι επόμενες ταινίες μου να προσεγγίσουν αυτό που είχα φανταστεί.

Εκείνο, όμως, που πραγματικά χρωστάω στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης είναι πολύ σημαντικότερο. Εξαιτίας αυτών των βραβεύσεων μου δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσω τα περισσότερα κινηματογραφικά φεστιβάλ ανά τον κόσμο. Και μαζί, τους απανταχού φεστιβαλιστές. Εναν κόσμο τον οποίο αγνοούσα. Με ανταγωνισμούς, εντάσεις, τρικυμίες, πολλές φορές σε μια κουταλιά νερό. Εναν «περί την τέχνη» κόσμο, ο οποίος, για να το πω ευγενικά, δεν ήταν κι ο κόσμος που πέθαινα να έχω παρέα μου. Πολύ περισσότερο να προσανατολίσω τις ταινίες μου στο πώς θα βραβευτούν από αυτόν.

Φεστιβάλ και βραβεία με βοήθησαν να καταλάβω ότι το «δύσκολο και ανεκτίμητο Εύγε», για το οποίο με ζάλιζε από μικρό ο πατέρας μου, δεν θα μπορούσε ποτέ να είναι ένα χρυσό αγαλματίδιο, το οποίο σου απονέμουν κάτι άγνωστοί σου τύποι από τα πέρατα της Γης, με ποιος ξέρει τι απίθανη ιδέα στο κεφάλι τους για την Ελλάδα. Καλοσύνη τους, βέβαια, να ’ναι καλά οι άνθρωποι, όμως για εμένα το πραγματικό βραβείο είναι στη χώρα που ζεις να κάνεις την ταινία που εσύ θες και να καταφέρεις με αυτήν να αποσπάσεις για λίγο τους συμπολίτες σου από την καρικατούρα «σύγχρονης ζωής» που βλέπουν στην τηλεόραση.

Να αποκαταστήσει η ταινία σου τον στοιχειώδη διάλογο με αυτούς, και όχι μόνο με τα υποψιασμένα φεστιβαλικά κοινά, για το τι είναι αυτό που πραγματικά ζούμε - παρά το ότι ξέρεις ότι η χώρα σου θα συνεχίσει, με την απουσία λογικής και την αγάπη στον υπερρεαλισμό, τις παραισθήσεις της με νταούλια, ζουρνάδες και κωλοτούμπες. Ή, πιο πρόσφατα, με το παραμύθι ότι τα «Αρχαία» και οι «διεθνείς παραγωγές» στα νησιά μας είναι σύγχρονος ελληνικός πολιτισμός -οι γνωστές αυταπάτες, δηλαδή, που κανένα φεστιβάλ και κανένα βραβείο δεν μπορεί να αντιπαλέψει.

* «Δέσποινα», 1990, Βραβείο Καλύτερης Ταινίας Μικρού Μήκους, «Απ’ το χιόνι», 1993, Χρυσός Αλέξανδρος στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα του φεστιβάλ

Ελίνου Ψύκου (τέως πρόεδρος ΕΣΠΕΚ)

2017 Ελίνα Ψύκου, 58ο Φεστιβάλ, προβολή της ταινίας της «Ο γιος της Σοφίας»

 

MOTIONTEAM/ΤΡΥΨΑΝΗ ΦΑΝΗ

«Τα φεστιβάλ που δεν έζησα τα είδα στ’ όνειρό μου»

Είναι millennium, έχω παρατήσει το μεταπτυχιακό μου στο Παρίσι για έναν Γιάννη κι έχω επιστρέψει στην Αθήνα, αλλά ο Γιάννης προλαβαίνει να με παρατήσει πριν προλάβω να πω κύμινο κι έτσι βρίσκομαι καλοκαιριάτικα μόνη και χωρίς στόχο στην πρωτεύουσα. Να η ευκαιρία να γίνω σκηνοθέτις, σκέφτομαι.

Ανέβηκα τα σκαλοπάτια του πανεπιστημίου, όπως κάποτε υποσχέθηκα στην αγαπημένη μου γιαγιά, αλλά τώρα αφού ήρθαν έτσι τα πράγματα και μεταπτυχιακό δεν θα τελειώσω, πόσο μάλλον διδακτορικό, ας πάω στη Σχολή Σταυράκου μπας και γίνει και το δικό μου όνειρο πραγματικότητα.

Ο Οκτώβριος με βρίσκει λοιπόν μέσα στη σχολή, που μόνο απ’ έξω έβλεπα ώς τότε, από την Πατησίων και τα παράθυρα των τρόλεϊ, και ο Νοέμβριος στη Θεσσαλονίκη παρέα με μια φίλη της μαμάς μου που είναι καλεσμένη του φεστιβάλ λόγω ενός αφιερώματος στον Θόδωρο Αγγελόπουλο και της συμμετοχής της ηθοποιού κόρης της σε μια ταινία του. Η κόρη της δεν μπορεί να παραστεί κι έτσι πάω εγώ στη θέση της.

Ακολουθώ τη φίλη της μαμάς μου παντού. Δεν ξέρω άλλωστε κανέναν άλλο. Στις ταινίες που διαλέγει, στα τραπέζια που είναι καλεσμένη, στον «Ζύθο», στο «Ολύμπιον», στο λιμάνι. Ενα τριήμερο-φωτιά για ένα κορίτσι 23 χρόνων, ντροπαλό, ψαρωμένο και παράξενο, που σιγά σιγά ψυλλιάζεται πως το καλύτερο πράγμα που συνέβη στη ζωή του είναι που το παράτησε ο Γιάννης κι ας ρίχνει ακόμη μαύρο δάκρυ για πάρτη του. Πίσω στην Αθήνα, Σχολή Σταυράκου, ξεψάρωμα, τα πρώτα γυρίσματα, σκριπτ που δεν ξέρει την τύφλα του στην ταινία της Στέλλας και τσουπ ο Νοέμβριος ξανάφτασε. Στο μεταξύ έχω και καινούργιο αγόρι, μοντέρ παρακαλώ και με ταινία που συμμετέχει στο φεστιβάλ.

Μπουκάρω λοιπόν στη Θεσσαλονίκη για δεύτερη χρονιά από την πίσω πόρτα, αλλά αυτή τη φορά διαλέγω τις ταινίες μόνη μου. Οχι μόνο ελληνικές, αλλά και αργεντίνικες, πολωνικές και γιαπωνέζικες. Βλέπω στην αποθήκη τον «Βάλτο» μιας Αργεντίνας που έχει το πιο μελωδικό όνομα του κόσμου, Λουκρισία Μαρτέλ τη λένε, και τρελαίνομαι. Αυτό είναι, θα γίνω σκηνοθέτης στα σίγουρα, θα κάνω κι εγώ ταινίες και θα πάω παρέα τους στην Αργεντινή!

Σ’ ευχαριστώ, Γιάννη που με παράτησες, σ’ ευχαριστώ φεστιβάλ για όλες τις συναντήσεις, τις συζητήσεις, τις σκέψεις, τα ξενύχτια, τις διαφωνίες, τα άγχη, τις φιλίες, τα φιλιά, τα βλέμματα, τους χορούς, τις ταινίες, τις αγωνίες, τα μεθύσια, την εκμάθηση. Σε γνώρισα στα 41 σου και σ’ αγάπησα στα 42 σου, όσα δηλαδή έκλεισα κι εγώ φέτος τον Μάρτιο. Θα είμαι εκεί και στα 60 σου, ελπίζω να είμαι και στα δικά μου 60 και στα δικά σου 100. Και πού ’σαι... τα 40 πρώτα χρόνια σου που δεν τα έζησα είναι σαν να τα έχω ζήσει γιατί τα έχω δει στα όνειρά μου.

* «Ο γιος της Σοφίας», 2017, ελληνική συμμετοχή στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα του φεστιβάλ

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Από την ελληνική μοναξιά στους διεθνείς ορίζοντες
60 χρόνια Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: Ευκαιρία να θυμηθούμε, να νοσταλγήσουμε, αλλά και να πάρουμε μαθήματα. Οχι μόνο σινεμά. Αλλά τόλμης και δύναμης.
Από την ελληνική μοναξιά στους διεθνείς ορίζοντες
ΣΙΝΕΜΑ
«Αντιστέκομαι στη νοσταλγία»
Πραγματικά είναι πολύ ωραίο για έναν κινηματογραφόφιλο να επισκεφθεί το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για να δει ταινίες και να ζήσει την ατμόσφαιρά του. Θα...
«Αντιστέκομαι στη νοσταλγία»
ΣΙΝΕΜΑ
Τζον Γουότερς: Προσπαθώ να είμαι κακός και ανεύθυνος
Μόνο αυτός ο trash, o κιτς, o εξωφρενικός και ακραίος κινηματογραφικός μπαμπάς της Divine και της Serial Mom θα μπορούσε τον σιχαμερό, βρόμικο κόσμο μας να τον μετατρέψει, όχι πια επί της οθόνης, αλλά επί...
Τζον Γουότερς: Προσπαθώ να είμαι κακός και ανεύθυνος
ΣΙΝΕΜΑ
Από τα Παιδικά Χωριά SOS μέχρι το Σουφλί
2ο Παιδικό και Εφηβικό Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας: Η διοργάνωση κάνει την πρεμιέρα της εκτός έδρας, στη Βάρη, φιλοξενεί παιδιά από την Ηπειρο, διοργανώνει φιλικές προβολές για μωρά και για παιδιά...
Από τα Παιδικά Χωριά SOS μέχρι το Σουφλί
ΣΙΝΕΜΑ
Πατάει τα εξήντα με εφηβική ορμή
Eνα φεστιβάλ είναι κυρίως οι ταινίες του, κι από αυτές το 60ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης έχει πολλές – 201 μεγάλες και 59 μικρές από 59 χώρες. Είναι, όμως, και πολλά άλλα ακόμα, που τα ανακοίνωσε η...
Πατάει τα εξήντα με εφηβική ορμή
ΣΙΝΕΜΑ
Ολος ο Μπερτολούτσι σε δεκαέξι ταινίες
Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας τιμά τον δημιουργό, που πέθανε πριν από πέντε μήνες, με πλήρη ρετροσπεκτίβα του έργου του στο «Ιντεάλ». Εναρξη με τον «Τελευταίο Αυτοκράτορα», που θα προβληθεί σε...
Ολος ο Μπερτολούτσι σε δεκαέξι ταινίες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας