Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενας Ναζί με τη γοητεία του Κάρι Γκραντ

Σεμπάστιαν Κοχ

ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενας Ναζί με τη γοητεία του Κάρι Γκραντ

  • A-
  • A+
Ο διάσημος Γερμανός ηθοποιός, που καθιερώθηκε παίζοντας στις «Ζωές των άλλων» τον Ανατολικο­γερμανό συγγραφέα που παρακολουθεί η Στάζι, είναι πάλι στη μεγάλη οθόνη με μια ακόμα ταινία του Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ. Το «Μη χαμηλώνεις το βλέμμα» μπορεί να μην είναι μια βιογραφία του κορυφαίου Γερμανού ζωγράφου Γκέρχαρντ Ρίχτερ, σε καθηλώνει όμως με μια ιστορία για τα τραύματα του γερμανικού παρελθόντος και την ανθρώπινη ανάγκη για έκφραση και δημιουργία.

Από τους πιο αναγνωρίσιμους, σημαντικούς και γοητευτικούς Γερμανούς ηθοποιούς, ο Σεμπάστιαν Κοχ ήταν η καλύτερη επιλογή για να δώσει λάμψη στην ελληνική πρεμιέρα μιας ταινίας που ήδη έχει προκαλέσει από μόνη της τεράστιο θόρυβο.

Και όχι επειδή η τρίτη δουλειά του Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ, το «Μη χαμηλώνεις το βλέμμα», διεκδίκησε πέρυσι δύο Οσκαρ (ξένης ταινίας και φωτογραφίας), αλλά επειδή δίχασε τη Γερμανία με την πρόθεσή της να είναι ένα έστω άτυπο biopic του Γκέρχαρντ Ρίχτερ. Ο κορυφαίος ζωγράφος την απαρνήθηκε βίαια λίγο πριν βγει στις αίθουσες κι ας είχε αρχικά αγκαλιάσει το πρότζεκτ και ο διεθνής Τύπος πήρε φωτιά.

Δεν έχει πια σημασία. Ο Σεμπάστιαν Κοχ υπερασπίζεται μια ταινία που βλέπεις με απόλαυση, παρ’ όλα τα δράματα και τις περιπέτειες του νεαρού ζωγράφου ήρωά της (Τομ Σίλινγκ).

Με τον Τομ Σίλινγκ σε σκηνή της ταινίας

Ο ίδιος είναι επιβλητικός στον ρόλο ενός Ναζί γυναικολόγου που, μετά το όργιο θανάτων και στειρώσεων που έχει προκαλέσει, ζει και βασιλεύει στην κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία. Ενας ρόλος ακριβώς αντίθετος από εκείνον που τον καθιέρωσε διεθνώς στις «Ζωές των άλλων» του Φον Ντόνερσμαρκ, του Ανατολικογερμανού συγγραφέα που πέφτει στα νύχια της Στάζι.

• Πώς έγινε δεκτό το «Μη χαμηλώνεις το βλέμμα» στη Γερμανία, ειδικά μετά την αντίδραση του Ρίχτερ;

Οι αντιδράσεις ήταν ανάμεικτες. Υπήρξαν άνθρωποι που τη λάτρεψαν και άλλοι που τη βρήκαν υπερβολικά ρομαντική και συναισθηματική.

• Ισως και κάπως παλιομοδίτικη;

Περισσότερο κλασικό σινεμά, παρά παλιομοδίτικο είναι. Είδατε τη «Γέφυρα των κατασκόπων» του Σπίλμπεργκ; Κατά τη γνώμη μου ήταν αριστούργημα, αλλά φτιαγμένο με τον λίγο παλιάς σχολής κλασικό κινηματογραφικό τρόπο. Ο Σπίλμπεργκ είναι μάστορας, ξέρει πάντα τι κάνει. Δεν μπορώ, λοιπόν, να κατηγορήσω τους ανθρώπους που δεν τους άρεσε η ταινία, αλλά θεωρώ μεγάλο κρίμα την αντίδραση του Ρίχτερ χωρίς καν να την έχει δει.

Μόνο το τρέιλερ είδε. Στον Φλόριαν κόστισε πολύ, γιατί του είχε πάρει τόσες συνεντεύξεις, είχαν περάσει τόσο καιρό μαζί, είχαν δεθεί με κάποιον τρόπο. Και, άλλωστε, ήταν σαφές από την αρχή ότι δεν γυρίζαμε biopic, αλλά μια ελεύθερη προσέγγιση της ζωής του με πολλά στοιχεία μυθοπλασίας. Κακώς ο Τύπος διόγκωσε τις δηλώσεις του Ρίχτερ. Πολλοί Γερμανοί αρνήθηκαν να τη δουν επηρεασμένοι από τη στάση του.

• Παρ’ όλα αυτά, τι αισθήματα έχετε για τον Ρίχτερ;

Τον θαύμαζα και τον θαυμάζω. Είναι φανταστικός, μεγάλος καλλιτέχνης. Με συναρπάζει το πόσο διαφορετικός μπορεί να είναι, ότι πραγματικά ακούει την εσωτερική του φωνή αλλά ανταποκρίνεται στο τι συμβαίνει κάθε φορά γύρω του.

• Πού εστιάζει ο Φον Ντόνερσμαρκ στην ταινία;

Νιώθω ότι είναι ένας φανταστικός ύμνος στη δύναμη της τέχνης. Το συναισθηματικό κέντρο της ταινίας είναι ένας καλλιτέχνης με πολύ σκληρή ζωή που προσπαθεί να επιζήσει: ο πατέρας του αυτοκτονεί, η αγαπημένη θεία του στειρώνεται και δολοφονείται από τους Ναζί, ο μέλλων πεθερός του κάνει ό,τι μπορεί για να σκοτώσει τη σχέση του με το όμορφο κορίτσι που έχει ερωτευτεί.

Και το εντυπωσιακό για μένα είναι ότι δεν παλεύει εναντίον όσων του συμβαίνουν. Τα παρακολουθεί, τα αφήνει να περνάνε μέσα του και λόγω όλων αυτών καταφέρνει σιγά-σιγά να βρει τη δική του αληθινή φωνή στην τέχνη, να δώσει νόημα σε όλα και να εκφραστεί.

• Εσείς, όμως, σε αυτή την ωραία ιστορία παίζετε τον Ναζί. Είναι το ίδιο σαν να παίζεις έναν οποιοδήποτε κακό; Εχει ιδιαίτερες απαιτήσεις για έναν ηθοποιό, πόσο μάλλον Γερμανό;

Πάντα με ενδιέφερε το γεγονός ότι αυτοί άνθρωποι συνήθως παρουσιάζονται σαν τέρατα που ανήκουν στο παρελθόν. Οσο μεγάλωνα, όμως, τόσο περισσότερο συνειδητοποιούσα ότι είναι άνθρωποι σαν κι εμάς, ότι κάποιος λόγος υπάρχει που έγιναν έτσι, δεν μπορούμε να πούμε «είναι τέρατα» και να ξεμπερδέψουμε μαζί τους, παραείναι βολικό. Πάντα με προβληματίζει ιδιαίτερα το πώς θα τους ερμηνεύσω.

Οσον αφορά τον καθηγητή Ζίμπαντ κατέληξα ότι είναι ένας μεγάλος πιστός. Πιστεύει ακράδαντα στη ναζιστική ιδεολογία και ότι είναι καλός άνθρωπος και πατέρας -ακόμα κι όταν κάνει έκτρωση στην ίδια του την κόρη νιώθει ότι της κάνει χάρη. Αυτοί είναι οι πραγματικά επικίνδυνοι άνθρωποι, οι φανατικά και απόλυτα πιστοί σε μια ιδεολογία.

Επιπλέον, ο Ζίμπαντ διψάει για δύναμη και είναι ακριβής σε όλα, σαν νυστέρι. Ακόμα και η σκέψη του είναι αλάνθαστη, η στάση του σώματός του, ο τρόπος που κινείται, όλα είναι τέλεια, άψογα. Δεν υπάρχει πάνω του ούτε ένα χιλιοστό λάθους. Το να τον νιώσω, το να φτιάξω ένα λογικό σύμπαν μέσα στο οποίο να τον τοποθετήσω δεν ήταν εύκολο. Δεν ήθελα να βγει σαν καρικατούρα. Ειδικά επειδή είναι πραγματικά πολύ Γερμανός.

• Να που κάνετε κριτική στους συμπατριώτες σας, για τους οποίους υπάρχουν άφθονα κλισέ (τυπικοί, νομοταγείς, οργανωμένοι, αποτελεσματικοί).

Δεν είναι κλισέ και πρέπει να πάψουμε να τα αντιμετωπίζουμε σαν αρνητικά, θα μπορούσαν να είναι και αρετές. Την εποχή που υπήρχε λόγω Ε.Ε. αυτή η απίστευτη διαμάχη μεταξύ Γερμανών και Ελλήνων, εγώ αντίθετα ένιωθα ότι είναι μια ευκαιρία, αφού είμαστε τόσο διαφορετικοί, να μάθουμε ο ένας από τον άλλο.

Εσείς έχετε την τάση να ρουφάτε, να απολαμβάνετε τη ζωή, έχετε έναν ρομαντισμό και κέφι, συναντάς περισσότερους χαμογελαστούς ανθρώπους στην Ελλάδα από ό,τι στη Γερμανία. Μερικές φορές νιώθω ότι εμείς οι Γερμανοί επιμένουμε να κολλάμε σε ένα σχέδιο. Ωραία είναι τα πλάνα στη ζωή, αλλά οι συνθήκες τα ανατρέπουν. Πρέπει να μπορούμε να αυτοσχεδιάζουμε, να είμαστε ευέλικτοι. Να δίνουμε στη ζωή μια ευκαιρία.

• Δουλέψατε πολύ με τον Φον Ντόνερσμαρκ; Εχετε ανάγκη από σκηνοθέτη, να τον ακούτε, να σας καθοδηγεί;

Εξαρτάται από τον σκηνοθέτη. Αν τον εμπιστεύομαι, μπορώ να πάω μαζί του μέχρι τα άκρα. Αν όχι, πρέπει κάπως να προστατεύσω τον εαυτό μου. Με τον Φλόριαν είναι διαφορετικά. Είναι φίλος μου πολλά χρόνια, πριν από τις «Ζωές των άλλων». Εχω μαζί του μια συναισθηματική και πνευματική σύνδεση, έτσι μπορούμε να προσεγγίσουμε τον κάθε ρόλο με διακριτικό τρόπο.

Αλλά μπορούμε και να σπρώξουμε ο ένας τον άλλο να πάμε πάρα πέρα, να γίνουμε ακόμα πιο έντονοι. Την ιστορία της ταινίας την ήξερα αρκετά χρόνια πριν ξεκινήσουμε, ήμουνα μέσα στο πρότζεκτ από τα πρώτα του βήματα, κατάλαβα πόσο σπουδαίο σινεμά μπορούσε να γίνει, είχε όλα τα προσόντα, σπουδαίες εικόνες, ζωγραφική, Ιστορία, σχέσεις. Τον έσπρωχνα, «κάν’ το», του έλεγα συνέχεια.

Οταν έγραψε το σενάριο το βρήκα καταπληκτικό, αλλά τα δικά μου λόγια ήταν σχεδόν αδύνατο να τα μάθω. Η γλώσσα αυτού του ανθρώπου μού φάνηκε πολύπλοκη. Αλλά ακριβώς αυτή ήταν που με οδήγησε στον χαρακτήρα του, αυτός ο πειθαρχημένος, σωστός και ακριβής τρόπος του. Ηταν όντως σκληρή δουλειά να δώσω ζωή στον καθηγητή Ζίμπαντ. Γιατί είναι με τον τρόπο του γεμάτος αξιοπρέπεια κι ενώ είναι υπερόπτης, δεν είναι ματαιόδοξος. Προσπάθησα να παίξω έναν... Κάρι Γκραντ χωρίς τη δική του γοητεία.

• Πιστεύετε ότι αυτές οι ταινίες βοηθάνε τη χώρα σας να θεραπεύσει τις πληγές της;

Αναμφίβολα. Κυρίως όταν δεν είναι άσπρο-μαύρο, από εδώ οι κακοί, από εκεί οι καλοί. Αυτές οι ιστορίες δεν είναι αυστηρά γερμανική υπόθεση, ούτε παλιές και περασμένες. Αφορούν όλους μας, εμείς είμαστε οι «Ναζί». Αν σκάψεις στην Ιστορία, βρίσκεις τόσο πολλά εγκλήματα και γενοκτονίες. Δείτε τι έκανε ο Στάλιν, δείτε τι γίνεται σήμερα.

Και δεν τα λέω αυτά για να δικαιολογήσω τους Γερμανούς, αλλά για να τονίσω ότι το κακό είναι πανανθρώπινο πρόβλημα. Αλλά, φυσικά, οι Γερμανοί έχουν ιδιαίτερο τραύμα ακόμα, θύματα και δράστες. Μόνο αν κοιτάξεις και τις δυο πλευρές και προσπαθήσεις να τις καταλάβεις, θα διδαχθείς από την Ιστορία.

• Το Φεστιβάλ του Βερολίνου είχε απορρίψει τις «Ζωές των άλλων». Και έπειτα ήρθε το Οσκαρ Ξένης Ταινίας (2006) και η παγκόσμια επιτυχία. Τα περιμένατε όλα αυτά;

Δεν την περίμενα τόση επιτυχία, αλλά την ευχόμουνα. Πάντα ήθελα να κάνω μια ταινία που ο κόσμος θα πει «ουάου», που θα τον επηρεάσει και θα μείνει ζωντανή για χρόνια. Υπάρχει ακόμα ένας διάλογος γύρω της, έρχονται και μου λένε σκηνές και ατάκες, μεγάλη απόλαυση για μένα.

Είναι τόσο ευχάριστο να επιστρέφεις στον κόσμο ένα δώρο, που σου έχουν κάνει κι εσένα. Γιατί, δώρο ήταν να ανήκω σε έναν τέτοιο αστερισμό, σπάνια βρίσκεις ένα τόσο δυνατό σενάριο, έναν τόσο εμπνευσμένο σκηνοθέτη κι ένα τόσο σπουδαίο καστ. Αλλά, ξέρετε, δεν τρελαίνομαι για Οσκαρ, δεν κάνω τη δουλειά μου για να παίρνω βραβεία, όσο ευχάριστα κι αν είναι. Για μένα το πιο σημαντικό στις «Ζωές των άλλων» ήταν ότι γνώρισα την επιτυχία και την αναγνώριση με μια ταινία που ήταν πολύ δική μου, μέσα στην καρδιά μου.

• Ηταν και η ταινία που σας άλλαξε στη ζωή, το έναυσμα για μια διεθνή καριέρα;

Δεν θα έλεγα ακριβώς ότι μου άλλαξε τη ζωή. Είμαι πολύ επιλεκτικός με αυτά που κάνω και η γερμανική αγορά δεν είναι τόσο μεγάλη, ούτε είναι τόσο εύκολο να βρεις καλά σενάρια. Αλλά ξαφνικά άρχισαν να έρχονται προτάσεις από παντού. Είχα πια μεγαλύτερη δυνατότητα να βρω καλό υλικό. Γι’ αυτό και δουλεύω πια περισσότερο στο εξωτερικό. Αλλά όταν συμβεί κάτι τόσο καλό σαν το «Μη χαμηλώνεις το βλέμμα», τρέχω αμέσως.

• Ποιο ήταν το πιο σημαντικό από όλα όσα κάνατε έκτοτε σε Χόλιγουντ και αλλού;

Η συνάντησή μου με Σπίλμπεργκ και Τομ Χανκς στη «Γέφυρα των Κατασκόπων». Εντυπωσιάστηκα και από τους δύο. Ο Σπίλμπεργκ είναι τεράστιος, πραγματικός καλλιτέχνης. Συνέχεια αναζητά νέους δρόμους, δεν παίρνει τίποτα ως δεδομένο. Οταν ξεκινά μια σκηνή, είναι ανοιχτός, «έλα να δούμε τι θα κάνουμε», λέει.

Ποτέ δεν σου λέει από την αρχή τι να κάνεις, κάτι που λατρεύω σε έναν σκηνοθέτη. Σου δίνει τη ευκαιρία να του δώσεις κάτι που, ίσως, δεν έχει σκεφτεί. Η δουλειά μαζί του ήταν πραγματικά ομαδική και ενθουσιάστηκα που έζησα κάτι τέτοιο σε ένα τόσο υψηλό επίπεδο.

• Δεν μου αναφέρετε το «Homeland», αυτή την καταπληκτική πολιτική σειρά με την Κλερ Ντέινς, που σας έβαλε σε εκατομμύρια σπίτια στον κόσμο.

Ξέρετε τώρα, σίριαλ ήταν, εντελώς διαφορετική δουλειά, γρήγορη, δεν έχεις ποτέ τον χρόνο να αναπτύξεις τον ρόλο σου όπως θα ήθελες. Αλλά, δεν μπορώ να πω ότι δεν ήταν μια σπουδαία σειρά, με τελειομανείς, πανέξυπνους, υπέροχους συνεργάτες. Ηταν φυσικό να γίνει ένα από τα πρώτα σημαντικά σίριαλ της νέας τηλεοπτικής εποχής.

• Λυπάμαι, που θα σας το θυμίσω, αλλά η μόνη σας ελληνική ταινία, το «Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι» του Γιάννη Σμαραγδή, δεν άρεσε καθόλου. Ούτε εδώ, ούτε έξω.

Εντάξει, δεν είναι και η καλύτερη ταινία που έχω κάνει. Θα μπορούσε να έχει γυριστεί λίγο διαφορετικά, αλλά αυτό είναι κάτι που δεν μπορείς να ξέρεις από την αρχή. Προσπάθησα, πάντως, να κάνω τη δουλειά μου όσο το δυνατόν καλύτερα, και, όπως σας ξαναείπα, ήταν για μένα σημαντικό να γνωρίσω από κοντά την ελληνική ψυχή, μια περίοδο που η ένταση μεταξύ Γερμανίας και Ελλάδας ήταν στο πικ της. Θα ήθελα να ξανακάνω ταινία με Ελληνα σκηνοθέτη, μου αρέσει πολύ ο Λάνθιμος, ο «Αστακός» και η «Ευνοούμενη», τι ωραίες ταινίες!


Ιnfo: στις αίθουσες από τη Feelgood

ΣΙΝΕΜΑ
Τζον Γουότερς: Προσπαθώ να είμαι κακός και ανεύθυνος
Μόνο αυτός ο trash, o κιτς, o εξωφρενικός και ακραίος κινηματογραφικός μπαμπάς της Divine και της Serial Mom θα μπορούσε τον σιχαμερό, βρόμικο κόσμο μας να τον μετατρέψει, όχι πια επί της οθόνης, αλλά επί...
Τζον Γουότερς: Προσπαθώ να είμαι κακός και ανεύθυνος
ΣΙΝΕΜΑ
Ολη η Ελλάδα ένα κινηματογραφικό στούντιο
Ηταν αξιόλογες κινηματογραφικές αναπτυξιακές πρωτοβουλίες της περιφέρειας, με τελικό στόχο να γίνει ολόκληρη η χώρα ένα τεράστιο στούντιο για Ελληνες και ξένους παραγωγούς, με τα γνωστά οφέλη για τις τοπικές...
Ολη η Ελλάδα ένα κινηματογραφικό στούντιο
ΣΙΝΕΜΑ
Ο ποιητής του γέλιου μιας αναρχικής, ελεύθερης Ελλάδας
Ο σπουδαίος δημιουργός από την Τρίπολη, που έγραψε μια μεγάλη πορεία από τις εμπορικές ταινίες της Φίνος Φιλμ στον δικό του, προσωπικό κινηματογράφο, πέθανε στα 82 του χρόνια. Οι κωμωδίες του Σταύρου Τσιώλη...
Ο ποιητής του γέλιου μιας αναρχικής, ελεύθερης Ελλάδας
ΣΙΝΕΜΑ
Μουσείο, αφιερώματα και μια πολύτιμη δωρεά
Μια (τουλάχιστον) είδηση, έναν αισιόδοξο απολογισμό των πρόσφατων δράσεών της και μια πρώτη ματιά στα επόμενα βήματά της πρόσφερε η συνέντευξη Τύπου που έδωσε την Παρασκευή η Ταινιοθήκη της Ελλάδος παρουσία...
Μουσείο, αφιερώματα και μια πολύτιμη δωρεά
ΣΙΝΕΜΑ
Ολος ο Μπερτολούτσι σε δεκαέξι ταινίες
Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας τιμά τον δημιουργό, που πέθανε πριν από πέντε μήνες, με πλήρη ρετροσπεκτίβα του έργου του στο «Ιντεάλ». Εναρξη με τον «Τελευταίο Αυτοκράτορα», που θα προβληθεί σε...
Ολος ο Μπερτολούτσι σε δεκαέξι ταινίες
ΣΙΝΕΜΑ
Ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του, πετράδες της Ηπείρου
Στην ταινία του «Τα δάκρυα του βουνού» ο έμπειρος σκηνοθέτης Στέλιος Χαραλαμπόπουλος επιχειρεί μια μεταφορά του ομηρικού έπους στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Και δίνει μια ποιητική, συγκινητική αλληγορία...
Ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του, πετράδες της Ηπείρου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας