Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Δύο ασυμβίβαστοι πρωτοπόροι από Ελλάδα και Γιουγκοσλαβία

«Sweet Movie», Ντούσαν Μακαβέγιεφ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δύο ασυμβίβαστοι πρωτοπόροι από Ελλάδα και Γιουγκοσλαβία

  • A-
  • A+
Μεγάλα αφιερώματα στον Γκρέγκορι Μαρκόπουλο και τον Ντούσαν Μακαβέγιεφ, θυμίζουν έργα με συνέπεια ιδεολογική και φόρμας. Ο δικός μας, βουτηγμένος στη μυθολογία και τη λογοτεχνία, μυστικός και αποτραβηγμένος, ονειρευόταν να αποκαλύψει όλο το έργο του, στην ορεινή Αρκαδία των ριζών του. Ο άλλος, εκρηκτικός προβοκάτορας, μιλούσε για σεξ και επανάσταση και ενοχλούσε τη σοσιαλιστική του πατρίδα. Θα 'ρθει στο φεστιβάλ ο σύντροφος και συνεργάτης του Μαρκόπουλου, Ρόμπερτ Μπίβερς.

Ο ένας, ο Γκρέγκορι Μαρκόπουλος, γεννημένος στο Οχάιο το 1928 από γονείς Ελληνες μετανάστες, κράτησε το σπουδαίο, πρωτοποριακό και πειραματικό του σινεμά σχεδόν ένα μυστικό: δεκάδες ταινίες εμπνευσμένες από τη μυθολογία και τη λογοτεχνία, γυρισμένες σαν μια ενδοσκοπική θεραπευτική εμπειρία από τη δεκαετία του '50 μέχρι τον θάνατό του, το 1992, ήταν εξαφανισμένες από την κυκλοφορία. Ενώ το μεγάλο του όνειρο, να προβάλλει ξαναμονταρισμένο όλο το έργο του, σε ένα magmum opus διάρκειας 80 ωρών με τίτλο «Ενιαίος», στην πατρογονική του εστία, τη Λυσσαρέα Αρκαδίας, δεν έγινε πραγματικότητα παρά μετά τον θάνατό του (κάθε τέσσερα χρόνια, από το 2004 και μετά).

Ο άλλος, ο Σέρβος Ντούσαν Μακαβέγιεφ, γεννημένος το 1932 στο Βελιγράδι, αναρχικός και ερωτικός, όσο ενόχλησε και σόκαρε και κυνηγήθηκε τόσο κάθε ταινία του ήταν ένα γεγονός, με βραβεία και απήχηση. Στους δύο αυτούς δημιουργούς, διαφορετικούς αλλά και ενωμένους με το πάθος τους για την ακραία, έξω από νόρμες τέχνη, τιμά το 60ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (31 Οκτωβρίου–10 Νοεμβρίου) με δύο μεγάλα, πλήρη αφιερώματα – για τον Μακαβέγιεφ, μάλιστα, είναι το πρώτο που γίνεται διεθνώς μετά τον θάνατό του, τον Ιανουάριο του 2019.

Γκρέγκορι Μαρκόπουλος

▪ Δώδεκα ταινίες περιλαμβάνει το αφιέρωμα «Προς το Τέμενος: Γκρέγκορι Μαρκόπουλος και Ρόμπερτ Μπίβερς», με τον ίδιο τον Μπίβερς, Αμερικανό κινηματογραφιστή, σύντροφό του στη ζωή και στην τέχνη και διαχειριστή της κληρονομιάς του, να είναι παρών στο Φεστιβάλ και να συζητά με τον Μαρκ Γουέμπερ, κιθαρίστα των Pulp, μελετητή του έργου του Μαρκόπουλου και ανεξάρτητο επιμελητή ταινιών και βίντεο στο British Film Institute, την Tate Modern και το Πομπιντού. Την επιμέλεια του αφιερώματος έχει η κριτικός Γεωργία Κορώση. Ο τίτλος του, αναφέρεται προφανώς στη βασική ιδέα του Μαρκόπουλου: ότι χρειάζεται στον δημιουργό ένας χώρος παρουσίασης, διατήρησης και μελέτης των ταινιων του, που τον ονόμασε Τέμενος.

Το σινεμά του ξεκίνησε σε πολύ νεαρή ηλικία με ταινίες σε 8mm γυρισμένες στις ΗΠΑ και συνεχίστηκε από το 1967 και μετά στην Ευρώπη, όπου εγκαταστάθηκαν με τον Μπίβερς. Το «Christmas USA» (1949) καταγράφει σε 13 λεπτά τον queer ψυχισμό και θεωρείται από τις σημαντικότερες δημιουργίες της μεταπολεμικής Αμερικής. Στο «Τhe Illiac Passion» μεταφέρει τον μύθο του Προμηθέα στην underground Νεα Υόρκη της δεκαετίας του '60 και βάζει τον Γουόρχολ, πάνω σε ποδήλατο γυμναστικής, να παίζει τον Ποσειδώνα. Το «Bliss» (1967), η πρώτη του ευρωπαϊκή ταινία, καταγράφει σε έξι λεπτά το εσωτερικό του βυζαντινού ναού του Αγίου Ιωάννη, στην Υδρα. Στο «The Portait of Gilbert and George» (1975) μετατρέπει τους δύο διάσημους Βρετανούς καλλιτέχνες σε ζωντανά γλυπτά, με την ευκαιρία έκθεσής τους στο Παρίσι.

«Twice a Man»

Copyright Temenos Verein and Robert Beavers

▪ Από το πλούσιο έργο του Ντούσαν Μακαβέγιεφ μάς αρέσει να ξεχωρίζουμε το «Sweet Movie» (1974), λόγω της μουσικής που του έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις, αλλά και του σάλου που προκάλεσε με σκηνές κοπρολαγνείας και παιδικής κακοποίησης, που του κόστισαν απαγόρευσή της, λογοκριμένες προβολές και μεγάλα προβλήματα χρηματοδότησης για τις επόμενες ταινίες του. Θα προβληθεί, φυσικά, στη Θεσσαλονίκη έχοντας απέναντί της όλα τα διαμάντια του. Το «Ο Ανθρωπος δεν είναι Πουλί» (1965), την πρώτη του, ερωτική, βέβαια, αλλά που απομυθοποιεί τη Γιουγκοσλαβία του Τίτο καθώς και το μοντέλο του εργάτη. Το «WR: Mysteries of the Organism» (1971), σουρεαλιστική ντοκιμαντεριστική προσέγγιση στο έργο του Βίλχελμ Ράιχ, που προκάλεσε αίσθηση στις Κάνες και τον έκανε διάσημο.

Το «Μοντενέγκρο: Γουρούνια και Μαργαριτάρια», πάντα για την πολιτική της σεξουαλικότητας αφού μια παντρεμένη Σουηδή απελευθερώνεται ερωτικά από τη σχέση της με Σέρβο μετανάστη. Το «Manifesto» (1988) με το οποίο επιστρέφει στη Γιουγκοσλαβία, ύστερα από χρόνια αναγκαστικής αυτοεξορίας στη πιο ελεύθερη Δύση, για να συνεχίσει με ένα παραμύθι για έναν Βασιλιά, τις αναζητήσεις του πάνω στη σχέση σεξουαλικότητας και επανάστασης.

Το αφιέρωμα ολοκληρώνεται με ένα διαφωτιστικό για τις περιπέτειες του Μακαβέγιεφ ντοκιμαντέρ. Ο Γκόραν Ραντοβάνοβιτς στο «The Makavejev Case, or Trial in a Movie Theater» (2019), καταγράφει τον τρόπο με τον οποίο το σοσιαλιστικό καθεστώς στη Γιουγκοσλαβία καταδίκασε το αριστούργημά του «WR: The Mysteries of the Organism».

ΣΙΝΕΜΑ
Πατάει τα εξήντα με εφηβική ορμή
Eνα φεστιβάλ είναι κυρίως οι ταινίες του, κι από αυτές το 60ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης έχει πολλές – 201 μεγάλες και 59 μικρές από 59 χώρες. Είναι, όμως, και πολλά άλλα ακόμα, που τα ανακοίνωσε η...
Πατάει τα εξήντα με εφηβική ορμή
ΣΙΝΕΜΑ
Ο The Boy αγαπά τη δεκαετία του ’80
Το 60ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ανέθεσε στον γνωστό σκηνοθέτη και μουσικό The Boy (Αλέξανδρος Βούλγαρης) να βουτήξει στα 80s και να επιλέξει δέκα ταινίες γεμάτες τρόμο, τρυφερότητα, χιούμορ,...
Ο The Boy αγαπά τη δεκαετία του ’80
ΣΙΝΕΜΑ
Οι θεατές στην αφίσα
Μια τόσο μεγάλη γιορτή σαν τα εξήντα χρόνια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης θέλει ανασκούμπωμα πολύ καιρό πριν, θέλει ωραίες ιδέες και...
Οι θεατές στην αφίσα
ΣΙΝΕΜΑ
Ενα αξέχαστο love story στην Υδρα
Με την ταινία του διάσημου σκηνοθέτη Νικ Μπρούμφιλντ «Marianne and Leonard: Words of Love», για τον Καναδό τροβαδούρο Λέοναρντ Κοέν και τη μούσα του Μαριάνε Ιλέν θα ανοίξει το 24ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ...
Ενα αξέχαστο love story στην Υδρα
ΣΙΝΕΜΑ
Για τα ζώα που χάσαμε από τη ζωή μας
Το 21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης αποφάσισε ένα από τα κεντρικά του αφιερώματα να έχει τίτλο «Γιατί να κοιτάξουμε τα ζώα;» εμπνευσμένο από το δοκίμιο του Τζον Μπέρτζερ «Why look at animals»....
Για τα ζώα που χάσαμε από τη ζωή μας
ΣΙΝΕΜΑ
Queer και γυναίκες δεν είναι πια αόρατοι
Η πολύ πετυχημένη φετινή διοργάνωση έκανε τολμηρά βήματα μπροστά με νέα βραβεία, ενώ κέρδισε και με το παραπάνω το στοίχημα της ποιότητας και του κοινού. Του χρόνου το φεστιβάλ θα γιορτάσει τα 60 χρόνια του
Queer και γυναίκες δεν είναι πια αόρατοι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας