Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αγιογραφία Βαρουφάκη από Γαβρά και Χοακίν Φίνιξ για Οσκαρ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αγιογραφία Βαρουφάκη από Γαβρά και Χοακίν Φίνιξ για Οσκαρ

  • A-
  • A+
Οι ήρωες χωρίζονται κατά βάση σε τρία είδη: τους καλούς, τους εξ αρχής κακούς και τους προδότες. Δεν έχουν χαρακτήρες, δεν έχουν προσωπικές στιγμές που να τους κάνουν τρισδιάστατους είναι χάρτινες φιγούρες, τις οποίες συμπληρώνει με ουσία όποιος έζησε την επικαιρότητα του ’15, ή παρακολουθεί με απορία όποιος δεν είχε την τύχη. Η δραματουργία είναι ανύπαρκτη.

Ενήλικοι στην αίθουσα, (Γαλλία, Ελλάδα, 2019, 124’) ★★☆☆☆

● σκηνοθεσία: Κώστας Γαβράς
● ηθοποιοί: Χρήστος Λούλης, Αλέξανδρος Μπουρδούμης, Αλέξανδρος Λογοθέτης, Βαλέρια Γκολίνο

Ο Κώστας Γαβράς είναι ο σκηνοθέτης που ανέκαθεν εμπνεόταν από το δίκαιο του αδυνάτου, ανέκαθεν εξέφραζε τη δημοκρατική οργή, ανέκαθεν έκανε ταινίες πυροδοτούμενες από το δικό του ανθρωπιστικό συναίσθημα. Το ίδιο κάνει και τώρα, μόνο που την πίστη που ο ίδιος, ξεκάθαρα και συγκινητικά, νιώθει, δεν καταφέρνει στιγμή να τη μεταδώσει ή να τη μετουσιώσει κινηματογραφικά σε κάτι παραπάνω από ένα μονόπλευρο «λυσάρι» της ταραγμένης πολιτικής διαδρομής της Ελλάδας το 2015.

Η αδυναμία της ταινίας δεν είναι ότι αναπαριστά μια αγιογραφία του Γιάνη Βαρουφάκη –ο Γαβράς καταφανώς πίστεψε σ’ αυτόν, η έμπνευση είναι η ελευθερία του δημιουργού κι αλίμονο σ’ όποιον την κρίνει. Ούτε ότι καταπιάνεται με μια ιστορική στιγμή όχι απλώς πρόσφατη, αλλά στης οποίας τα απόνερα η Ελλάδα πλέει ακόμα. Ούτε κι ότι ο πρωταγωνιστής της ταινίας του είναι σήμερα αρχηγός κόμματος και βουλευτής. Είναι πρωτίστως ότι αυτό το «πολιτικό θρίλερ» είναι επίπεδο, χωρίς χαρακτήρες, χωρίς ρυθμό ή αγωνία, χωρίς οποιαδήποτε σύνθετη ή στοιχειωδώς βαθύτερη σκέψη.

Οι «Ενήλικοι στην αίθουσα», βασισμένοι στο βιβλίο του Γιάνη Βαρουφάκη «Ανίκητοι Ηττημένοι», ξεκινά με το ελληνικό δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015, με ερώτημα της 6μηνης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ εάν θα έπρεπε να γίνει δεκτό το σχέδιο συμφωνίας των ευρωπαϊκών θεσμών και τελειώνει με την παραίτηση του Γιάνη Βαρουφάκη από το αξίωμα του υπουργού Οικονομικών.

Πρόλογος κι επίλογος, βίντεο-ντοκουμέντα από τις συγκεντρώσεις του ελληνικού λαού μπροστά στη Βουλή. Στο ενδιάμεσο, οι διαδοχικές συναντήσεις, συνεδριάσεις, με εκπροσώπους ευρωπαϊκών κρατών, με το Eurogroup, με την τρόικα, το παρασκήνιο των συζητήσεων και η περιρρέουσα απαξίωση του Βαρουφάκη και της πρόθεσής του για αντίσταση. Με τον ίδιο ως αφηγητή σε ένα πλεονάζον voice over (έτσι κι αλλιώς η ταινία έχει τον ίδιο στο επίκεντρο και τον λόγο του ως σενάριο) και στείρα δομή ένα συμπίλημα γραφικών διαλόγων, που μοιάζουν λιγότερο με το πολιτικό θρίλερ που το φιλμ θα ήθελε να είναι και περισσότερο με απαγγελία προβαρισμένων θέσεων.

Οι ήρωες χωρίζονται κατά βάση σε τρία είδη: τους καλούς, τους εξ αρχής κακούς και τους προδότες. Δεν έχουν χαρακτήρες, δεν έχουν προσωπικές στιγμές που να τους κάνουν τρισδιάστατους (κυριολεκτικά, αυτές περιορίζονται σε δυο κουβέντες ενός ζευγαριού σ’ έναν καναπέ και σε μια φράση απόγνωσης του Χρήστου Στέργιογλου - Δραγασάκη), είναι χάρτινες φιγούρες, τις οποίες συμπληρώνει με ουσία όποιος έζησε την επικαιρότητα του ’15, ή παρακολουθεί με απορία όποιος δεν είχε την τύχη.

Η δραματουργία είναι ανύπαρκτη: παρότι η εικόνα σκόπιμα θυμίζει τη σκληρότητα ενός δελτίου ειδήσεων, τα αποσπάσματα από τα πραγματικά δελτία ειδήσεων είναι τα μόνα που προκαλούν κάποια ενστικτώδη αντίδραση στο κοινό. Ο (ενήμερος) θεατής έχει όλο τον χρόνο να μαντεύει ποιος πολιτικός είναι ο ένας και ποιος ο άλλος (μια και τα ονόματά τους παραλείπονται), χωρίς να χάνει το, έτσι κι αλλιώς, ανύπαρκτο σασπένς μιας κινηματογραφικής πραγματικότητας που έχει λειανθεί ώσπου να γυαλίσει από τη μία όψη της.

Οι συμβολισμοί είναι υπερβολικά προφανείς: δεν χρειάζονται δύο μάλλον άτεχνα σκηνοθετημένα χορικά για να επισημάνουν ότι το ’15 έμοιαζε με αρχαιοελληνική τραγωδία, ούτε ντοκιμαντερίστικα βιντεο-πλάνα ενός ψαριού που σπαρταράει πάνω στο αγκίστρι, για να εξηγήσουν ότι κάποιος «νιώθει σαν ξιφίας που έχει πιαστεί, ενώ κάποιος χαλαρώνει και τεντώνει το σχοινί». Δεν έχει σημασία ότι ο Γιάνης Βαρουφάκης, ο συγκεκριμένος υπαρκτός πολιτικός, δικαιώνεται απόλυτα στην ταινία: σημασία έχει ότι κάθε ταινία η οποία επικεντρώνεται σ’ έναν μονοδιάστατο λαϊκό ήρωα που θυσιάζεται για την ιδεολογία του μοιάζει, στο σύγχρονο σύμπαν, μπανάλ.

Στην κλισέ αίσθηση της ταινίας συμβάλλει αποκαρδιωτικά το soundtrack του οσκαρικού Αλεξάντρ Ντεσπλά, που μετουσιώνει την «πολιτισμική συνείδηση» των ελληνικών καταβολών του σ’ ένα χωρίς τέλος συρτάκι με ελαφριές νότες από «αγωνιστικό» Boléro του Ραβέλ. Μέσα σ’ αυτό το σύνολο ο μόνος που επιβιώνει αξιοπρεπώς δεν είναι ούτε ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης - Αλέξης Τσίπρας, που σε μια προφανώς σκόπιμη επιλογή παίζει ακριβώς όπως στον «Θησαυρό» του Στράτου Μαρκίδη, ούτε η Βαλέρια Γκολίνο που, παρά το αληθινό χάρισμά της στην υποκριτική, περιορίζεται σε ρόλο τρυφερής συζύγου που φτιάχνει νόστιμα καναπεδάκια.

Είναι ο Χρήστος Λούλης που, έτσι κι αλλιώς ικανός ηθοποιός, προσπερνά την εξαιρετικά δουλεμένη ομοιότητά του στον λόγο και στη σωματικότητα με τον Γιάνη Βαρουφάκη και προσθέτει στον ήρωά του έστω ψήγματα εγγύτητας και υποψίες ενδοσκόπησης.

Κι είναι φυσικά κι ο Κώστας Γαβράς, που μπορεί ν’ απευθύνεται περισσότερο στους… ανήλικους στην αίθουσα, αλλά αν μη τι άλλο δεν αφήνει αμφιβολία ότι πιστεύει αυτό που κάνει κι ότι παρακινείται κινηματογραφικά από ένα συγκινητικά, ακόμα κι υπερβολικά, αγνό συναίσθημα.

* ODEON ΟΠΕΡΑ. Από αύριο Πέμπτη και σε άλλες αίθουσες
 

Το αυγό, (Öndög, Κίνα, Μογγολία, 2019, 100’) ★★★½☆☆

● σκηνοθεσία: Γουάνγκ Κουάν'αν
● ηθοποιοί: Ντουλαμτζάβ Ενκταϊβάν, Νοροβσάμπουου, Αοριγκελέτου

Στη μέση της μογγολικής ερήμου βρίσκεται ένα τραυματισμένο, γυμνό, νεκρό γυναικείο κορμί. Η τοπική αστυνομία σαστίζει: ποτέ δεν έχει αντιμετωπίσει ένα συμβάν τόσο σοβαρό. Ο νεαρός αστυνομικός καλείται να φυλάξει το πτώμα τη νύχτα. Προστάτιδά του, από την απειλή της λύκαινας, από την παγωνιά, από τη μοναξιά, η μεγαλοπρεπής βοσκός καβάλα στην καμήλα της. Η ολιγόλογη γυναίκα δεν έχει να προσφέρει μόνο παρέα –έχει κι ένα αυγό που μπορεί και να την κάνει μητέρα των δεινοσαύρων.

Ο Κινέζος σκηνοθέτης Γουάνγκ Κουάν'αν (βραβευμένος με τη Χρυσή Αρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου για τον «Γάμο της Τούγια» το 2006 και το Βραβείο Σεναρίου για το «Χωριστά μαζί» το 2010) έχει την ικανότητα αυτή την πλοκή, που μοιάζει ιστορία παραμυθιού, όχι απλώς να την κάνει πειστική, αλλά και μέσα απ’ αυτήν διακριτικά να περάσει τις σκέψεις του για τη γυναικεία υπόσταση. Η ταινία του θα μπορούσε να είναι θρύλος, θα μπορούσε να είναι και ντοκιμαντέρ.

Γνωρίζοντας καλά την ομορφιά του μογγολικού τοπίου, το αποτυπώνει σε διάρκεια και με τρόπο εστέτ (κάδρα χωρισμένα οριζόντια, δύο τρίτα ουρανός, ένα τρίτο χώμα, ένας Ελβις που χορεύει κόντρα στο λιγοστό φως, μια καμήλα που γίνεται ερωτικό κρεβάτι), αξιοποιώντας το (έστω αυτάρεσκα) για να μιλήσει αντί για τους λακωνικούς ήρωές του. Εχοντας την ωριμότητα να ντύσει το φιλμ του μ’ ένα λεπτό χιούμορ, ένα ναΐφ πνεύμα, ν’ αντιμετωπίσει μια λίγο γνώριμη κουλτούρα με ρεαλισμό, να πετάξει κάθε φολκλόρ στοιχείο, ο Γουάνγκ Κουάν’αν προλαβαίνει να θαμπώσει, να ψυχαγωγήσει και μαζί να εκφραστεί, απρόσμενα «κοενικά», για τη ζωή και τον θάνατο και κυρίως τη γυναικεία δύναμη και ανάγκη για αυτοδιάθεση. Κι αν το «Αυγό» του δεν γεννά δεινόσαυρους, σίγουρα κρύβει μια αλλιώτικη σοφία που έρχεται από ένα μακρινό και τόσο βαθιά οικείο σύμπαν.

* Από αύριο Πέμπτη στις αίθουσες
 

Joker, (ΗΠΑ, Καναδάς, 2019, 121’) ★★☆☆☆

● σκηνοθεσία: Τοντ Φίλιπς
● ηθοποιοί: Χοακίν Φίνιξ, Ρόμπερτ ντε Νίρο, Ζάζι Μπιτς, Φράνσις Κόνροϊ

Ο Αρθουρ Φλεκ ζει στο μεταίχμιο της πραγματικής ζωής, συχνά καταφεύγει στη φαντασία του για ν’ αντέξει: την ευθύνη της μητέρας του που υπεραγαπά αλλά οφείλει να φροντίζει, τη βία που του ασκείται καθημερινά επειδή είναι «αλλιώτικος», ένας συνεσταλμένος «loser», την απογοήτευση ότι δεν θα γίνει ποτέ ο διάσημος κωμικός που ονειρεύεται, προκειμένου να σκορπά στον κόσμο χαρά και καλοσύνη.

Ο Αρθουρ έχει μια πάθηση: όταν νιώθει μέσα του να βράζει, από αδικία ή από οργή, ξεσπά σε νευρικό επιθετικό γέλιο. Ο Αρθουρ γεμίζει χτυπήματα, μελανιές εκδικητικότητας και ειρωνείας, μεταφορικά και κυριολεκτικά, ώσπου ο πόνος θα γίνει κινητήριος δύναμη: θα φορέσει μια για πάντα το ζωγραφιστό χαμόγελό του, θα γίνει ο «Joker» που υποδύεται στη σκηνή και θα εκδικηθεί.

Ο καινούργιος «Joker», με την υπογραφή του Τοντ Φίλιπς και τον Χρυσό Λέοντα του Φεστιβάλ Βενετίας, είναι ένα origin story, καταγράφει πώς ένας από τους πιο αντιφατικούς, σκοτεινούς κομιξικούς ήρωες πήρε την κατοπινή του ταυτότητα. Ο Φίλιπς κάνει μια ταινία τόσο εντυπωσιακή στις αισθήσεις, που κανείς μπορεί να ξεγελαστεί ότι έχει και ουσία και αιχμή – αλλά όχι.

Ο Joker του Χιθ Λέτζερ και του Κρίστοφερ Νόλαν παραμένει αξεπέραστος, το ίδιο κι ολόκληρο το κινηματογραφικό σύμπαν του Μάρτιν Σκορσέζε που η ταινία αντιγράφει απροκάλυπτα.

Οι μεγάλες σεκάνς που συνθέτουν ατμόσφαιρα από νεοϋορκέζικα (να τα πούμε Γκόθαμ) τοπία, με οξυμένα χρώματα και μουσική, καλύπτουν μαγικά την οθόνη. Αλλά μέσα σ’ αυτά το σενάριο είναι μια επιμηκυσμένη κοινοτοπία. Ο Χοακίν Φίνιξ (ήδη φαβορί για τα Οσκαρ του 2020) εξασκεί δεξιοτεχνικά τη σύγκρουση από μέσα θυμός απέξω σπασμωδική ελαφρότητα, την οποία ωστόσο επαναλαμβάνει, σαν φιγουρατζίδικη μανιέρα, σ’ ολόκληρη την ταινία, ενώ τον ίδιο στ’ αλήθεια συγκρουσιακό ήρωα έχει υποδυθεί τόσο πιο σύνθετα στο «The Master» του Πολ Τόμας Αντερσον.

Κυρίως ο «Joker» υποκρίνεται, με μια επιπόλαια σοβαροφάνεια, ότι κάνει κάποια κοινωνικοπολιτική δήλωση, ενώ στην πραγματικότητα δίνει ρηχές απαντήσεις σε κλισέ ερωτήσεις: κάθε σχέση αιτιότητας στηρίζεται σε μια εύκολη ψυχαναλυτική θεωρία, ο ήρωάς του συμπεριφέρεται εμμονικά γιατί είναι εν πολλοίς «τρελός», η βία είναι καταστροφική και σ’ αυτήν απαντάμε ή με βία ή και όχι, κυρίως αναλόγως της στιγμής και του πόσο θέλουμε να νιώσουμε μεσσίες.

Ο νέος «Joker» είναι μια άσκηση εντυπωσιασμού από έναν δημιουργό που δεν μπορεί να φύγει πολύ μακριά από το «Hangover» του.

* Από αύριο Πέμπτη στις αίθουσες

 
ΣΙΝΕΜΑ
Ενας σύγχρονος Ουγκό στο παρισινό γκέτο
Πρώτη ταινία μυθοπλασίας του ντοκιμαντερίστα Λατζ Λι, οι «Αθλιοι» είναι μια σύγχρονη θεώρηση της σχέσης της εξουσίας με τους «πληβείους», μια υπενθύμιση των σκονισμένων ιδεών της ελευθερίας και της ισότητας,...
Ενας σύγχρονος Ουγκό στο παρισινό γκέτο
ΣΙΝΕΜΑ
«Ο Κεν Λόουτς ήταν ο ήρωάς μου»
Ντέμπι Χάνιγουντ: Πώς η 47χρονη εκπαιδευτικός ξαφνικά έγινε η πρωταγωνίστρια στη νέα ταινία «Δυστυχώς, απουσιάζατε», του σπουδαίου Βρετανού σκηνοθέτη
«Ο Κεν Λόουτς ήταν ο ήρωάς μου»
ΣΙΝΕΜΑ
Τα 5 ζευγάρια της Μόστρα
Στην ιταλική πόλη έχουν φορέσει τα γιορτινά τους. Σήμερα ξεκινά η λαμπερή διοργάνωση από την οποία θα παρελάσουν κορυφαία ονόματα του κινηματογράφου. Ανάμεσά τους η Μέριλ Στριπ και ο Γκάρι Ολντμαν, η Κατρίν...
Τα 5 ζευγάρια της Μόστρα
ΣΙΝΕΜΑ
H Ζιλιέτ Μπινός χαμένη στα ψέματα του Facebook
Διασκευάζοντας το μυθιστόρημα της Καμίλ Λοράνς, ο Σαφί Νεμπού δοκιμάζει μια διατριβή στην πρόσφορη υποκρισία των social media. Στήριγμα η παρουσία και η ερμηνεία της Ζιλιέτ Μπινός, που μπορεί να κάνει κάθε...
H Ζιλιέτ Μπινός χαμένη στα ψέματα του Facebook
ΣΙΝΕΜΑ
Οι Κάνες πρέπει να είναι τέλειες...
Ο διευθυντής του Φεστιβάλ Κανών, Τιερί Φρεμό, δεν αντιμετωπίζει ποτέ την πλήρη αποδοχή στην παραδοσιακή συνέντευξη Τύπου που δίνει στην έναρξη του φεστιβάλ –κι η φετινή ήταν από τις πιο αιχμηρές.
Οι Κάνες πρέπει να είναι τέλειες...
ΣΙΝΕΜΑ
Εδώ είναι Βαλκάνια;
Καθώς οι ταινίες, ειδικά ενός ανέκαθεν πολιτικά συνειδητοποιημένου και μάχιμου φεστιβάλ όπως η Berlinale, δίνουν όλο και μεγαλύτερη σημασία στην έννοια και τις προεκτάσεις της ταυτότητας, εθνικής, φύλου,...
Εδώ είναι Βαλκάνια;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας