Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Eric Rohmer: ένας μελαγχολικός ποιητής που ατένιζε μιαν άβυσσο
AP Photo/Pierre Verdy, File

Eric Rohmer: ένας μελαγχολικός ποιητής που ατένιζε μιαν άβυσσο

  • A-
  • A+

Ο ήλιος και η θάλασσα δεν είναι κατάλληλη συνθήκη για πολύ σοβαρά πράγματα. Διακοπές. Διακοπές κάνει και ο νους. Σ' ένα τέτοιο περιβάλλον λειτουργούν όλα στο μίνιμουμ, εκτός απ' τα ένστικτα. Είναι τέλη Αυγούστου και λίγο πριν αρχίσουμε να μαζεύουμε σύννεφα για το φθινόπωρο, είπα να θυμηθώ έναν σπουδαίο του κινηματογράφου, τον Eric Rohmer. 

Αυτό που μου έκανε πάντα εντύπωση στον Rohmer, εκτός του ότι για έναν παράξενο λόγο έβλεπα πάντα τις ταινίες του τα καλοκαίρια -έχει τύχει στην εφηβεία μου, μέσα Ιουλίου, να ψάχνω για μέρες στα βιντεοκλάμπ της πόλης για το «Le genou de Claire» («Tο γόνατο της Κλαίρης»)- είναι ότι ήταν βαθιά διαλεκτικός. Κι αυτό ήταν κάτι που τον ξεχώριζε από άλλους σπουδαίους μεταφυσικούς του κινηματογράφου. Πρώην διευθυντής σύνταξης των «Cahiers du Cinema», από τους πρωτοπόρους της Νouvelle Vague, επέβαλε ένα καινούργιο είδος κινηματογράφου που πήγε κόντρα στον αφηγηματικό κλασικισμό. Κι ας κράτησε απ' αυτόν την ακρίβεια στην αφήγηση και την «ψυχολογική» ανάλυση. Και τα κατείχε αμφότερα, μιας και είχε σπουδάσει Φιλολογία και θεωρούνταν έναν από τους εγκυρότερους μελετητές της κλασικής γαλλικής λογοτεχνίας. Ο Rohmer απέδειξε πως εικόνα και λόγος στο σινεμά είναι ισότιμα. 'Ενας ποιητής, όπως και ο Godard, που εισχώρησε στην Κοινωνιολογία για να μελετήσει τις ανθρώπινες σχέσεις.

Συμβολοποίησε τους ήρωές του και τους έκανε φορείς ιδεών. Και μπορεί πολλοί να διαφωνούν με αυτή τη μεταφυσική προσέγγιση, αλλά προσωπικά προτιμώ μια τέτοια αφοπλιστικά έντιμη και πεντακάθαρη αντιμετώπιση των προβλημάτων των ανθρώπινων σχέσεων, από τον ιδεολογικό πουριτανισμό κάποιων «προοδευτικών» του σήμερα, των οποίων η προοδευτικότητα εξαντλείται σε κουβέντες εκ του ασφαλούς.

Θα μπορούσε κανείς να πει ότι δεν γύριζε παρά την ίδια ταινία, σε πολλές παραλλαγές. Σαν τον ήχο του Mozart. Γιανσενιστής ο Rohmer. Και μικροαστός, χωρίς να είναι υποτιμητική αυτή η έννοια. Γίνεται, όμως, όταν ο μικροαστός μένει καθηλωμένος και δεν νοιάζεται παρά για την προαγωγή του στην «ανώτερη» τάξη, όπου εκεί βέβαια γίνεται ανυπόφορος. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις θα λέγαμε ότι είναι... δικός μας ανθρώπος, αφού όλοι μας είμαστε, ως επί το πλείστον, μικροαστοί, φύσει και θέσει. 'Ισως για αυτό και να αγαπάω τον Rohmer, γιατί είναι από τους λίγους κινηματογραφιστές που δείχνουν αυτό ακριβώς. Το πόσο μικροαστοί είμαστε κατά βάθος. 

'Ηταν εν τέλει μοναδικός. Το στιλ και η αισθητική του συνιστούσαν μια τέλεια ισορροπία, έναν τόπο «συνάντησης» για αυτούς που καταπιάνονται με τη σημασία της ανθρώπινης γλώσσας, ειδικότερα της γραπτής που «πρέπει» να γίνει προφορική, αυτούς που έχουν σχέση με τα σχήματα, τα χρώματα, την αρχιτεκτονική και γενικά με τον χώρο και, τέλος, όσους ασχολούνται με τον ηθοποιό, την υποκριτική ικανότητα και την παρουσία του (φυσική αλλά και από  ενδυματολογικής άποψης). Οι ιστορίες του, που ανάβλυζαν μέσα από τον χώρο, σου έδιναν την εντύπωση πως δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν... σε άλλο χώρο. Η αισθητική του ήταν τόσο αναγνωρίσιμη. 'Οπως συμβαίνει και με κάθε άλλο μεγάλο δημιουργό, έτσι και στην περίπτωση του Rohmer δεν υπάρχει περίπτωση να μπερδέψεις το έργο του με κάτι άλλο. 'Οπως δεν μπερδεύεις τον Hitchcock με τον Ford, τον Beethoven με τον Mozart, τον Lautreamont με τον Mallarme.   

Ο πολιτισμός, κατά τον Rohmer, απέσπασε τον άνθρωπο από την ολότητα. Ο ίδιος μεμφόταν την ανθρώπινη κατάσταση, χωρίς να γίνεται απαισιόδοξος και να οδύρεται για τις ανωμαλίες που προκαλεί η ανικανότητα προσαρμογής μας στη σύγχρονη ζωή. 'Ενας μελαγχολικός ποιητής που ατένιζε μιαν άβυσσο, την άβυσσο της ανθρώπινης αβουλίας και της δικτατορίας του μπετόν αρμέ. 'Οπως και οι ήρωές του. Ο στίχος του Rimbaud («Από λεπτότητα|έχασα τη ζωή μου») του ανήκει. 

Ξαναδείτε τον. 'Η μάλλον ξαναζήστε τον...

10+1 αριστουργήματα από τη φιλμογραφία του Eric Rohmer

  • Le Genou de Claire - Το γόνατο της Κλαίρης (1970)
  • Quatre Aventures de Reinette et Mirabelle - Ρενέτ και Μιραμπέλ (1987)
  • Le Rayon Vert - Πράσινη αχτίδα (1985)
  • Le Beau Marriage - Ο τέλειος γάμος (1982)
  • Ma Nuit Chez Maud - Μια νύχτα με τη Μοντ (1969)
  • La Collectionneuse - Η συλλέκτρια (1967)
  • Pauline a la plage - Η Πολίν στην πλαζ (1983)
  • Le Nuits de la Pleine Lune - Νύχτες με πανσέληνο (1984)
  • La Femme de l' Aviateur - Η γυναίκα του αεροπόρου (1980)
  • L' ami de mon Amie - Ο φίλος της φίλης μου (1987)
  • La Marquise d' O - Η Μαρκησία του Ο (1976)

*Hθοποιός, σκηνοθέτης

ΣΙΝΕΜΑ
Μπουνιουέλ: Ο σκηνοθέτης που ξετίναξε την αστική υποκρισία
Αμφισβητίας, αιρετικός, αναρχικός, απέναντι σε κάθε εξουσία -εκκλησιαστική, πολιτική, οικονομική. Σήμερα συμπληρώνονται 120 χρόνια από τη γέννηση του σκηνοθέτη που λάτρευε τα όνειρα.
Μπουνιουέλ: Ο σκηνοθέτης που ξετίναξε την αστική υποκρισία
ΣΙΝΕΜΑ
Πενήντα χρόνια από την «Αναπαράσταση»
Ξεκινά την Πέμπτη το 70ό Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βερολίνου (διάρκεια μέχρι 1η Μαρτίου) και το Κέντρο Κινηματογράφου ταξιδεύει εκεί για να υποστηρίξει ενεργά τις ταινίες του, διεθνείς συμπαραγωγές οι...
Πενήντα χρόνια από την «Αναπαράσταση»
ΣΙΝΕΜΑ
Ξένοι σταρ και Ελληνες με πάθος
Διάσημες ταινίες, που όλοι περιμένουν στο 22ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Η πλούσια ελληνική παραγωγή. Αφιερώματα σε πρωτοπόρους, όπως ο Ρεϊμόν Ντεπαρντόν του Magnum. Και μια συγκινητική χειρονομία...
Ξένοι σταρ και Ελληνες με πάθος
ΣΙΝΕΜΑ
Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο στα φετινά Όσκαρ
Με ένα απόσπασμα από το Κομμουνιστικό Μανιφέστο πήρε στα χέρια της το Όσκαρ για ντοκιμαντέρ η σκηνοθέτης Τζούλια Ράικερτ. Ήταν η πιο χτυπητή πολιτική στιγμή στις φετινές βραβεύσεις.
Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο στα φετινά Όσκαρ
ΣΙΝΕΜΑ
Η μπαλάντα της τρύπιας καρδιάς
Το επίσημο trailer της νέας ταινίας του Γιάννη Οικονομίδη: Σε μια μικρή πόλη της Ελλάδας, όταν το ερωτικό πάθος διασταυρώνεται με την απληστία για το χρήμα, τα πτώματα αρχίζουν να στοιβάζονται το ένα μετά το...
Η μπαλάντα της τρύπιας καρδιάς

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας