Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Ενα καλό ντοκιμαντέρ λέει, ένα σπουδαίο ντοκιμαντέρ δείχνει»

Λούι Ψυχογιός. © MOTION TEAM

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Ενα καλό ντοκιμαντέρ λέει, ένα σπουδαίο ντοκιμαντέρ δείχνει»

  • A-
  • A+
Το είχαμε καταλάβει, αλλά το διαπιστώσαμε κι από κοντά, πως ο βραβευμένος με Οσκαρ σκηνοθέτης Λούι Ψυχογιός είναι αποφασισμένος ν’ αλλάξει τον κόσμο με τις ταινίες του.

Η πρώτη κινηματογραφική ταινία του, ο «Ορμος» του 2009, τον έκανε διάσημο ως σκηνοθέτη ντοκιμαντέρ και του χάρισε το Οσκαρ εκείνη τη χρονιά. Η ταινία, αυτή που οι Rolling Stones αποκάλεσαν «συνάντηση του “Bourne Identity” με τον “Flipper”», πυροδότησε όλη τη συζήτηση για την αλιεία δελφινιών στην Ιαπωνία και υπέγραψε, μόνη της, ένα τεράστιο κεφάλαιο στον αγώνα για την προστασία του περιβάλλοντος.

Αλλά ο Λούι Ψυχογιός ήταν ήδη αναγνωρισμένος, ως φωτογράφος: δούλεψε 20 χρόνια για το National Geographic και συνεργάστηκε με έντυπα από το Newsweek και το Time ώς τους New York Times και το Fortune. Γιος Ελλήνων μεταναστών στην Αμερική –η μητέρα κι ο πατέρας του ζούσαν σε δυο κοντινά χωριά έξω από τη Σπάρτη, αλλά γνωρίστηκαν στη νέα τους πατρίδα– δεν μιλά ελληνικά γιατί όταν ήταν παιδί αντιδρούσε στο ελληνικό σχολείο, αλλά καταλαβαίνει τα πάντα. Κυρίως τη γλώσσα της αλήθειας.

21o Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης

Ταγμένος στον ακτιβισμό για την προστασία του περιβάλλοντος και της φύσης, αποδίδει το ερέθισμα γι’ αυτή την πορεία στον… Αλ Γκορ: «Μισώ την ταινία “An Incovenient Truth” του Αλ Γκορ» εξηγεί, «γιατί μου κόστισε 28.000 δολάρια· μόλις την είδα πήγα κι αγόρασα υβριδικό αυτοκίνητο Prius. Αστειεύομαι λίγο, αλλά η γνώση είναι ταυτόχρονα και ευθύνη».

Αυτή την ευθύνη, ο Λούι Ψυχογιός αποφάσισε να τη μοιραστεί με τον κόσμο, κάνοντας μαχητικά ντοκιμαντέρ ευαισθητοποίησης. Ο σκηνοθέτης βρέθηκε στο 21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης για να παρουσιάσει τα 10 σημαντικότερα ντοκιμαντέρ για το περιβάλλον που οφείλει κανείς να δει. Και στην παραμονή του στην πόλη μάς μίλησε με πάθος και ορμή για όσα έχει μάθει κι όσα πιστεύει ακράδαντα.

«Ο Oρμος» του Λούι Ψυχογιού


Ενα από αυτά, από τα πιο σημαντικά, είναι η χορτοφαγία: «Υπάρχουν πολλά κοινά ανάμεσα στο ανθρώπινο σώμα και στη φύση», λέει ο Ψυχογιός. «Αυτή τη στιγμή στην Αμερική το μεγαλύτερο έξοδο της χώρας δεν είναι, για παράδειγμα, ο στρατιωτικός εξοπλισμός, αλλά οι χρόνιες ασθένειες που μας κοστίζουν περίπου 3,6 τρισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο. Περίπου το 85% αυτών οφείλεται στη διατροφή μας.

Το παράξενο είναι ότι, αν το εντοπίσεις νωρίς, μπορείς να ανατρέψεις καρδιοπάθεια, διαβήτη τύπου 2, καρκίνο του προστάτη, του μαστού με μια χορτοφαγική διατροφή – μαζί με άσκηση, αγάπη, υποστήριξη και διαλογισμό. Τώρα γίνονται έρευνες για την αναχαίτιση του Αλτσχάιμερ. Με τον ίδιο τρόπο μπορείς να θεραπεύσεις τη Γη, αποφεύγοντας να τρως κρέας. Ο,τι είναι καλό για σένα, είναι καλό και για τον πλανήτη, δεν πρόκειται για θυσίες, αλλά για αναβάθμιση του τρόπου ζωής. Η δύναμη της φύσης για αυτοΐαση είναι αξιοθαύμαστη, αλλά πρέπει να της δώσουμε τον χρόνο της».

Περισσότερο πρακτικός, παρά ρομαντικός, ο Ψυχογιός πιστεύει στη δύναμη της εικόνας: «Μπορεί ν’ ακούγομαι αλαζόνας, αλλά πραγματικά πιστεύω ότι οι ταινίες μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο: όχι μόνο να ενημερώσουν, αλλά να προκαλέσουν και τις απαιτούμενες δράσεις. Αλλά αυτό δεν συμβαίνει τυχαία, γίνεται από πρόθεση. Μπορεί να τύχει να είσαι στο σωστό μέρος τη σωστή στιγμή και να βγάλεις μια σπουδαία φωτογραφία, αλλά δεν μπορείς να γράψεις ένα σπουδαίο βιβλίο ή να κάνεις μια σπουδαία ταινία κατά τύχη. Η διαδικασία είναι πολύ μακροχρόνια για να συνυπολογίσεις το τυχαίο.

Το ότι έχεις ένα μολύβι δεν σε κάνει καλό συγγραφέα. Το ότι έχεις ένα i-phone δεν σε κάνει καλό σκηνοθέτη. Η διαφορά ανάμεσα σ’ εμάς και σε άλλους σκηνοθέτες –ας τους πούμε, γενικεύοντας, σκηνοθέτες του Χόλιγουντ– είναι ότι, τελικά, ο δικός μας στόχος δεν είναι τα λεφτά, είναι ν’ αλλάξουμε τον κόσμο. Δεν κοιτάζουμε το κάθισμα της κινηματογραφικής αίθουσας και βλέπουμε ένα εισιτήριο· την κοιτάζουμε και βλέπουμε ένα μυαλό που μπορούμε ν’ αλλάξουμε».

Η διαδικασία παραγωγής τέτοιων ταινιών, φυσικά, είναι πολύ πιο δύσκολη: «Οι συνθήκες παραγωγής και χρηματοδότησης των ντοκιμαντέρ είναι διαφορετικές από τη μυθοπλασία. Ενας παραγωγός ρώτησε κάποτε τον Κουστό: “Αν σου δώσω χρήματα για την ταινία σου, τι να περιμένω;”

Κι εκείνος απάντησε: “Αν ήδη το ήξερα, δεν θα χρειαζόταν να την κάνω”. Οταν μιλάω μ’ έναν πιθανό χρηματοδότη μιας νέας ταινίας μου, δεν έχω πολλές απαντήσεις στις ερωτήσεις του. Ξεκινάμε μ’ ένα ερέθισμα και μαθαίνουμε στην πορεία, κάνουμε εξαντλητική έρευνα, βρίσκουμε πειστήρια. Ενα καλό ντοκιμαντέρ λέει, ένα σπουδαίο ντοκιμαντέρ δείχνει».

Γι’ αυτό και ο Ψυχογιός δεν υποστηρίζει, για τις δικές του ταινίες, το μοντέλο παραγωγής του Netflix: «Συνήθως οι ανάγκες μιας πλατφόρμας streaming διανομής είναι αντίθετες από τις ανάγκες ενός ντοκιμαντερίστα. Οι πλατφόρμες ενδιαφέρονται οι θεατές να βλέπουν τις ταινίες τους μόνο εκεί, στην πλατφόρμα. Ενας ντοκιμαντερίστας ενδιαφέρεται να φτάσει σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους, να αγγίξει ολόκληρο τον κόσμο αν γίνεται.

Οταν προσπαθήσεις να στριμώξεις ένα ντοκιμαντέρ στο επιχειρηματικό μοντέλο μιας πλατφόρμας διανομής, θ’ απογοητευτείς. Εκείνοι θέλουν να βγάλουν χρήματα, εμείς θέλουμε ν’ αλλάξουμε τον τρόπο σκέψεις των ανθρώπων. Θέλω οι ταινίες μου να είναι στο Netflix, αλλά δεν θέλω να είναι παραγωγές του Netflix, δηλαδή να την έχουν αγοράσει, γιατί θέλω να παίζεται και στο Amazon, στο i-tunes, στην Google, να την προβάλλω δωρεάν, να τη βάλω στα σχολεία, θέλω να τη δουν όλοι. Οταν με ρωτούν ποιο είναι το κοινό μου, τους λέω: όποιος έχει μάτια κι αυτιά και νοιάζεται για τον κόσμο».

Ως καλλιεργημένος παρατηρητής, ο Λούι Ψυχογιός βλέπει στην Ελλάδα της κρίσης έναν ιδιαίτερο πλούτο: «Ο πατέρας μου δούλευε πάρα πολύ σκληρά, προφανώς επειδή ήταν μετανάστης. Μεγαλώνοντας το έβλεπα αυτό, πόσο δούλευε για να μπορούμε, απλώς, να επιβιώσουμε. Αυτός ο αγώνας μ’ έκανε πιο ανθεκτικό. Αλλά ακόμα κι όταν ήμουν μικρός, ένιωθα μια θλίψη για τους Αμερικανούς φίλους μου, γιατί δεν είχαν την αγάπη και την υποστήριξη που είχαμε εμείς· μου φαίνονταν εκείνοι τόσο φτωχοί.

Μεγάλωσα μέσα σε αγκαλιές και τώρα πια, στα 60 μου, έχω καταλάβει πολύ καλά τι πλούτος είναι η αγάπη, η αίσθηση της κοινότητας, τα πράγματα που μας κρατούν ζωντανούς και μας κάνουν να νιώθουμε περισσότερο άνθρωποι. Αυτά στην Ελλάδα τα έχετε σε αφθονία – έχω ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο, οι άνθρωποι ακόμα ψάχνουν αυτά που εσείς ήδη έχετε.

Επειδή αυτόν τον καιρό είμαι διαρκώς από το ένα αεροπλάνο στο άλλο, δεν έχω γυμναστεί καθόλου· είδα το πρωί αυτήν την πανέμορφη προβλήτα εδώ, στον Θερμαϊκό, έβαλα τ’ αθλητικά παπούτσια μου και πήγα για τρέξιμο. Αυτή εδώ η παραλία είναι χτισμένη για ανθρώπινη επικοινωνία. Η περαντζάδα είναι πιο πλατιά από τον δρόμο. Κόσμος περπατάει, πάει βόλτα με τα παιδιά του, χαζεύει τη θάλασσα.

Οι Ελληνες χτίζουν τις πόλεις τους με σκοπό την επικοινωνία, κι αυτό είναι μοναδικό. Και ξέρω τι λέω – εγώ φωτογράφιζα εκατομμυριούχους για να ζω, δούλευα για το Fortune, οι Ελληνες δεν έχετε να ζηλέψετε τίποτε απ’ αυτούς. Εχετε ήδη όλα όσα χρειάζεστε, αρκεί να το συνειδητοποιήσετε».

ΣΙΝΕΜΑ
Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης και οι γυναίκες του Χόλιγουντ
Η Θεσσαλονίκη είναι δύο πόλεις. Στο πλαίσιο της δράσης Market Talks της Αγοράς Doc Market του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, δύο νέοι και αιχμηροί δημιουργοί, ο Σύλλας Τζουμέρκας και ο Χρήστος Πασσαλής, με...
Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης και οι γυναίκες του Χόλιγουντ
«ISIS, tomorrow. Οι χαμένες ψυχές της Μοσούλης»
ΣΙΝΕΜΑ
Εκεί όπου η πραγματικότητα μοιάζει με μύθο
Ταινίες που ξεδιπλώνουν ανθρώπινες ιστορίες είδαμε τις πρώτες ημέρες του 21ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης: από τα παιδιά της Μοσούλης στον Χιλιανό ακτιβιστή Λεμεμπέλ και από τους ηλικιωμένους γκέι του...
Εκεί όπου η πραγματικότητα μοιάζει με μύθο
ΣΙΝΕΜΑ
Βραβεία με καλλιτεχνικές αξιώσεις και ανθρωπιστικό μήνυμα
Ολοκληρώθηκε χθες βράδυ η διοργάνωση με την απονομή των βραβείων. Με Χρυσό Αλέξανδρο τιμήθηκε η βρετανική ταινία του Ρίτσαρντ Μπίλιγχαμ «Ρέι και Λιζ». Η Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου, πρωταγωνίστρια της ταινίας «Η...
Βραβεία με καλλιτεχνικές αξιώσεις και ανθρωπιστικό μήνυμα
ΣΙΝΕΜΑ
Άρωμα γυναίκας και στη μέση ο Αλεξάντερ Πέιν
Ταινίες με την κινηματογραφική ματιά Ελληνίδων και ξένων δημιουργών έφεραν αέρα ανανέωσης στο 58ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και έγιναν αφορμή για μερικές από τις ωραιότερες στιγμές της. Το «παρών» έδωσε όμως και ο...
Άρωμα γυναίκας και στη μέση ο Αλεξάντερ Πέιν
ΣΙΝΕΜΑ
Ελεύθερη κατάδυση για το ελληνικό σινεμά
Μέσα σε κλίμα αναβρασμού για τα τεκταινόμενα τον τελευταίο καιρό στον χώρο του κινηματογράφου ξεκίνησε η φετινή γιορτή του σινεμά στη Θεσσαλονίκη. Ομως οι ευρηματικές ταινίες των σκηνοθετών μας και οι...
Ελεύθερη κατάδυση για το ελληνικό σινεμά
ΣΙΝΕΜΑ
«Οι σχέσεις είναι μια διαρκής προσπάθεια να αποκωδικοποιήσεις τον άλλο»
Σαν πρώτο ραντεβού: το σκηνοθετικό ντεμπούτο του Γιάννη Κορρέ, με τον ακαταμάχητο τίτλο «Οντως Φιλιούνται;», έρχεται στις αίθουσες, με ελπιδοφόρα διαπιστευτήρια (ενθουσιώδεις κριτικές από την πρεμιέρα του στο...
«Οι σχέσεις είναι μια διαρκής προσπάθεια να αποκωδικοποιήσεις τον άλλο»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας