Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο μελαγχολικός άγγελος του ευρωπαϊκού σινεμά

Αγγελος στα «Φτερά του έρωτα» του Βέντερς

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο μελαγχολικός άγγελος του ευρωπαϊκού σινεμά

  • A-
  • A+

Μπρούνο Γκαντς (1941-2019)

Κύμα συγκίνησης ξεχύθηκε το Σάββατο, στην Ευρώπη κυρίως, με την είδηση του θανάτου ενός ηθοποιού που ούτε ζεν πρεμιέ υπήρξε ούτε σε μπλοκμπάστερ έπαιξε ούτε ζούσε στα φώτα της δημοσιότητας. Που έκανε μόνο τέχνη, στο θέατρο και το σινεμά. Ο κορυφαίος, ίσως, ηθοποιός της Γερμανίας, ο «μελαγχολικός» Μπρούνο Γκαντς, ο άγγελος του Βέντερς στα «Φτερά του έρωτα», ο Χίτλερ στην «Πτώση» του Χιρσμπίγκελ, αλλά και ο «δικός μας» πρωταγωνιστής του Αγγελόπουλου πέθανε στα 77 του χρόνια στη Ζυρίχη από καρκίνο στο παχύ έντερο.

Ολα έγιναν γρήγορα. Πέρυσι τον Μάιο ήταν στις Κάνες με τον Λαρς φον Τρίερ, έκανε στην ταινία του «Το σπίτι που έχτισε ο Τζακ» την τελευταία εμφάνιση της καριέρας του. Που δεν ήταν και τόσο εύκολη υπόθεση για ένα παιδί που μεγάλωνε στην Ελβετία, με μπαμπά Ελβετό μηχανικό και μαμά Ιταλίδα, μιλούσε γερμανικά με προφορά και δεν είχε μια κινηματογραφική βιομηχανία να τον υποδεχτεί. Βρήκε ευτυχώς τον δρόμο του μέσα από το θέατρο κι ας είχε αποφασίσει να γίνει ηθοποιός βλέποντας σινεμά στα 16 του, στην κινηματογραφική λέσχη του σχολείου του, Αϊζενστάιν, Φορντ, Μπρεσόν, όπως μας έλεγε το 2009 σε συνέντευξή του στην «Ελευθεροτυπία».

Και υπήρξε τυχερός στη θεατρική του περίοδο, αφού το 1979 ίδρυσε μαζί με τον Πέτερ Στάιν το θρυλικό πια βερολινέζικο θέατρο «Σαουμπίνε» πιστεύοντας ότι «το γερμανικό θέατρο ανήκε στο παρελθόν», ότι ήταν «παλιομοδίτικο» και είχε ανάγκη από «μια νέα αίσθηση ζωής». Με τον Στάιν ο Γκανς ξανασυναντήθηκε το 2000 για έναν «Φάουστ» διάρκειας 21 ωρών, που έμεινε στην Ιστορία.

Οταν ο Βιμ Βέντερς, που λάτρευε τη δουλειά του στο θέατρο, τον φώναξε να συνεργαστούν, όλα άλλαξαν για τον Μπρούνο Γκαντς, αν και είχε κάνει ήδη λίγο σινεμά, είχε πρωταγωνιστήσει στη βραβευμένη στις Κάνες το 1976 «Μαρκησία της Ο» του Ρομέρ. Ο Βέντερς τον ανέδειξε στον «Αμερικανό φίλο» (1977), αλλά κυρίως στην καλύτερη ίσως ταινία του, τα «Φτερά του έρωτα» (1987). Ο άγγελος Νταμιέλ, που αόρατος και συνεπαρμένος με τα ανθρώπινα τριγυρνάει στο Βερολίνο και απαρνιέται για μια όμορφη ακροβάτισσα την αθάνατη φύση του, έγινε ο πιο διάσημος ρόλος του.

«Θέλω να κάνω μια ταινία για τους αγγέλους, αλλά δεν έχω ιδέα πώς στο καλό θα προσεγγίσω το θέμα, μου είπε ο Βεντερς. Α, ΟΚ, θα το κουβεντιάσουμε, απάντησα. Συναντιόμασταν επί εβδομάδες και μιλούσαμε. Για τον Παράδεισο, για τις διαφορές μεταξύ καθολικών και προτεσταντών, για τους αγγέλους στη λογοτεχνία -διαβάζαμε Ρίλκε-, για εμπειρίες φανταστικές, που κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να έχει. Μετά φτάσαμε στα πρακτικά, πώς μοιάζει ένας άγγελος, πώς περπατάει. Γράψαμε ένα υποτυπώδες στόρι και ο Πέτερ Χάντκε το έκανε σενάριο», μας είχε διηγηθεί. Το αποτέλεσμα ήταν πως ο Νταμιέλ έγινε το άλτερ έγκο του. «Οι άνθρωποι μου έφερναν τα παιδιά τους να τα ευλογήσω», έλεγε το 2005 στους «Irish Times».

Οταν ο Θόδωρος Αγγελόπουλος τον έφερε στην Ελλάδα για το «Μια αιωνιότητα και μια μέρα», Χρυσό Φοίνικα στις Κάνες του 1988, ο Γκαντς ήδη ήταν ένας ευρωπαϊκός θρύλος, που έβγαζε βόλτα το σκυλί του, άρρωστος και βαρύς, στην παραλία της Θεσσαλονίκης, είχε εμμονή με τον Διονύσιο Σολωμό και τις χαμένες λέξεις από τα ποιήματά του, προσκολλιόταν συγκινητικά σε ένα άστεγο Αλβανάκι, παιδί των φαναριών (Αχιλλέας Σκεύης) και πέθαινε μέσα σε εικόνες μιας ζωής χαμένης, αλλά κάποτε ερωτικής και όμορφης. Η δεύτερη συνεργασία τους έμελε να είναι η τελευταία ταινία του Τεό, η «Σκόνη του χρόνου» (2008). Ο Γκαντς, παρ’ όλο που έπαιζαν και οι Γουίλεμ Νταφοε, Μισέλ Πικολί και Ιρέν Ζακόμπ, αναδεικνυόταν το κέντρο βάρους μιας ταινίας για το τέλος των μεγάλων ιδεολογιών, στον ρόλο ενός ηλικιωμένου Γερμανοεβραίου κομμουνιστή που αυτοκτονεί πέφτοντας στα παγωμένα νερά του Σπρέε, στο Βερολίνο.

Ο ρόλος, όμως, που τον έκανε περισσότερο διάσημο ήταν ο αμφιλεγόμενος Χίτλερ του, ανθρώπινος και σχεδόν συμπαθητικός, στην «Πτώση» του Ολιβερ Χιρσμπίγκελ (2004). Υπερασπιζόταν με πάθος την ερμηνεία του. «Είμαι περήφανος για την ταινία», μας είχε πει. «Οι ανθρώπινες πλευρές ήταν απαραίτητες για να χτίσω τον ρόλο. Δεν μπορούσα να τον παίξω σαν τέρας. Πώς παίζεται ένας τέρας; Αλλωστε δεν συμφωνώ ότι ήταν μόνο τέρας. Είχε χαρίσματα κι έναν ιδιαίτερο τρόπο να τραβά τους ανθρώπους».

Επαιξε σε πάνω από 80 ταινίες. «Νοσφεράτου» του Χέρτσογκ (1979), «Circle of Deceit» του Σλέντορφ (1981), «The boys from Brazil» του Σάφνερ με τους Γκρέγκορι Πεκ και Λόρενς Ολίβιε, «Faraway, soclose» του Βέντερς (1993), «Ο άνθρωπος της Μαντζουρίας» του Τζόναθαν Ντέμι (2004) με Μέριλ Στριπ και Ντένζελ Ουάσινγκτον, «Σφραγισμένα χείλη» του Στίβεν Ντάλτρι με Κέιτ Γουίνσλετ (2008), «Πάρτι» της Σάλι Πότερ (2018). Και είχε απέναντι σε όλες μια στάση μετρημένη: «Οταν τα νιάτα σου δεν σε προετοιμάζουν για τέτοια κινηματογραφική καριέρα, κρατάς πάντα μέσα σου την έκπληξη που τα κατάφερες», μας είχε πει όντας στην κορυφή της δόξας του.

   

ΣΙΝΕΜΑ
Από την εργατική τάξη στο Χόλιγουντ
Αντίο στον σπουδαίο Βρετανό ηθοποιό Άλμπερτ Φίνεϊ. Επί πολλές δεκαετίες έπαιξε τα πάντα, εκλεκτικός και την ίδια στιγμή ανοιχτός, πήρε μια μεγάλη θεατρική παράδοση και τη γονιμοποίησε με τις ρίζες του, της...
Από την εργατική τάξη στο Χόλιγουντ
ΣΙΝΕΜΑ
Γιατί πρέπει να σωθεί η «Αλκυονίδα»
Την πρωτοβουλία για την έκθεση-εισήγηση της Διεύθυνσης Προστασίας και Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων προς το ΚΣΝΜ είχε η υπουργός Πολιτισμού, προωθώντας σχετικό αίτημα να διερευνηθεί το ενδεχόμενο...
Γιατί πρέπει να σωθεί η «Αλκυονίδα»
ΣΙΝΕΜΑ
Ο μεγάλος αντικονφορμίστας του παγκόσμιου σινεμά
Στα 77 του χρόνια έφυγε από τη ζωή ο ιδιοφυής δημιουργός που έκλεισε στις διάσημες ταινίες του, από την πιο ιταλική μέχρι την πιο παγκόσμια, τα πιο ετερόδοξα ανθρώπινα ερωτήματα. Για την πολιτική και την...
Ο μεγάλος αντικονφορμίστας του παγκόσμιου σινεμά
ΣΙΝΕΜΑ
Σκίζει ο Παβλικόφσκι
Όπως αναμενόταν, η άκρως σαγηνευτική, ερωτική, μουσική και πολιτική ταινία «Ψυχρός Πόλεμος» του Πάβελ Παβλικόφσκι κέρδισε με το «καλημέρα» το ελληνικό κοινό. Γύρω στις έντεκα χιλιάδες θεατές την είδαν σε Αθήνα...
Σκίζει ο Παβλικόφσκι
ΣΙΝΕΜΑ
Το υψηλό στέλεχος και οι άλλοι
Τέσσερις υποψήφιοι, μόνο άνδρες αυτή τη φορά, έκαναν αίτηση για τη θέση του γενικού διευθυντή του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, που παραμένει κενή από τον Νοέμβριο του 2017 και την παύση της Ηλέκτρας...
Το υψηλό στέλεχος και οι άλλοι
ΣΙΝΕΜΑ
Ντελ Τόρο, Σπίλμπεργκ και ΜακΝτόνα στο νήμα
Ενα παραμύθι, ένα δημοσιογραφικό δράμα και μία γυναικεία ιστορία εκδίκησης ξεχώρισαν και μπήκαν με φόρα στη λεωφόρο για τα Οσκαρ, να ‘ναι καλά οι υποψηφιότητες για τις Χρυσές Σφαίρες που ανακοινώθηκαν χθες από...
Ντελ Τόρο, Σπίλμπεργκ και ΜακΝτόνα στο νήμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας