Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μια ταινία για τον Γκέρχαρντ Ρίχτερ διχάζει τη Γερμανία

Γκέρχαρντ Ρίχτερ

EPA/ARNO BURGI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια ταινία για τον Γκέρχαρντ Ρίχτερ διχάζει τη Γερμανία

  • A-
  • A+

Ποιος έχει δίκιο ο ζωγράφος ή ο σκηνοθέτης; Ο πρώτος, ο 87χρονος Γκέρχαρντ Ρίχτερ, βρίσκεται εδώ και χρόνια στην κορυφή της γερμανικής αλλά και της παγκόσμιας τέχνης και έχει τη φήμη ενός κλειστού, συγκεντρωτικού ανθρώπου, που ελέγχει απόλυτα το έργο του, καταρτίζει μόνος του τον catalogue raisonné των πινάκων του και αποκήρυξε μια βιογραφία του από τον Γιούργκεν Σράιμπερ κι ας είχε γραφτεί με τη συμφωνία και συνεργασία του.

Ο δεύτερος, ο 46χρονος Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ, είναι ο διάσημος Γερμανός σκηνοθέτης που κέρδισε Οσκαρ Ξένης Ταινίας το 2007 με τη θρυλική ταινία «Οι ζωές των άλλων», για το όργιο παρακολούθησης των πολιτών της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας από τη Στάζι.

Οι δυο άνδρες συγκρούστηκαν και θα συνεχίσουν να συγκρούονται όσο πλησιάζουν τα Οσκαρ, με αφορμή την ταινία του Φον Ντόνερσμαρκ «Never look away», που έφτασε στην τελική πεντάδα των υποψηφιοτήτων για το Οσκαρ Ξένης Ταινίας, αλλά διεκδικεί και ακόμα ένα αγαλματάκι για τη φωτογραφία του Kέιλεμπ Ντεσανέλ. Η δημόσια αντιπαράθεσή τους, με τον σκηνοθέτη να κρατά πιο χαμηλούς, διπλωματικούς τόνους, και τον ζωγράφο να βγαίνει από την απομόνωσή του και να απαντά οργισμένος στους δημοσιογράφους, οφείλεται στο στόρι και το θέμα της ταινίας.

Στο «Never look away», παρόλο που το όνομα Ρίχτερ δεν αναφέρεται πουθενά και ο ζωγράφος ήρωάς του λέγεται Kουρτ Μπαρνέρτ (τον ερμηνεύει ο Τομ Σίλινγκ), ο και σεναριογράφος Φον Ντόνερσμαρκ διηγείται με ελάχιστες διαφορές την περιπετειώδη ζωή του Ρίχτερ.

Θεωρώντας ότι ο μεγάλος ζωγράφος, που μετέτρεψε τα βαθιά του τραύματα σε δημιουργία, είναι σύμβολο της ίδιας της Γερμανίας που τόσα άντεξε τον προηγούμενο αιώνα, ήθελε, λέει, να γυρίσει μια ταινία που να δείχνει τη θεραπευτική δύναμη της τέχνης.

Ναζισμός. Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Κομμουνισμός. Ολα τα έζησε ο Γκέρχαρντ Ρίχτερ. Γεννήθηκε στη Δρέσδη, η οποία μετά τον πόλεμο βρέθηκε στην Ανατολική Γερμανία. Αναγνωρισμένος ήδη ζωγράφος, αλλά αναγκασμένος να κάνει έργα σοσιαλιστικού ρεαλισμού, που φρόντισε αργότερα να τα εξαφανίσει, δραπέτευσε το 1961 στη Δύση, δυο μήνες πριν από την ανέγερση του Τείχους του Βερολίνου. Είχε πίσω του τεράστια δράματα.

Ο πατέρας του είχε αυτοκτονήσει, η μητέρα του είχε βιαστεί από Ρώσους, δυο θείοι του είχαν σκοτωθεί στο Ανατολικό Μέτωπο, οι συμμαθητές του είχαν βρει τον θάνατο στους βομβαρδισμούς της Δρέσδης από τους Συμμάχους και η θεία του, Μαριάν Σονφέλντερ, μικρότερη αδελφή της μητέρας του, με διαγνωσμένη σχιζοφρένεια, είχε μεταφερθεί από τους ναζί σε ψυχιατρείο, είχε στειρωθεί παρά τη θέλησή της, είχε αφεθεί να πεθάνει από πείνα και ριχτεί το 1945 σε ομαδικό τάφο. Η οικογενειακή τραγωδία του Ρίχτερ δεν σταματά όμως εδώ.

Φοιτητής στη Δρέσδη ερωτεύτηκε και παντρεύτηκε την Εμα Οϊφινγκερ. Ο πεθερός του, Χάινριχ, διαπρεπής γυναικολόγος με μεγάλη καριέρα στην Ανατολική Γερμανία, όχι μόνο είχε υπηρετήσει στα SS σε μεγάλες θέσεις, αλλά ήταν και προσωπικά υπεύθυνος για την αναγκαστική στείρωση χιλιάδων γυναικών. Τι ήξερε από αυτές τις σατανικές συμπτώσεις ο Ρίχτερ, που άλλωστε έχει ζωγραφίσει τόσο τη θεία του όσο και τον πεθερό του;

Τον Ιανουάριο του 2015 ο Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ με μια ταινία και χιλιάδες ερωτήματα στο μυαλό του ζήτησε να τον συναντήσει. Ο ζωγράφος όχι μόνο τον δέχτηκε, αλλά και δεν τον απέτρεψε από το σχέδιό του. Ακολούθησαν πολλές συναντήσεις των δύο ανδρών, πάντα με την παρουσία της δεύτερης συζύγου του ζωγράφου, Σαμπίν Μόριτζ, που εμφανώς ενοχλούνταν από την ενδεχόμενη ταινία.

Ο σκηνοθέτης συνόδευσε το ζεύγος Ρίχτερ σε πολυήμερο ταξίδι τους στη Δρέσδη, ενώ από ένα σημείο και πέρα κατάφερε να ηχογραφεί τις πολύωρες κουβέντες τους. Στη συνέχεια κάθισε επί τρία χρόνια να γράψει το σενάριο, το οποίο, πάντα σύμφωνα με όσα ο ίδιος υποστηρίζει, το διάβασε ολόκληρο στον Ρίχτερ δημιουργώντας του «βαθιά συγκίνηση».

Τι συνέβη λοιπόν και όταν βγήκε το τρέιλερ της ταινίας ο ζωγράφος το κατεδάφισε; Δήλωσε στον γερμανικό Τύπο ότι ήταν πολύ «κραυγαλέο» και ταίριαζε περισσότερο σε θρίλερ. Την ταινία δεν την είδε ποτέ. Ζήτησε από τον σκηνοθέτη ένα dvd, αλλά αυτός του πρότεινε ολόκληρη αίθουσα να τη δει μόνος του. «Είναι σαν να θέλω να δω πίνακά σας τυπωμένο σε γραμματόσημο», του είπε.

Οι δυο άνδρες διηγούνται ο καθένας τη δική του εκδοχή των γεγονότων. Ο Ρίχτερ σε πρόσφατες επιστολές του στον New Yorker υποστηρίζει ότι του είχε ρητά ξεκαθαρίσει πως δεν επιθυμεί μια ταινία για τον εαυτό του, ότι του είχε προτείνει ο ήρωάς του να είναι «συγγραφέας ή μουσικός». «Εκανε ό,τι μπορούσε για να συνδέσει το όνομά μου με την ταινία», κατέληγε. «Κατάφερε να κακοποιήσει και να διαστρεβλώσει την ιστορία μου».

Οσο για τον Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ, δηλώνει ότι κατά βάθος τον καταλαβαίνει τον Ρίχτερ, ίσως κι αυτός να ένιωθε πόνο και ενόχληση αν κάποιος έπαιρνε τη ζωή του και την έκανε ταινία. Και επιμένει: «Ισως, τελικά, η ταινία να αφορά όλους μας εκτός από τον Ρίχτερ».

info: Στις αίθουσες στις 7 Μαρτίου από τη Feelgood

  

ΣΙΝΕΜΑ
«Ο Λάνθιμος με εμπνέει και με κάνει καλύτερο μοντέρ»
Μια από τις δέκα υποψηφιότητες της «Ευνοούμενης» για τα Οσκαρ τού ανήκει αποκλειστικά. Το ίδιο και μία από τις δώδεκα υποψηφιότητες για τα BAFTA. Ο Γιώργος Μαυροψαρίδης, ο σπουδαίος Ελληνας τεχνικός, ο πρώτος...
«Ο Λάνθιμος με εμπνέει και με κάνει καλύτερο μοντέρ»
ΣΙΝΕΜΑ
Παβλικόφσκι, Κουαρόν, Κόρε-Εντα και οι άλλοι
Tα ξενόγλωσσα Οσκαρ κάθε χρονιά βιάζονται, είναι και τόσο πολλές οι υποψηφιότητες. Ογδόντα εφτά χώρες υπέβαλαν φέτος τη δικιά τους «καλύτερη» ταινία· εμείς την «Πολυξένη» της Δώρας Μασκλαβάνου. Ετσι, γίνεται...
Παβλικόφσκι, Κουαρόν, Κόρε-Εντα και οι άλλοι
ΣΙΝΕΜΑ
Ο «Γιος του Σαούλ» έστειλε τους Ούγγρους σινεμά
Μια βραβευμένη στις Κάνες σκηνοθέτις ήρθε στην Αθήνα για το αφιέρωμα «Cine Magyar» της Ταινιοθήκης, θυμήθηκε τα δύσκολα χρόνια του σοσιαλισμού, αλλά και τους μεγάλους δημιουργούς της χώρας της που άνοιξαν τον...
Ο «Γιος του Σαούλ» έστειλε τους Ούγγρους σινεμά
ΣΙΝΕΜΑ
Τζον Γουότερς: Προσπαθώ να είμαι κακός και ανεύθυνος
Μόνο αυτός ο trash, o κιτς, o εξωφρενικός και ακραίος κινηματογραφικός μπαμπάς της Divine και της Serial Mom θα μπορούσε τον σιχαμερό, βρόμικο κόσμο μας να τον μετατρέψει, όχι πια επί της οθόνης, αλλά επί...
Τζον Γουότερς: Προσπαθώ να είμαι κακός και ανεύθυνος
ΣΙΝΕΜΑ
Ολη η Ελλάδα ένα κινηματογραφικό στούντιο
Ηταν αξιόλογες κινηματογραφικές αναπτυξιακές πρωτοβουλίες της περιφέρειας, με τελικό στόχο να γίνει ολόκληρη η χώρα ένα τεράστιο στούντιο για Ελληνες και ξένους παραγωγούς, με τα γνωστά οφέλη για τις τοπικές...
Ολη η Ελλάδα ένα κινηματογραφικό στούντιο
ΣΙΝΕΜΑ
Ενας Ναζί με τη γοητεία του Κάρι Γκραντ
Από τους πιο αναγνωρίσιμους, σημαντικούς και γοητευτικούς Γερμανούς ηθοποιούς, ο Σεμπάστιαν Κοχ ήταν η καλύτερη επιλογή για να δώσει λάμψη στην ελληνική πρεμιέρα μιας ταινίας που ήδη έχει προκαλέσει από μόνη...
Ενας Ναζί με τη γοητεία του Κάρι Γκραντ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας