Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο Ασγκάρ Φαραντί κι ο Χαβιέρ Μπαρδέμ δεν είναι... αυτό που ξέρουν όλοι

Ο Ασγκάρ Φαραντί κι ο Χαβιέρ Μπαρδέμ

EPA/EMILIO NARANJO
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Ασγκάρ Φαραντί κι ο Χαβιέρ Μπαρδέμ δεν είναι... αυτό που ξέρουν όλοι

  • A-
  • A+

Ο Ασγκάρ Φαραντί κάνει ταινίες για τον άνθρωπο: για τις ανθρώπινες σχέσεις, τις ισορροπίες, την αλήθεια και το ψέμα που καθορίζει τη ζωή μας. Και το κάνει, με την ίδια πρόθεση, όπου κι αν τον οδηγήσει η κάμερά του: στην πατρίδα του, το Ιράν, όπως το «Ενας χωρισμός» ή ξανά, πριν δύο χρόνια, ο «Εμποράκος», στη Γαλλία, όπως το «Παρελθόν», ή, τώρα, στην Ισπανία, με το «Το ξέρουν όλοι»: σε κάθε ταινία, σε κάθε τόπο, με κάθε γλώσσα, η ψυχή του βρίσκεται στο ίδιο σημείο.

Η ταινία του, «Το ξέρουν όλοι», με πρωταγωνιστές το εμβληματικό κινηματογραφικό ζευγάρι της Ισπανίας Πενέλοπε Κρουζ και Χαβιέρ Μπαρδέμ και τον σπουδαίο Αργεντίνο Ρικάρντο Νταρίν, άνοιξε το τελευταίο Φεστιβάλ Κανών με τυμπανοκρουσίες κι έρχεται στις 27 Δεκεμβρίου (με previews από ανήμερα Χριστούγεννα), στις ελληνικές αίθουσες, από τη Seven Films. Το φιλμ είναι ένα οικογενειακό μελόδραμα μυστηρίου: η Λάουρα (Πενέλοπε Κρουζ), παντρεμένη μητέρα στην Αργεντινή, επιστρέφει στη γενέτειρά της στην Ισπανία για ένα γάμο, αφήνοντας πίσω τον σύζυγό της (Ρικάρντο Νταρίν). Εκεί θα συναντήσει έναν παλιό της γνώριμο (Χαβιέρ Μπαρδέμ), ο οποίος θα σταθεί στο πλευρό της όταν η κόρη της πέσει θύμα απαγωγής. Οικογενειακά μυστικά, αμαρτίες και τιμωρίες, κρυφοί έρωτες, θρησκευτικές ενοχές και φυλετική ισότητα θα σχηματίσουν τον ιστό της αφήγησης.

«Αυτή η ιστορία ήταν ανάγκη να εκτυλίσσεται σ’ ένα μικρό χωριό, μέσα στη φύση, όπου οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων είναι διαφορετικές απ’ ό,τι σε μια πόλη», εξηγεί ο Φαραντί. «Είναι ένα πλαίσιο που αυτόματα προκαλεί ένα αίσθημα νοσταλγίας, υπάρχει μια ανθρώπινη εγγύτητα, ο κόσμος μαζεύεται στην κεντρική πλατεία τα απογεύματα. Οι ήρωές μου εγκλωβίζονται σε μια σύνθετη συνθήκη, αλλά είναι άνθρωποι απλοί – και τοποθετώντας τους σ’ ένα χωριό, υπογράμμισα αυτή την απλότητα».

Ο Φαραντί βρίσκει αρετές και δυσκολίες στο να γυρίζει μια ταινία σε μια ξένη χώρα: η διαφορετική γλώσσα, όπως λέει, τον αναγκάζει να γίνεται συγκεκριμένος, να δίνει πιο αυστηρές οδηγίες τόσο στους ηθοποιούς και το συνεργείο του όσο και... στον εαυτό του.

Η περιπέτεια του «Το ξέρουν όλοι» ξεκίνησε απ’ όταν ο Φαραντί έκανε το «Παρελθόν» στη Γαλλία. Η μία υποψήφια ηθοποιός για τον πρωταγωνιστικό ρόλο που ανέλαβε η Μπερενίς Μπεζό, ήταν η Πενέλοπε Κρουζ, αλλά επρόκειτο να γεννήσει. «Δεν μπορέσαμε να δουλέψουμε μαζί», θυμάται ο Φαραντί, «αλλά αυτή ήταν η αρχή της φιλίας μας. Τους δυο κεντρικούς ήρωες του “Το ξέρουν όλοι”, τους έγραψα για την Πενέλοπε και τον Χαβιέρ. Τους μιλούσα τέσσερα χρόνια για το σενάριο κι είχαμε ήδη συμφωνήσει ότι θα ήταν οι πρωταγωνιστές μου».

Ωστόσο, οι ήρωες της ταινίας δεν είναι δύο, αλλά μια ολόκληρη κοινότητα που συνδέεται από ένα λεπτό νήμα μυστικών και προδοσίας: «Οι ήρωες της ταινίας, για μένα, έπρεπε να έχουν ίσες ευκαιρίες να εκφραστούν», εξηγεί ο Φαραντί. «Αυτό δίνει την επιλογή στον θεατή –κι όχι στον σκηνοθέτη– να συνδεθεί μ’ έναν από τους ήρωες στη διάρκεια της ταινίας. Είναι η μέθοδος που ακολούθησα σ’ αυτό το φιλμ, όπως και στα προηγούμενα. Προσκαλώ τον θεατή να κρίνει μόνος του τους ήρωες. Κάποιοι πιστεύουν ότι θέλω να μην κρίνονται καν, ενώ εγώ θέλω το αντίθετο: ν’ αποδιώξω εγώ κάθε στοιχείο κριτικής, αλλά να την αναλάβει ο θεατής».

Δημιουργικά ώριμος πια, ο Ασγκάρ Φαραντί γνωρίζει καλά τι αναζητά όταν γράφει και σκηνοθετεί μια ταινία: «Τη συμπάθεια. Δεν αναζητώ απαραίτητα να μεταφέρω κάποιο μήνυμα με τις ταινίες μου. Εκείνο που προτάσσω σε κάθε δουλειά μου, εκείνο που θεωρώ ότι χρειάζομαι εγώ περισσότερο, αλλά κι ο σημερινός κόσμος, είναι αυτή η συμπάθεια, για τους ανθρώπους που βρίσκονται στην άλλη πλευρά των συνόρων και των πολιτισμών».

Χαβιέρ Μπαρδέμ

Αν δεν υπήρχαν οι γυναίκες, ο κόσμος θα είχε καταστραφεί

Ενας διεθνής ηθοποιός, αλλά κι ένας από τους σπουδαιότερους Ισπανούς του σύγχρονου σινεμά, ο Χαβιέρ Μπαρδέμ μιλά βροντερά και μαχητικά, με τα γυαλιά πρεσβυωπίας του κρεμασμένα στο πουκάμισο: «Η ταινία “Το ξέρουν όλοι” γυρίστηκε στην Ισπανία, στα ισπανικά. Αλλά ταυτόχρονα είναι από παντού, γι’ αυτό κι ο Ασγκάρ ένιωσε άνετα να την κάνει. Ναι, υπάρχει το φράγμα της γλώσσας, αλλά ο Ασγκάρ καταλάβαινε ότι πέρα από τις λέξεις πρέπει να υπάρχει η αλήθεια, η ειλικρίνεια της ιστορίας και των ερμηνειών.

Αυτό το αισθανόταν κι είχε πάντα δίκιο: όποτε ερχόταν και μου έλεγε “δεν πιστεύω αυτά που λες” είχε δίκιο. Η αλήθεια δεν βγαίνει στις λέξεις, αλλά στο πόσο συνδέεσαι μ’ αυτές. Οπότε η ταινία είναι πολύ ισπανική, αλλά είναι ένα φιλμ για τους ανθρώπους και για κείνους νοιάζεται περισσότερο απ’ όλα ο Ασγκάρ, για όσα μοιραζόμαστε όλοι μεταξύ μας, γι’ αυτό και ταυτιζόμαστε, γιατί μπορούμε να δούμε τους εαυτούς μας σ’ αυτούς τους ήρωες.

»Το σπουδαίο που κάνει ο Ασγκάρ είναι ότι ποτέ δεν παίρνει το μέρος κάποιου ήρωα, δεν κρίνει, δείχνει τον καθένα με τα δικά του κίνητρα και τους δικούς του στόχους κι όλοι έχουν δίκιο. Κι αυτό είναι πολύ δύσκολο να κάνεις, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου όλα είναι άσπρα ή μαύρα, σωστά ή λάθος, καλά ή κακά. Ενώ ο Ασγκάρ σού λέει μπορεί να μην υποστηρίζεις αυτόν εδώ τον ήρωα, αλλά άκουσέ τον, ή άκουσέ την, γιατί έχει ένα δίκιο. Κι αυτό εκ μέρους του είναι πάρα πολύ γενναίο».

Καθώς η ιστορία της ταινίας ξετυλίγεται γύρω από μια γυναικεία φιγούρα, ο Χαβιέρ Μπαρδέμ μιλά σαν χείμαρρος για τη σημασία των γυναικών: «Αν ο κόσμος εξαρτιόταν από εμάς, τους άνδρες, θα είχε καταστραφεί πριν εκατοντάδες χρόνια, χιλιάδες εκατομμύρια χρόνια. Βρισκόμαστε εδώ σήμερα χάρη στις γυναίκες κι είμαστε ασφαλείς, είμαστε στο σπίτι τους, η φύση μάς δημιούργησε όλους και πρέπει να τη λατρεύουμε κι αυτό είναι γεγονός. Ενας αληθινός, καλός άντρας, είναι εκείνος που αντιμετωπίζει τη γυναίκα ισότιμα».

Τη θέση του, θεωρεί ότι την οφείλει κυρίως στην ηθοποιό μητέρα του, που τον μεγάλωσε μόνη της, σε δύσκολες συνθήκες: «Προέρχομαι από την Ισπανία που είναι μια πολύ πατριαρχική χώρα, αλλά με μεγάλωσε μια γυναίκα, με μόρφωσε, γιατί ο πατέρας μου ήταν κάπως απών από την ανατροφή μου, για διάφορους λόγους, ο Θεός να τον έχει καλά. Γνώρισα και είδα τον κόσμο, μέσα από τα μάτια μιας γυναίκας. Κι ο μεγαλύτερος αδελφός μου ήταν ο μέντοράς μου, τον ακολουθούσα, ήταν ο άντρας της οικογένειας, ο καημένος, ένα παιδί ήταν, αλλά έχω μια αδελφή και τη μητέρα μου, που ήταν μητέρα και πατέρας μαζί κι είδα τι σημαίνει να είσαι γυναίκα σ’ αυτόν τον κόσμο. Τι σήμαινε να είσαι γυναίκα ηθοποιός, το ’60, στην Ισπανία: χειρότερο απ’ το να ήσουν πόρνη. Κανείς δεν έπαιρνε αυτό το επάγγελμα στα σοβαρά, θεωρούνταν κακόφημο και η δύναμη αυτής της γυναίκας, που έδινε αξιοπρέπεια σε ό,τι έκανε, που πολέμησε σκληρά για να μεγαλώσει αυτά τα τρία παιδιά, χωρίς να χάνει την ψυχραιμία της και με τη δύναμη ενός πάνθηρα, μιας λέαινας, αυτό είναι κάτι που πάντα θα λατρεύω. Και με κάνει να σκέφτομαι ότι είμαστε τόσο απροστάτευτοι χωρίς εκείνες. Νομίζω πως εμείς είμαστε το αδύναμο φύλο».

Αντίστοιχα, ο Μπαρδέμ δεν διστάζει ν’ αποκηρύξει τον παραδοσιακό μεσογειακό ματσισμό: «Δεν νομίζω ότι η τιμή, αυτό που λέμε η ανδρική τιμή, σε οδηγεί σε καλές αποφάσεις. Οι άνθρωποι σκοτώνουν ο ένας τον άλλο για την τιμή τους, ιδιαίτερα σε τέτοιες, μάτσο καταστάσεις όπου συμβαίνουν τόσα “εγκλήματα τιμής”, δηλαδή στυγνές δολοφονίες. Δεν είναι για την τιμή τους, είναι επειδή είναι άρρωστοι και βάρβαρο άνθρωποι κι αυτό επιλέγουν να το αποκαλούν τιμή. Εξαιτίας της τιμής έχουν υπάρξει και θα υπάρξουν πόλεμοι που σκορπούν τον θάνατο. Εγώ προτιμώ την ηθική από την τιμή. Στις ταινίες του Ασγκάρ υπάρχουν ηθικά διλήμματα, θα θυσιαζόσουν για κάποιον που δεν γνωρίζεις, ή όχι; Αυτό είναι ένα ηθικό δίλημμα».

Στην πορεία του, ο Χαβιέρ Μπαρδέμ, άλλωστε, ποτέ δεν δίστασε να μιλήσει δυνατά για τα πιστεύω του, πολιτικά ή ανθρωπιστικά: «Είμαι πολίτης, πληρώνω τους φόρους μου, ψηφίζω κι έχω το δικαίωμα να λέω ό,τι θέλω. Αυτό που επίσης έμαθα από τη μητέρα μου είναι ότι, από τη στιγμή που έχεις άποψη, έχεις κι εχθρούς. Αλλά καλύτερα να έχεις εχθρούς, από το να αποζητάς να σε συμπαθούν όλοι».

Την τελευταία δεκαετία, ο Χαβιέρ Μπαρδέμ μοιράζεται τη ζωή του με την Πενέλοπε Κρουζ και, πια, με τα δύο τους παιδιά και μιλά για τη γυναίκα του και την οικογένειά τους με αφοπλιστική τρυφερότητα: «Εγώ μεγαλώνω, γερνάω. Η Πενέλοπε δεν μεγαλώνει, γίνεται όλο και πιο νέα, το εννοώ. Δεν χρειάζομαι να μιλάω για τη δουλειά μου όταν είμαι σπίτι. Εκείνο που χρειάζομαι να κάνω στο σπίτι είναι να είμαι καλός πατέρας, αυτό θεωρώ τώρα το πιο πολύτιμο, να είμαι ο καλύτερος σύζυγος και πατέρας που μπορώ να είμαι, που είναι και το δυσκολότερο πράγμα, με την έννοια ότι πρέπει ν’ αφοσιωθείς σ’ αυτό και να αφιερώσεις χρόνο στους ανθρώπους που αγαπάς και που σ’ ενδιαφέρουν.

»Γιατί ο χρόνος είναι το παν, ειδικά για τα παιδιά, το παν. Ο χρόνος είναι ποιότητα, είναι πολιτισμός. Οι ταινίες είναι μια πολύ έντονη διαδικασία. Κι εμείς έχουμε μάθει πώς να διαχωρίζουμε την πραγματικότητα από τη μυθοπλασία κι αυτό είναι υγιές. Η εμπειρία μας βοηθά σ’ αυτό. Ο χώρος για τις ταινίες είναι το σετ. Στο σπίτι θέλεις να είσαι καλός μπαμπάς και μαμά, γιατί αυτό θέλουν τα παιδιά, δεν θέλουν τον Εσκομπάρ στο τραπέζι».

Το βασικό θέμα τού «Το ξέρουν όλοι», η επίδραση των καλά φυλαγμένων μυστικών του παρελθόντος στη ζωή του ανθρώπου, βρίσκει τον Χαβιέρ Μπαρδέμ με... τη συνείδηση καθαρή: «Η ταινία μπορεί να είναι θρίλερ, αλλά ταυτόχρονα είναι μια ταινία για τη μεταμφίεση και την αποκάλυψή της, για το παρελθόν που διεισδύει στο παρόν και καταστρέφει το μέλλον. Το παρελθόν σε περιμένει, κάτι που έκανες, που είπες, θα επιστρέψει αργά ή γρήγορα. Αν θα έρθουν πολλά πράγματα από το παρελθόν μου να με στοιχειώσουν; Είναι ερώτηση παγίδα;

»Οχι, εντάξει, νομίζω έχω πληρώσει τα τιμήματά μου, έχω λύσει σημαντικά ζητήματα, παρότι ξέρω ότι ποτέ δεν τα έχεις όλα τακτοποιημένα. Αλλά αν πεθάνω σήμερα, θα πω, προσπάθησα, νομίζω τα πήγα καλά. Απ’ όταν έγινα πατέρας, κατάλαβα ότι τίποτε δεν είναι τόσο σημαντικό όσο το να βοηθάς να διαπαιδαγωγηθεί κάποιος, γνωρίζοντας ότι πρέπει να διαπαιδαγωγήσεις τον εαυτό σου για να το καταφέρεις. Οτι όσα ξέρεις ίσως δεν είναι τα εφόδια που χρειάζεσαι. Είναι σπουδαίο αλλά και πολύ δύσκολο, γιατί πρέπει να μάθεις πολλά πράγματα για τον εαυτό σου. Αυτοί εδώ είναι νέοι καιροί, μια νέα εποχή, με νέες αξίες».

  

ΣΙΝΕΜΑ
Μεσόκοποι άνδρες κάνουν βουτιά στη ζωή
Η πρώτη solo σκηνοθετική δουλειά του Ζιλ Λελούς αποτέλεσε έναν εισπρακτικό θρίαμβο στη Γαλλία, φέρνοντας κοντά τους διασημότερους ηθοποιούς της χώρας, ως πρωταγωνιστές μιας γλυκόπικρης κωμωδίας με…...
Μεσόκοποι άνδρες κάνουν βουτιά στη ζωή
ΣΙΝΕΜΑ
Οι Κάνες πρέπει να είναι τέλειες...
Ο διευθυντής του Φεστιβάλ Κανών, Τιερί Φρεμό, δεν αντιμετωπίζει ποτέ την πλήρη αποδοχή στην παραδοσιακή συνέντευξη Τύπου που δίνει στην έναρξη του φεστιβάλ –κι η φετινή ήταν από τις πιο αιχμηρές.
Οι Κάνες πρέπει να είναι τέλειες...
ΣΙΝΕΜΑ
Το best seller ενός νεκρού πιτσαδόρου
Ο Ρεμί Μπεζανσόν, από τους δημοφιλέστερους της νέας γενιάς Γάλλων δημιουργών, μετά από θαυμάσιες αλλά διαφορετικές ταινίες σαν την αξέχαστη ιστορία ενηλικίωσης «Η πρώτη μέρα της υπόλοιπης ζωής σου» ή το...
Το best seller ενός νεκρού πιτσαδόρου
ΣΙΝΕΜΑ
«Η καταστροφή είναι πάντα πιο διασκεδαστική»
Για μένα η Μίλα Γιόβοβιτς θα μείνει αξέχαστη στην ποιητική ταινία του Βιμ Βέντερς «Το ξενοδοχείο του ενός εκατομμυρίου δολαρίων» (2000). Ισως γιατί στην ταινία του Βέντερς όπως και στο «Πέμπτο στοιχείο» (1997)...
«Η καταστροφή είναι πάντα πιο διασκεδαστική»
ΣΙΝΕΜΑ
Μια εμμονική δασκάλα και οι ρομαντικοί Ταβιάνι
Η Λίσα Σπινέλι είναι μια γυναίκα που ακροβατεί στο χείλος του γκρεμού. Σύζυγος και μητέρα στο εργατικό προάστιο του Στάτεν Αϊλαντ, έχει δυο παιδιά στην εφηβεία που αδιαφορούν γι’ αυτήν, έναν περιποιητικό...
Μια εμμονική δασκάλα και οι ρομαντικοί Ταβιάνι
ΣΙΝΕΜΑ
Εδώ είναι Βαλκάνια;
Καθώς οι ταινίες, ειδικά ενός ανέκαθεν πολιτικά συνειδητοποιημένου και μάχιμου φεστιβάλ όπως η Berlinale, δίνουν όλο και μεγαλύτερη σημασία στην έννοια και τις προεκτάσεις της ταυτότητας, εθνικής, φύλου,...
Εδώ είναι Βαλκάνια;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας