Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εφυγε η βασίλισσα του γαλλικού σινεμά

Με Μ. Μαστρογιάνι και Θ. Αγγελόπουλο στις Κάνες για το «Μετέωρο βήμα του πελαργού», 1991

Εφυγε η βασίλισσα του γαλλικού σινεμά

  • A-
  • A+

Οταν πεθάνει μια γυναίκα σαν τη Ζαν Μορό, με μια τόσο μεγάλη σε διάρκεια και σημασία καριέρα και με μια ζωή τόσο πλούσια, ελεύθερη και έξω από νόρμες, κινδυνεύεις να πέσεις σε κλισέ. Οτι υπήρξε το σύμβολο της γαλλικής νουβέλ βαγκ - όμως την αγάπησαν Αμερικανοί, Βρετανοί και Ιταλοί σκηνοθέτες. Οτι ήταν μια απίστευτα γοητευτική γυναίκα - όμως δεν ήταν η κλασική ομορφιά και συχνά έβγαινε στην οθόνη εντελώς αμακιγιάριστη.

Οτι ήταν μια από τις μεγαλύτερες σταρ που έβγαλε ποτέ το σινεμά - όμως από το θέατρο ξεκίνησε και ποτέ δεν το εγκατέλειψε, κάτι που ελάχιστες σημερινές κινηματογραφικές ηθοποιοί έχουν τα κότσια -και το ταλέντο- να κάνουν.

Οτι είχε μια περίεργη, βραχνή, αισθησιακή φωνή - όμως έκανε καριέρα και ως τραγουδίστρια, και χθες δεν υπήρξε σινεφίλ που δεν την άκουσε και την ξανάκουσε στο youtube να τραγουδά σε δικούς της στίχους το «Le Tourbillon» του Σερζ Ρεζβανί από το «Ζιλ και Τζιμ». Ασε που δεν μπορείς εύκολα να αναφέρεις μόνο τρεις-τέσσερις μεγάλες ερμηνείες της - πώς να διαλέξεις ανάμεσα σε Τριφό, Μαλ, Αντονιόνι, Λόουζι, Ορσον Γουέλς και 150 ταινίες σε διάστημα 65 χρόνων;

Εκτός κι αν είσαι Ελληνας δημοσιογράφος και λύσεις το πρόβλημα με μπόλικο συναίσθημα: κάποτε, το 1991, αυτός ο μύθος του σινεμά ήρθε στην Ελλάδα για να παίξει στο «Μετέωρο βήμα του πελαργού» του Θόδωρου Αγγελόπουλου τη σύζυγο του Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, σε μια ιστορική επανασύνδεση των δύο μεγάλων ηθοποιών μετά τη «Νύχτα» του Αντονιόνι, που τόσο αγαπούσε ο Τεό.

Ξανασυναντήθηκαν το 1997 και γύρισαν μαζί, σε κινηματογραφική αίθουσα του Παρισιού, ένα τρίλεπτο φιλμάκι στη μνήμη του Μαστρογιάνι, με το οποίο ο βραβευμένος με Χρυσό Φοίνικα Ελληνας σκηνοθέτης συμμετείχε στον εορτασμό των 60 χρόνων του φεστιβάλ.

Η Ζαν Μορό βρέθηκε νεκρή νωρίς χθες το πρωί στο διαμέρισμά της στο Παρίσι από την καμαριέρα της. Ηταν 89 χρόνων. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν τη χαρακτήρισε στο τουίτερ «μια καλλιτέχνιδα που ενσάρκωνε το σινεμά» και δεν ξέχασε να αναφερθεί στην αφοσίωσή της στο Σοσιαλιστικό Κόμμα - το 2014 είχε στρατευτεί στην υποψηφιότητα της Αν Ινταλγκό για τον Δήμο του Παρισιού.

Αφήνει πίσω της τον γιο της Ζερόμ από τον νεανικό γάμο της με τον ηθοποιό-σεναριογράφο του Τριφό και σκηνοθέτη (και της ίδιας αργότερα) Ζαν Λουί Ρισάρ. Εκανε κι άλλον έναν γάμο, το 1977, με τον Αμερικανό σκηνοθέτη του «Εξορκιστή» Γουίλιαμ Φρίντκιν. Ούτε αυτός κράτησε πολύ. Εζησε όμως θυελλώδεις σχέσεις με πολλούς (ακόμα και με τον γκέι Πιερ Καρντέν) αλλά και τον δικό μας Θόδωρο Ρουμπάνη.

Ηταν παιδί μιας περίεργης σχέσης η Ζαν Μορό. Γεννήθηκε στο Παρίσι το 1928, ο πατέρας της ήταν Γάλλος ιδιοκτήτης καφενείου στο Παρίσι και πολύ σκληρός άνθρωπος, η μητέρα της Αγγλίδα χορεύτρια στα Φολί Μπερζέρ και υποταγμένη σ’ αυτόν. Η Ζαν Μορό έλεγε πάντα πως είχε μέσα της πολλά από την καλλιτεχνική φύση της μητέρας της, αλλά και την αγγλικότητά της, ενώ αντίθετα ποτέ δεν τα πήγε καλά με τον πατέρα της, που άλλωστε την πέταξε έξω από το σπίτι όταν ανακάλυψε ότι είχε βγει στο θέατρο.

Γιατί η Ζαν, με κακές επιδόσεις στο σχολείο, αλλά παθιασμένη αναγνώστρια (κάτι που κράτησε σε όλη της τη ζωή) παρ’ όλο που ήθελε να γίνει χορεύτρια σαν τη μαμά της, στην εφηβεία της είδε τη «Φαίδρα» στην Κομεντί Φρανσέζ και αποφάσισε ότι η σκηνή ήταν ο μόνος δρόμος που την ενδιέφερε.

Σπούδασε, έγινε δεκτή στη Κομεντί Φρανσέζ, άρχισε να παίζει, να γίνεται γνωστή, να συνδέεται με τους καλύτερους σκηνοθέτες (ο Ζαν Βιλάρ την προσκάλεσε στο πρώτο Φεστιβάλ της Αβινιόν το 1947, έναν θεσμό που τίμησε και την τίμησε πολλάκις), έγινε παρτενέρ του Ζεράρ Φιλίπ σε παραγωγές του Theatre National Populaire.

Και τότε μπήκε στη ζωή της όχι το σινεμά -είχε κάνει ήδη αρκετές ταινίες, χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο- αλλά ο μέγας Λουί Μαλ. Της χάρισε πρώτος και καλύτερος ρόλο πρωταγωνίστριας και μια θέση στην κορυφή με το αριστουργηματικό φιλμ «Ασανσέρ για δολοφόνους» (1957). Υπό τους ήχους του Μάιλς Ντέιβις, η Μορό, κούκλα, αινιγματική και μέσα σε πυρετό και ένταση, σχεδιάζει με τον εραστή της Μορίς Ρονέ τη δολοφονία του συζύγου της.

Από ‘κεί και πέρα άρχισε μια ατέλειωτη σειρά από συνεργασίες με τα μεγαλύτερα ονόματα της έβδομης τέχνης, εντός και εκτός Γαλλίας. Το 1960 παίζοντας στο «Moderato Cantabile» του Πίτερ Μπρουκ, πάνω σε σενάριο της φίλης της Μαργκερίτ Ντιράς, πήρε βραβείο ερμηνείας στις Κάνες.

Το 1961 αρνούμενη να παίξει στον «Σπάρτακο» του Κιούμπρικ στο πλευρό του Κερκ Ντάγκλας, προτίμησε τη «Νύχτα» του Αντονιόνι, ταινία-σταθμό στο σινεμά, όπου μαζί με τον Μαστρογιάνι και τη Μόνικα Βίτι σχημάτισαν ένα ερωτικό τραγικό τρίο, με την ίδια να ξεχωρίζει σαν παγερή, απογοητευμένη σύζυγος. Το 1962 ο Φρανσουά Τριφό επιτέλους της προσφέρει τη βασική της κινηματογραφική περσόνα, αυτή της ελεύθερης, αδέσμευτης αλλά τελικά αθώας φαμ φατάλ με την ταινία «Ζιλ και Τζιμ», μια γυναίκα αγέρωχη ανάμεσα σε δύο άνδρες και φίλους.

Ηδη ο Ορσον Γουέλς την έχει, όμως, ξεχωρίσει και την πολιορκεί, μέχρι που την εξασφαλίζει πρώτα για τη «Δίκη» του (1962), στη συνέχεια και για άλλες ταινίες του (όπως τον «Φάλσταφ» του 1965). Πιστή στους σκηνοθέτες της η Ζαν Μορό ξαναδουλεύει με τον Λουί Μαλ («Oι εραστές», που προκάλεσαν σκάνδαλο και δίκες στη Γαλλία, «Η φλόγα που τρεμοσβήνει», «Βίβα Μαρία» με την Μπριζίτ Μπαρντό), έζησαν και μια μεγάλη ερωτική ιστορία, που τη σκότωσε η ζήλια του για τις ερωτικές σκηνές που ο ίδιος την έβαζε να παίζει!

Ξανασυναντά τον Τριφό στην επίσης εμβληματική ταινία «Η νύφη φορούσε μαύρα». Ανακαλύπτει τον Βρετανό Τόνι Ρίτσαρντσον στη νοσηρά ερωτική (σενάριο του Ζαν Ζενέ) «Mademoiselle» και τον «κλέβει» από τη σύζυγό του Βανέσα Ρεντγκρέιβ. Συνεργάζεται με τον Λουίς Μπουνιουέλ στο «Ημερολόγιο μιας καμαριέρας», ο Τζόζεφ Λόουζι γυρνάει για χάρη της την «Εύα», κάνει και πιο εμπορικές ταινίες, όπως το «Τρένο» του Τζον Φρανκενχάιμερ. Ολα αυτά τα σπουδαία μόνο στη δεκαετία του ‘60.

Η καριέρα της δεν σταματάει με την ηλικία, η Μορό δεν είναι από αυτές που πόνταραν στην ομορφιά τους. Παίζει σε ταινίες του Φασμπίντερ, του Καζάν («Ο τελευταίος μεγιστάνας»), αρχίζει και η ίδια να σκηνοθετεί με την προτροπή του Ορσον Γουέλς και το θέατρο, πάντα θέατρο.

Θριαμβεύει το 1986 στην Αβινιόν με τη «Διήγηση της υπηρέτριας Τσερλίνε» του Χέρμαν Μπροχ σε σκηνοθεσία Κλάους Μίχαελ Γκρούμπερ, κερδίζει στην πατρίδα της τη Γαλλία θεατρικά Μολιέρ και κινηματογραφικά Σεζάρ. Ενώ το 1998 ήρθε και το τιμητικό Οσκαρ για τη συνολική προσφορά της στην έβδομη τέχνη, το πήρε από τα χέρια της Σάρον Στόουν.

Πριν από λίγα χρόνια, το 2009, την περιμέναμε στην Επίδαυρο με τη φιλόδοξη παραγωγή «Ο πόλεμος των υιών του φωτός εναντίον των υιών του σκότους» του διάσημου Ισραηλινού σκηνοθέτη Αμος Γκιτάι, εναρκτήρια τότε της Αβινιόν. Δυστυχώς η παράσταση ακυρώθηκε τελευταία στιγμή. Χάσαμε την ευκαιρία να την απολαύσουμε και ζωντανή, στο αρχαίο θέατρο.

ΣΙΝΕΜΑ
Θηλυκό, μπλέ και ηλιόλουστο ελληνικό σινεμά
Με μότο «Femi­nine, sunny & blue» ξεκινά την Τετάρτη, και θα καταλάβει για πέντε μέρες τον ιστορικό κινηματογράφο Babylon, στο Mitte του Βερολίνου, το 5o Hellas Filmbox Berlin, το φεστιβάλ ελληνικών ταινιών...
Θηλυκό, μπλέ και ηλιόλουστο ελληνικό σινεμά
ΣΙΝΕΜΑ
Μούσα του Γκοντάρ, θρύλος του σινεμά
Την πρώτη φορά που συνάντησε τον Ζαν-Λικ Γκοντάρ τού γύρισε την πλάτη, απέρριψε την πρότασή του για έναν μικρό ρόλο στο «Με κομμένη την ανάσα» γιατί της ζήτησε να είναι γυμνή. Η έφηβη,18χρονη Δανέζα Χάνα Κάρεν...
Μούσα του Γκοντάρ, θρύλος του σινεμά
ΣΙΝΕΜΑ
Ο ποιητής του γέλιου μιας αναρχικής, ελεύθερης Ελλάδας
Ο σπουδαίος δημιουργός από την Τρίπολη, που έγραψε μια μεγάλη πορεία από τις εμπορικές ταινίες της Φίνος Φιλμ στον δικό του, προσωπικό κινηματογράφο, πέθανε στα 82 του χρόνια. Οι κωμωδίες του Σταύρου Τσιώλη...
Ο ποιητής του γέλιου μιας αναρχικής, ελεύθερης Ελλάδας
ΣΙΝΕΜΑ
Θέλουμε να είμαστε ελεύθεροι, αλλά φοβόμαστε
Οχτώ φοιτητές της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, με όλη την τόλμη της νιότης τους. Και στη μέση μια ερωτική, αντισυμβατική καθηγήτρια, που κατεβαίνει...
Θέλουμε να είμαστε ελεύθεροι, αλλά φοβόμαστε
ΣΙΝΕΜΑ
Από την εργατική τάξη στο Χόλιγουντ
Αντίο στον σπουδαίο Βρετανό ηθοποιό Άλμπερτ Φίνεϊ. Επί πολλές δεκαετίες έπαιξε τα πάντα, εκλεκτικός και την ίδια στιγμή ανοιχτός, πήρε μια μεγάλη θεατρική παράδοση και τη γονιμοποίησε με τις ρίζες του, της...
Από την εργατική τάξη στο Χόλιγουντ
ΣΙΝΕΜΑ
Παβλικόφσκι, Κουαρόν, Κόρε-Εντα και οι άλλοι
Tα ξενόγλωσσα Οσκαρ κάθε χρονιά βιάζονται, είναι και τόσο πολλές οι υποψηφιότητες. Ογδόντα εφτά χώρες υπέβαλαν φέτος τη δικιά τους «καλύτερη» ταινία· εμείς την «Πολυξένη» της Δώρας Μασκλαβάνου. Ετσι, γίνεται...
Παβλικόφσκι, Κουαρόν, Κόρε-Εντα και οι άλλοι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας