Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Χάθηκε η μουσική από τη φωνή του ηθοποιού»

Ο βαρύτονος Σπύρος Σακκάς, εκτός από μεγάλος ερμηνευτής, είναι αδιάκοπος ερευνητής της φωνής

«Χάθηκε η μουσική από τη φωνή του ηθοποιού»

  • A-
  • A+

Με τεράστια πείρα και περγαμηνές, με καταξίωση στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ο βαρύτονος Σπύρος Σακκάς, εκτός από μεγάλος ερμηνευτής, είναι αδιάκοπος ερευνητής της φωνής. Θεωρεί ότι πρόκειται για το πρώτο και σπουδαιότερο μουσικό όργανο.

Ετσι, πρότεινε στον Γιάννη Βούρο, κι εκείνος το υιοθέτησε αμέσως, τη δημιουργία του τριετούς ερευνητικού προγράμματος «Η φωνή του ηθοποιού στο ποιητικό θέατρο», το οποίο ξεκίνησε στις αρχές της σεζόν στη Δραματική Σχολή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος. Κεντρικός άξονάς του είναι η φωνή του ηθοποιού, στην οποία στηρίζεται η λειτουργία του θεάτρου και ιδιαίτερα ο λόγος της αρχαίας ελληνικής ποίησης και τραγωδίας, αλλά και των μεγάλων κλασικών του παγκόσμιου θεάτρου.

«Κάναμε οντισιόν, επιλέξαμε 15 παιδιά και ξεκινήσαμε», μας λέει. «Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το πρόγραμμα αυτό είναι η απόρροια της έρευνας που κάνω επί 42 χρόνια για τη φωνή. Και εννοώ τη φωνή ως όργανο, γιατί είναι θλιβερά παγιδευμένο σε κοινωνικές και εσωτερικές καταστάσεις. Στους παλιούς ανθρώπους συναντούσαμε έναν στους δέκα να τραγουδάει υπέροχα. Σήμερα δεν βρίσκουμε ούτε έναν στους χίλιους. Γιατί οι άνθρωποι δεν τραγουδούν σήμερα; Αν αναλύσουμε τον κοινωνικό τρόπο ζωής, πόσο πιεσμένα είναι τα πράγματα, χωρίς χρόνο να σκεφτείς έστω και ένα λεπτό, συν την οικονομική πίεση που υφίσταται ο σύγχρονος άνθρωπος, καταλαβαίνουμε γιατί δεν αντιλαμβάνεται τη φωνή ως σωματικό όργανο. Ο ρόλος της είναι να ελέγχει ισορροπίες.

Το ακουστικό κέντρο είναι ο εγκέφαλος, το αυτί και η φωνή. Το ζητούμενο είναι πρώτα να ελευθερωθείς. Να μπορέσουμε να φύγουμε από τις άμυνες και να βγάλουμε αυτό που υπάρχει μέσα μας. Και παράλληλα, να γίνουμε λίγο ελληνόφωνοι. Εκεί θα μπορέσουμε να προσεγγίσουμε και την εκφορά της γλώσσας. Γιατί πιστεύω ότι η γλώσσα έχει μέσα της μνήμες».

• Ποιος ακριβώς είναι ο στόχος του προγράμματος;

«Θέλω να ελευθερώσω το σώμα. Είναι καταπονημένο και το δικό μου και των παιδιών μας. Από την άλλη, τελειώνουν σχολές και μαθαίνουν ελάχιστα. Οι δάσκαλοι μιλούν για ελευθερία. Την ουτοπική ελευθερία να ονειρεύεσαι και να σχεδιάζεις χώρους για την υποκριτική. Και έως εδώ το καταλαβαίνω για το σύγχρονο θέατρο. Αλλά πώς θα πας στον Αμλετ; Στον Γκολντόνι; Πώς θα φτάσεις στον Σοφοκλή και τον Αισχύλο; Είναι σχεδόν αδύνατο.

Είμαστε μια κοινωνία που μιλάμε την ίδια γλώσσα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Ο Ξενάκης έλεγε ότι η ελληνική γλώσσα είναι διαρκής στον χρόνο και μεταμορφώνεται. Δεν χωρίζεται σε παλιά και καινούργια. “Τι είναι αυτό που λες παρτιτούρα, Σπύρο; Παρασημαντική ονομάζεται”, μου έλεγε. “Οχι στούντιο, αλλά εργαστήριο. Οχι πόρτα, αλλά θύρα”. Σήμερα ο ηθοποιός υφίσταται πανωλεθρία με τη γλώσσα. Στα μαθήματά του ο Ροντήρης προσπαθούσε να δώσει τη μουσική διάσταση στη φωνή του ηθοποιού. Παρακολουθήστε την Κατίνα Παξινού, τον Κωτσόπουλο, τον Μινωτή πώς δουλεύουν τη φωνή. Οταν έβαλα στα παιδιά να τους ακούσουν σε αποσπάσματα για να αντιληφθούν την ακουστική δυνατότητα, μου είπαν: “Μην το κλείνετε, σας παρακαλούμε”. Σχεδόν έβαλαν τα κλάματα. Γιατί είναι άλλου μεγέθους».

• Τι επιθυμείτε για τους ηθοποιούς που συμμετέχουν στο εργαστήριο;

«Να βγουν ηθοποιοί που τη μια μέρα να τραγουδάνε Τόσκα και την επόμενη να παίζουν Λυσιστράτη. Οχι να βραχνιάζουν και να ταλαιπωρούν το σώμα τους. Πώς θα καταλάβεις τη μύηση αν δεν είσαι απόλυτα χαλαρός και δοσμένος; Να φωνάζεις είναι απαγορευτικό».

Στο ερευνητικό πρόγραμμα της Δραματικής Σχολής του ΚΘΒΕ συμμετέχουν 15 ηθοποιοί και 4 καθηγητές. «Είναι η πρώτη φορά που προτείνω κάτι τόσο “επικίνδυνο” και πρωτοποριακό και το καταλαβαίνουν. Βγάζω το καπέλο στον Γιάννη Βούρο, τον Γιάννη Ρήγα και στο διοικητικό συμβούλιο του ΚΘΒΕ. Αν ευοδωθεί, μπορεί να γίνει ακόμα και σχολή και να έρθουν καθηγητές από το εξωτερικό. Ελπίζω να βοηθήσει και η πολιτεία. Είμαστε σε επαφή με την υφυπουργό Πολιτισμού, την Αντζελα Γκερέκου, που κάνει καλή δουλειά γενικότερα. Είναι αγαπητό πρόσωπο, και επειδή προέρχεται από το θέατρο το αγαπάει και θέλει να βοηθήσει».

Με δράση στην Αμερική και συνεργασίες σε πανεπιστήμια και φωνητικά κέντρα της Ευρώπης, ιδρυτής του Κέντρου Φωνητικών Τεχνών, ο Σπύρος Σακκάς είναι ακούραστος.

• Τι σας συγκινεί περισσότερο στην τέχνη;

«Ολα με τρελαίνουν. Ενστικτωδώς. Τραγουδούσα από μικρός. Μεγάλωσα με το θέατρο, κοντά σε ηθοποιούς. Τότε ήταν αυθόρμητοι. Τη δεκαετία του 1950 έπαιζαν, αυτοσχεδίαζαν και το θέατρο γινόταν κάθε μέρα διαφορετικό γεγονός. Ο λαός πήγαινε και δύο φορές την εβδομάδα, παρ’ ότι δεν είχε χρήματα. Αυτό το κομμάτι της ενέργειας και της εξέλιξης έχει απαγορευτεί σήμερα. Τραγούδησα με τον Κάρολο Κουν στους “Ορνιθες”. Ημουν φίλος του Γκάτσου, του Μάνου, του Ελύτη, του Ξενάκη. Θα έπρεπε να ήμουν πολύ βλάκας για να μην καταλάβω τι συμβαίνει».

• Τι θυμάστε, κυρίως, από τη θητεία σας δίπλα στον Ξενάκη;

«Ο Ξενάκης ήταν ολόκληρος χωμένος μέσα στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Ηταν συγκινητικό. Απομονωμένος στο εργαστήριο έγραφε όλα τα έργα του με τίτλους αρχαιοελληνικούς. Η πρώτη συνεργασία μαζί του έγινε το 1976. Από εκεί τον κατάλαβα και τον αγάπησα. Με οδήγησε σε δημιουργικά μονοπάτια. Ο Γιάννης αναζητούσε, με στοιχείο την πολυ-επιστημονικότα και την ελληνικότητά του, την εστία του ανθρώπου σήμερα, παίρνοντας αμπάριζα από τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό».

• Και από τον Χατζιδάκι;

«Ο Χατζιδάκις δεν έκανε ποτέ πράγματα για τον λαό· ήταν λαϊκός ο ίδιος. Τώρα προσπαθούν να γίνουν λαϊκοί για να αγαπηθούν από τον λαό. Ο Μάνος με πήρε “ύπουλα”. Μου μιλούσε για τον λαϊκό πολιτισμό κι εγώ δεν καταλάβαινα. Νόμιζα ότι μιλούσε για οποιοδήποτε λαϊκό τραγουδιστή. Εκείνος εννοούσε τη βαθύτερη πηγή του λαού. Γιατί όλος ο πολιτισμός είναι δομημένος στην πηγή του λαού. Οι γιαγιάδες μιλούσαν για τον τόπο, αυτό το αρχιπέλαγος του μεγάλου πολιτισμού με το ίδιο χώμα, με την ίδια λειτουργία του ήλιου, της θάλασσας. Αν πάρεις τα ποδαράκια σου και πας μέχρι τον Φλοίσβο, θα σου φύγουν όλα. Αυτό σημαίνει ελευθερία του ανθρώπου, ότι μπορεί να απαλλαγεί από αυτά που τον βαραίνουν... έντεχνα».

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ντίσκο... Ζαν ντ' Αρκ
Ο «εγκέφαλος» των Talking Heads δεν ασχολείται με την επανασύνδεση του θρυλικού συγκροτήματος αλλά με το μιούζικαλ. Τώρα εμπνέεται από την Ιωάννα της Λωραίννης, που από αθώα νεαρά μετα­μορφώνεται σε ανδρόγυνο...
Ντίσκο... Ζαν ντ' Αρκ
ΘΕΑΤΡΟ
Θέατρο στο Λύκειο του Αριστοτέλη
O «Ρήσος» του Ευριπίδη, η αμφιλεγόμενη τραγωδία που βασίζεται στη ραψωδία Κ της Ιλιάδας, για πρώτη φορά στο Λύκειο του Αριστοτέλη σε δραματουργική επεξεργασία-σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου και εμπλουτισμένη...
Θέατρο στο Λύκειο του Αριστοτέλη
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ο βρικόλακας διψάει για τα 80s
Το 1985, όταν ο Νίκος Αγγελής και οι Χωρίς Περιδέραιο κυκλοφορούσαν τον πρώτο και μοναδικό δίσκο τους «Χορός για Μουσική», ο 6χρονος Γιάννης Βεσλεμές έπαιζε ανυποψίαστος με τους φίλους του. Ούτε φανταζόταν...
Ο βρικόλακας διψάει για τα 80s
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Mπαρόκ σε άριστο ηχητικό «δοχείο»
​Ο μήνας Σεπτέμβριος είναι ιδιαίτερα άνυδρος για τους φίλους της κλασικής μουσικής: μετά τις χρονίως άνισες, συχνά απογοητευτικά κοινότοπες προτάσεις του Φεστιβάλ Αθηνών. Ευτυχώς, την κατάσταση σώζουν κάποιοι...
Mπαρόκ σε άριστο ηχητικό «δοχείο»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Παραστάσεις προσβάσιμες για όλους
Αυτές οι «Νύχτες» πολιτισμού είναι πολύ σημαντικές γιατί οργανώνονται, κυρίως, με μέριμνα για το κοινό, όλο το κοινό. Είναι οι «Νύχτες Αλληλεγγύης» που διεκδικούν ίσες ευκαιρίες για όλες και όλους. Ξανά στη...
Παραστάσεις προσβάσιμες για όλους
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ο Παπαϊωάννου «διάδοχος» της Πίνα Μπάους
Εφτασε η μέρα που περιμέναμε. Μια ιστορική στιγμή για μας, τους Ελληνες, αλλά και για τον κόσμο του χορού γενικά. Το Σάββατο το θέατρο της Πίνα Μπάους, το περίφημο Χοροθέατρο του Βούπερταλ, παρουσιάζει σε...
Ο Παπαϊωάννου «διάδοχος» της Πίνα Μπάους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας