Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μικρούτσικος - Νικολακοπούλου ξανά μαζί

Θάνος Μικρούτσικος, Μαριάννα Πολυχρονίδη

Yiannis Margetousakis

Μικρούτσικος - Νικολακοπούλου ξανά μαζί

  • A-
  • A+

Χωρίς πολλά πολλά, περνάω κατευθείαν στην ουσία: τη Δευτέρα κυκλοφορεί ο Θάνος Μικρούτσικος ολοκαίνουργιο δίσκο. Λέγεται «Στην ομίχλη των καιρών», σε στίχους Λίνας Νικολακοπούλου, Μάνου Ελευθερίου, Αλκη Αλκαίου και του νεαρού της παρέας Γιάννη Δούκα, τραγουδάει η, νεαρή επίσης, Μαριάννα Πολυχρονίδη και σε ένα κομμάτι συμμετέχει ο Γιώργος Νταλάρας.

«Είμαι ευτυχής γι’ αυτό το νέο άλμπουμ και το λέω με απόλυτη ειλικρίνεια, χωρίς πρόθεση διαφημιστική» εξηγεί στην «Εφ.Συν.» ο ίδιος ο Θάνος Μικρούτσικος. «Είμαι ένας άνθρωπος που δεν χρειάζεται να αποδείξω κάτι για τον εαυτό μου αλλά και αν χρειαζόταν, όση διαφήμιση και να κάνεις σήμερα, με το ζόρι θα πουλήσεις τόσα cd όσα το έτος που ανακάλυψε ο Κολόμβος την Αμερική. Είμαι απολύτως ευτυχής για τα κείμενα που μελοποίησα. Αλκαίος, Ελευθερίου, ο νεότερος Γιάννης Δούκας και η Λίνα.

Οι στίχοι της πάντα εξέφραζαν το κοινό αίσθημα, αλλά αυτή τη στιγμή νομίζω ότι αγγίζει για τα καλά το απόλυτο βάθος των πραγμάτων. Κι αισθάνομαι ότι ξεκινάω μαζί της ένα καινούργιο ταξίδι. Είμαι ευτυχής με τη Μαριάννα. Οσο είναι ωραίο να γεννάς τραγούδια, είναι επίσης σημαντικό να συμβάλλεις στη δημιουργία προσώπων στο τραγούδι».

Ο Θάνος συναντήθηκε για πρώτη φορά με τη Λίνα Νικολακοπούλου πριν από 28 χρόνια για το άλμπουμ «Κρατάει χρόνια αυτή η κολόνια» με τη Χαρούλα Αλεξίου. «Ο Θάνος αγαπάει τον λόγο και τον "αναγεννά" μελωδικά με ένταση, τέχνη, πρωτοτυπία και βαθιά γνώση τού τι είναι τραγούδι», μας λέει η Λίνα Νικολακοπούλου.

«Αποτελεί μια σοβαρή αιτία να θέλει ένας ποιητής ή ένας στιχουργός να συνεργαστεί μαζί του. Η συνάντησή μας μου έδωσε μεγάλη χαρά και δύναμη για τη συνέχεια σε αυτή την πολύ δύσκολη συγκυρία. Τα λόγια μου τα ίδια μού το ζήτησαν, για να περιγράψω με μια κουβέντα τη συνεργασία μας».

Στην ερμηνεία βρίσκεται, όπως είπαμε, μια νέα παρουσία, η Μαριάννα Πολυχρονίδη. Ο συνθέτης τη συνάντησε στις πρόβες της παράστασης για τον Καββαδία στο Μπάντμιντον. «Το δέος που νιώθω δουλεύοντας μαζί του είναι πολύ μεγάλο» αναφέρει η Μαριάννα. «Θα μπορούσα να είχα τρομερό άγχος και να επηρεαστεί αρνητικά η επίδοσή μου, όμως ο Θάνος φρόντισε να μη συμβεί.

Ως σπουδαίος άνθρωπος που είναι πάνω απ' όλα, με έκανε να κατανοήσω τους λόγους που επέλεξε να δουλέψει μαζί μου, να πιστέψω στον εαυτό μου και όσο περνάει ο καιρός να νιώθω όλο και μεγαλύτερη απελευθέρωση και ελευθερία στην έκφραση».

Ποιος είναι ο τρόπος με τον οποίο δουλέψατε; «Του αρέσει να καθοδηγεί κι εγώ αυτό το έχω ανάγκη. Ισως να είναι μια συνήθειά μου από το θέατρο, που το πλάσιμο ενός ρόλου είναι το αποτέλεσμα συνεργασίας του ηθοποιού με τον σκηνοθέτη.

Ακούω προσεκτικά τις οδηγίες του (οι οποίες μπορεί να είναι από τεχνικές μέχρι εκφραστικές) και φιλτράροντάς τις μέσα από τη δική μου ματιά καταλήγουμε στον τρόπο που θα ειπωθεί το κάθε τραγούδι. Σίγουρα είναι πολύ σημαντικό το ότι υπάρχει κοινή αισθητική και νιώθω ότι έχουμε πετύχει πολύ ωραία αναλογία καθοδήγησης-ελευθερίας».

Ο Θάνος Μικρούτσικος πάντοτε δούλευε με νέες φωνές. «Με τη Μαρία Δημητριάδη (25 χρονώ εγώ, 22 αυτή) ανακαλύψαμε τον τρόπο μας και εκφράσαμε τη δραματική συγκυρία» θυμάται. «Ο 23χρονος Κούτρας στον Μπρεχτ και στον Καββαδία έπειτα από σκληρή δουλειά δύο χρόνων έπεσε σαν κομήτης στο ελληνικό τραγούδι. Πολλά τα παραδείγματα στη μουσική μου πορεία και τώρα, το 2016, η Μαριάννα Πολυχρονίδη. Μια τραγουδίστρια που μόλις σ΄ ένα χρόνο διεύρυνε κατά πολύ τον υπάρχοντα προνομιακό της χώρο.

»Αφομοίωσε με υποδειγματικό τρόπο όλες μου τις οδηγίες με απόλυτη ακρίβεια χωρίς να χάνει ούτε λεπτό την εκφραστικότητά της». Επιμένει δε ο μεγάλος συνθέτης μας πως και σήμερα βγαίνουν σπουδαία τραγούδια. «Απερίφραστα σας δηλώνω ότι υπάρχουν και συνεχίζουν να γράφονται τέτοια τραγούδια.

»Για παράδειγμα οι "Τρύπιες σημαίες" των Κατσιμιχαίων, το "Σιγά μην κλάψω" του Αγγελάκα, επιτρέψτε μου να αναφερθώ στον "Αμλετ της Σελήνης" αλλά και ολόκληρη η αριστουργηματική εργασία του Θηβαίου "Σιδερένιο νησί"(2016) είναι μερικά μόνο από τα μεγάλα τραγούδια της τελευταίας περιόδου.

»Σαφώς δεν λειτουργούν αυτά τα τραγούδια στον κόσμο με τον τρόπο που λειτουργούσαν στο παρελθόν, εκεί δεν θα διαφωνήσω. Οι λόγοι είναι πολλοί, αλλά για να τους εντοπίσουμε και να τους κατανοήσουμε πρέπει να μεταφερθούμε από τον χώρο της μουσικής στον χώρο της κοινωνιολογίας».

Παρουσιάζουμε τις συνεντεύξεις των τριών συντελεστών του άλμπουμ

Σημειώστε πως από τις 28 Ιανουαρίου οι Θάνος Μικρούτσικος, Χρήστος Θηβαίος και Μαριάννα Πολυχρονίδη θα βρίσκονται κάθε Σάββατο στο Γυάλινο Μουσικό Θέατρο, Λ. Συγγρού 143, Νέα Σμύρνη παρουσιάζοντας την παράσταση «Στη χώρα των θαυμάτων».

Θάνος Μικρούτσικος

Πόσο και πως κινητοποιεί έναν συνθέτη που βρίσκεται δεκαετίες στο κουρμπέτι μια νέα φωνή, μια καινούργια τραγουδίστρια. Τι του ξυπνάει;

Αν ο συνθέτης σημαντικός ή όχι ως μόνο στόχο έχει να βρίσκεται πάση θυσία στην επικαιρότητα αυτό δεν τον κινητοποιεί καθόλου όσα χρόνια κι αν βρίσκεται στον χώρο του τραγουδιού. Υπάρχουν όμως συνθέτες, ανάμεσα τους και εγώ, που έχουν ως στόχο στη ζωή τους να ξεπερνούν τα όριά τους. Γι΄ αυτό συνεχώς ψάχνουν να βρουν κείμενα νέα και παλιά για να τα αποκαλύψουν μουσικά και καινούργιες φωνές και «χειρονομίες» που θα τα εκφράσουν.

Με τη Μαρία Δημητριάδη (25 χρονών εγώ, 22 αυτή) ανακαλύψαμε τον τρόπο μας και εκφράσαμε τη δραματική συγκυρία. Ο 23χρονος Κούτρας στον Μπρεχτ και στον Καββαδία μετά από σκληρή δουλειά δύο χρόνων έπεσε σαν κομήτης στο ελληνικό τραγούδι. Πολλά τα παραδείγματα στη μουσική μου πορεία και τώρα το 2016, η Μαριάννα Πολυχρονίδη. Μια τραγουδίστρια που μόλις σ΄ ένα χρόνο διεύρυνε κατά πολύ τον υπάρχοντα προνομιακό της χώρο.

Αφομοίωσε με υποδειγματικό τρόπο όλες μου τις οδηγίες με απόλυτη ακρίβεια χωρίς να χάνει ούτε λεπτό την εκφραστικότητά της. Ξέρετε, σέβομαι κι ευγνωμονώ τους μεγάλους τραγουδιστές και τις μεγάλες τραγουδίστριες που δούλεψαν μαζί μου και βοήθησαν την εμβέλεια του τραγουδιού μου. Δηλαδή τη Μίλβα, την Αλεξίου, τον Παπακωνσταντίνου, τον Νταλάρα, τον Μητροπάνο, τον Μητσιά, τον Κότσιρα κ.α.

Όμως δεν έφτιαξα εγώ τον τρόπο τους. Αλλά με τη Μαρία, τον Γιάννη, τον Κώστα, τη Ρίτα ως ένα βαθμό τον Χρήστο και ίσως τώρα με τη Μαριάννα η συγκίνηση είναι καταλυτική.

• Παλιότερα έβγαιναν περισσότερα μεγάλα τραγούδια;

Αν με τον όρο «μεγάλα τραγούδια» εννοείτε σπουδαία τραγούδια με σημαντικά κείμενα και μουσική που φανερώνει τις κρυμμένες πλευρές τους καθώς και ερμηνείες αποκαλυπτικές, απερίφραστα σας δηλώνω ότι υπάρχουν και συνεχίζουν να γράφονται τέτοια τραγούδια.

Για παράδειγμα «οι Τρύπιες σημαίες» των Κατσιμιχαίων, το «Σιγά μην κλάψω» του Αγγελάκα, επιτρέψτε μου να αναφερθώ στον «Άμλετ της Σελήνης» αλλά και ολόκληρη η αριστουργηματική εργασία του Θηβαίου «Σιδερένιο νησί»(2016) είναι μερικά μόνο από τα μεγάλα τραγούδια της τελευταίας περιόδου. Αν εννοείτε ότι δεν λειτουργούν αυτά τα τραγούδια στον κόσμο με τον τρόπο που λειτουργούσαν στο παρελθόν εκεί δεν θα διαφωνήσω.

Οι λόγοι είναι πολλοί αλλά για να τους εντοπίσουμε και να τους κατανοήσουμε πρέπει να μεταφερθούμε από τον χώρο της μουσικής στον χώρο της κοινωνιολογίας.

Οι καλλιτέχνες είναι τέκνα της κοινωνικής ανάγκης. Πριν 40 και 50 χρόνια η Ελλάδα ήταν μια ταξική κοινωνία που όμως δεν χωριζόταν σε πολλά στρώματα κι έτσι γεννούσε καλλιτέχνες που μπορούσαν να εκφράσουν πλειοψηφίες και σε ειδικές περιπτώσεις –αν και σπάνια- το ΌΛΟΝ.

Τα τελευταία 25 χρόνια οι αλλαγές είναι σαρωτικές. Φυσικά και πρόκειται για μια βάρβαρη ταξική κοινωνία χωρισμένη όμως σε πολλά στρώματα και το κάθε στρώμα παράγει τους καλλιτέχνες που θα το εκφράσουν.

Από εδώ προκύπτει η εξήγηση για την μικρότερη εμβέλεια -αντικειμενικά- του καλλιτεχνικού έργου κι επομένως και του τραγουδιού. Αν σ΄ αυτό το βασικό λόγο προσθέσεις το γεγονός ότι εδώ και 25 χρόνια τα μεγάλα ΜΜΕ (κυρίως τηλεοράσεις και ραδιόφωνα) βομβαρδίζουν με υποπροϊόντα τον μέσο Έλληνα και δημιουργούν ευτελές γούστο έχεις πληρέστερη εξήγηση.

Και αν σ΄ αυτό προσθέσεις την πλήρη κατάρρευση της δισκογραφίας που ήταν για χρόνια κινητήρια δύναμη του ελληνικού τραγουδιού νομίζω ότι αντιλαμβάνεται κανείς πλήρως τις αιτίες.

Γι΄ αυτό τον τελευταίο λόγο ένα στοιχείο είναι όντως καταλυτικό. Δίσκος που πούλαγε πριν από 20 χρόνια 300 χιλιάδες αντίτυπα και εθεωρείτο πολύ μεγάλη επιτυχία σήμερα αντιστοιχεί σε λιγότερα από 3.000 αντίτυπα δηλαδή 1%!

• Και το νέο άλμπουμ «Στην ομίχλη των καιρών»;

Είμαι απολύτως ευτυχής και αυτό το λέω με απόλυτη ειλικρίνεια χωρίς πρόθεση διαφημιστική.

Είμαι ένας άνθρωπος που δεν χρειάζεται να αποδείξω κάτι για τον εαυτό μου αλλά και αν χρειαζόταν, όση διαφήμιση και να κάνεις σήμερα, με το ζόρι θα πουλήσεις τόσα CD όσα το έτος που ανακάλυψε ο Κολόμβος την Αμερική. Είμαι απολύτως ευτυχής για τα κείμενα που μελοποίησα. Αλκαίος, Ελευθερίου, ο νεότερος Γιάννης Δούκας και η Λίνα.

Οι στίχοι της πάντα εξέφραζαν το κοινό αίσθημα, αλλά αυτή τη στιγμή νομίζω ότι αγγίζει για τα καλά το απόλυτο βάθος των πραγμάτων. Κι αισθάνομαι ότι ξεκινάω μαζί της ένα καινούριο ταξίδι. Είμαι ευτυχής με τη Μαριάννα. Σας είπα τους λόγους προηγουμένως. Όσο είναι ωραίο να γεννάς τραγούδια είναι επίσης σημαντικό να συμβάλλεις στη δημιουργία προσώπων στο τραγούδι.

Είμαι ευτυχής με το αποτέλεσμα της ηχογράφησης και με την εκ νέου επιβεβαίωση της εμπιστοσύνης και της φιλίας του Θύμιου Παπαδόπουλου που είναι ένα σταθερό σημείο στη μουσική ζωή μου.

Τέλος είμαι ευτυχής γιατί μέσα στην πλήρη ανυπαρξία της δισκογραφικής βιομηχανίας ξαναβρέθηκα με τον Ηλία Μπενέτο και ανακάλυψα τη νησίδα αναπνοής που μου πρόσφερε η Spider της Ευανθίας Μάγνη.

Λίνα Νικολακοπούλου

• Η έμπνευση σε έναν καλλιτέχνη, στιχουργό ή συνθέτη, έχει ημερομηνία λήξεως;

Όχι. η έμπνευση δεν έχει περιορισμούς χρόνου και χώρου. Η ψυχική και πνευματική κατάσταση του καλλιτέχνη κάθε στιγμή, είναι αυτή που παίζει ρόλο στο να μπορεί να δώσει «χώρο» στην έμπνευση. Αυτή είναι μια άφθονη πηγή που περιμένει εσένα να την αναζητήσεις.

Τι είναι πιο εύκολο και σύνηθες για εσάς: να ξεκινάτε μόνοι σας έναν στίχο ή να δουλεύετε πάνω σε έτοιμες μουσικές;

Αγαπώ και τους δύο τρόπους ισότιμα.

• Τι ήταν εκείνο που σας «προκάλεσε» να συνεργαστείτε ξανά με τον Θάνο Μικρούτσικο;

Ο Θάνος Μικρούτσικος αγαπάει τον λόγο και τον «αναγεννά» μελωδικά με ένταση, τέχνη, πρωτοτυπία και βαθιά γνώση τού τι είναι τραγούδι.

Αυτό είναι μια σοβαρή αιτία να θέλει ένας ποιητής ή ένας στιχουργός να συνεργαστεί μαζί του. Η συνάντηση μας μου έδωσε μεγάλη χαρά και δύναμη για την συνέχεια σε αυτή την πολύ δύσκολη συγκυρία.

Τα λόγια μου τα ίδια μου το ζήτησαν για να το πω με μια κουβέντα.

Μαριάννα Πολυχρονίδη

• Πόσο δέος νιώθεις όταν συνεργάζεσαι με τον Θάνο Μικρούτσικο και πόσο αρνητικά σε επηρεάζει αυτό, πόσο σε δυσκολεύει δηλαδή;

Είναι προφανώς περιττό να μιλήσω εγώ για το καλλιτεχνικό μέγεθος και την πολυσχιδή προσωπικότητα του Θάνου Μικρούτσικου! Απολύτως δικαιολογημένα λοιπόν, το δέος που νιώθω δουλεύοντας μαζί του είναι όντως πολύ μεγάλο.

Και σίγουρα θα μπορούσα να έχω αγχωθεί τρομερά, και να επηρεαστεί αρνητικά η επίδοσή μου, όμως ο Θάνος φρόντισε να μη συμβεί αυτό. Σαν σπουδαίος άνθρωπος που είναι πάνω απ' όλα, με έκανε να κατανοήσω τους λόγους που επέλεξε να δουλέψει μαζί μου, να πιστέψω στον εαυτό μου και όσο περνάει ο καιρός νιώθω όλο και μεγαλύτερη απελευθέρωση κι ελευθερία στην έκφραση.

Σίγουρα όλο αυτό δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει διαφορετικά και του οφείλω ένα τεράστιο ευχαριστώ. Γιατί είδε σε μένα πράγματα και πλευρές που μπορεί να είχα υποψιαστεί αλλά δεν είχα τολμήσει να τις εξωτερικεύσω, με πίστεψε περισσότερο απ' ότι πίστευα εγώ στον εαυτό μου και είναι ο πιο συγκινητικά δοτικός άνθρωπος που έχω γνωρίσει.

• Πες μας λίγο από τον τρόπο με τον οποίο δουλεύετε με τον Θάνο Μικρούτσικο...

Ο τρόπος που δουλεύει ο Θάνος Μικρούτσικος μου ταίριαξε πολύ από την αρχή. Του αρέσει να καθοδηγεί κι εγώ αυτό το έχω ανάγκη. Ίσως να είναι μια συνήθειά μου από το θέατρο, που το πλάσιμο ενός ρόλου είναι το αποτέλεσμα συνεργασίας του ηθοποιού με τον σκηνοθέτη.

Ακούω προσεκτικά λοιπόν τις οδηγίες του (οι οποίες μπορεί να είναι από τεχνικές μέχρι εκφραστικές), και φιλτράροντάς τις μέσα από τη δική μου ματιά καταλήγουμε στον τρόπο που θα ειπωθεί το κάθε τραγούδι. Σίγουρα είναι πολύ σημαντικό το ότι υπάρχει κοινή αισθητική και νιώθω ότι έχουμε πετύχει πολύ ωραία αναλογία καθοδήγησης-ελευθερίας!

• Τι διέκρινες στα νέα αυτά τραγούδια, τι ήταν εκείνο που σε εντυπωσίασε περισσότερο;

Είναι 12 τραγούδια με διαφορετικές καταβολές, διαφορετικές ρίζες, που σαν σύνολο δίνουν στον ακροατή την αίσθηση της πληρότητας. Ακούγοντας τον δίσκο νιώθει κανείς ότι περνάει μέσα από διάφορα τοπία, με εναλλαγές χώρου και χρόνου.

Εκτός από τις σπουδαίες μελοποιήσεις του Θάνου υπάρχουν στίχοι -διαμάντια. Λίνα Νικολακοπούλου, Άλκης Αλκαίος, Μάνος Ελευθερίου και Γιάννης Δούκας. Δεν μπορώ να ξεχωρίσω κανένα. Εκεί που νιώθω ότι έχω αδυναμία σε κάποιο τραγούδι, λίγο μετά μου αποκαλύπτεται ένα άλλο... Και μετά από λίγο ένα άλλο... Είμαι πολύ συγκινημένη και περήφανη για τον δίσκο. Μερικές φορές δεν μπορώ να το συνειδητοποιήσω ακόμα!

 Από τις 28 Ιανουαρίου οι Θάνος Μικρούτσικος, Χρήστος Θηβαίος και Μαριάννα Πολυχρονίδη θα βρίσκονται κάθε Σάββατο στο Γυάλινο  Μουσικό Θέατρο, Λ. Συγγρού 143, Νέα Σμύρνη παρουσιάζοντας την παράσταση «Στη χώρα των θαυμάτων».

 

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Ο Χατζιδάκις μού είχε πει να μην κάνω τραγούδια με τραγουδιστές - σταρ»
Το «Ελληνικό Σχέδιο» παρουσιάζει ένα νέο συμφωνικό έργο του Δημήτρη Παπαδημητρίου, σε σπονδυλωτή μορφή. Πρόκειται για 14 Συμφωνικές Μινιατούρες που παρουσιάζονται ως σύνολο, με τίτλο «Οι πλανόδιοι των...
«Ο Χατζιδάκις μού είχε πει να μην κάνω τραγούδια με τραγουδιστές - σταρ»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Το νέο λαϊκό τραγούδι είναι σαν ραδιοφωνικό σποτάκι»
Λίγο πριν ανεβεί στο Θέατρο Βράχων για μια μεγάλη συναυλία, ο γνωστός τραγουδιστής Θέμης Αδαμαντίδης, μάς μιλάει για την πορεία του με τις επιτυχίες αλλά και τις λάθος επιλογές, για τα νυχτερινά κέντρα, τα...
«Το νέο λαϊκό τραγούδι είναι σαν ραδιοφωνικό σποτάκι»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ηχοι από κάθε γωνιά της Γης
Την Κυριακή 30 Aπριλίου είναι ημέρα γιορτής και μουσικής, καθώς είναι η «Παγκόσμια Ημέρα της Jazz». Καθιερώθηκε το 2011 από την UNESCO σε συνεργασία με το Thelonious Monk Institute of Jazz με στόχο να...
Ηχοι από κάθε γωνιά της Γης
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
To τρομερό παιδί της ηλεκτρονικής μουσικής
Ποιος είναι ο νέος, χαρισματικός καλλιτέχνης που συνθέτει για το θέατρο, το σινεμά, την περφόρμανς και δίνει επιτυχημένες συναυλίες τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό; Λίγο πριν τον ακούσουμε στο...
To τρομερό παιδί της ηλεκτρονικής μουσικής
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Καλούμε το κοινό που ονειρευόμαστε»
Αγόρια, ετοιμαστείτε, την ερχόμενη Τετάρτη και Πέμπτη στο Half Note Jazz Club θα παίζει μια εξ ολοκλήρου γυναικεία μπάντα με επικεφαλής την Ανδριάνα Μπάμπαλη. Δηλαδή και τα κορίτσια ετοιμαστείτε, για όλους...
«Καλούμε το κοινό που ονειρευόμαστε»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Σερβίρουμε «Ζεστά ποτά»
Τέσσερα χρόνια ζωής συμπληρώνει η εφημερίδα μας και γιορτάζει προσφέροντας το Σάββατο 5 Νοεμβρίου το ιστορικό ντεμπούτο άλμπουμ των Κατσιμιχαίων, οι οποίοι μπήκαν ξανά στο στούντιο και ηχογράφησαν εκ νέου τα...
Σερβίρουμε «Ζεστά ποτά»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας