• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.0°C / 13.0°C
    2 BF
    84%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.8°C / 12.8°C
    3 BF
    84%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 12.6°C / 14.4°C
    3 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.9°C / 9.4°C
    1 BF
    81%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    4 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 10.4°C
    1 BF
    96%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.4°C / 6.8°C
    0 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    2 BF
    80%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 12.5°C
    2 BF
    94%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 11.2°C
    2 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    4 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    4 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    5 BF
    81%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 11.1°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.5°C / 11.7°C
    0 BF
    85%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.8°C / 16.0°C
    1 BF
    84%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 12.7°C
    0 BF
    93%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    2 BF
    81%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.3°C / 12.8°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    1 BF
    93%

Ο Στέφανος Θωμόπουλος παίζει τα πιανιστικά άπαντα του Ξενάκη

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενθυμούμενοι τον Ξενάκη 100 χρόνια μετά

  • A-
  • A+
Τα φανερά περιορισμένων μέσων και φιλοδοξιών αυτά αφιερώματα άφησαν «εκτός» τα μεγάλα έργα με τα οποία ο Ξενάκης ρίζωσε από νωρίς στις κορυφές της μεταπολεμικής αβανγκάρντ

Φέτος συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη γέννηση και 21 από τον θάνατο του Ιάννη Ξενάκη (1922-2001), ενός μουσικού δημιουργού που υπήρξε γέννημα του παρευξείνιου Μείζονος Ελληνισμού. Τα ξένα μουσικά λεξικά τον αναφέρουν ως «Romanian-born Greek-French avant-garde composer», δηλαδή «Ελληνογάλλος συνθέτης της αβανγκάρντ γεννημένος στη Ρουμανία»· εμείς οι σύγχρονοι Ελληνες, με μια αφελώς εκβιασμένη οικειότητα, τον θεωρούμε –όπως τον Μητρόπουλο, την Κάλλας, τον Σκαλκώτα και τον Χρήστου– «δικές μας» καλλιτεχνικές ιδιοφυΐες που εκπροσωπούν διεθνώς την πνευματική υπεροχή και το μεγαλείο του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού...

Ο Ξενάκης γεννήθηκε από Ελληνες γονείς στη Βράιλα της Ρουμανίας τη χρονιά της Μικρασιατικής Καταστροφής. Μετείχε της ελληνικής και δυτικοευρωπαϊκής μουσικής παιδείας, μεγάλωσε, (δια)μορφώθηκε και ανδρώθηκε στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου, της Κατοχής και του Εμφυλίου. Συμμετείχε ενεργά στην Αντίσταση, τραυματίστηκε σοβαρά στα Δεκεμβριανά (1944) και το 1947 διέφυγε στη Γαλλία. Εκεί έζησε το μεγαλύτερο μέρος της προσωπικής και δημιουργικής ζωής του ως μείζων μουσικός δημιουργός του 20ού αιώνα.

Η μουσική του δημιουργία βλάστησε από μια κοσμοθεωρία που είχε ως επίκεντρο τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό, τα μαθηματικά και τη φιλοσοφία, και καρποφόρησε μια βαθιά ριζοσπαστική, αποκλειστικά ιδίας χρήσης εκδοχή του μεταπολεμικού μουσικού μοντερνισμού (επαν)εφευρίσκοντας από μηδενική βάση την τέχνη των ήχων.

Τη φετινή επέτειο τίμησαν πρόσφατα με παρουσίαση έργων του Ξενάκη η ΕΛΣ και η Ενωση Ελλήνων Μουσουργών (ΕΕΜ). Παίχτηκαν κυρίως συνθέσεις για σόλο όργανα ή μικρά σύνολα. Στις 6/6/2022, σε κύκλο συναυλιών στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών με τίτλο «Reactivate music», δηλαδή «Επανενεργοποιήστε τη μουσική» (προς τι ο ξενόγλωσσος τίτλος;) η ΕΕΜ περιέλαβε τις συνθέσεις «Εόντα» (1963/64), «Ψάπφα» (1975), «Χάρισμα» (1971) και «Παλίμψηστο» (1979). Πιο εστιασμένο και συμπυκνωμένο ήταν το αφιέρωμα της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ.

Στις 7 & 8/5/2022 σπουδαστές των Ανώτατων Επαγγελματικών Σχολών Χορού της ίδιας της ΕΛΣ και του Ωδείου Αθηνών παρουσίασαν σε χορογραφία Λίλας Ζαφειροπούλου το μπαλέτο «Κράανεργ» (1968/69) με ζωντανή μουσική συνοδεία από το βιεννέζικο σύνολο Black Page Orchestra. Στις 20/5 παρουσιάστηκαν έργα για κρουστά [«Rebonds» (1987/88), «Okho» (1989), «Κασσάνδρα» (1987), «Ψάπφα» (1975)]. Στις 22/5 ο Στέφανος Θωμόπουλος έπαιξε τα άπαντα του συνθέτη για πιάνο και στις 26/5 το Ελληνικό dissonArt ensemble παρουσίασε τις συνθέσεις για ολιγομελή σύνολα [«Πλεκτό» (1993), «Και» (1995), «Ιχώρ» (1978), «Ανακτορία» (1969), «Ακανθος» (1977)]. Παρακολουθήσαμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ρεσιτάλ του Στέφανου Θωμόπουλου, ο οποίος ξεκίνησε ερμηνεύοντας κάποια πολύ πρώιμα πιανιστικά έργα γραμμένα στη Γαλλία, λίγο μετά τη φυγή του Ξενάκη από τη μετεμφυλιοπολεμική Ελλάδα (1947).

Σε αυτά, ο μοναχικός μπροστάρης του μεταπολεμικού μοντερνισμού αναμετριέται με το αδιέξοδο αίτημα της ελληνικότητας στη μουσική. Οπως και στα «Αναστενάρια» (1953), τόσο στα «Τρία ανέκδοτα κομμάτια» (1949/50) όσο και στα «Εξι τραγούδια» (1950/51) αφουγκράζεται κανείς κύτταρα παραδοσιακού μέλους και αναγνωρίζει τις διεργασίες μιας προδρομικά μοντερνιστικής, ιδιόφωνα αντι-εθνικοσχολικής προσέγγισης. Τα υπόλοιπα έργα της βραδιάς –«Ερμα» (1969/61), «Ομίχλες» (1981), «à r./στον Ραβέλ» (1987), «Ευρυάλη» (1973)– φέρουν την υπογραφή του Ξενάκη των Μαθηματικών, που παράγει ηχοτοπία και δράση βασιζόμενος σε εξισώσεις και γραφιστικούς καθορισμούς. Οι καθαρές, ακριβείς, εκφραστικά αποστειρωμένες, ζυγιασμένα φρενήρεις αναγνώσεις του Θωμόπουλου ζωντάνεψαν για λίγο στο μεταμοντέρνο παρόν μας την ηρωικά ριζοσπαστική πνευματική και δημιουργική περιπέτεια του ξενακικού σύμπαντος της εποχής. Σε όσους το 1975 είχαμε παρακολουθήσει συναυλίες στη θρυλική «Εβδομάδα Ξενάκη», κατά την οποία η μεταχουντική Αθήνα είχε υποδεχτεί στο κατάμεστο Ηρώδειο με πάνδημο ενθουσιασμό τον ώς τότε εξόριστο συνθέτη, η επετειακά φωτισμένη επανακρόαση της μουσικής του πρόσθεσε νέες στιβάδες σημασιών, νοήματος και συγκίνησης...

Βεβαίως, τα φανερά περιορισμένων μέσων και φιλοδοξιών αυτά αφιερώματα άφησαν «εκτός» τα μεγάλα έργα με τα οποία ο Ξενάκης ρίζωσε από νωρίς στις κορυφές της μεταπολεμικής αβανγκάρντ.

Πόσο πιο ουσιαστικό θα ήταν να ξανακούγαμε ζωντανά μεγάλες εμβληματικές συνθέσεις για ορχήστρα της πραγματικά ριζοσπαστικής δεκαετίας του ’50 όπως οι «Μεταστάσεις», τα «Πιθοπρακτά», ο «Συρμός», οι «Αχορίψεις» κ.ά. Να ελπίσουμε ότι η φίλτατη ΚΟΑ θα κινητοποιηθεί από το φθινόπωρο να καλύψει το κενό;

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ο Ιβο Πογκορέλιτς παίζει «2ο Σοπέν» με την ΚΟΑ
Ο σπουδαίος Κροάτης πιανίστας ξανασυστήθηκε στο αθηναϊκό κοινό, βάζοντας φαρδιά-πλατιά την υπογραφή του σε μια εξαιρετική εκτέλεση του Δεύτερου Κοντσέρτου του Σοπέν.
Ο Ιβο Πογκορέλιτς παίζει «2ο Σοπέν» με την ΚΟΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων σε δυναμική άνοδο
Δύο συνθέσεις Σοβιετικών συνθετών -Σοστακόβιτς και Προκόφιεφ- και μία από σύγχρονο Ελληνα δημιουργό, τον Γιώργο Δούση, παρουσιάστηκαν στο θέατρο Ολύμπια από τη ΣΟΔΑ υπό τον Ανδρέα Τσελίκα.
Η Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων σε δυναμική άνοδο
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η Βικτόρια Μούλοβα παίζει Μπετόβεν και 20ό αιώνα
Ενα εξαιρετικό, πολλαπλά ενδιαφέρον ρεσιτάλ μουσικής δωματίου έδωσε στο Μέγαρο Μουσικής στις 26/10/2022 η βιολίστρια Βικτόρια Μούλοβα, συνοδευόμενη από τον Σκoτσέζο πιανίστα Αλασντερ Μπίτσον.
Η Βικτόρια Μούλοβα παίζει Μπετόβεν και 20ό αιώνα
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η Λίζε Ντάβιντσεν στην Αθήνα
Η Ντάβιντσεν ξεκίνησε το αθηναϊκό γκαλά της τραγουδώντας τις πασίγνωστες βερντιανές άριες της Αμέλιας («Ενας χορός μεταμφιεσμένων»), της Ελισάβετ («Ντον Κάρλος») και της Δυσδαιμόνας («Οθέλλος»).
Η Λίζε Ντάβιντσεν στην Αθήνα
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η Βασιλική Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λονδίνου μάγεψε τη Θεσσαλονίκη
Το βρετανικό σύνολο υπό τον Βασίλι Πετρένκο ξεκίνησε με τη «Συμφωνία αρ.1, Κλασική» του Σεργκέι Προκόφιεφ και στη συνέχεια ο Σεργκέι Κρίλοφ ερμήνευσε το δημοφιλές «Κοντσέρτο για βιολί. αρ.1» του Μαξ Μπρουχ.
Η Βασιλική Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λονδίνου μάγεψε τη Θεσσαλονίκη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας