Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ζωντανός θρύλος, ετών... 90

Την αξία του στη μουσική δεν την αμφισβητεί κανείς. Για την πολιτική του διαδρομή και τις εκάστοτε επιλογές του υπήρξαν κρίσεις και επικρίσεις

EUROKINISSI

Ζωντανός θρύλος, ετών... 90

  • A-
  • A+

Συνηθίζουμε να κάνουμε ένα διαχωρισμό ανάμεσα στον μουσικό και στον πολιτικό Μίκη Θεοδωράκη, καθώς άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στη σύγχρονη ελληνική Ιστορία και ως κορυφαίος μουσικός δημιουργός αλλά και ως πολιτικός της πρώτης γραμμής. Ο διαχωρισμός είναι συμβατικός. Χάριν συνεννοήσεως.

Και τούτο, γιατί είναι αδύνατο να χωρίσουμε, στην πράξη, τον μουσικό από τον πολιτικό Θεοδωράκη. Την αξία του στη μουσική δεν την αμφισβητεί κανείς. Για την πολιτική του διαδρομή και τις εκάστοτε επιλογές του υπήρξαν κρίσεις και επικρίσεις.

Εντούτοις, η πολιτική του ταυτότητα, η οποία σφράγισε τον βίο του, και οι πολιτικές του επιλογές, οι οποίες πάντοτε τον έφερναν στην πρώτη γραμμή των κοινωνικών αγώνων, έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο στο μουσικό του έργο.

Χωρίς τον πολιτικό Μίκη της Εθνικής Αντίστασης και των μετέπειτα διώξεων, χωρίς τον πολιτικό Μίκη της ΕΔΑ, της Νεολαίας Λαμπράκη, της αντιδικτατορικής πάλης και των μεταπολιτευτικών αγώνων για δημοκρατία, ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη, δεν θα υπήρχε η μουσική του όπως την γνωρίζουμε.

Το ταλέντο σε έναν δημιουργό είναι η αρχή του παντός. Χωρίς αυτό δεν μπορεί να κάνει βήμα. Ομως δεν δημιουργεί εκ του μηδενός. Ο δημιουργός εσωτερικεύει κοινωνικές καταστάσεις και βιώματα, τα διυλίζει μέσα από το προσωπικό του στοιχείο και, εφόσον έχει το ταλέντο και την παιδεία, τα εξωτερικεύει ως έργο τέχνης. Αυτό ακριβώς έγινε και με τον Μίκη.

Συμμετέχοντας σε όλα τα μεγάλα προσκλητήρια για την υπεράσπιση των συμφερόντων του ελληνικού λαού -και μάλιστα από τη θέση του κομμουνιστή, του αριστερού, του κοινωνικού αγωνιστή- συσσώρευσε μέσα του όλες τις αγωνίες, τα ευγενή ιδανικά, τα πάθη, τις συγκρούσεις και τις ελπίδες των Ελλήνων στα τελευταία 60 χρόνια του 20ού αιώνα και τα εξωτερίκευσε με το μουσικό του έργο.

Αν δεν συνέβαινε αυτό, ενδεχομένως να είχαμε έναν μεγάλο μουσικό Μίκη Θεοδωράκη -γιατί ούτε το ταλέντο τού έλειπε ούτε η παιδεία- αλλά δεν θα είχαμε τον Μίκη που ξέρουμε.

Ο Θεοδωράκης της πολιτικής

Ο Μίκης Θεοδωράκης γεννήθηκε στις 29 Ιουλίου του 1925 στη Χίο - αν και στην καταγωγή του είναι Κρητικός. Τα παιδικά του χρόνια, λόγω των συχνών μεταθέσεων του δημοσίου υπαλλήλου πατέρα του, τα πέρασε σε διάφορες πόλεις της ελληνικής επαρχίας όπως Μυτιλήνη, Γιάννενα, Κεφαλλονιά, Πύργο Ηλείας, Πάτρα και κυρίως στην Τρίπολη Αρκαδίας.

Με τη μουσική ασχολείται από μικρό παιδί, αλλά η πολιτική του διαδρομή σφραγίζεται από το ΕΑΜικό κίνημα αντίστασης κατά της τριπλής φασιστικής κατοχής, καθώς στις 25 Μαρτίου 1943 συμμετέχει στη διαδήλωση που γίνεται στην Τρίπολη και συλλαμβάνεται για πρώτη φορά από τους Ιταλούς, οι οποίοι και τον βασανίζουν.

Στη συνέχεια θα διαφύγει στην Αθήνα, όπου οργανώνεται στον ΕΛΑΣ, μέσα από τις τάξεις του οποίου θα αγωνιστεί τόσο στη διάρκεια της Κατοχής όσο και τον Δεκέμβρη του ’44. Μετά τη Βάρκιζα θα διωχθεί από το καθεστώς, θα συλληφθεί και στη συνέχεια θα εξοριστεί. Αρχικά στην Ικαρία και στη συνέχεια στο κολαστήριο της Μακρονήσου.

Μετά την απελευθέρωσή του από τη Μακρόνησο -όπως συνέβαινε εκείνη την εποχή- τον ακολουθούσε σε κάθε βήμα της ζωής του ότι υπήρξε ΕΑΜιτης, ότι ήταν κομμουνιστής και αριστερός. Κατάφερε όμως το 1954 να πάρει υποτροφία και στη συνέχεια, με χίλιες δυσκολίες, την άδεια για μουσικές σπουδές στο Παρίσι.

Στην Ελλάδα επέστρεψε ξανά το 1960, όπου με την ορμητική μουσική του παρέμβαση στα ελληνικά πράγματα δεν συνταράσσει μόνο τον κόσμο της τέχνης και του πολιτισμού, αλλά και την ίδια την πολιτική σκηνή της χώρας.

Δραστηριοποιείται με την ΕΔΑ, της οποίας αναδεικνύεται ηγετικό στέλεχος, ενώ εκλέγεται βουλευτής της το 1964. Επίσης μετά τη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη το 1963 δημιουργεί τη «Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη» που σφράγισε το νεολαιίστικο κίνημα της δεκαετίας του ’60 και μέχρι τη Δικτατορία.

902GR

Με την εκδήλωση του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου του 1967, ο Μίκης Θεοδωράκης πέρασε στην παρανομία και τον Μαΐου του ιδίου έτους -μαζί με άλλους συντρόφους του- ίδρυσε την αντιστασιακή οργάνωση ΠΑΜ (Πανελλήνιο Αντιδικτατορικό Μέτωπο).

Συνελήφθη τον Αύγουστο του 1967, φυλακίστηκε, έζησε για ένα διάστημα σε κατ’ οίκον περιορισμό στη Ζάτουνα Αρκαδίας, και τέλος έγκλειστος στο στρατόπεδο Ωρωπού. Τελικά ύστερα από διεθνή κινητοποίηση, αποφυλακίστηκε κι έφυγε για το Παρίσι τον Απρίλιο του 1970. Από εκεί θα ξεκινήσει μια τεράστια περιοδεία σε όλο τον κόσμο, με συναυλίες, συναντήσεις με ξένους ηγέτες και προσωπικότητες, συνεντεύξεις, δηλώσεις, διαμαρτυρίες, που στόχο έχουν την πτώση της δικτατορίας.

Στην Ελλάδα επέστρεψε το 1974, μετά την πτώση του χουντικού καθεστώτος. Ανέπτυξε έντονη πολιτική δραστηριότητα στο χώρο της Αριστεράς και αναδείχτηκε βουλευτής του ΚΚΕ την περίοδο 1981-1986. Την περίοδο 1990-1993 υπήρξε βουλευτής Επικρατείας της Ν.Δ. και υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου στην κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη.

Ο ίδιος έχει αιτιολογήσει με πολλούς τρόπους αυτή την επιλογή του και κυρίως ως συνεργασία ενός ανεξάρτητου αριστερού, την οποία αποδέχτηκε το κόμμα της Ν.Δ. Ως ανεξάρτητος αριστερός ήταν πάντοτε παρών στις πολιτικές εξελίξεις από τότε που άφησε τα βουλευτικά έδρανα ως τα σήμερα.

Το ότι ο Μίκης ουδέποτε έπαψε να είναι αριστερός είναι κάτι που κανένας δεν το αμφισβήτησε και δεν το αμφισβητεί. Το ότι ως Αριστερός είχε πάντοτε τη δική του ανεξάρτητη, ενίοτε ρηξικέλευθη, παράτολμη και προκλητική πορεία -ακόμη και στις περιόδους που ήταν ενταγμένος σε κόμματα της Αριστεράς- είναι γεγονός αναμφισβήτητο. Αλλά τελικά παραμένει το ερώτημα: Ποια είναι η πολιτική προσφορά του Μίκη που μπορεί να έχει ένα διαχρονικό στίγμα;

Ο Χαρίλαος Φλωράκης είχε πει κάποτε στον γράφοντα: «Μετά από 500 χρόνια θα ρωτάνε ποιοι πολιτικοί πέρασαν από την Ελλάδα στον 20ό αιώνα. Κανείς δεν θα θυμάται. Ολοι όμως θα ξέρουν τον Μίκη και το μουσικό του έργο, το οποίο θα συνεχίσει να σφραγίζει πολιτικά τις συνειδήσεις των ανθρώπων».

 

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Χιλιάδες θεατές γιόρτασαν τα γενέθλια του Μίκη
«Αισθάνομαι ντροπή που γίνονται αφιερώματα στη μουσική μου και ακούγονται τα τραγούδια μου σε μία εποχή που κυριαρχείται από τον μεγάλο πόνο των γερόντων που λιώνουν στις ουρές για ένα πιάτο φαΐ» σημείωσε ο...
Χιλιάδες θεατές γιόρτασαν τα γενέθλια του Μίκη
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ο μουσικός Μίκης
Ουδείς μπορεί στο πέρασμα του χρόνου να αμφισβητήσει το μουσικό μεγαλείο του Μίκη. Ακόμα κι εμείς οι νεότεροι, που δεν ζήσαμε και δεν «μπήκαμε» ποτέ στο πολιτικό πνεύμα των... άγριων δεκαετιών του '60 και του...
Ο μουσικός Μίκης
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Εμβληματικός ή ξεπερασμένος Μίκης;
Ακούγοντας σήμερα τη «Συμφωνία αρ.1» και το «Αξιον εστί», δύο έργα του συνθέτη βαθιά ριζωμένα στους αγώνες της Αριστεράς, τα αποτιμάς διαφορετικά, ανάλογα με τη σύνολη πολιτική και μουσική σου κουλτούρα.
Εμβληματικός ή ξεπερασμένος Μίκης;
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Τραγούδια από τον κήπο του Μίκη
Η Μαρία Φαραντούρη είχε την ιδέα ενός άλμπουμ με παλιά, αγαπημένα κομμάτια του Θεοδωράκη σε νέες εκτελέσεις. Και οι Μάλαμας, Ιωαννίδης, Χαρούλης έσπευσαν μαζί της να τιμήσουν τον μεγάλο δάσκαλο, ο οποίος...
Τραγούδια από τον κήπο του Μίκη
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ξαναδιαβάζοντας τον Μίκη Θεοδωράκη
Σε μια τετραπλή κασετίνα σημαντικοί νέοι καλλιτέχνες διασκευάζουν απρόβλεπτα 65 τραγούδια του μεγάλου μας συνθέτη. Ολα αυτά έγιναν υπό την αιγίδα και την έγκριση του ίδιου του Μίκη. Με κάποια από τα...
Ξαναδιαβάζοντας τον Μίκη Θεοδωράκη
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η σκηνή είναι η εξομολόγησή μου
Οσοι βρεθούν την Παρασκευή στο «Ρυθμός Stage» για να ακούσουν την Θεοδοσία Τσάτσου live, την προτιμούν τραγουδίστρια και όχι κομμώτρια. Πολύ περισσότερο που θα παρακολουθήσουν κι ένα πρόγραμμα διαφορετικό από...
Η σκηνή είναι η εξομολόγησή μου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας