• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 22.6°C / 28.5°C
    2 BF
    59%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.3°C / 27.8°C
    2 BF
    65%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.0°C / 27.7°C
    2 BF
    78%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    1 BF
    68%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.4°C / 23.9°C
    0 BF
    57%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    2 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    2 BF
    54%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    1 BF
    67%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.8°C / 24.9°C
    0 BF
    62%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 21.8°C / 27.9°C
    2 BF
    39%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.4°C / 25.8°C
    1 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 26.2°C / 26.2°C
    2 BF
    79%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    3 BF
    89%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.3°C / 22.9°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    27°C 20.5°C / 27.7°C
    2 BF
    53%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.8°C / 25.4°C
    3 BF
    45%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.8°C / 27.7°C
    3 BF
    70%
  • Καβάλα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    23°C 22.7°C / 23.3°C
    2 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.5°C / 26.7°C
    0 BF
    89%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 20.8°C
    2 BF
    64%
©Stefania Paparelli
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ειλικρινά, δεν έχουμε υποστεί ποτέ παρενόχληση

  • A-
  • A+
Το μυθικό πιανιστικό δίδυμο εμφανίζεται απόψε στο Μέγαρο Μουσικής. Εχοντας κλείσει πάνω από μισό αιώνα σε έναν χώρο εξαιρετικά απαιτητικό, οι χαρισματικές αδελφές ανατρέχουν στην πορεία τους και παραδέχονται πως «επειδή ήμασταν πάντα και οι δύο μαζί, ήταν κάπως τρομακτικό για τους άντρες».

Είχαν καιρό να εμφανιστούν στην Αθήνα οι αδελφές Λαμπέκ. Το μυθικό πιανιστικό δίδυμο που ερμηνεύει εξίσου μαγικά κλασική, μπαρόκ και σύγχρονη μουσική θα βρεθεί για μία και μόνο βραδιά, απόψε στις 8.30 στο Μέγαρο Μουσικής, μ’ ένα πρόγραμμα που περιλαμβάνει τις «Εξι αρχαίες επιγραφές για δύο πιάνα» του Κλοντ Ντεμπισί, την «Ιεροτελεστία της άνοιξης» (εκδοχή για δύο πιάνα) του Ιγκορ Στραβίνσκι και τη «Φαντασία σε φα ελάσσονα, για πιάνο, τέσσερα χέρια» του Φραντς Σούμπερτ.

Εχοντας εμπνεύσει συνθέτες όπως ο Γκλας, ο Μεσιάν, ο Μπέριο, ο Λίγκετι, άφησαν εποχή με τη δεξιοτεχνία και την ομορφιά τους, με αξέχαστες συναυλίες και ηχογραφήσεις αναφοράς. Εχοντας κλείσει πάνω από μισό αιώνα σε έναν χώρο εξαιρετικά απαιτητικό, η Κάτια και η Μαριέλ Λαμπέκ αναπολούν και εξομολογούνται την πορεία τους, σε μια συζήτηση σπάνιας ειλικρίνειας και ευαισθησίας.

● Είστε λοιπόν ξανά σε περιοδεία…

Μ.Λ.: Ναι! Μέχρι στιγμής οι εμφανίσεις πραγματοποιούνται. Λέω μέχρι στιγμής, γιατί πλέον δεν ξέρουμε τι μας επιφυλάσσει η ζωή. Βρίσκω πως τώρα κάθε συναυλία που δίνουμε είναι κι ένα δώρο, γιατί δεν ξέρουμε αν θα υπάρξει άλλη. Με όλα αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο, είναι αρκετά τρομακτικό. Είμαστε πολύ πολύ τυχερές που μπορούμε να παίζουμε μουσική έστω και μία φορά.

● Πώς είναι για μια καλλιτέχνιδα που έχει περάσει ολόκληρη τη ζωή της σε περιοδείες να απέχει σχεδόν δύο χρόνια;

Μ.Λ.: Δεν τολμώ ούτε να το πω. Αλλά ήταν υπέροχα! Το βίωσα σαν έναν ακόμα εγκλεισμό – στην πραγματικότητα είμαστε συνεχώς έγκλειστες, με το πιάνο, σε αεροπλάνα, τρένα, αυτοκίνητα, αίθουσες συναυλιών, δωμάτια ξενοδοχείων. Είχα τη μεγάλη τύχη να το περάσω στην εξοχή, στο οικογενειακό μας σπίτι στη βασκική ακτή. Οι τελευταίες συναυλίες που κάναμε ήταν στην Ισπανία, και αποκλειστήκαμε εκεί. Δεν υπήρχε πλέον στρες, βαλίτσες, ταξίδια. Μπορούσα να τρώω φυσιολογικά, τα προϊόντα της περιοχής.

Κοίταζα τις εποχές να αλλάζουν, τον κήπο να μεταβάλλεται. Πέρασα λίγο χρόνο με τον σύζυγό μου, που τον βλέπω ελάχιστα γιατί είναι διευθυντής ορχήστρας και ταξιδεύει κι αυτός πολύ. Διάβασα βιβλία, ξανάκουσα όπερα… Δεν έμεινα μακριά από τη μουσική, απλώς ήταν ένας διαφορετικός τρόπος δουλειάς. Ηταν η περίοδος που ο Philip Glass μάς έστειλε την παρτιτούρα του «Enfants terribles» – απίστευτο δώρο.

● Είναι δύσκολο για ένα παιδί να ξεκινάει τη μουσική από τόσο νωρίς; Σίγουρα είναι και χαρά, αλλά…

Κ.Λ.: Δεν ήταν κάτι δραματικό. Ηταν πολύ εύκολο. Η μητέρα μας ήταν δασκάλα πιάνου και υπήρχε συνεχώς μουσική στο σπίτι μας. Είχε πολλούς μαθητές, ακουγόταν πιάνο διαρκώς, και συχνά και δύο πιάνα. Μας ήλθε πολύ φυσικά.

Μ.Λ.: Ηταν μια διαφορετική εποχή. Δεν ζούσαμε όπως οι νέοι σήμερα. Ερχονται διαρκώς αντιμέτωποι με την εικόνα, με τα κοινωνικά δίκτυα. Εμείς δεν είχαμε τίποτα. Είχα την πιο όμορφη παιδική ηλικία. Είχα υπέροχους γονείς. Ζούσαμε μια πολύ ήρεμη ζωή σε ένα μικρό σπίτι στην εξοχή, στην Μπαγιόν. Πηγαίναμε στη θάλασσα, είχαμε ζώα, δεν ξέραμε τι γινόταν παραέξω. Ηταν μια χρυσή νεότητα. Σήμερα ξεκινούν την καριέρα τους υπερβολικά νωρίς. Εμείς αρχίσαμε να ηχογραφούμε νωρίς, αλλά οι μεγάλες περιοδείες άρχισαν στα 30 μας. Σήμερα, αρχίζουν στα 17! Ακόμα κι οι διευθυντές ορχήστρας ξεκινούν όλο και πιο νέοι.

● Η ζωή ενός σολίστα είναι πολύ απαιτητική. Δεν νιώσατε πίεση;

Κ.Λ.: Η δυσκολία είναι στο να ταξιδεύεις συνέχεια, ειδικά τώρα με τους περιορισμούς λόγω Covid. Οταν ξεκινήσαμε, ήταν πολύ εύκολο. Μπορούσες να περάσεις ό,τι ήθελες – ούτε καν ζύγιζαν τις αποσκευές σου! Είχες πολύ χώρο στο αεροπλάνο και το φαγητό ήταν υπέροχο. Περνούσες σχεδόν κατευθείαν στο αεροπλάνο, καθόλου μέτρα ασφαλείας! Τώρα τα ταξίδια είναι πολύ κουραστικά. Ομως το να είσαι στη σκηνή και να παίζεις είναι πάντοτε απόλαυση.

● Πώς συναντήσατε τον Ολιβιέ Μεσιάν;

Κ.Λ.: Κι αυτό ήρθε εντελώς φυσικά. Ημασταν στην τάξη της τελειοποίησης στο Ωδείο του Παρισιού και παίζαμε το «Visions De L’Amen». Ο Μεσιάν περνούσε από τον διάδρομο, χτύπησε την πόρτα και ρώτησε: Ποιοι παίζουν τη μουσική μου; Ημασταν εμείς, 16 και 18 ετών! Του άρεσε πολύ και μας πρότεινε να το ηχογραφήσουμε υπό την καλλιτεχνική του διεύθυνση.

Πάντοτε το βρίσκαμε εύκολο να δουλεύουμε με τον συνθέτη: αν έχεις οποιαδήποτε απορία, μπορείς να τον ρωτήσεις απευθείας! Και οι συνθέτες χαίρονται όταν νέοι μουσικοί ενδιαφέρονται για τη μουσική τους. Τώρα δεν είμαστε πια νέοι μουσικοί, αλλά προσπαθούμε να προτείνουμε νέους συνθέτες στο κοινό μας. Στην Αθήνα θα παίξουμε ένα κλασικό πρόγραμμα, γιατί αυτό μας ζητήθηκε. Είναι πολύς καιρός που δεν έχουμε έρθει στην Αθήνα για ρεσιτάλ. Ελπίζουμε την επόμενη φορά να μπορέσουμε να σας παίξουμε Philip Glass, Bryce Dessner…

Στις 27 Απριλίου στο Κάρνεγκι Χολ θα έχουμε την πρεμιέρα του κοντσέρτου του Nico Muhly με τη Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης. Είναι υπέροχο που ύστερα από τόσα χρόνια εξακολουθούμε να εμπνέουμε τους συνθέτες να γράφουν για μας.

Μ.Λ.: Αυτό που κάναμε το παίρναμε πολύ στα σοβαρά. Οταν δουλεύαμε με τον Πιερ Μπουλέζ, μελετούσαμε δέκα ώρες την ημέρα. Δεν θέλω να μιλήσω για καριέρα, απεχθάνομαι αυτή τη λέξη. Ας πούμε πως γίναμε πιο γνωστές αφού ηχογραφήσαμε τη «Γαλάζια ραψωδία» του Γκέρσουιν. Στην αρχή, όταν ξεκινήσαμε με σύγχρονη μουσική, δεν είχαμε μεγάλο κοινό. Δίναμε πολύ λίγες συναυλίες, ίσως τρεις τον χρόνο.

● Την τελευταία φορά που σας είδα ήταν στο Παρίσι, στη Philharmonie. Στις «Σπουδές» του Philip Glass. Επαιξε κι ο ίδιος τις πρώτες δύο.

Κ.Λ.: Ηταν ένα υπέροχο πρόγραμμα. Το λάτρεψα. Ημασταν δέκα πιανίστες. Ηταν φανταστικό να είμαστε εκεί με τόσους σπουδαίους συναδέλφους μας. Κι αγαπώ ιδιαίτερα την «20ή Σπουδή» που παίζω, την έχω ηχογραφήσει και στο τελευταίο μας άλμπουμ «Les enfants terribles».

Μ.Λ.: Λατρεύω τις «Σπουδές». Και πράγματι ήμασταν τυχερές, γιατί και για μένα οι πιο όμορφες είναι από τη 17η ώς την 20ή. Είναι το σημείο που η μουσική του Glass αρχίζει να πηγαίνει προς άλλους δρόμους, άλλες αρμονίες. Μας είχε ακούσει να παίζουμε και μας κάλεσε στο Λος Αντζελες. Εκεί μας είπε: Πρέπει οπωσδήποτε να παίξετε το «Les enfants terribles», είναι φτιαγμένο για σας. Ο τρόπος που δουλεύει είναι τόσο ελεύθερος… Του έκανα χιλιάδες ερωτήσεις.

Ο Philip μού είπε: «Μα όχι, τώρα αυτή η μουσική σάς ανήκει. Εγώ την έγραψα, αλλά δεν θα είμαι εδώ. Τώρα είναι δική σας. Παίξτε όπως σας αρέσει!». Καμιά φορά προσάπτω σε αυτούς που παίζουν πολύ μινιμαλιστική μουσική ότι τον αποδίδουν υπερβολικά τετράγωνα, άκαμπτα. Ενώ στη μουσική του συμβαίνουν τόσα πολλά…

● Πολλοί συνάδελφοί σας παίζουν είτε σύγχρονο είτε κλασικό ρεπερτόριο. Εσείς παίζετε και τα δύο.

Κ.Λ.: Νομίζω πως το σημαντικό είναι να τα αγαπάς και τα δύο εξίσου! Δεν έχει σημασία αν είναι Philip Glass ή Μότσαρτ. Φυσικά, παίζουμε τόση πολλή καινούργια μουσική που δεν γίνεται να παίζουμε αυτά που παίζαμε πριν από πενήντα χρόνια!

Ετσι, είναι επόμενο να έχουμε εγκαταλείψει κάποια υπέροχα κομμάτια. Διατηρούμε όμως και το κλασικό και το σύγχρονο. Το κλασικό γιατί είναι οι ρίζες μας, έτσι γεννηθήκαμε. Είμαστε κλασικές πιανίστριες στην ουσία μας. Τώρα, για παράδειγμα, παίζουμε συχνότερα Μότσαρτ με μπαρόκ ορχήστρες, παρά με σύγχρονες. Εχουμε δικό μας φορτεπιάνο.

Μ.Λ.: Ξεκινήσαμε από το σύγχρονο ρεπερτόριο. Ηχογραφήσαμε τη σονάτα του Μπάρτοκ για δύο πιάνα και κρουστά με τον Jean-Pierre Drouet. Εκείνος μας σύστησε στον Λουτσιάνο Μπέριο και πρωτοπαίξαμε τα κοντσέρτο του στη Γαλλία. Ημασταν πολύ νέες, είκοσι χρόνων.

Εκτοτε στα πενήντα χρόνια της καριέρας μας πάντα είχαμε το ένα πόδι στη σύγχρονη μουσική. Αγαπώ και τη μουσική μπαρόκ. Το μόνο που δεν κάνω είναι να αυτοσχεδιάζω. Εχω τεράστιο θαυμασμό για τους μουσικούς που το κάνουν. Θα ήθελα πολύ να μπορούσα.

Κ.Λ.: Εχουμε και πολλά καινούργια πρότζεκτ. Παίζουμε με την Μπάρμπαρα Χάνιγκαν με δύο πιάνα, φωνή και electronics. Θα θέλαμε πολύ να έρθουμε με αυτό στην Ελλάδα. Θα ήταν πολύ όμορφο και το καλοκαίρι, σε ανοιχτό θέατρο. Εχουμε επίσης ένα πρότζεκτ με δύο πιάνα και δύο κιθάρες με υπέροχο, εντελώς καινούργιο ρεπερτόριο, και με τον Steve Reich, τον Philip Glass και τη Meredith Monk. Παίζουμε επίσης γυναίκες συνθέτριες. Και έχουμε ένα πρότζεκτ πάνω στην τριλογία του Philip Glass πάνω στον Κοκτό, «Τα τρομερά παιδιά», τον «Ορφέα» και το «Η ωραία και ο τέρας».

● Εχετε μοιραστεί την επαγγελματική σας ζωή. Φυσικά, έχει και η κάθε μία τη δική της ζωή και καριέρα. Δεν νιώσατε ποτέ την επιθυμία να πάρει η κάθε μία τον δικό της δρόμο;

Κ.Λ.: Οχι, ποτέ δεν το νιώσαμε αυτό. Εμπλέκομαι διαρκώς με καινούργια μουσική. Και η Μαριέλ είναι πάντα εκεί για να διατηρεί την άλλη πλευρά – δεν μπορούμε να εγκαταλείψουμε το κλασικό μας παρελθόν. Αλλά δεν μοιραζόμαστε την προσωπική μας ζωή. Εκείνη είναι παντρεμένη εδώ και 35 χρόνια με τον διευθυντή ορχήστρας Simone Bischoff. Εγώ ζω εδώ και 18 χρόνια με τον σύντροφό μου, τον συνθέτη και κιθαρίστα David Chalmin. Η Μαριέλ έχει τη ζωή της κι εγώ τη δική μου. Αλλά υπάρχει και η κοινή μας ζωή, στη σκηνή, όταν ταξιδεύουμε…

Είναι αληθινά σημαντικό για μας, όπως και για όλα τα ζευγάρια, ο καθένας να έχει μια αίσθηση ανεξαρτησίας. Εξ αρχής είμαστε πολύ κοντά η μια με την άλλη, αλλά πολύ ανεξάρτητες. Εκείνη πηγαίνει πολύ περισσότερο από μένα στην όπερα και σε κλασικές συναυλίες. Επίσης, δεν πηγαίνει ποτέ σε ροκ ή ποπ συναυλίες.

● Οταν εμφανιστήκατε στο στερέωμα της κλασικής μουσικής, ήσασταν δύο πολύ νέες, πολύ όμορφες γυναίκες σε έναν κόσμο ανδροκρατούμενο. Αυτό σας δημιούργησε προβλήματα;

Κ.Λ.: Το ότι ήμασταν μαζί, μας έδινε τεράστια δύναμη. Δεν έχουμε υποστεί ποτέ #metοο, ποτέ. Θα το έλεγα αν είχε συμβεί. Ολες οι γυναίκες έχουν υποστεί επιθέσεις. Ως ανεξάρτητη γυναίκα, είμαι φεμινίστρια από τα πρώτα χρόνια της ζωής μου. Εχω τη δική μου καριέρα, κερδίζω μόνη μου τη ζωή μου και εγώ αποφασίζω τι θέλω να κάνω. Αυτό ήδη μου δίνει μια δύναμη που πολλές γυναίκες δυστυχώς δεν διαθέτουν. Νομίζω πως το γεγονός ότι ήμασταν πάντα και οι δύο μαζί ήταν κάπως τρομακτικό για τους άνδρες. Ετσι δεν βιώσαμε ποτέ αυτή τη φρικτή κατάσταση.

Μ.Λ.: Οχι, ειλικρινά. Μπορεί όταν ήμασταν πολύ νέες να δεχόμασταν κάποια βλέμματα. Ομως ήταν τόσο ισχυρό αυτό που μοιραζόμασταν με τους συνθέτες, με τον Μεσιάν και τον Μπέριο ή τον Λίγκετι… Κι αυτό δεν είχε να κάνει με το αν ήμασταν γυναίκες ή άνδρες, αλλά με τη μουσική. Ούτε με τους μουσικούς αντιμετωπίσαμε το παραμικρό πρόβλημα. Ομως πράγματι είχε να κάνει και με το γεγονός πως είμαστε δύο αδελφές: αυτό ήταν μεγάλη δύναμη, γιατί απλούστατα δεν ήμασταν ποτέ ολομόναχες.

*Δημοσιογράφος, σκηνοθέτης και μεταφραστής


📌INFO: Η Κάτια και η Μαριέλ Λαμπέκ εμφανίζονται στο πλαίσιο του Φεστιβάλ της Ανοιξης. Πληροφορίες και εισιτήρια: Katia & Marielle Labèque - Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (megaron.gr)

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η ομορφιά ενός ολόκληρου κόσμου στ' ακροδάχτυλά της
Η Μαρία Ζοάο Πίρες, πιανίστα και πρωτοπόρος στον τομέα της μουσικής εκπαίδευσης θα δώσει τη Δευτέρα ένα ρεσιτάλ με έργα Μπετόβεν, Σούμπερτ και Ντεμπισί.
Η ομορφιά ενός ολόκληρου κόσμου στ' ακροδάχτυλά της
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ο Ζαν-Λουί Στόιερμαν παίζει με την ΚΟΑ
Το «Κοντσέρτο για πιάνο» του Σούμαν παρουσίασε στο αθηναϊκό κοινό ο 73χρονος Βραζιλιάνος πιανίστας προσφέροντας μια θαυμάσια ερμηνεία υπό τη διεύθυνση του Λουκά Καρυτινού.
Ο Ζαν-Λουί Στόιερμαν παίζει με την ΚΟΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Στην Αθήνα ο Βραζιλιάνος «φιλόσοφος του πιάνου»
Ο διακεκριμένος βιρτουόζος Ζαν Λουί Στόιερμαν θα ερμηνεύσει το Κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα σε λα ελάσσονα του Ρόμπερτ Σούμαν συμπράττοντας με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών.
Στην Αθήνα ο Βραζιλιάνος «φιλόσοφος του πιάνου»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η αγγλική ορχήστρα Φιλαρμόνια παίζει στο Μέγαρο Μουσικής
Ο πολυβραβευμένος 29χρονος Νοτιοκορεάτης Σεόνγκ-Τζιν Τσο χάρισε μιαν ιδανική ανάγνωση του απαιτητικού και περίφημου «Κοντσέρτου για πιάνο αρ. 2» του Προκόφιεφ.
Η αγγλική ορχήστρα Φιλαρμόνια παίζει στο Μέγαρο Μουσικής
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ο Χριστόπουλος διευθύνει την «Αποκαλυπτική» του Μπρούκνερ
Ο αρχιμουσικός επένδυσε πρώτα απ’ όλα στη διάπλαση ενός ήχου μεγάλου, ρωμαλέου και στιβαρού, αλλά ταυτόχρονα πτητικού, με ελεγχόμενα διαβαθμισμένες εσωτερικές δυναμικές και ιδιαίτερα φροντισμένη φραστική.
Ο Χριστόπουλος διευθύνει την «Αποκαλυπτική» του Μπρούκνερ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Συναρπαστική βραδιά από το τρίο «Ελ Γκρέκο» στον Παρνασσό
Η πιανίστρια Αλεξία Μουζά, ο τσελίστας Αλέξης Καραϊσκάκης-Νάστος και ο βιολιστής Φαίδων Μηλιάδης έπαιξαν το «Τρίο, έργο 15» του Σμέτανα, το σύντομο, νεανικό «Τρίο αρ. 1, έργο 8» του Σοστακόβιτς και το «Τρίο...
Συναρπαστική βραδιά από το τρίο «Ελ Γκρέκο» στον Παρνασσό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας