• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.9°C / 21.2°C
    0 BF
    79%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.6°C / 18.3°C
    1 BF
    78%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.0°C / 19.5°C
    1 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 16.4°C
    0 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 14.1°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 15.0°C / 17.7°C
    2 BF
    86%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 12.4°C / 15.4°C
    2 BF
    67%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.3°C / 18.5°C
    1 BF
    89%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 20.3°C
    2 BF
    80%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 14.9°C / 17.9°C
    1 BF
    88%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 18.1°C / 21.8°C
    1 BF
    80%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 17.3°C / 17.3°C
    1 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.9°C / 18.9°C
    0 BF
    94%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.5°C / 15.9°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.5°C / 16.2°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    20°C 13.8°C / 20.8°C
    2 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.7°C / 21.4°C
    1 BF
    78%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.3°C / 17.6°C
    2 BF
    92%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.7°C / 18.4°C
    1 BF
    80%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    1 BF
    81%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

10 μεγάλα τραγούδια 10 κύκλοι τραγουδιών

  • A-
  • A+
Ποιος δεν έχει τραγουδήσει τη «Βάρκα στο γιαλό», ποιος δεν έχει συγκινηθεί με το «Γελαστό παιδί», δεν έχει ξεσηκωθεί με το «θα σημάνουν οι καμπάνες», ποιος δεν έχει νιώσει την Ελλάδα στην καρδιά του ακούγοντας «Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ»...

«Ασμα Ασμάτων (Τι ωραία που είν’ η αγάπη μου)» 

από την «Μπαλάντα του Μαουτχάουζεν» (1966) 
Ιάκωβος Καμπανέλλης 

Τι ωραία που είν’ η αγάπη μου / με το καθημερνό της φόρεμα / κι ένα χτενάκι στα μαλλιά. / Κανείς δεν ήξερε πως είναι τόσο ωραία. 
Κοπέλες του Αουσβιτς / του Νταχάου κοπέλες / μην είδατε την αγάπη μου; 
Την είδαμε σε μακρινό ταξίδι / δεν είχε πια το φόρεμά της / ούτε χτενάκι στα μαλλιά. 
Τι ωραία που είν’ η αγάπη μου / η χαϊδεμένη από τη μάνα της / και τ’ αδελφού της τα φιλιά. / Κανείς δεν ήξερε πως είναι τόσο ωραία. 
Κοπέλες του Μαουτχάουζεν / κοπέλες του Μπέλσεν / μην είδατε την αγάπη μου; 
Την είδαμε στην παγερή πλατεία / μ’ έν’ αριθμό στο άσπρο της το χέρι / με κίτρινο άστρο στην καρδιά. 
Τι ωραία που είν’ η αγάπη μου / η χαϊδεμένη από τη μάνα της / και τ’ αδελφού της τα φιλιά / Κανείς δεν ήξερε πως είναι τόσο ωραία. 

Η σύνθεση του κύκλου «Μπαλάντα του Μαουτχάουζεν» έγινε τον Ιανουάριο του 1966, όταν ο Ιάκωβος Καμπανέλλης παρουσίασε τα ποιήματά του στο σπίτι του συνθέτη. Τα τέσσερα τραγούδια του, μεταξύ των οποίων και το «Ασμα Ασμάτων (Τι ωραία που είν’ η αγάπη μου)», βασίστηκαν σε γεγονότα που βίωσε ο ίδιος συγγραφέας ως πολιτικός κρατούμενος στο αυστριακό στρατόπεδο συγκεντρώσεως και περιγράφει στο βιβλίο του «Μαουτχάουζεν». Ο Μίκης δεν χρησιμοποίησε μπουζούκια αλλά ηλεκτρική κιθάρα και πρόσθεσε βιολοντσέλο, φλάουτο και τύμπανα. Με τον κύκλο αυτόν έκανε ουσιαστικά την είσοδό της στο τραγούδι η Μαρία Φαραντούρη. Ιστορική θεωρείται η παρουσίαση του έργου το 1988 μέσα στο ομώνυμο στρατόπεδο σε τρεις γλώσσες: εβραϊκά με την Ισραηλινή τραγουδίστρια Elinoar Moav, ελληνικά με τη Μαρία Φαραντούρη και γερμανικά με την Gisela May. 


«Ομορφη πόλη (Θα γίνεις δικιά μου)» 

από τους «Λιποτάκτες» (1966) 
Γιάννης Θεοδωράκης 

Ομορφη πόλη φωνές μουσικές / απέραντοι δρόμοι κλεμμένες ματιές / ο ήλιος χρυσίζει χέρια σπαρμένα / βουνά και γιαπιά πελάγη απλωμένα. 
Θα γίνεις δικιά μου πριν έρθει η νύχτα / τα χλωμά τα φώτα πριν ρίξουν δίχτυα / θα γίνεις δικιά μου 
Θα γίνεις δικιά μου πριν έρθει η νύχτα / τα χλωμά τα φώτα πριν ρίξουν δίχτυα / θα γίνεις δικιά μου 
Η νύχτα έφτασε τα παράθυρα κλείσαν /η νύχτα έπεσε οι δρόμοι χαθήκαν 

Γράφει ο Μίκης Θεοδωράκης στο βιβλίο του «Μελοποιημένη ποίηση»: «Πρώτα συνέθεσα το τέταρτο τραγούδι, το “Χάθηκα”, όταν υπηρετούσα στρατιώτης στα Χανιά, στα 1952. Ηταν ένα ποίημα του αδελφού μου του Γιάννη. Εκείνος ήταν τότε είκοσι χρονών κι έγραφε ποίηση. Θυμάμαι ότι συχνά μάζευα τα χειρόγραφά του, που σκορπούσε ανέμελα στον κήπο μας στο Γαλατά. Ετσι διάλεξα και τα υπόλοιπα, που τα μελοποίησα στην Αθήνα και στο Παρίσι. Παράλληλα φρόντισα να τα δώσω στον εκδότη Νίκο Γουδέλη, με τον οποίο υπηρετούσαμε για ένα διάστημα μαζί στο Κέντρο Διερχομένων στην Αθήνα, κι έτσι είδε το φως η πρώτη ποιητική συλλογή του Γιάννη Θεοδωράκη “Λιποτάκτες”». 


«Το γελαστό παιδί»

από το θεατρικό «Ενας Ομηρος» (1962) 
Brendan Behan και Βασίλης Ρώτας 

Ηταν πρωί τ’ Αυγούστου κοντά στη ροδαυγή / βγήκα να πάρω αέρα στην ανθισμένη γη / βλέπω μια κόρη κλαίει σπαραχτικά θρηνεί / σπάσε καρδιά μου εχάθη το γελαστό παιδί. // 
Είχεν αντρεία και θάρρος και αιώνια θα θρηνώ / το πηδηχτό του βήμα το γέλιο το γλυκό / ανάθεμα την ώρα κατάρα τη στιγμή / σκοτώσαν οι εχθροί μας το γελαστό παιδί. // 
Μον’ να ’ταν σκοτωμένο στου αρχηγού το πλάι / και μόνον από βόλι Εγγλέζου να ’χε πάει / κι από απεργία πείνας μέσα στη φυλακή / θα ’ταν τιμή μου που ’χασα το γελαστό παιδί. // 
Βασιλικιά μου αγάπη μ’ αγάπη θα στο λέω / για το ό,τι έκανες αιώνια θα σε κλαίω / γιατί όλους τους εχθρούς μας θα ξέκανες εσύ / δόξα τιμή στ’ αξέχαστο γελαστό παιδί. 

Το «Γελαστό παιδί» ήταν ο Μάικλ Κόλινς, ένας από τους σπουδαιότερους ηγέτες του ιρλανδικού απελευθερωτικού κινήματος. Ποίημα του Ιρλανδού ποιητή Brendan Beham, σε μετάφραση Βασίλη Ρώτα και έγινε τραγούδι τον Οκτώβριο του 1961 για τις ανάγκες του έργου «Ενας Ομηρος». «Το Γελαστό Παιδί αφομοιώθηκε από ένα τμήμα του ελληνικού λαού που το θεώρησε δικό του», γράφει ο Μίκης Θεοδωράκης, «όχι μόνο σαν τραγούδι αλλά θα έλεγα και σαν τραγούδι-σύμβολο στον δικό του αγώνα για την ελευθερία».


«Μέρα Μαγιού»

από τον «Επιτάφιο» (1960) 
Γιάννης Ρίτσος 

Μέρα Μαγιού μού μίσεψες / μέρα Μαγιού σε χάνω / άνοιξη γιε που αγάπαγες / κι ανέβαινες απάνω. // Στο λιακωτό και κοίταζες / και δίχως να χορταίνεις / άρμεγες με τα μάτια σου / το φως της οικουμένης. // Και μου ιστορούσες με φωνή / γλυκιά ζεστή κι αντρίκεια / τόσα όσα μήτε του γιαλού / δεν φτάνουν τα χαλίκια. // Και μου ’λεγες πως όλ’ αυτά / τα ωραία θα είν’ δικά μας / και τώρα εσβήστης κι έσβησε / το φέγγος κι η φωτιά μας. 

Ιδού τι είπε ο Γιάννης Ρίτσος στον Μίκη για τη μελοποίηση του «Επιτάφιου»: «Ηταν τα πρώτα ποιήματά μου που είχαν μελοποιηθεί. Μου έκανε τρομερή εντύπωση, μα είναι δυνατόν η ποίηση να βρει μια πλήρη αντιστοιχία με την μουσική. Μέχρι πρότινος έλεγα ότι η κάθε τέχνη είναι αυτάρκης και δεν έχει ανάγκη από την βοήθεια της άλλης. Αλλά όταν έγραψες τον “Επιτάφιο” και αργότερα φυσικά την “Ρωμιοσύνη” που ήταν η μεγάλη δόξα σου, είπα πραγματικά ότι εδώ πέρα είναι ένας δρόμος για να πλησιάσει η ποίηση μέσω της μουσικής εκείνους τους ανθρώπους που δεν θα τους πλησίαζε ίσως ποτέ». 

Το έργο το ενορχήστρωσε πρώτα ο Μάνος Χατζιδάκις, σε μια πιο λυρική εκτέλεση με τη Νάνα Μούσχουρη. Ο Μίκης στη συνέχεια το ενορχήστρωσε σε λαϊκή μορφή με τον Μανώλη Χιώτη και τον Γρηγόρη Μπιθικώτση. «Ημουν λάθος! Ακριβώς εκεί ο Επιτάφιος συνάντησε τους απλούς ανθρώπους. Κι εκείνοι του δόθηκαν με τη σειρά τους. Κατάλαβαν το ποίημα. Το έκαναν δικό τους!» είπε τότε ο Γιάννης Ρίτσος, όταν το άκουσε μετά τις πρώτες ενστάσεις που διατύπωσε. 


«Θα σημάνουν οι καμπάνες» 

από τη «Ρωμιοσύνη» (1966) 
Γιάννης Ρίτσος 

Με τόσα φύλλα σου γνέφει ο ήλιος καλημέρα / με τόσα φλάμπουρα λάμπει, λάμπει ο ουρανός / και τούτοι μέσ’ τα σίδερα και κείνοι μέσ’ το χώμα. // Σώπα όπου να ’ναι θα σημάνουν οι καμπάνες / Αυτό το χώμα είναι δικό τους και δικό μας. // Κάτω απ’ το χώμα μες στα σταυρωμένα χέρια τους / κρατάνε τις καμπάνας το σχοινί / προσμένουνε την ώρα / προσμένουν να σημάνουν την ανάσταση / τούτο το χώμα είναι δικό τους και δικό μας / δεν μπορεί κανείς να μας το πάρει. // Σώπα όπου να ’ναι θα σημάνουν οι καμπάνες. 

Αποσπάσματα από κείμενο του Μίκη που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 1995 στο περιοδικό «Ελίτροχος»: «Τη “Ρωμιοσύνη” μού την είχαν φέρει στο σπίτι γυναίκες κρατουμένων πολλά χρόνια πριν. Είχαν περάσει πρώτα από τον Ρίτσο, που διάλεξε ο ίδιος τα αποσπάσματα από τη “Δοκιμασία”, για να μου τα εμπιστευθεί. Ομως, τα χειρόγραφα σκεπάστηκαν από άλλα. Χάθηκαν. Ξεχάστηκαν. Ωσπου εκείνη ακριβώς τη στιγμή, κάποιο χέρι (σ.σ. Γιορτή των Φώτων του 1966) τα ανέσυρε και τα ακούμπησε στο πιάνο. Είχαν προηγηθεί συγκρούσεις στον Πειραιά με την Αστυνομία. Ο άγριος ξυλοδαρμός και η κακοποίησή μου, γεγονότα που με επηρέασαν βαθιά. Τόσο που, μόλις διάβασα τον πρώτο στίχο “Αυτά τα δέντρα δε βολεύονται με λιγότερο ουρανό...’, κάθισα, όπως ήμουν λερωμένος με λάσπη και αίματα, και συνέθεσα μονορούφι τη “Ρωμιοσύνη”. Οταν την άλλη μέρα την άκουσε ο Ρίτσος, έμεινε άφωνος. Ποτέ άλλοτε δεν τον είδα τόσο χαρούμενο, τόσο συγκλονισμένο, όσο τη μέρα που στο “Κεντρικόν”, που ήταν γεμάτο με αντιστασιακούς, ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγούδησε τη “Ρωμιοσύνη”».


«Της Δικαιοσύνης ήλιε νοητέ» 

από το «Αξιον Εστί» (1964) 
Οδυσσέας Ελύτης
 

Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ / και μυρσίνη συ δοξαστική / μη παρακαλώ σας μη / λησμονάτε τη χώρα μου. // Αετόμορφα έχει τα ψηλά βουνά / στα ηφαίστεια κλήματα σειρά / και τα σπίτια πιο λευκά / στου γλαυκού το γειτόνεμα! // Τα πικρά μου χέρια με τον κεραυνό / τα γυρίζω πίσω απ’ τον καιρό / τους παλιούς μου φίλους καλώ / με φοβέρες και μ’ αίματα! 

19 Οκτωβρίου 1964 κάνει πρεμιέρα στο θέατρο «Ρεξ» της Αθήνας το λαϊκό ορατόριο του Μίκη «Αξιον Εστί» σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη. Ο Οδυσσέας Ελύτης εξηγεί πώς έγραψε το «Αξιον Εστί»: «Η παραμονή μου στην Ευρώπη με έκανε να βλέπω πιο καθαρά το δράμα του τόπου μας. Εκεί αναπηδούσε πιο ανάγλυφο το άδικο που κατάτρεχε τον ποιητή. Σιγά-σιγά αυτά τα δύο ταυτίστηκαν μέσα μου. Το επαναλαμβάνω, μπορεί να φαίνεται παράξενο, αλλά έβλεπα καθαρά ότι η μοίρα της Ελλάδας ανάμεσα στα άλλα έθνη ήταν ό,τι και η μοίρα του ποιητή ανάμεσα στους άλλους ανθρώπους – και βέβαια εννοώ τους ανθρώπους του χρήματος και της εξουσίας. Αυτό ήταν ο πρώτος σπινθήρας, ήταν το πρώτο εύρημα. Και η ανάγκη που ένιωθα για μια δέηση, μου ’δωσε ένα δεύτερο εύρημα. Να δώσω, δηλαδή, σ’ αυτή τη διαμαρτυρία μου για το άδικο τη μορφή μιας εκκλησιαστικής λειτουργίας. Κι έτσι γεννήθηκε το “Αξιον Εστί”». 

Και ο Μίκης Θεοδωράκης με τη σειρά του εξιστορεί τα γεγονότα εκείνων των ημερών: «Κάποιο μεσημέρι, στο όρθιο του Λουμίδη, μπροστά στο “Παλλάς”, εκεί που έπινε τον μοναδικό καφέ εσπρέσο η αθηναϊκή ιντελιγκέντσια, Σεπτέμβριο νομίζω του ’60, με πλησίασε ο Οδυσσέας Ελύτης. Αφού μου μίλησε για το πόσο εκτιμά την προσπάθειά μου και πόσο αγάπησε τον “Επιτάφιο”, πρόσθεσε: “Τελείωσα το Αξιον Εστί, το έργο της ζωής μου, νομίζω. Θα ’θελα να σας το έστελνα κάπου, γιατί κάτι μου λέει ότι θα σας εμπνεύσει…”. Αφού τον ευχαρίστησα, έγραψα τη διεύθυνσή μου στο Παρίσι και του την έδωσα. Δεν πέρασε μήνας κι ο Παριζιάνος ταχυδρόμος άφησε στο θυρωρείο το φρεσκοτυπωμένο βιβλίο του Ελύτη. Αφού το ρούφηξα μονομιάς, απ’ την πρώτη ώς την τελευταία λέξη, βάλθηκα να το μελοποιήσω. Ισως στην αρχή να είχα την πρόθεση να μην αφήσω απέξω κανένα στίχο… Μετά συνειδητοποίησα ότι η σύνθεση που θα προέκυπτε, θα είχε σίγουρα διάρκεια δεκάδων ωρών. Εξάλλου στίχοι όπως το “Ενα το χελιδόνι”, “Της αγάπης αίματα”, “Ανοίγω το στόμα μου”, “Της Δικαιοσύνης ήλιε νοητέ”, “Ναοί στο σχήμα του ουρανού” με τράβηξαν σα μαγνήτες. Τους μελοποίησα αμέσως κι άρχισα πάλι να τους τραγουδώ. [...] Λίγο λίγο η μορφή της νέας μου σύνθεσης άρχισε να ξεκαθαρίζει στο μυαλό μου. Πρέπει να είχα δύο πρότυπα: Το ένα ήταν τα ορατόρια του Μπαχ. Εκεί που έχουμε τις άριες, τα ρετσιτατίβα και τα κοράλ. Το άλλο ήταν η λειτουργία, όπου έχουμε τις ψαλμωδίες των ιερέων, την ανάγνωση των Ευαγγελίων και τα τροπάρια του δεξιού και του αριστερού ψάλτη. Τρία βασικά στοιχεία και στις δύο περιπτώσεις. Αυτά υπήρχαν στο ποίημα του Ελύτη. Επρεπε τώρα η τελική επιλογή μου να επεκταθεί σε όλο το έργο, ώστε να μη χαθεί η ενότητά του και να μην προδοθεί ο στόχος του ποιητή : Η ΓΕΝΕΣΙΣ, ΤΑ ΠΑΘΗ και ΤΟ ΔΟΞΑΣΤΙΚΟΝ θα έπρεπε να αντιπροσωπεύονται αναλογικά έτσι ώστε να μη χαλάσει η ισορροπία του έργου». 


«Το τρένο φεύγει στις οχτώ» 

από τα «Λαϊκά» (1968) 
Μάνος Ελευθερίου 

Το τρένο φεύγει στις οχτώ / ταξίδι για την Κατερίνη / Νοέμβρης μήνας δε θα μείνει / να μη θυμάσαι στις οχτώ. // Σε βρήκα πάλι ξαφνικά / να πίνεις ούζο στου Λευτέρη / νύχτα δε θα ’ρθει σ’ άλλα μέρη / να ’χεις δικά σου μυστικά / και να θυμάσαι ποιος τα ξέρει / νύχτα δε θα ’ρθει σ’ άλλα μέρη. // Το τρένο φεύγει στις οχτώ / μα εσύ μονάχος σου έχεις μείνει / σκοπιά φυλάς στην Κατερίνη / μέσ’ στην ομίχλη πέντε οχτώ / μαχαίρι στην καρδιά σου εγίνει / σκοπιά φυλάς στην Κατερίνη

«Τον Μάρτη του 1967, έναν μήνα πριν ξεσπάσει η στρατιωτική Δικτατορία, ο Θεοδωράκης δέχεται την επίσκεψη ενός νεαρού ποιητή, του Μάνου Ελευθερίου, ο οποίος του δίνει ένα κύκλο δώδεκα ποιημάτων που ο συνθέτης θα βαφτίσει αργότερα “Τα Λαϊκά”. Είναι η ίδια εποχή που ο Οδυσσέας Ελύτης καταθέτει κι αυτός το “Romancero Gitano” του Λόρκα σε ελεύθερη απόδοση, ειδικά για να γίνει τραγούδι. Ετσι ο Θεοδωράκης αρχίζει να συνθέτει παράλληλα αυτούς τους δύο κύκλους τραγουδιών έχοντας στο νου του τις δύο κύριες φωνές τραγουδιστών με τους οποίους συνεργαζόταν τότε: τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και τη Μαρία Φαραντούρη. Τελικά οι συνθήκες θα υποχρεώσουν τον συνθέτη να αναζητήσει νέους ερμηνευτές, που θα τους βρει στις φωνές του Αντώνη Καλογιάννη και της Μαρίας Δημητριάδη». 

«Η πρώτη εκτέλεση έγινε στις συναυλίες που δόθηκαν στα 1970 στην Ιταλία, στις οποίες συμμετείχαν ο Αντώνης Καλογιάννης και η Μαρία Δημητριάδη. Εναν χρόνο αργότερα έγινε η πρώτη ηχογράφηση σε στούντιο στο Παρίσι με τους ίδιους ερμηνευτές. Ακολούθησε η δεύτερη ηχογράφηση στην Αθήνα, με ερμηνευτή τον Μανώλη Μητσιά και ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας του Λουκιανού Κηλαηδόνη». 
(Από το site του Μίκη). 


«Δραπετσώνα»

από την «Πολιτεία Α» (1961) 
Τάσος Λειβαδίτης, Δημήτρης Χριστοδούλου 

«Μ’ αίμα χτισμένο, κάθε πέτρα και καημός / κάθε καρφί του πίκρα και λυγμός / Μα όταν γυρίζαμε το βράδυ απ’ τη δουλειά / εγώ και εκείνη όνειρα, φιλιά. // Το ’δερνε αγέρας κι η βροχή / μα ήταν λιμάνι κι αγκαλιά και γλυκιά απαντοχή / Αχ, το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε ψυχή. // Πάρ’ το στεφάνι μας, πάρ’ το γεράνι μας / στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή / Κράτα το χέρι μου και πάμε αστέρι μου / εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί. // Ενα κρεβάτι και μια κούνια στη γωνιά / στην τρύπια στέγη του άστρα και πουλιά / Κάθε του πόρτα ιδρώτας κι αναστεναγμός / κάθε παράθυρό του κι ουρανός. // Κι όταν ερχόταν η βραδιά / μες στο στενό σοκάκι ξεφαντώναν τα παιδιά / Αχ, το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε καρδιά». 

Αφηγείται ο Μίκης Θεοδωράκης πώς γράφτηκε το τραγούδι (από την εκπομπή «Μηχανή του Χρόνου»): «Ο Tάσος Λειβαδίτης, θυμάμαι, είχε έλθει στο σπίτι μου στη Νέα Σμύρνη και είχε ακούσει ένα μέρος από ένα κοντσέρτο για πιάνο που είχα αρχίσει να γράφω. Tου άρεσε πολύ, έβαλε λόγια στη μουσική και έτσι γράψαμε το “Μάνα μου και Παναγιά”. Για να βγει σε δίσκο όμως, έπρεπε να γράψουμε άλλο ένα τραγούδι, να το “ζευγαρώσουμε” – τότε βγαίνανε οι δίσκοι 45 στροφών, με ένα τραγούδι σε κάθε πλευρά. […] Την εποχή εκείνη, η κυβέρνηση ήθελε να διώξει τους πρόσφυγες απ’ τις παράγκες τους, στη Δραπετσώνα, χωρίς να τους δώσει αποζημίωση. Για κείνους ήταν ένας αγώνας επιβίωσης, ένας αγώνας ζωής και θανάτου, καθώς πήγαιναν οι μπουλντόζες και τους ξήλωναν τα σπίτια. Μια μέρα, πηγαίνοντας με το αυτοκίνητο προς την “Kολούμπια” για φωνοληψία, μου ήρθε ξαφνικά η έμπνευση, μπροστά στο θέατρο Kαλουτά. Σταμάτησα απότομα και έγραψα τη μελωδία. Tο βράδυ τηλεφώνησα στον Τάσο Λειβαδίτη, του τραγούδησα απ’ το τηλέφωνο τη μελωδία, κι εκείνος έγραψε τους στίχους για τη “Δραπετσώνα”». 


«Νύχτα μαγικιά» 

από τους «Χαιρετισμούς» (1978) 
Γιάννης Θεοδωράκης, Αγγελική Ελευθερίου
 

«Νύχτα μαγικιά μια σκιά περνά / σκέψου τώρα τη φωνή / που σου ’λεγε, ποτέ, ποτέ μαζί. // Βάδιζα σκυφτός, ήσουν ουρανός / με των άστρων τη μουσική / μου τραγουδάς, ποτέ, ποτέ μαζί. // Μάγισσα χλωμή, το στερνό σου φιλί / ξεχασμένη μουσική / μια μαχαιριά, ποτέ, ποτέ μαζί». 

Τραγουδά η Δήμητρα Γαλάνη. Από σημείωμα του συνθέτη στο οπισθόφυλλο του δίσκου: «Οι στρατιώτες ήρθαν να με συλλάβουν την ώρα που κοιμόμουνα. Με έγδυσαν και με διέταξαν να γονατίσω. Μετά μ’ έδεσαν πισθάγκωνα, όπως δένουν οι Αμερικάνοι τους αιχμαλώτους Βιετκόγκ. Οταν μπήκε η Μαρία ντράπηκα και τους είπα να μου βάλουν το σώβρακο. Μου ’βαλαν το σώβρακο κι ένα χακί παντελόνι. Ημουν ξυπόλητος και της είπα της Μαρίας να μου βάλει τα παπούτσια. Εσκυψε μπροστά μου και την ώρα που μου έδενε τα κορδόνια, της ψιθύρισα: “ΚΟΥΡΑΓΙΟ ΜΑΡΙΑ”». 

Διαβάζουμε από το επίσημο site του συνθέτη για τα τραγούδια του συγκεκριμένου κύκλου: «Μας οδηγούν σε μια νέα διάσταση. Ο όρος “έντεχνο-λαϊκό” που δίνει έως τώρα ο συνθέτης στα τραγούδια του, παύει να ισχύει. Δεν ξέρουμε αν θα πρέπει να χαρακτηριστούν ακόμα και ως τραγούδια, δεδομένου ότι ξεπερνούν σε φόρμα και σε περιεχόμενο τα όρια ενός συνηθισμένου τραγουδιού. Η λέξη “όρια” βρίσκεται πιο κοντά για να τα χαρακτηρίσει. Εξ άλλου και η πλούσια και ευρηματική ενορχήστρωση συμβάλλει σ’ αυτό. Θα λέγαμε ότι με τα τραγούδια αυτά ο Θεοδωράκης κάνει τα πρώτα του βήματα στο χώρο των Λυρικών έργων που έμελλε να συνθέσει. Είναι συναρπαστικό να διαπιστώνουμε το σπάσιμο μιας καθιερωμένης φόρμας όπως το τραγούδι μέσα σε ένα κύκλο τραγουδιών. Είναι μια μικρή επανάσταση, αποδεικνύοντας ότι το στοιχείο που τον γαλβανίζει είναι αναζήτηση συνεχώς νέων εκφραστικών τρόπων και μέσων στον τομέα του τραγουδιού. Με τη συμβολή της χορωδίας και της Δήμητρας Γαλάνη οι “Χαιρετισμοί” σηματοδοτούν μια καινούρια ποιότητα σε μια μουσική περιοχή –της δισκογραφίας– προορισμένη για ακροατές χωρίς ιδιαίτερες μουσικές γνώσεις, που πρέπει καταρχήν να κερδηθούν με τα βασικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν το γνήσιο τραγούδι, την απλότητα, την αμεσότητα και την ομορφιά». 


«Βάρκα στο γιαλό» 

από τη «Μαγική Πόλη» (1963) 
Μίκης Θεοδωράκης 

«Πέντε πέντε δέκα / δέκα δέκα ανεβαίνω τα σκαλιά / για τα δυο σου μάτια / για τις δυο φωτιές / που όταν με κοιτάζουν νιώθω μαχαιριές. // Βάρκα στο γιαλό / βάρκα στο γιαλό / γλάστρα με ζουμπούλι / και βασιλικό. // Πέντε πέντε δέκα / δέκα δέκα θα σου δίνω τα φιλιά / Κι όταν σε μεθύσω / κι όταν θα σε πιω / θα σε νανουρίσω / με γλυκό σκοπό. // Πέντε πέντε δέκα / δέκα δέκα κατεβαίνω τα σκαλιά / φεύγω για τα ξένα / για την ξενιτιά / και μην κλαις για μένα / αγάπη μου γλυκιά». 

Η «Μαγική πόλη» ανέβηκε στη σκηνή του θεάτρου «Παρκ» το 1963. Ηταν σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη και Μάνου Χατζιδάκι, τα σκηνικά και τα κοστούμια είχε επιμεληθεί ο Μίνως Αργυράκης, τις χορογραφίες ο Μανόλης Καστρινός και τη σκηνοθετική επιμέλεια ο Λεωνίδας Τριβιζάς. 

Στο πρόγραμμα της παράστασης ο Μάνος Χατζιδάκις έγραφε: «Η Μαγική πόλη, είναι αναμνήσεις της παιδικής ηλικίας, του Μίκη και μένα. Είναι ένα δραματικό έργο. Οι στίχοι έχουν κοινωνικό περιεχόμενο και, περιέργως πώς, ερωτικόν. Αυτό είναι ακριβώς και το δραματικό στοιχείο των στίχων. Μπορώ να σας πω ακόμα ότι είμεθα απόλυτα πεπεισμένοι πως η Μαγική πόλη είναι ένα ιστορικό έργο με την τραγική μοίρα των μεγάλων έργων. Δεν πρόκειται δηλαδή να ξαναπαιχτεί ποτέ και πουθενά. Γι’ αυτό όλος ο κόσμος πρέπει να τρέξει να το δει…»

Απόσπασμα από την κριτική της Ελένης Βλάχου, στην «Καθημερινή»: «Η Μαγική Πόλη δεν καθρεφτίζει την Αθήνα, ή τη ζωή της, ή τις νύχτες της και τις μαγικές της ώρες, αλλά τους δημιουργούς τους, την ιδιοφυΐα τους, τους ερασιτεχνισμούς τους, τα κέφια τους, τις αυθάδειές τους, και για να τελειώνουμε σε κάτι ευχάριστο, το αλάνθαστο καλό τους γούστο. Διότι σε ένα σημείο αυτές οι παραστάσεις υπερτερούν κάθε άλλης συγγενικής αθηναϊκής παραστάσεως, και αυτό είναι ότι είναι τελείως απαλλαγμένες από κάθε βαλκανικήν χροιάν, κακής ποιότητας φουστανέλλα, αηδή οπτική ή φραστική προστυχιά». 

Η κριτική της ωστόσο είναι κατά βάση αρνητική. Δείτε τι λέει στο τέλος: «Αν τους είχαν αναγγείλει μουσική βραδιά με μουσική, τραγούδια και χορούς εμπνευσμένα από έργα των δύο συνθετών, θα επήγαιναν με χαρά και θα έφευγαν ικανοποιημένοι. Αλλά τους έταξαν “Μαγική Πόλι”. Και την αναζητούν ακόμα». 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Τα μεγάλα τραγούδια του Μίκη
Μία μεγάλη και πολυπληθής βραδιά: απόψε στο Καλλιμάρμαρο, 1.000 χορωδοί από 30 πόλεις της Ελλάδας θα σχηματίσουν μια πελώρια χορωδία, η οποία με τη συνοδεία Συμφωνικής Μαντολινάτας θα αποδώσει μερικά από τα...
Τα μεγάλα τραγούδια του Μίκη
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Τραγούδια από τον κήπο του Μίκη
Η Μαρία Φαραντούρη είχε την ιδέα ενός άλμπουμ με παλιά, αγαπημένα κομμάτια του Θεοδωράκη σε νέες εκτελέσεις. Και οι Μάλαμας, Ιωαννίδης, Χαρούλης έσπευσαν μαζί της να τιμήσουν τον μεγάλο δάσκαλο, ο οποίος...
Τραγούδια από τον κήπο του Μίκη
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ο «Επιτάφιος» που ανέστησε το ελληνικό τραγούδι 
Η απίστευτη ιστορία της δημιουργίας του έργου που οριοθέτησε τη νεοελληνική τραγουδοποιία. Η σύμπραξη της λαϊκής παράδοσης και της λόγιας δημιουργίας, του αστικού κόσμου και της αριστερής διανόησης.
Ο «Επιτάφιος» που ανέστησε το ελληνικό τραγούδι 
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Τραγούδια σαν «κρυφά μηνύματα σε μπουκάλι»
ον θυμάστε τον Γιάννη Μήτση, ερμηνευτή και μουσικό από την εποχή των «Ξύλινων Σπαθιών»; Ο Ηπειρώτης μουσικός κυκλοφόρησε το νέο του -τέταρτο- άλμπουμ, με τραγούδια γραμμένα, κυρίως, μέσα στην περίοδο της...
Τραγούδια σαν «κρυφά μηνύματα σε μπουκάλι»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Το λαϊκό τραγούδι θεραπεύει... και τον κορονοϊό»
Ξεκινά απόψε τις εμφανίσεις του στον Σταυρό του Νότου, με τίτλο «Αν μας σπάσουν το μπουζούκι», ένα πρόγραμμα «διαμαρτυρίας» με αγαπημένα λαϊκά και ρεμπέτικα, αλλά και κομμάτια από την προσωπική του...
«Το λαϊκό τραγούδι θεραπεύει... και τον κορονοϊό»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Αυτό που θέλεις στη ζωή το καταφέρνεις
Μια σπουδαία λαϊκή φωνή, ένας συνθέτης με αναγνωρίσιμο ύφος, ένας στιχουργός των επιτυχιών. Αφορμή για τη συνάντηση με τη Γιώτα Νέγκα, τον Νίκο Μωραΐτη και τον Νίκο Μερτζάνο το νέο τους -κοινό- άλμπουμ, «Αυτό...
Αυτό που θέλεις στη ζωή το καταφέρνεις

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας