• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.4°C / 19.7°C
    1 BF
    71%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.2°C / 18.0°C
    1 BF
    65%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.9°C / 19.4°C
    3 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Ασθενής ομίχλη
    10°C 9.9°C / 13.1°C
    0 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 16.3°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.1°C / 17.4°C
    0 BF
    71%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.4°C / 12.8°C
    2 BF
    71%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.7°C / 19.0°C
    1 BF
    70%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.3°C / 20.8°C
    4 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.9°C / 17.9°C
    3 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 20.2°C
    5 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 16.6°C
    2 BF
    88%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 16.9°C / 19.9°C
    0 BF
    73%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    14°C 13.5°C / 13.9°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.5°C / 15.6°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 21.8°C
    2 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.8°C / 20.4°C
    0 BF
    94%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.3°C / 16.0°C
    1 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.2°C / 18.1°C
    1 BF
    68%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 10.8°C
    1 BF
    72%

«Teach me to dance», έλεγε ο Αλαν Μπέιτς, «Come on my boy», απαντούσε ο Αντονι Κουίν στον «Αλέξη Ζορμπά» (Zorba the Greek, 1964), του Μιχάλη Κακογιάννη 

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μίκης Θεοδωράκης: Η δυναμική του στον κινηματογράφο

  • A-
  • A+
Μεγαλειώδης συνθέτης ο Μίκης του άρεσε να απλώνει τα χέρια του και να μας διευθύνει, λαός τραγουδισταράς εμείς καταφέραμε και την κινηματογραφική του μουσική τη γδύσαμε λες από τις εικόνες της, και την πήραμε μαζί μας σε παρέες. Χάρισε την μουσική του σε περισσότερες από 22 ελληνικές και ξένες ταινίες, από την «Φαίδρα» του Ντασσέν μέχρι στη «Συνοικία το Ονειρο» του Αλέκου Αλεξανδράκη, ταξίδεψε τις ελληνικές νότες σε κάθε μήκος και πλάτος της Γης χάρη στο υπέροχο ζεϊμπέκικο, στον «Ζορμπά» του Κακογιάννη, κατάφερε να συγκινεί γλυκά στο «Σέρπικο» του Σίντνεϊ Λιουμέτ και μας απογειώνει με τις συνεργασίες του με τον Κώστα Γαβρά στην «Κατάσταση πολιορκίας» και το το «Ζ» που του χάρισε BAFTA.

Κινηματογραφικός συνθέτης με την κλασική έννοια μιας Καραΐνδρου και ενός Μορικόνε ο Μίκης Θεοδωράκης, βέβαια, δεν ήταν. Κι ας έχει χαρίσει τη μουσική του σε πάνω από 22 ταινίες, ελληνικές και ξένες. Κι ας έχει διακριθεί γι’ αυτή, όχι με Οσκαρ, όπως ο Μάνος Χατζιδάκις, αλλά με BAFTA (για τη μουσική στο «Ζ») και κάμποσες υποψηφιότητες για κορυφαία μουσικά κινηματογραφικά βραβεία. 

Αλλά, αν το καλοσκεφτείς, μήπως ο τεράστιος συνθέτης του τόσο δύσκολου και πνευματικού «Αξιον Εστί» δεν είναι διάσημος, αναγνωρίσιμος και παρών σε κάθε μήκος και πλάτος της Γης χάρη σε ένα υπέροχο ζειμπέκικο, που ακουγόταν σε ταινία; Τον «Ζορμπά» του Κακογιάννη; «Teach me to dance», έλεγε ο Αλαν Μπέιτς, «Come on my boy», απαντούσε ο Αντονι Κουίν. Και ήταν σαν να προσκαλούσε όχι μόνο τον ονειροπόλο Εγγλέζο, πρώην συνέταιρό του σε ορυχείο της συμφοράς, αλλά ολόκληρη την ανθρωπότητα, κι αυτή να τον υπακούει, τότε και σήμερα, χωρίς καμιά διακοπή από το 1964. Γιατί ο χορός του Ζορμπά είναι η μουσική του Μίκη, που ξεσηκώνει, ανατριχιάζει, μερακλώνει και στρώνει στο χοροπηδητό και τον πιο μπλαζέ τύπο. Αυτή, που, ειδικά μετά την Ολυμπιάδα του 2004, ξανάγινε μόδα, κάτι σαν τον δεύτερο, pop εθνικό μας ύμνο. 

Οταν είσαι Μίκης Θεοδωράκης, θέλεις δεν θέλεις, το επιτρέπει δεν το επιτρέπει ο σκηνοθέτης, έχεις ή δεν έχεις νέα μουσική, αλλά ξαναχρησιμοποιείς παλιότερά σου μουσικά θέματα, την κλέβεις την ταινία. Την παίρνεις σπίτι σου. Δεν πά’ να ’ναι και ταινιάρα. Σαν το «Σέρπικο» (1973), ας πούμε, του Σίντνεϊ Λιουμέτ, με τον Αλ Πατσίνο ρομαντικό μπάτσο να τα βάζει με το έγκλημα, αλλά και τη διαφθορά του δικού του κόσμου, ενώ ένα μουσικό θέμα του Μίκη, γλυκό και συγκινητικό, σε καθηλώνει. Δυο χρόνια αργότερα, στα δικά μας χώματα, η γενιά της Μεταπολίτευσης το έλιωνε κυριολεκτικά στα πικ απ και τις κασέτες, να επενδύει πια στίχους του Μανόλη Αναγνωστάκη («Δρόμοι παλιοί που αγάπησα και μίσησα ατέλειωτα»), το ανακήρυττε τραγούδι-έμβλημα του δίσκου «Μπαλάντες» με τη φωνή της Μαργαρίτας Ζορμπαλά. 

Λαός τραγουδισταράς εμείς, συνθέτης ο Μίκης που του άρεσε να απλώνει τα χέρια του και να μας διευθύνει, κάπως τα καταφέραμε και την κινηματογραφική του μουσική τη γδύσαμε λές απο τις εικόνες της, την πήραμε μαζί μας σε παρέες, τότε που ακόμα ήταν χορωδίες. Τη Μελίνα, όμως, το βλέμμα, το πρόσωπο, το ατέλειωτο κορμί της ενώ κάνει έρωτα με τον Αντονι Πέρκινς στη «Φαίδρα» του Ζυλ Ντασσέν (1962), μπροστά από ένα τζάκι που καίει, με τους ήχους μιας βροχής που πέφτει, όχι δεν μπορέσαμε ποτέ μας να την ξεχάσουμε. Εκείνη, άλλωστε, έκανε τρελή επιτυχία τη μουσική της δικιάς της ερωτικής σκηνής στην οθόνη. Εκείνη τραγούδησε στον Πέρκινς και σε όλους «Αστέρι μου, φεγγάρι μου, της άνοιξης κλωνάρι μου, κοντά σου θα ’ρθω πάλι», όπως φαντάστηκε ο Νίκος Γκάτσος τα ερωτόλογα μιας σύγχρονης Φαίδρας. 

Θέλετε κι άλλο τραγούδι κινηματογραφικό του Μίκη; Κι όταν λέμε τώρα τραγούδι, εννοούμε τραγούδι με τα όλα του. Με λαϊκό μαγαζί, πάλκο, ορχήστρα, νταλκά, χορό, έναν Αλέκο Αλεξανδράκη στα πιο όμορφά του, με σγουρό τσουλούφι και μουστάκι και κόσμο και ντουνιά να χαζεύει πίσω από την τζαμαρία τους πιο προνομιούχους της «Συνοικίας το Ονειρο» να γλεντάνε. Να γλέντανε; Τρόπος του λέγειν. «Ατιμε ντουνιά», ξεσπάει ο πρωταγωνιστής στο φινάλε, όταν ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης ολοκληρώνει ατάραχος το «Μικρά κι ανήλιαγα στενά και σπίτια χαμηλά μου». Τα υπερθετικά για την περιπτωση, αν και ευκόλως εννοούμενα, δεν παραλείπονται. Η ταινία αυτή, που σκηνοθέτησε ο Αλέκος Αλεξανδράκης το 1961, εκπλήσσει ακόμα με τη νεορεαλιστική τελειότητά της, ενώ η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη άνθησε γενικά. Η μια αριστερή καλλιτεχνική ψυχή ήρθε και έδεσε με την άλλη και βγήκε ένα ονειρεμένο soundtrack με μουσικά θέματα ανεπανάληπτα, από το «Η Μαργαρίτα η Μαργαρώ» μέχρι το γρήγορο, χαρούμενο ορχηστρικό του τέλους, εκεί όπου ο Αλεξανδράκης και η Γεωργούλη βοηθάνε ένα μικρό να πετάξει τον «Χαρταετό» του και τρέχουν χέρι χέρι προς μια καλύτερη ζωή. 

Ηταν, λοιπόν, ποτέ δυνατόν να μη συνεργαστεί ο Μίκης Θεοδωράκης με τον Κώστα Γαβρά, τον άλλο μεγάλο της πολιτικής, άμεσης τέχνης; Στο «Ζ» κατ’ αρχάς και στην «Κατάσταση πολιορκίας» στη συνέχεια. Περίεργη η πρώτη συνεργασία για ένα σάουντ τρακ που έχει μέσα διασκευές από το «Γελαστό παιδί» και «Το παλληκάρι έχει καημό» μέχρι το «Ποιος δεν μιλά για τη Λαμπρή». Περίεργη, αλλά και συγκινητική και αστεία. Γιατί όταν ο Γαβράς έφτυνε αίμα στο εξωτερικό να γυρίσει το «Ζ», ήταν 1969 και ο Μίκης εξορία στη Ζάτουνα. Του μήνυσε, όμως, να πάρει από τη μουσική του ό,τι θέλει. Και ο Γαβράς μάζεψε μπουζουκτσήδες από την Ευρώπη, προσέλαβε κι έναν Γάλλο συνθέτη και η επένδυση έγινε με αποσπάσματα «από ’δώ και από ’κεί», όπως έχει πει ο ίδιος. Σε μια σκηνή, μάλιστα, αποφάσισε να βάλει τη μουσική του Μίκη... ανάποδα, τόσο που, όταν την άκουσε ο συνθέτης, δεν την αναγνώρισε! 

Το ίδιο μεγαλειώδες και ταιριαστό, αλλά με τον Μίκη αυτή τη φορά παρόντα, είναι το σάουντ τρακ της ταινίας του Γαβρά «Κατάσταση πολιορκίας» (1971-72) γεμάτο με θέματα από το «Canto General» που έγραφε εκείνη την εποχή στο Παρίσι πάνω σε ποίηση –ποιου άλλου;– του Πάμπλο Νερούδα. Μια τυπική λατινοαμερικανική πολιτική ιστορία της εποχής, με χούντες αμερικανοκίνητες, πράκτορες της CIA και αντάρτες πόλεων, βρήκε στις μελωδίες και τα εμβατήρια του Μίκη την ιδανική επένδυση. Κι όταν έπεσε η δικιά μας, η πραγματική, χούντα, πήραν πια ελεύθερα τον δρόμο για γήπεδα και στάδια να ηλεκτρίζουν και έξω από την οθόνη τα πλήθη. Κι όταν ο Πέτρος Πανδής τραγούδαγε «America Insurrecta», αυτά μετέφραζαν «Ξεσηκωμένη Ελλάδα». 

Αφήσαμε τελευταία σε αυτόν τον νοσταλγικό περίπατο στις κινηματογραφικές μουσικές του Μίκη Θεοδωράκη την «Ηλέκτρα», μια ταινία του 1962. Χρωστάει τη μεγάλη δόξα της κυρίως στην καινοτομία με την οποία ο Μιχάλης Κακογιάννης άνοιξε τον δρόμο στον Ευριπίδη για τη μεγάλη οθόνη. Και ο Μίκης, που για τόσες τραγωδίες σε αρχαία θέατρα έγραψε μουσική, επιστρατεύτηκε. Είχε, όμως, εδώ να συναγωνιστεί το πρόσωπο και το βλέμμα της κοντοκουρεμένης, αγριεμένης Ειρήνης Παππά, εκεί όπου πάνω στο κάρο του ταπεινού, καλόκαρδου συζύγου της (Νότης Περγιάλης) φεύγει διωγμένη από το παλάτι, ενώ ένας χορός γυναικών απλωμένων στα χωράφια την αποχαιρετά τραγουδώντας «Ο ήλιος κοίταξε τη γη απ’ το χρυσό του αμάξι». Μια μουσική του Μίκη, που όσο κι αν δένει αισθητικά με την ταινία, ελάχιστοι τη θυμούνται σήμερα. Είναι, όμως, τουλάχιστον μια σημαντική στιγμή στην κινηματογραφική του ζωή, γιατί η ίδια η ταινία είναι σταθμός. Κάτι που δεν μπορούμε να πούμε και για όλες τις υπόλοιπες ταινίες με το όνομά του ανάμεσα στους συντελεστές. Και λοιπόν; Τώρα που τον αποχαιρετάμε με μια βαθιά υπόκλιση στο τεράστιο, από όλες τις πλευρές έργο του, ας τις θυμηθούμε: 

«Εύα» της Μαρίας Πλυτά (1953), «Ξυπόλυτο τάγμα» του Γκρεγκ Τάλας (1954), «Ο γολγοθάς μιας ορφανής» των Ντίμη Δαδήρα - Σπύρου Νικολαΐδη (1954), «Η απαγωγή του στρατηγού Κράιπε» («Ill met by moonlight») του Μάικλ Πάουελ με τον Ντερκ Μπόγκαρτ στον ρόλο του Πάτρικ Λι Φέρμορ (1956), «Honeymoon» (1958) πάλι του Πάουελ, με το βασικό τραγούδι («The honeymoon song») να το έχουν ηχογραφήσει μέχρι και οι Beatles, «Ποια είναι η Μαργαρίτα» (1961) του Ντίμη Δαδήρα, με την Τζένη Καρέζη να κάνει ποδηλατάδα τραγουδώντας «Η Μαργαρίτα η Μαργαρώ» παρέα με τον Γιάννη Φέρτη αλλά και να χορεύει μεθυσμένη ένα ωραίο χασάπικο, «To νησί της Αφροδίτης» (1964) του Χαρίλαου Παπαδόπουλου, «Το μπλόκο» (1965) του Αδωνι Κύρου, «Letters from Marusia» (1976) του διάσημου Χιλιανού σκηνοθέτη –και με ελληνικές ρίζες– Μιγκέλ Λιτίν. 

Στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης ήταν φυσικό η μουσική του Μίκη να αναλάβει αμέσως πρωταγωνιστικό ρόλο. Μας είχε λείψει τόσο. Ο Νίκος Κούνδουρος κατέγραψε στο ντοκιμαντέρ «Τα τραγούδια της φωτιάς» (1975) τις θυελλώδεις συναυλίες του. Το όνομά του προσέθεσε αίγλη σε ιστορικές ταινίες της εποχής, που έγιναν μεγάλες εμπορικές επιτυχίες, όπως το πολιτικό δίπτυχο με τον Θανάση Βέγγο «Ο Θανάσης στη χώρα της σφαλιάρας» (1976) των Ντίνου Κατσουρίδη - Πάνου Γλυκοφρύδη και τον «Ανθρωπο με το γαρύφαλλο» του Νίκου Τζίμα (1980). Χάρισε και το υπέροχο τραγούδι «Κάποτε θα ’ρθουν να σου πουν» στον Παύλο Σιδηρόπουλο, πρωταγωνιστή στον «Ασυμβίβαστο» του Ανδρέα Θωμόπουλου (1979).

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η πολιτική μελωδία ενός ρομαντικού
Το μέλλον που προετοίμαζε δεν ήρθε ποτέ. Ομως η αμέσως επόμενη γενιά γεννήθηκε σε μια ελεύθερη και δημοκρατική Ελλάδα, η οποία δεν είχε καμιά σχέση με την Ελλάδα από την οποία προερχόταν ο ίδιος.
Η πολιτική μελωδία ενός ρομαντικού
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ο Μίκης έκανε λαϊκό τραγούδι με μια ευγένεια μοναδική
Ο Κώστας Παπαδόπουλος μας διηγείται τη βραδιά που η ζωή όλων τους άλλαξε. Μαζί με τον φίλο και μουσικό του συνοδοιπόρο Λάκη Καρνέζη, γείτονες από πιτσιρίκια στην Κοκκινιά, είχαν απέναντί τους τον κορυφαίο...
Ο Μίκης έκανε λαϊκό τραγούδι με μια ευγένεια μοναδική
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Το Woodstock πάει στη Μονή Λαζαριστών
Οσοι δεν έζησαν το Woodstock χάνονται σε ντοκιμαντέρ, φωτογραφικά ντοκουμέντα και βιντεοσκοπήσεις των ιστορικών εμφανίσεων θεοτήτων της ροκ, όπως ο Tζίμι Χέντριξ, ο Τζο Κόκερ, η Τζάνις Τζόπλιν, η Τζόαν Μπαέζ....
Το Woodstock πάει στη Μονή Λαζαριστών
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Να ξαναβρεί η μουσική τον ρόλο της στη ζωή μας»
Επιτέλους απόψε θα ακούσουμε live από τη Μαρία Παπαγεωργίου ολόκληρο το τελευταίο της cd «Αλληλογραφία», με τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη που διανεμήθηκε δωρεάν με την εφημερίδα μας τον προηγούμενο Απρίλιο.
«Να ξαναβρεί η μουσική τον ρόλο της στη ζωή μας»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Νέα καταγγελία εναντίον του Μπερτράν Καντά
Ο Μπερτράν Καντά δεν θα ησυχάσει, φαίνεται, ποτέ από τη δολοφονία της συντρόφου του, ηθοποιού Μαρί Τρεντινιάν, στη Βίλνα της Λιθουανίας, το 2003, μετά από γερό ξυλοδαρμό. Τι κι αν καταδικάστηκε σε οχτώ χρόνια...
Νέα καταγγελία εναντίον του Μπερτράν Καντά
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Eίχα το θάρρος να “πειράξω” τα τραγούδια του Μίκη»
Μια απρόσμενη συνάντηση του μεγάλου συνθέτη μας με την καλύτερη τραγουδίστρια της νέας γενιάς στο ολοκαίνουργο CD «Αλληλογραφία», προσφορά της «Εφ.Συν.» στους αναγνώστες της τη Μεγάλη Παρασκευή.
«Eίχα το θάρρος να “πειράξω” τα τραγούδια του Μίκη»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας