Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενα «Τριπλό» αλλιώτικο απ’ τ’ άλλα!

Η τσελίστρια Σολ Γκαμπέτα και το εξώφυλλο της δισκογραφικής έκδοσης

Photo: marcoborggreve.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα «Τριπλό» αλλιώτικο απ’ τ’ άλλα!

  • A-
  • A+
Το «Τριπλό κοντσέρτο» ερμηνεύεται με ιδιαίτερο τρόπο από την Ορχήστρα Δωματίου της Βασιλείας σε μία ηχογράφηση του 2013.

Γραμμένο από τον Μπετόβεν (1770-1827) στις αρχές του 19ου αιώνα, το «Κοντσέρτο για βιολί, τσέλο και πιάνο, op.56» -ή κοινώς γνωστό ως «Τριπλό»- πρωτοπαίχτηκε το 1808 στη Βιέννη όπου άρεσε μεν στο πλατύ κοινό, όμως η έκδηλη, παιγνιώδης ελαφράδα και η κομψότητά του δυσαρέστησε την κάπως σνομπίστικη αριστοκρατική ιντελιγκέντσια της εποχής που το θεώρησε ρηχό και απλοϊκό, υπερβολικά προσανατολισμένο στο να ευχαριστήσει το πλατύ κοινό και έκρινε ότι, τελικά, φανέρωνε ένα συνθέτη που οι δημιουργικές δυνάμεις του... στέρευαν.

Ωστόσο, όπως εκ των υστέρων γνωρίζουμε, μόνον για κάτι τέτοιο δεν επρόκειτο αφού ο 33χρονος Μπετόβεν, παρ’ ότι ήδη αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα με τη φθίνουσα ακοή του, το ίδιο χρονικό διάστημα επεξεργαζόταν ταυτόχρονα τον «Φιντέλιο», τη μοναδική του όπερα, τη «Συμφωνία αρ. 3» που ονομάστηκε «Ηρωική» και το «Κοντσέρτο για πιάνο αρ.4».

Ουσιαστικά το μελωδικό «Τριπλό κοντσέρτο» είναι μια ωραιότατη, μεγάλη Συμφωνία κοντσερτάντε στο πρότυπο αυτών των αμέσων προγενεστέρων του Μπετόβεν, στην οποία πρωταγωνιστεί ένα τρίο αποτελούμενο από βιολί, τσέλο και πιάνο. Πρόκειται για καθιερωμένο συνδυασμό οργάνων για τον οποίο ο συνθέτης είχε γράψει τα προηγούμενα χρόνια αρκετά έργα μουσικής δωματίου, αποκτώντας έτσι πλούσια εμπειρία στην αξιοποίηση των διαφορετικών τους ηχοχρωμάτων και φραστικών δυνατοτήτων.

Αναπτύσσοντας την κεκτημένη εμπειρία σε ένα μεγαλύτερης συνθετικής και ηχητικής κλίμακας πλαίσιο, ο Μπετόβεν γράφει εδώ ένα κοντσέρτο στο οποίο δίδεται ξεκάθαρα προτεραιότητα στην παρουσία της μελωμένης φωνής του τσέλου, οργάνου για το οποίο ο ίδιος δεν συνέθεσε κοντσέρτο. Ωστόσο τα άλλα δυο σολιστικά όργανα ουδέποτε παραμένουν στη σκιά: αντίθετα στις αλλεπάλληλες συναντήσεις τους με το τσέλο μοιράζονται ισότιμα τον χρόνο και την προβολή, αξιοποιώντας ευρηματικά, στο μέγιστο, ευκαιρίες και δυνατότητες για ερεθιστικούς διαλόγους και ηδονικές αντιπαραθέσεις. Το αποτέλεσμα είναι ένα μοναδικά –και πρωτίστως- απολαυστικό, συναρπαστικά «πολύχρωμο» και ασυνήθιστα μελωδικό έργο, που στέκει κάπως απομονωμένα τόσο στην εποχή του όσο στο σύνολο του μπετοβενικής δημιουργίας.

Παρ’ ότι όχι ένα από τα γνωστότερα και δημοφιλέστερα κοντσέρτα του Μπετόβεν, το «Τριπλό» έχει ηχογραφηθεί ουκ ολίγες φορές. Οι παλιότεροι έχουν μεγαλώσει με τις ρομαντικής βαρύτητας ερμηνείες των μεταπολεμικών δεκαετιών: Οϊστραχ/Ομπόριν/Κνουσεβίτσκι υπό τον Σάρτζεντ [ΕΜΙ, 1959], Σνάιντερχαν/Φουρνιέ/Αντα υπό τον Φρίτσαϊ [DG, 1960], Οϊστραχ/Ροστροπόβιτς/Ρίχτερ υπό τον Κάραγιαν [EMI, 1970] κ.ο.κ. Σίγουρα οι καταγραφές αυτές διατηρούν αμείωτο το ειδικό ενδιαφέρον που τους προσδίδει η συμμετοχή αστέρων/σολίστ και η υπογράμμιση της συμφωνικής διάστασης.

Τα νεότερα χρόνια, ωστόσο, με την ωρίμανση της ιστορικής ερμηνευτικής εμφανίστηκαν ερμηνείες, στις οποίες αισθάνεται κανείς μια ενδιαφέρουσα, διακριτικά διορθωτική μετάθεση προς τον πιο ανάλαφρο κοντσερτάντε χαρακτήρα του έργου.

Ο βιολιστής Τζουλιάνο Καρμινιόλα

Photo: Anna Carmignola

Στην προτεινόμενη ηχογράφηση [SONY, 2013] η Ορχήστρα Δωματίου της Βασιλείας (Kammerorchester Basel), σύνολο που ερμηνεύει την παλιά μουσική έως και τον κλασικισμό με όργανα εποχής, παίζει υπό τον Τζοβάννι Αντονίνι συνοδεύοντας τον διάσημο Τζουλιάνο Καρμινιόλα και δυο ταλαντούχους αρκετά νεότερους μουσικούς, τη Σολ Γκαμπέτα και τον Ντεγιάν Λαζίτς.

Οι τρεις σολίστες διαθέτουν πρώτ’ απ’ όλα τονικά αψεγάδιαστο ήχο: μείζον προτέρημα όταν πρόκειται να συνηχήσουν τρία όργανα μαζί. Το ελβετικό, πολυεθνικής σύνθεσης σύνολο υπό τον Ιταλό αρχιμουσικό του, ο ώριμος Ιταλός βιολιστής με τη μακρά θητεία στο μπαρόκ, η Αργεντινή τσελίστρια και ο Κροάτης πιανίστας συμπράττουν με φιλικό, ομαδικό πνεύμα, προσφέροντας μια λαμπερή, αθλητικά σφριγηλή ερμηνεία στην οποία κυριαρχεί η γεμάτη εκφραστικές μεταπτώσεις, τεταμένη διαλεκτική ανάμεσα στο στιβαρό, κοφτό, αιχμηρό παίξιμο της ορχήστρας και στο λυρικό, ανάλαφρο, γεμάτο ηδονικούς ηχητικούς και εκφραστικούς γλυκασμούς παιχνίδισμα των τριών σολιστικών οργάνων. Καρμινιόλα και Γκαμπέτα παίζουν σε ιστορικά όργανα.

Η ευλύγιστη μελωδική εκφορά των σολιστικών φράσεων από τα δυο έγχορδα διέπεται από ευγένεια, έκδηλη κομψότητα και ηδονική ευπλαστότητα, ενώ οι «συνομιλίες» ανάμεσα στα τρία όργανα χαρακτηρίζονται από αμεσότητα και μοναδική διαύγεια.

Ο δίσκος περιλαμβάνει επίσης την εισαγωγή στο χορόδραμα «Τα δημιουργήματα του Προμηθέα», και τις θεατρικές εισαγωγές «Εγκμοντ» και «Κοριολανός», που εκτελούνται λαμπερά, με αιχμηρή φραστική και ταιριαστά ηρωικό ύφος, αποστασιοποιούμενες από το βάρος και την εσωστρέφεια παλαιοτέρων ρομαντικών αναγνώσεων.

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η Ελίζαμπετ Λεόνσκαγια παίζει σονάτες του Σούμπερτ
Πρόκειται για μία από τις ακριβοθώρητες, σοβαρές σε ποιότητα και έκταση, ενότητες μουσικής δωματίου στον φετινό προγραμματισμό του Μεγάρου Μουσικής. Ωστόσο, οι υπεύθυνοι έκριναν ότι θα αρκούσε η μικρή, υπόγεια...
Η Ελίζαμπετ Λεόνσκαγια παίζει σονάτες του Σούμπερτ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Συνέργεια»: η κυπριακή στιγμή της «Alia Vox»
Ο Καταλανός μουσικός Ζόρντι Σαβάλ μαζί με τον Δημήτρη Ψώνη επιμελήθηκαν έναν δίσκο με παραδοσιακή μουσική και τραγούδια από την Κύπρο υπό τον ελληνικό τίτλο «Συνέργεια» (“Synergia”).
«Συνέργεια»: η κυπριακή στιγμή της «Alia Vox»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Γιορτάζοντας τον Μπετόβεν με νέες εκδόσεις
Μία νέα ηχογράφηση από τη συνεργασία του Κρίστιαν Μπεζόιντενχουτ με την Ορχήστρα Μπαρόκ του Φράιμπουργκ υπό τον Πάμπλο Χέρας-Κασάντο για δύο έργα του τιμώμενου φέτος Μπετόβεν.
Γιορτάζοντας τον Μπετόβεν με νέες εκδόσεις
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ο Γιώργος Πέτρου δίνει νέα πνοή
Υστερα από ένα τετράμηνο υποχρεωτικής μουσικής νηστείας λόγω κορονοϊού, στις 17/7/2020 παρακολουθήσαμε ζωντανά στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών, την πρώτη συναυλία συμφωνικής μουσικής.
Ο Γιώργος Πέτρου δίνει νέα πνοή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας