Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Ελίζαμπετ Λεόνσκαγια παίζει σονάτες του Σούμπερτ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Ελίζαμπετ Λεόνσκαγια παίζει σονάτες του Σούμπερτ

  • A-
  • A+

Η πρόσφατη εμφάνιση της Ρωσίδας πιανίστριας Ελίζαμπετ Λεόνσκαγια στην Αθήνα ήταν στη συνέχεια εξαμερούς κύκλου με πιανιστικές σονάτες του Φραντς Σούμπερτ, ο οποίος εκτείνεται σε δύο καλλιτεχνικές περιόδους: είχαν προηγηθεί τρεις βραδιές το 2018/19 και έπονται άλλες δύο τον ερχόμενο Φεβρουάριο και Μάρτιο.

Πρόκειται για μία από τις ακριβοθώρητες, σοβαρές σε ποιότητα και έκταση, ενότητες μουσικής δωματίου στον φετινό προγραμματισμό του Μεγάρου Μουσικής, που λειτούργησε ως παρηγορητική νησίδα γνήσιας μουσικής εμπειρίας με αληθινό βάθος και βάρος. Κρίμα που πολύ σπάνια πλέον γινόμαστε μάρτυρες της παρουσίας πραγματικά μεγάλων καλλιτεχνών. Κάποτε, σε εποχές αδιαφιλονίκητης ακμής και μονοπωλιακής κυριαρχίας του σήμερα κρατικού Μεγάρου Μουσικής, ο ερχομός της σπουδαίας μουσικού -και μαθήτριας του μεγάλου Σοβιετικού πιανίστα Σβιατοσλάβ Ρίχτερ- σήμαινε συναγερμό στους φιλόμουσους που γέμιζαν άμεσα τη Μεγάλη Αίθουσα των Φίλων της Μουσικής και παρακολουθούσαν με ευλάβεια τα ρεσιτάλ της.

Ωστόσο, εν έτει 2019, οι υπεύθυνοι έκριναν ότι θα αρκούσε η μικρή, υπόγεια αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος»˙ αναπάντητο θα μείνει το εάν μια διαφορετική επιλογή θα τους δικαίωνε… Επιπλέον, κάθε λίγο στη διάρκεια της βραδιάς όλο και κάποιο κινητό διαμαρτυρόταν επιμόνως, καταχωνιασμένο βαθιά σε τσέπη παλτού ή γυναικεία τσάντα….

Οπως και στα προγράμματα των προηγουμένων εμφανίσεών της, η Λεόνσκαγια συνδύασε συνειδητά πρώιμα και ώριμα έργα, προβάλλοντας ανάγλυφα το εύρος και το μέγεθος της μουσικής δημιουργίας του συνθέτη. Το πρόγραμμα της θαυμάσιας αυτής βραδιάς ξεκίνησε με τη σύντομη, πρώιμη «Σονάτα, D.557» (1817), γραμμένη από τον μόλις 20χρονο Σούμπερτ, έργο ανάλαφρο, μελωδικό, στιλιστικά κοντά στα πρότυπα του βιεννέζικου κλασικισμού των Χάιντ και Μότσαρτ.

Ακολούθησε η ημιτελής «Σονάτα D.840» (1825), εσωστρεφές λυρικό αριστούργημα μελωδικής αφήγησης. Η βραδιά ολοκληρώθηκε με την πεισιθάνατης μελαγχολίας «Σονάτα D.958» (1828), μία από τις τρεις τελευταίες που συνέθεσε ο Σούμπερτ λίγο πριν η απάνθρωπα οδυνηρή αλλά επιστημονικά ατελέσφορη απόπειρα θεραπείας του από τη σύφιλη τον οδηγήσει σε πρόωρο θάνατο, σε ηλικία μόλις 31 ετών.

Οι ερμηνείες της 74χρονης Λεόνσκαγια διέθεταν ευγένεια και ηπιότητα έκφρασης, πάνω απ’ όλα όμως χειρίστηκαν με σπάνια πειστικότητα την ιδιότυπη αίσθηση του διεσταλμένου ή κυκλικού χρόνου που χαρακτηρίζει τη δραματουργία της πιανιστικής μουσικής του Σούμπερτ. Απέφυγε τις ακραίες ταχύτητες και εξάρσεις δυναμικής, διαποτίζοντας το παίξιμό της με γλυκύτητα και στοχαστική εσωστρέφεια.

Χρησιμοποιώντας λεπτές διακυμάνσεις σε δυναμικές, ταχύτητες και διάρκειες των στίξεων, οργάνωσε το συντακτικό των αναγνώσεών της με ιδιαίτερη φροντίδα και ευαισθησία, διαφοροποιώντας κύριες από δευτερεύουσες και εξαγγελτικές από απαντητικές φράσεις, δευτερολογίες και ανακεφαλαιώσεις. Το παίξιμό της είχε πλούσια εκφραστική παλέτα (καρπό χρυσής ωριμότητας), δομική σαφήνεια (έκφραση ευφυΐας), καθαρότητα άρθρωσης και αβίαστη δεξιοτεχνία, που πάντα επιστρατευόταν στην υπηρεσία της μουσικής.

Ταυτόχρονα ενστάλαξε σε κάθε μία από τις τρεις σονάτες διαφορετικές ποιότητες και εντάσεις συναισθήματος, ανάλογα με τον κυρίαρχο χαρακτήρα εκάστης. Στη νεανική «D.557» προσέδωσε ελαφράδα, κομψότητα και ανέφελη γλυκύτητα. Στην αμφίθυμη, ευρηματικά μελωδική, γεμάτη ενδιαφέρουσες αρμονικές εκπλήξεις «D.840» τόνισε ιδανικά τις ακραίες μεταπτώσεις ανάμεσα σε διατυπώσεις μπετοβενικής στιβαρότητας και σε ονειρικά, λυρικά επεισόδια ρευστής μελωδίας.

Τέλος, στην εκτενή, σκιασμένη από βάσανο θανάτου και αναπόληση απρόσιτης ευτυχίας «D.958» χάρισε στοχαστικό βάρος και βάθος και φόρτισε τα γρήγορα μέρη με κάτι από το δυσοίωνο μηχανιστικό στοιχείο της «Μαργαρίτας στο ροδάνι», την καταδιωκτική καλπασματική ορμή και τη δαιμονική ένταση του «Βασιλιά των Ξωτικών».

Και επειδή η μουσική δεν είναι άνευ εξωμουσικών συμφραζομένων, ούτε ανεπίδεκτη σαφών αναλύσεων, θα ήταν παράλειψη να μην υπογραμμιστεί εδώ η εξαιρετική ποιότητα των συνοδευτικών κειμένων του έντυπου προγράμματος που φέρουν την υπογραφή του Τίτου Γουβέλη. Ο ευσύνοπτος, ανεπιτήδευτος τρόπος που αναλύει ο εκλεκτός πιανίστας τη γραφή του Σούμπερτ στις σονάτες, συνδυάζοντας πραγματολογικά στοιχεία από τη ζωή του δημιουργού και ταυτόχρονα εστιάζοντας στον ιδιότυπο χειρισμό του μουσικού χρόνου, πρόσφερε στον ενδιαφερόμενο αναγνώστη/ακροατή σημαντικά κλειδιά κατανόησης στην πρόσληψη της μουσικής του.

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Μουσική δωματίου υψηλής θερμοκρασίας
Οσο περνάει ο καιρός τόσο εντείνεται η ξηρασία στο πεδίο της αθηναϊκής μουσικής ζωής, ειδικά όσον αφορά την παρουσίαση μουσικής δωματίου. Με αυτό ως δεδομένο η συναυλία που πρόσφερε το έντονα πολυεθνικής...
Μουσική δωματίου υψηλής θερμοκρασίας
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ενα εξαιρετικό «Ρέκβιεμ» του Μότσαρτ
Μία από κάθε άποψη εξαιρετική εκτέλεση του μοτσάρτειου «Ρέκβιεμ», που έφερε το στίγμα της ώριμης ιστορικής ερμηνευτικής, απόλαυσε το φιλόμουσο αθηναϊκό κοινό στο κατάμεστο κρατικό Μέγαρο Μουσικής. Το θαυμάσιο...
Ενα εξαιρετικό «Ρέκβιεμ» του Μότσαρτ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Κρυμμένοι θησαυροί του μπαρόκ
Υπό τον γενικό τίτλο «Αφανείς ήρωες», οι Ιάσων Ιωάννου (μπαρόκ βιολοντσέλο), Δημήτρης Τίγκας (βιολόνε), Θεόδωρος Κίτσος (θεόρβη, μπαρόκ κιθάρα, μαντολίνο) και Μάρκελλος Χρυσικόπουλος (τσέμπαλο, φορητό...
Κρυμμένοι θησαυροί του μπαρόκ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Βάγκνερ και η επιβλητική μεσόφωνος Μισέλ ντε Γιανγκ
Αναντίστοιχα μέτρια προσέλευση κόσμου για τη σημασία και το βάρος της παρουσίας της είχε η συναυλία που έδωσε στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, η αγγλική Ορχήστρα Φιλαρμόνια υπό τον Εσα Πέκα...
Βάγκνερ και η επιβλητική μεσόφωνος Μισέλ ντε Γιανγκ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ορατόριο με ηλεκτρονική ενίσχυση
Για τέταρτη συνεχή χρονιά, φέτος τον Ιούνιο το Ιδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» προσφέρει κύκλο δωρεάν εκδηλώσεων υπό τον αγγλόφωνο τίτλο «Summer Nostos Festival». Στο πλαίσιο αυτό παρακολουθήσαμε στην αίθουσα της...
Ορατόριο με ηλεκτρονική ενίσχυση
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Δύο χαμένα έργα του Σκαλκώτα ξαναζωντανεύουν
Πριν από περίπου μία πενταετία ο μουσικολόγος Γιάννης Τσελίκας εντόπισε μέσω διαδικτύου δύο χαμένα έργα του Νίκου Σκαλκώτα (1904-1949) στον ηλεκτρονικό κατάλογο της Βιβλιοθήκης του Μουσικού Τμήματος του...
Δύο χαμένα έργα του Σκαλκώτα ξαναζωντανεύουν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας