Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κάρλος Ακόστα: «Δεν οφείλω τίποτα στην Κούβα, αλλά νιώθω ευθύνη να βοηθήσω τους επόμενους»

Κάρλος Ακόστα

Denise Guerra
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κάρλος Ακόστα: «Δεν οφείλω τίποτα στην Κούβα, αλλά νιώθω ευθύνη να βοηθήσω τους επόμενους»

  • A-
  • A+
Από τις φτωχο­γειτονιές της Αβάνας στον θρίαμβο, σπάζοντας τα φυλετικά ταμπού. Ο σπουδαίος κλασικός χορευτής μιλά για το παρελθόν και το μέλλον του, με αφορμή τη βιογραφική ταινία του «Ο χορός της ζωής μου».

Ο Κάρλος Ακόστα είχε ώς τώρα μια ζωή και μια καριέρα «βγαλμένη από ταινία»: η ταινία αυτή λοιπόν έγινε και ο Κουβανός χορευτής, από τους σημαντικότερους της δικής μας εποχής καλλιτεχνικά και πολιτικά, βρέθηκε στην Αθήνα για να μιλήσει για μπαλέτο, σινεμά και τον απρόσμενο ρυθμό της ζωής.

Ο Ακόστα γεννήθηκε στην Αβάνα το 1973, το ενδέκατο παιδί μιας άπορης οικογένειας. Μεγάλωσε στον δρόμο παίζοντας ποδόσφαιρο ή κάνοντας εξερευνήσεις με τους φίλους του, τα παιδιά της γειτονιάς. Ο πατέρας του, βλέποντας την ενεργητικότητα του μικρού Κάρλος ή «Γιούλι» να ξεχειλίζει και να προμηνύει συγκρούσεις και δυσκολίες, τον ώθησε να δώσει εξετάσεις στην Εθνική Σχολή Χορού της Κούβας, ώστε να μάθει πειθαρχία και μαζί να τρώει ένα δωρεάν φαγητό την ημέρα. Ο Κάρλος μπήκε στη σχολή, αποφοίτησε με άριστα το 1991 και πήρε, μόνος, τον δρόμο για τον υπόλοιπο κόσμο και τη διασημότητα.

Περνώντας από την Αμερική, από το Χιούστον και τη Νέα Υόρκη, γεμίζοντας διακρίσεις, έφτασε στο Βρετανικό Βασιλικό Θέατρο όπου έζησε και δούλεψε από το 1998 ώς το 2015, φτάνοντας στην ύψιστη αναγνώριση ως ο σημαντικότερος σύγχρονος άντρας χορευτής και ταυτόχρονα σπάζοντας βήμα βήμα κάθε φυλετικό ταμπού, ενσαρκώνοντας όλους τους κλασικούς ρόλους που δόξασαν ο Νουρέγεφ ή ο Μπαρίσνικοφ. Τώρα ο Ακόστα έχει τη δική του ομάδα χορού, με την οποία γυρίζει τον κόσμο αλλά, τακτικά πια, επιστρέφει στην Κούβα, όπου έστησε το Ινστιτούτο Χορού για παιδιά, ίδρυμα που λειτουργεί περισσότερο με υποτροφίες χαρίζοντας στα νέα αστέρια τις δυνατότητες που εκείνος πάλεψε να κατακτήσει.

Η ζωή του Κάρλος Ακόστα, από τη φτωχογειτονιά της Αβάνας ώς τους θριάμβους του στον χορό, μεταφέρθηκε στο σινεμά από την Ισπανίδα σκηνοθέτρια Ισίαρ Μπογιαΐν («Η ελιά», 2016) και σε σενάριο του Πολ Λάβερτι, του σταθερού συνεργάτη του Κεν Λόουτς.

Περνώντας από την Αθήνα ο Κάρλος Ακόστα μάς μίλησε και μας μετέδωσε μια αυτούσια γεύση αποφασιστικότητας, ταλέντου και αυτογνωσίας. «Μπορεί στη ζωή μου και στην καριέρα μου να κατέληξα να σπάω συμβάσεις ή όρια» λέει ο Ακόστα, «αλλά αυτό δεν έγινε συνειδητά ή σκόπιμα. Ο χορός για μένα ήταν τρόπος επιβίωσης. Από τη στιγμή που κατάλαβα ότι είχα τη δυνατότητα να χορεύω, εθίστηκα στον χορό. Τον αγάπησα τόσο και δούλεψα τόσο σκληρά γιατί κατάλαβα ότι αυτή ήταν η μόνη μου διέξοδος. Αν κατέρριψα όρια, δεν το γνώριζα όταν το έκανα. Ημουν απλώς τόσο χαρούμενος που ήμουν χορευτής και στο πρώτο μου συμβόλαιο, όπου έγινα πρώτος χορευτής στο Εθνικό Μπαλέτο αλλά και πολύ αργότερα, στο Βασιλικό Μπαλέτο, το μόνο που ήξερα ήταν πως μου έδινε ικανοποίηση κα με γέμιζε».

Ο Ακόστα δεν δέχεται τα «εύσημα» του πολιτικού ανανεωτή: «Είμαι περήφανος που μπόρεσα ν’ ανοίξω την πόρτα για την αλλαγή του τοπίου των χορευτικών ομάδων» λέει. «Γιατί, για παράδειγμα, στο Βασιλικό Μπαλέτο η ομάδα τώρα έχει μεγαλύτερη ποικιλία και θα ήθελα να πιστεύω ότι συνέβαλα σ’ αυτό. Απέδειξα ότι μπορεί να γίνει κι ότι ο καθένας μπορεί να κάνει τον πρίγκιπα, όπως και να μοιάζει, αρκεί να κρύβει ταλέντο και να δίνονται σε όλους οι ίδιες ευκαιρίες να εκφραστούν. Αυτό με κάνει περήφανο, ειδικά στο μπαλέτο έχει υπάρξει πολύ προβληματικό αυτό, ακόμα αναζητούμε μαύρες μπαλαρίνες, μια μαύρη Ορόρα στην «Ωραία Κοιμωμένη», αυτή τη στιγμή έχουμε τη Μίστι Κόπλαντ που είναι πρίμα μπαλαρίνα στη Νέα Υόρκη, αλλά χρειάζεται να κάνουμε περισσότερα. Ωστόσο το βλέπω, κάτι αλλάζει».

Μόνο τώρα, έχοντας ωριμάσει και αναγνωριστεί, ο Ακόστα επιστρέφει τακτικά στην Αβάνα και επενδύει εκεί χρήματα και το ταλέντο του: «Είναι φυσικό, τουλάχιστον για ένα διάστημα, να θέλεις να επιστρέψεις στις ρίζες σου γιατί αυτές σ’ έχουν διαμορφώσει ως άνθρωπο, εκπροσωπείς τις παραδόσεις των προγόνων σου, είναι κάτι όμορφο να καθορίζεσαι από αυτές. Αλλά προφανώς οι άνθρωποι μετακινούνται πολύ, κάνουν τα δικά τους ταξίδια κι αυτό επίσης είναι κάτι που σου διευρύνει τη σκέψη, το να βλέπεις άλλες κουλτούρες, σε κάνει πιο σοφό, σε βοηθά να καταλαβαίνεις καλύτερα τον κόσμο. Οι ρίζες σου θα σε έλκουν πάντα, υπάρχει ένας καταπληκτικός στίχος του Χοσέ Μαρτί, του Κουβανέζου ποιητή, που λέει ότι οι “ριζοσπαστικοί” άνθρωποι πρώτα επιστρέφουν στις ρίζες τους για να τις σπάσουν και ταυτίζομαι πολύ μ’ αυτό. Εγώ ανέκαθεν ήθελα να κάνω διεθνή καριέρα, αλλά αν θέλεις να τα καταφέρεις, πρέπει να πας εκεί όπου βρίσκονται οι καλύτεροι, για μένα στο Λονδίνο, τη Νέα Υόρκη. Η Κούβα είναι ένα νησί, έχει μεγάλη παράδοση στο χορό, αλλά πόσο καλός θα ήμουν αν έμενα μόνο εκεί;»

Η συμβολή του όμως στη σύγχρονη ζωή της Κούβας γίνεται με τους απολύτως δικούς του όρους: «Δεν αισθάνομαι ότι χρωστάω τίποτα στην Κούβα, αισθάνομαι την ευθύνη να βοηθήσω όσους βρίσκονται εκεί και τη χρειάζονται για να επιβιώσουν. ηξερα ότι μέσω των επαφών μου και της επιρροής μου μπορούσα να κάνω κάτι καλό για τη χώρα και, ταυτόχρονα, να μεταφέρω στον κόσμο γνώση για τους Κουβανούς χορευτές. Υπάρχει τεράστιο ταλέντο στην Κούβα που μένει ν’ ανακαλυφθεί. Δεν οφείλω κάτι, δούλεψα πάρα πολύ σκληρά, σκληρότερα από πολλούς και γι’ αυτό πλήρωσα μεγάλο τίμημα, αλλά αγαπώ τη χώρα μου και θέλω να συνεισφέρω στην παράδοση της διαμόρφωσης σπουδαίων χορευτών».

Τι του κόστισε λοιπόν ο δρόμος προς την αναγνώριση; «Το μεγαλύτερο τίμημα για μένα ήταν η μοναξιά, ότι ταξίδεψα στον κόσμο σαν νομάς, ζώντας μόνος μου χωρίς σπίτι, μαθαίνοντας να μιλώ μια γλώσσα που δεν είναι η δική μου, προσπαθώντας διαρκώς να προσαρμόζομαι, χωρίς κανείς να μου δείχνει τον δρόμο. Η ζωή όμως έχει πολλά κεφάλαια και τώρα, στα 45 μου, έχοντας βιώσει το μερίδιό μου από… πόνο και δάκρυα, έχω τη γυναίκα μου, την οικογένειά μου κι έχω φτιάξει τον κόσμο μου. Αλλά επειδή το παρελθόν μού έδωσε μόνο στενοχώρια, έμαθα να κοιτάζω στο μέλλον».

Για τον Ακόστα η καλλιτεχνική έκφραση θα έπρεπε ν’ αποτελεί την καρδιά της κοινωνικής και πολιτικής σκέψης: «Η τέχνη και ο χορός μέσα σ’ αυτήν δίνει πλούτο στη ζωή, φέρνει διαφορετικούς κόσμους πιο κοντά. Δεν χρειάζεται να μιλάς τη γλώσσα του άλλου για να θαυμάσεις ένα έργο τέχνης σε μια γκαλερί ή για να μοιραστείς ένα τραγούδι των Beatles ή να συγκινηθείς με τα Μπαλσόι. Φανταστείτε πόσο φτωχός θα ήταν ο κόσμος χωρίς την τέχνη. Σε κάνει πιο ευαισθητοποιημένο και ολοκληρωμένο άνθρωπο. Μακάρι να υπήρχε περισσότερο η τέχνη και στην πολιτική, οι αποφάσεις θα ήταν πιο λογικές πολλές φορές. Κι όταν σε κάποια χώρα υπάρχουν οικονομικά προβλήματα, τα χρήματα για τις τέχνες είναι τα πρώτα που κόβονται, σαν να τις θεωρούν μια πολυτέλεια. Ενώ ισχύει το ακριβώς αντίθετο, αυτή είναι μια άποψη που έχουν μόνο οι αδαείς, οι ακαλλιέργητοι κι αμόρφωτοι».

Εχοντας εμπλακεί στενά στην ταινία για τη ζωή του, μια μυθοπλαστική μεταφορά της πραγματικότητας όπου ενσαρκώνει ο ίδιος τον εαυτό του στο σήμερα, δηλώνει ιδιαίτερα ευτυχής με το αποτέλεσμα: «Αν αυτή η ταινία επρόκειτο ποτέ να γίνει και να είναι καλή, θα είχε οπωσδήποτε αυτούς τους συντελεστές που έχει και μόνο αυτούς. Προσπαθούσα να πραγματοποιήσω αυτό το πρότζεκτ για πάνω από δέκα χρόνια, αλλά όλα στη ζωή έχουν λόγο που συμβαίνουν όταν συμβαίνουν. Νομίζω πως δεν είχε γίνει ώς τώρα προκειμένου να εμπλακούν αυτοί οι άνθρωποι, να γράψει το σενάριο ο Πολ Λάβερτι, να τη σκηνοθετήσει η Ισίαρ Μπογιαΐν, είναι σπουδαία ταλέντα και έφτιαξαν μια αληθινά πρωτότυπη, καινοτόμο ταινία, όχι μια χορευτική ταινία, αλλά μια ταινία στην οποία ο χορός εξισορροπείται με την αφήγηση. Είμαι ευγνώμων, γιατί θέλω μια μέρα να πεθάνω και να σκέφτομαι ότι αυτή η ταινία μένει πίσω μου κι ότι τα δισέγγονά μου θα τη βλέπουν και θα λένε, κοίτα τι έκανε ο προπάππους μας και, ελπίζω, θα είναι περήφανα».

Ωστόσο ο Ακόστα εξηγεί πως δεν ενδιαφέρεται για την αποτύπωση της φήμης του: «Δεν σκέφτομαι ποτέ την υστεροφημία μου, σκέφτομαι μόνο πώς θα έχω νέα πρότζεκτ, πώς θα είμαι καλά, πώς θα διασκεδάζω με τη ζωή. Να φέρνω διαφορετικούς ανθρώπους κοντά, να μοιράζομαι το ταλέντο μου ή τη δουλειά και τη γνώση μου. Κι όταν φύγω, έφυγα. Κι όποιος θέλει, ας με θυμάται. Μου αρέσει πολύ αυτό που κάνω και θα το κάνω για όσο περισσότερο μπορώ».


info: Η ταινία «Ο χορός της ζωής μου» προβάλλεται στις αίθουσες από την 1η Αυγούστου, από τη Seven Films

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Ο Μπεζάρ λάτρευε τους Ελληνες»
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής των θρυλικών μπαλέτων περιγράφει τη συνάντηση ανάμεσα στον Μορίς Μπεζάρ και τον Μίκη Θεοδωράκη που γέννησε τους «7 ελληνικούς χορούς». Θα τους δούμε, μαζί με το περίφημο «Μπολερό»...
«Ο Μπεζάρ λάτρευε τους Ελληνες»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Επιστροφή κι αντίο στο μπαλέτο
Σπούδασε κλασικό χορό αλλά ελάχιστα δοκιμάστηκε σε κλασικές ομάδες. Ταξίδεψε στο εξωτερικό αλλά επέστρεφε στην Ελλάδα με κάθε ευκαιρία, υπήρξε μέλος ορισμένων από τις σημαντικότερες ομάδες χορού στην Ευρώπη,...
Επιστροφή κι αντίο στο μπαλέτο
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Κάφκα από την Ελλάδα στην Πράγα
Η ηθοποιός και χορογράφος Σοφία Καζαντζιάν με την ομάδα χοροθεάτρου της La Familia ανεβάζει για πρώτη φορά μια παράσταση με Ελληνες ερμηνευτές για έναν από τους σπουδαιότερους συγγραφείς στον κόσμο, στην...
Κάφκα από την Ελλάδα στην Πράγα
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Restart με γέλιο και συγκίνηση
Η Λίντα Καπετανέα, η νέα καλλιτεχνική διευθύντρια του θεσμού, διαλέγοντας ανοιχτά, γοητευτικά, ψυχαγωγικά θεάματα όλων των τάσεων, χωρίς όρια και ταμπού, γέμισε το Μέγαρο. Αλλά και έφερε τον χορό έξω, στην...
Restart με γέλιο και συγκίνηση
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Σοσιαλισμός και τσα-τσα-τσα
​Εκπληκτικές φωτογραφίες της Ανιές Βαρντά από την επίσκεψή της τον Δεκέμβριο του 1962 στην Κούβα παρουσιάζονται για πρώτη φορά σε μια σημαντική έκθεση-αφιέρωμα στην «Γκαλερί Φωτογραφίας» του Κέντρου Πομπιντού....
Σοσιαλισμός και τσα-τσα-τσα
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Τα χαρούμενα μαντολίνα του μπαρόκ
Μια μοναδική συναυλία μουσικής μπαρόκ απολαύσαμε τις προάλλες στην καταπράσινη αυλή του Μουσείου Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, στους πρόποδες της Ακρόπολης.
Τα χαρούμενα μαντολίνα του μπαρόκ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας