Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Από το Βερολίνο στην Αθήνα, με πιάνο και φαγκότο

Νίκος Σκαλκώτας

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Από το Βερολίνο στην Αθήνα, με πιάνο και φαγκότο

  • A-
  • A+
«2019 ΕΤΟΣ ΣΚΑΛΚΩΤΑ»

Οσον αφορά τη δισκογραφία, η περίπτωση του Νίκου Σκαλκώτα αποτελεί ένα ευχάριστο παράδοξο: παρότι με εξαίρεση λιγοστούς από τους «36 Ελληνικούς Χορούς» και το χορόδραμα «Η Θάλασσα» η μουσική του ήταν και παραμένει πεισματικά απροσπέλαστη για τον μέσο Ελληνα φιλόμουσο, η αύξουσα έκτασή της στον κατάλογο της σουηδικής εταιρείας BIS είναι πραγματικά εντυπωσιακή.

Το όχι και τόσο δυσεξήγητο φαινόμενο οφείλεται κατά πρώτον στο ενδιαφέρον των σύγχρονων Ελλήνων και ξένων ερμηνευτών, στην τεράστια διεύρυνση (λέγε: εξάντληση) της κλασικής δισκογραφίας, στο επιχειρηματικό δαιμόνιο του ιδρυτή της BIS, Ρούντολφ φον Μπερ, και βεβαίως στην υποστήριξη θεσμών και ιδρυμάτων.

[BIS 2364, SACD]

● Πρόσφατα η δραστήρια πιανίστρια Λορέντα Ράμου ηχογράφησε οκτώ πιανιστικές συνθέσεις του Σκαλκώτα, τρεις εκ των οποίων σε πρώτη παγκόσμια ηχογράφηση. Τα έργα είναι γραμμένα σε δύο ξεχωριστές δημιουργικές περιόδους, στο Βερολίνο (1921-33) και στην Αθήνα (1933-1949): «Ελληνική σουίτα» (1924), «Σουίτα» (1924), Σονατίνα (1927), «15 μικρές παραλλαγές για πιάνο» (1927), «Σουίτα αρ. 2» (1940), «Σουίτα αρ. 3» (1941), «Σουίτα αρ. 4» (1941) και «Τα παγανά» (1939;).

Σήμερα, που λόγω της δισκογραφίας είμαστε εξοικειωμένοι με ασύλληπτο εύρος μουσικών, αναγνωρίζουμε στα ακούσματά τους ευδιάκριτες καταβολές και αφομοιωμένες προσλήψεις από το εκάστοτε μουσικό περιβάλλον της εποχής και του τόπου. Για παράδειγμα οι εθνικοσχολικών απόηχων φωτεινές πρώιμες σουίτες θυμίζουν Κωνσταντινίδη έως και Χατζιδάκι της «Ρυθμολογίας».

Αντίθετα, τα υπόλοιπα κομμάτια του Βερολίνου και οι σουίτες που συνέθεσε ο καλλιτεχνικά απομονωμένος Σκαλκώτας στην Αθήνα της Κατοχής είναι σε αύξοντα βαθμό μοντερνιστικά, ατονικά, πιο εγκεφαλικά, με έντεχνα αφομοιωμένα/μετουσιωμένα ακούσματα χρηστικών μουσικών, ενίοτε θλιμμένα και εσωστρεφή. Εξαιρετικά διαφωτιστικά είναι τα κείμενα της Ράμου στο τετράγλωσσο (και ελληνικά) συνοδευτικό φυλλάδιο. Επιβάλλεται να αναφέρουμε ότι η υλοποίηση της ηχογράφησης υποστηρίχθηκε από τρεις πολιτιστικούς θεσμούς που δρουν στην Ελλάδα: το Ιδρυμα Σβαρτς, τη Στέγη του Ωνασείου και το Ωδείο Κόνταϊ Ελλάδος.

[Spektral SRL4-08035]

● Ο δεύτερος προτεινόμενος δίσκος, αυτή τη φορά της γερμανικής εταιρείας Spektral, περιλαμβάνει τέσσερα έργα μουσικής δωματίου για φαγκότο. Οι συνθέσεις προέρχονται απ’ όλη τη διάρκεια του «μοντέρνου» και μεταμοντέρνου 20ού αιώνα και απηχούν τις μουσικοαισθητικές αναζητήσεις ισάριθμων δημιουργών από χώρες εκτός του σκληρού πυρήνα του ευρωπαϊκού κέντρου: «Σονάτα κοντσερτάντε για φαγκότο και πιάνο» (1943) του Νίκου Σκαλκώτα, «Σικουέντσα ΧΙΙ για φαγκότο» (1955) του Λουτσιάνο Μπέριο, «Μονόλογος για φαγκότο» (1983/4) του Νοτιοκορεάτη Ισάνγκ Γιουν και «PNeuma για φαγκότο, πιάνο και μαγνητοταινία» (1999) του Κύπριου Γιάννη Κυριακίδη. Τα έργα ερμηνεύει το Duo Palmós, αποτελούμενο από τη Ράμου και τη Γερμανίδα φαγκοτίστρια Στεφανί Λίντκε. Εκαστο με τον δικό του τρόπο, τα τέσσερα έργα υπερβαίνουν την παραδοσιακή τεχνική του οργάνου όσον αφορά έκταση, ταχύτητες, δυναμικές, ηχοχρώματα, άρθρωση, αλλά και αντοχή του ερμηνευτή. Ενθεν και ο τίτλος της συλλογής: «Breathless»/«Χωρίς ανάσα»!

 

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η τελευταία φορά που είδαμε τη Λεόνσκαγια
Κυριολεκτικά στο «παρά πέντε» της επέλασης του κορονοϊού προφτάσαμε να παρακολουθήσουμε την πιο τελευταία αθηναϊκή εμφάνιση της διάσημης Ρωσίδας πιανίστριας Ελίζαμπετ Λεόνσκαγια.
Η τελευταία φορά που είδαμε τη Λεόνσκαγια
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η Λευκή Καρποδίνη παίζει Μπετόβεν
Στα πιανιστικά έργα του Μπετόβεν ήταν αποκλειστικά αφιερωμένο το ωραίο ρεσιτάλ που έδωσε η Λευκή Καρποδίνη στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ιδρύματος Θεοχαράκη (30.1.2020).
Η Λευκή Καρποδίνη παίζει Μπετόβεν
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Καθηλωτικός «Βότσεκ»
Τελική δοκιμασία ενηλικίωσης, στην οποία ανταποκρίθηκε με θαυμαστή επιτυχία, ήταν για την ΕΛΣ το πρώτο της ανέβασμα της όπερας «Βότσεκ» του Αλμπαν...
Καθηλωτικός «Βότσεκ»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η α λα Βέρντι politically uncorrect όπερα του Καρρέρ
Του χρόνου, με αφορμή την επέτειο της Ελληνικής Επανάστασης αλλά και με αφορμή τη θερμή συγκυρία της εξόδου από την κρίση, ασφαλώς θα λεχθούν δημοσίως πολλά -και όχι δίχως αδικαιολόγητη αυτοπεποίθηση- ως...
Η α λα Βέρντι politically uncorrect όπερα του Καρρέρ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Καθαρός θρίαμβος ο νέος «Ντον Κάρλο»
Ακέραιος θρίαμβος σε κάθε επίπεδο υπήρξε η πρεμιέρα του βερντιανού «Ντον Κάρλο» στην πεντάπρακτη εκδοχή της Μόντενα από την ΕΛΣ (8/12/2019). Η αψεγάδιαστα υλοποιημένη, διεθνών προδιαγραφών παραγωγή...
Καθαρός θρίαμβος ο νέος «Ντον Κάρλο»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Οταν το τσέλο τραγουδά
Μια απολαυστική βραδιά μουσικής δωματίου πρόσφερε ο τσελίστας Μπένεντικτ Κλέκνερ (Benedict Klöckner), συνοδευόμενος από τον πιανίστα Χοσέ Γκαγιάρδο (José Gallardo), στην άριστης ακουστικής νεοκλασική αίθουσα...
Οταν το τσέλο τραγουδά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας