Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τραγούδια για την αντίσταση και την ελευθερία

«Ξυπνήστε, Κυρ Παντελήδες» στην «Εφ.Συν.» με το φύλλο του Σαββατοκύριακου

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τραγούδια για την αντίσταση και την ελευθερία

  • A-
  • A+

«Ξυπνήστε, Κυρ Παντελήδες». Οι τίτλοι δύο μεγάλων τραγουδιών του Πάνου Τζαβέλλα, που έχουν αφήσει το στίγμα τους στην ελληνική μουσική, έχουν περάσει στον δημόσιο λόγο και παραμένουν επίκαιρα εδώ και τέσσερις δεκαετίες, γίνονται ένας για το cd με γνωστά αλλά και ανέκδοτα κομμάτια του, το οποίο προσφέρει η σήμερα «Εφ.Συν. - Σαββατοκύριακο» στους αναγνώστες της, δέκα χρόνια από τον θάνατο του ευαίσθητου και ασυμβίβαστου τραγουδοποιού.

Τραγούδια για την αντίσταση και την ελευθερία συνεχίζει να μας χαρίζει ο Τζαβέλλας από το αντάρτικο λημέρι του στη γειτονιά των αγγέλων. Τα έζησε ως αντάρτης με τον ΕΛΑΣ και τον Δημοκρατικό Στρατό, τα κατέγραψε μέσα στη φυλακή, τα ανέστησε μεταφέροντάς τα στις νεότερες γενιές.

Στο σημείωμα του ιστορικού δίσκου του 1975 με ζωντανή ηχογράφηση από τη «Λήδρα», περιέγραφε τη διαχρονική εξάρτηση της Ελλάδας από τον ξένο παράγοντα ως μία κόκκινη κλωστή που διαπερνά τη σύγχρονη Ιστορία της χώρας και τόνιζε τη λαχτάρα του λαού για ανεξαρτησία και την ανάγκη του να καταφύγει στη μουσική.

Και σε αυτό το νέο άλμπουμ έχουμε την ευκαιρία να ακούσουμε αντάρτικα με τη φωνή του, αλλά και τα ακυκλοφόρητα «Τηλεόραση» και «Πρόβατα», όπως και άλλα, αφιερωμένα στους αγωνιστές που έχασαν τη ζωή τους. «Ηρθε στο σπίτι μου η Ειρήνη/ κι η ματωμένη μας πορεία/ μια ξεχασμένη ιστορία/ κι οι φίλοι μας κάτω απ’ το χώμα/ με το παράπονο στο στόμα» γράφει στο «Η Ειρήνη η εγκόσμια».

Ο Τζαβέλλας είχε καταδικαστεί τρεις φορές σε θάνατο και είχε ζήσει τρία χρόνια στη Σοβιετική Ενωση για θεραπεία από ασθένεια που υπέστη στις φυλακές. Συνολικά 16 χρόνια από τη ζωή του είχε περάσει στη φυλακή επί Εμφυλίου και επί χούντας. Το 1971 αποφυλακίστηκε με τη διάταξη «περί ανηκέστου βλάβης».

«Ηταν ένας άνθρωπος που πέρασε μέσα από τη φωτιά. Παρόλο που αρρώστησε με καρκίνο στο στομάχι, μέχρι τελευταία στιγμή έτρεχε. Θα τον έβλεπες με τις πατερίτσες του στις συγκεντρώσεις του Συνασπισμού. Δεν σταμάτησε ποτέ. Και δεν πουλήθηκε ποτέ. Δύο φορές τού είχε προτείνει ο Ανδρέας Παπανδρέου να τον κάνει βουλευτή Κοζάνης και δεν δέχτηκε. Χιλιάδες αγωνιστές, όχι μόνο ο Πάνος, δεν εξαργύρωσαν τίποτα» μας λέει η Νατάσα Παπαδοπούλου-Τζαβέλλα, σύντροφός του για 38 χρόνια – γνωρίστηκαν το 1971 μέσω του Κώστα Μανταίου, συγκρατούμενού του στον Κορυδαλλό.

«Οταν τον έπιασαν στην Κοζάνη, τον γύρναγαν μέσα στην πλατεία και τον έφτυναν σαν προδότη. Οταν τραυματίστηκε προτίμησαν να μη βγάλουν τη σφαίρα από το πόδι του, αλλά να του το κόψουν» σημειώνει η Νατάσα. «Ο,τι έγραψα το ’γραψα ασθμαίνοντας γιατί με βαραίνουν οι μνήμες. Σπαράγματα μόνο είναι ό,τι θα διαβάσεις... Σπαράγματα λόγου από έναν άνθρωπο που στάθηκε όρθιος, άντεξε την ερημιά και την οδύνη με μόνο αποκούμπι –μπάλσαμο για την ψυχή μου,– την ποίηση και το τραγούδι […]. Γράφω αυθόρμητα για να ξεφύγω από τους εφιάλτες που έζησα» είχε πει ο Πάνος σε συνέντευξή του στην «Αυγή».

Ο ίδιος εμπνεόταν επίσης από ηρωικές μορφές, όπως ο Αλιέντε και ο Μαντέλα. Τα ονόματά τους έχουν δύο από τα τελευταία τραγούδια του, τα οποία θα έχουμε την ευκαιρία να ακούσουμε στο «Ξυπνήστε, Κυρ Παντελήδες», μαζί με ακόμα δύο για δύο καλλιτέχνες που θαύμαζε πολύ: τον συμπατριώτη του Νικόλα Ασιμο, μετά τον θάνατο του οποίου έγραψε το «Ο προφήτης των Εξαρχείων», και τον Στέλιο Καζαντζίδη, με τον οποίο είχαν προγραμματίσει να ερμηνεύσει κομμάτια του, αλλά δεν πρόλαβε.

Ο Τζαβέλλας, άλλωστε, που στα μικρά του χρόνια γαλουχήθηκε με δημοτικά και κλέφτικα, που στο σπίτι του πριν από πενήντα χρόνια έβρισκες πομπίνες με τζαζ μουσική και μπλουζ, ήταν λάτρης και του ρεμπέτικου, το οποίο είχε μελετήσει μέσα στη φυλακή, και του λαϊκού τραγουδιού – χαρακτηριστικό δείγμα της αγάπης του αποτελεί άλλωστε ο δίσκος του «Θρήνοι κι αναστάσιμα» με την Καίτη Γκρέυ το 1983. Ο ίδιος το 1975, όταν τελείωνε το πρόγραμμά του στην Πλάκα, πήγαινε στα «Χρυσά Κλειδιά» για να ακούσει τη Γιώτα Γιάννα, με την οποία είχαν αλληλοεκτίμηση και φιλική σχέση. Εκείνη και 11 ακόμα καλλιτέχνες θα τραγουδήσουν στο αφιέρωμα στη μνήμη του στη μουσική σκηνή «Σφίγγα», την Τετάρτη 30 Ιανουαρίου. Συμμετέχουν οι Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Γιάννης Ζουγανέλης, Νατάσσα Μποφίλιου, Καλλιόπη Βέττα, Λάκης Χαλκιάς, Πάνος Μπούσαλης, Ηλίας Λογοθέτης, Νίκος Μποφίλιος, Σταύρος Ξένος, Νατάσα Παπαδόπουλου-Τζαβέλλα και Νίκος Λόλης.

 

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Με το τραγούδι θεραπεύεται το μέσα μου»
Μη χάσετε την έκδοση του ερχόμενου Σαββάτου 10 Νοεμβρίου, με το ολοκαίνουργιο cd της σπουδαίας ερμηνεύτριας με τίτλο «Παραβολές», που περιλαμβάνει δύο τραγούδια του Μάνου Ελευθερίου και συνθέσεις των Λ....
«Με το τραγούδι θεραπεύεται το μέσα μου»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ο κόσμος όλος μπορεί να κλειστεί σε ένα τραγούδι
Ο Θεσσαλονικιός τραγουδοποιός ξεκινάει το Σάββατο 20 Οκτωβρίου εμφανίσεις στον «Σταυρό του Νότου». Και την ίδια μέρα κυκλοφορεί από την «Εφημερίδα των Συντακτών - Σαββατοκύριακο», προσφορά στους αναγνώστες...
Ο κόσμος όλος μπορεί να κλειστεί σε ένα τραγούδι
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Με τις σημαίες ψηλά
H επιστροφή του τραγουδοποιού στη δισκογραφία μετά από έξι χρόνια, με ένα αιχμηρό άλμπουμ προσφορά στους αναγνώστες μας με το φύλλο του Σαββατο-κύριακου (13/10) «Bandiera rossa - Ψηλά μέσα στη βροχή». Εννιά...
Με τις σημαίες ψηλά
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Η νέα γενιά να πάρει τη ζωή στον κουλοχέρη της»
Το επόμενο Σάββατο θα σας προσφέρουμε ένα DVD με stand up comedy από τον Χριστόφορο Ζαραλίκο, με περισσότερο από μία ώρα απίστευτου γέλιου. Τίτλος του DVD «Αγάπη μόνο ρε...» και περιέχει κομμάτια από...
«Η νέα γενιά να πάρει τη ζωή στον κουλοχέρη της»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Με τη Γιώτα Νέγκα στην Τεχνόπολη
Μία μεγάλη συναυλία και μία μεγάλη προσφορά της «Εφημερίδας των Συντακτών» στους αναγνώστες της. Κόψτε το παρακάτω κουπόνι και με αυτό πηγαίνετε στο ταμείο της Τεχνόπολης να πάρετε δύο εισιτήρια την τιμή τού...
Με τη Γιώτα Νέγκα στην Τεχνόπολη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας