Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα πάντα για τον κορυφαίο Ελληνα συνθέτη

2019 - Ετος Νίκου Σκαλκώτα

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα πάντα για τον κορυφαίο Ελληνα συνθέτη

  • A-
  • A+

Σημειώματα όπου αναλύει τις σκέψεις του για το δημοτικό τραγούδι. Ιστορικά εξώφυλλα από τον διεθνή Τύπο. Εντυπες και χειρόγραφες παρτιτούρες, εξώφυλλα δίσκων (μεταξύ αυτών η ηχογράφηση της Φιλαρμονικής Νέας Υόρκης υπό τη διεύθυνση του Δημήτρη Μητρόπουλου το 1956). Φωτογραφίες από τα καλοκαίρια του, τις σημαντικές συνεργασίες, την περίοδο των σπουδών, τη διαμονή στο Βερολίνο (1927-1933).

Αποκαλυπτικά γράμματα στους πιο δικούς του ανθρώπους, κείμενα ραδιοφωνικών εκπομπών, ξεχασμένες εκδόσεις, μελέτες, ηχητικό υλικό και προσωπικά αντικείμενα. Το 2019 συμπληρώνονται 70 χρόνια από τον θάνατο του Νίκου Σκαλκώτα και φαίνεται πως ήρθε η στιγμή να μάθουμε τα πάντα για τον κορυφαίο Ελληνα συνθέτη.

Οι τέσσερις μεγάλοι φορείς που συστεγάζονται στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών ενώνουν για πρώτη φορά τις καλλιτεχνικές και επιστημονικές τους δυνάμεις και τιμούν έναν από τις σημαντικότερους μουσικούς του πρώτου μισού του 20ού αιώνα. «Ετος Σκαλκώτα», λοιπόν, το 2019 και ο Σύλλογος «Φίλοι της Μουσικής», η Μουσική του Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη», το Μέγαρο, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, η Ενωση Ελλήνων Μουσουργών, το Ιδρυμα Χουρμουζίου-Παπαϊωάννου (στο οποίο ανήκε το αρχείο του συνθέτη) συνδιοργανώνουν σειρά επετειακών εκδηλώσεων. Συναυλίες, συζητήσεις, έκθεση, διεθνές συνέδριο, διαγωνισμό σύνθεσης, εκπαιδευτικά προγράμματα αλλά και μια υποτροφία για μελέτη στο αρχείο Σκαλκώτα, το οποίο από τον Ιούνιο του 2018 περιήλθε στη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη», θα μας ξανασυστήσουν τη μουσική ιδιοφυΐα του Ελληνα συνθέτη.

«Η συγκίνηση με το που το ανοίξαμε ήταν απερίγραπτη καθώς έχει εντυπωσιακά τεκμήρια. Φιλοδοξούμε να ετοιμάσουμε μια σύγχρονη έκθεση χρησιμοποιώντας αναλογικά και ψηφιακά μέσα με το ανεξάντλητο αυτό υλικό από το αρχείο. Υπολογίζουμε να εγκαινιαστεί τον Νοέμβριο και διερευνούμε την πιθανότητα να παρουσιαστεί και σε άλλους χώρους πολιτισμού που επιθυμούν συνεργασία», λέει ο πρόεδρος του συλλόγου Αλέξανδρος Χαρκιολάκης.

«Ετοιμάζουμε επίσης μια συναυλία στις 12 Απριλίου με τίτλο “Οι δύο Σχολές της Βιέννης: Χάιντν, Σούμπερτ, Σκαλκώτας” με το Trio El Greco, ένα πολύ μεγάλο διεθνές συνέδριο υπό την αιγίδα της Διεθνούς Μουσικολογικής Εταιρείας (τέλη Νοεμβρίου), ένα τριήμερο εκδηλώσεων στη Λευκωσία σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, ένα παιδικό πρόγραμμα εντός των χώρων της Βιβλιοθήκης μας με τίτλο “Συγχαρητήρια για τη μουσική σας κε Σκαλκώτα”». Τέλος, δεν παρέλειψε να μας δείξει ένα δείγμα από την ψηφιακή εφαρμογή που δημιούργησαν και σε αυτήν περιηγείται κανείς στον κόσμο του Σκαλκώτα.

Ο Νίκος Σκαλκώτας γεννήθηκε στη Χαλκίδα το 1904, σπούδασε βιολί στο Ωδείο Αθηνών (1912-1920) και αποφοίτησε 16 ετών αποσπώντας την ανώτερη τιμητική διάκριση («Χρυσό Μετάλλιο Ανδρέα και Ιφιγένειας Συγγρού»). Συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στο Βερολίνο, όπου από το 1923 έστρεψε το ενδιαφέρον του στη σύνθεση.

Με την άνοδο του ναζισμού στη Γερμανία η επιβίωσή του εκεί καθίσταται αδύνατη. Το 1933 εγκαταλείπει το Βερολίνο, αφήνοντας πίσω του τα χειρόγραφα περίπου 70 μουσικών έργων και επιστρέφει στην Αθήνα. Γρήγορα σταδιοδρόμησε ως ενορχηστρωτής στο Εθνικό Θέατρο και στη συνέχεια ως βιολονίστας στην Ορχήστρα του Ωδείου Αθηνών (μετέπειτα ΚΟΑ) και της ΕΛΣ. Στην Αθήνα δημιούργησε έναν αξιοθαύμαστο κατάλογο έργων συνθέτοντας πυρετωδώς περισσότερα από 100 έργα μέσα στα 16 χρόνια από την επιστροφή του ώς τον απροσδόκητο θάνατό του τον Σεπτέμβριο του 1949 από περίσφιγξη κήλης. Η δημιουργία του περιλαμβάνει όλα τα είδη μουσικής, πλην της όπερας, και η αναγνώριση του έργου του υπήρξε ως επί το πλείστον μεταθανάτια (εξαίρεση αποτελούν η μουσική μπαλέτου, ορισμένοι από τους 36 Ελληνικούς Χορούς και λιγοστά έργα μουσικής δωματίου).

«Είναι καθήκον μας να παίζουμε έργα του και να συνδράμουμε στη διάδοση του έργου του καθώς υπήρξε το επιφανέστερο μέλος που πέρασε από τις τάξεις μας. Ομολογώ ότι του αξίζει να παίζεται τακτικότερα κι εμείς στην ΚΟΑ έχουμε ετοιμάσει έναν κύκλο συναυλιών με τίτλο “Ο Σκαλκώτας και οι σύγχρονοί του”, όπου υπάρχει μουσική αντιπαράθεση με σύγχρονούς του συνθέτες όπως ο δάσκαλός του, ο Σένμπεργκ κ.ά.», είπε ο καλλιτεχνικός διευθυντής της ορχήστρας Στέφανος Τσιαλής. Ετσι σήμερα πραγματοποιείται μία από αυτές τις συναυλίες με σολίστ τον βιολιστή Αντώνη Σουσάμογλου και μαέστρο τον Leon Botstein και ακολουθούν ακόμα δύο: 10 Μαΐου (σολίστ Τιάνγουα Γιανγκ, μαέστρος Στ. Τσιαλής), 17 Μαΐου (σολίστ Αϊναρ Στέεν Νέκλενμπεργκ, μαέστρος Γιόαβ Τάλμι).

Από τη μεριά της η Ενωση Ελλήνων Μουσουργών ανακοίνωσε πως θα προκηρύξει διαγωνισμό σύνθεσης στη μνήμη του Νίκου Σκαλκώτα. Ενώ σε ό,τι αφορά το πολύτιμο αρχείο του ο Πέτρος Φραγκίστας (πρόεδρος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Χουρμουζίου-Παπαϊωάννου) διευκρίνισε ότι από το 2006 ξεκίνησαν -αξιοποιώντας ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα - την ψηφιοποίησή του. «Η συνεργασία ανοίγει πολλές προοπτικές στην προσπάθεια για τη διάσωση και διάδοση του έργου του. Η αρτιότητα και οι εγκαταστάσεις της Βιβλιοθήκης εξασφαλίζουν εξαιρετικές συνθήκες φύλαξης των χειρογράφων. Τέλος, το επιστημονικό προσωπικό θα βοηθήσει στη σωστή τεκμηρίωση».

Ενώ ο καλλιτεχνικός διευθυντής του ΜΜΑ, Μίλτος Λογιάδης, άφησε τη δική του «ευχή» για το τέλος: «Ελπίζω να μπορέσουμε κάποτε όλοι αυτοί οι εμπλεκόμενοι φορείς να ηχογραφήσουμε το σύνολο της εργογραφίας του για να μπορέσουν οι επόμενες γενιές να εντρυφήσουν σε αυτό».

  

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Σπάνιος και ποιητικός Χατζιδάκις
Τρία σπουδαία έργα του Μάνου Χατζιδάκι αποκαλύπτονται στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο πλαίσιο του Κύκλου Μάνος Χατζιδάκις. Τα «Τραγούδια της αμαρτίας»θα ερμηνεύσουν ο Π. Κιμιωνής...
Σπάνιος και ποιητικός Χατζιδάκις
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Δεν με ενδιαφέρει να υποδύομαι ρόλους εκτός σκηνής»
Ιδανική ερμηνεύτρια του Μότσαρτ αλλά και ροκ, τραγουδίστρια αλλά και ακτιβίστρια, τελειομανής αλλά και χαλαρή, η Αμερικανίδα μέτζο σοπράνο, Τζόις ΝτιΝτονάτο, έρχεται στην Αθήνα για να ερμηνεύσει ένα πρόγραμμα...
«Δεν με ενδιαφέρει να υποδύομαι ρόλους εκτός σκηνής»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Οι ήρωες του Βάγκνερ μας μοιάζουν»
Σχεδόν πέντε δεκαετίες μετά την πρώτη της παρουσίαση στην Ελλάδα, η εμβληματική όπερα επιστρέφει και ο σκηνοθέτης Αντονι ΜακΝτόναλντ μας εξηγεί γιατί παραμένει γοητευτική, μυστηριώδης και άκρως ρομαντική.
«Οι ήρωες του Βάγκνερ μας μοιάζουν»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Αναβίωση με θρύλους της ροκ και... χιπ-χοπ
Πενήντα χρόνια μετά. Τίποτα στη μουσική δεν είναι ίδιο. Και τίποτα σε ό,τι αφορά τη μυθολογία του Γούντστοκ δεν έχει αλλάξει. Το Woodstock 50, ακόμα μια προσπάθεια αναβίωσης του θρυλικού φεστιβάλ,...
Αναβίωση με θρύλους της ροκ και... χιπ-χοπ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Ξορκίζουμε τον θάνατο χορεύοντας»
Μετά τον θρίαμβο του «Ερωτόκριτου» ο ταλαντούχος συνθέτης Δημήτρης Μαραμής παραμένει στο ευρύ πεδίο της παράδοσης και παρουσιάζει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών μια τριλογία, τους «Στοιχειωμένους», ένα σύγχρονο...
«Ξορκίζουμε τον θάνατο χορεύοντας»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Τρεις σταρ του χορού στην Αθήνα
Ενα έργο εμπνευσμένο από εικόνες του Γκουαντάναμο που φτιάχτηκε για να προβληματιστούμε σχετικά με τις συνθήκες κράτησης των ανθρώπων. Ενα κορυφαίο χορευτικό συγκρότημα σε τρεις αριστουργηματικές χορογραφίες...
Τρεις σταρ του χορού στην Αθήνα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας