Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Οσο μεγαλώνω, νιώθω πόσο άδικος είναι ο Θεός»

Ο διάσημος Πολωνός συνθέτης, Ζμπίγκνιου Πράισνερ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Οσο μεγαλώνω, νιώθω πόσο άδικος είναι ο Θεός»

  • A-
  • A+

«Σας αρέσει η Ρόδος;» ρωτήθηκα πριν καθίσω. «Ναι, αλλά δεν είναι το αγαπημένο μου νησί», απάντησα. «Τότε η συνέντευξη ακυρώνεται...», είπε κι έσκασε στα γέλια ο Ζμπίγκνιου Πράισνερ. Η Ελλάδα, και ειδικά το νησί στο οποίο έχει πλέον αγοράσει σπίτι και περνά μεγάλα διαστήματα, ο Παλαμάς, ο Καβάφης, ο Κισλόφσκι, ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος είναι από τα πράγματα για τα οποία δεν σηκώνει κουβέντα ο Πολωνός συνθέτης.

«Πρωτοήρθα στην Ελλάδα γύρω στο 1993, για να δουλέψω με την αγαπημένη μου Λουκία (Ρικάκη) τη μουσική για την ταινία “Κουαρτέτο σε 4 κινήσεις”. Σχεδόν ορκίστηκα ότι κάποτε θα μείνω εδώ μόνιμα. Αλλά γιατί θυμήθηκα τώρα τη Λουκία;

Οσο μεγαλώνω τόσο περισσότερο νιώθω πόσο άδικος είναι ο Θεός! Οι περισσότεροι φίλοι μου έχουν φύγει. Από την παρέα μου στην Κρακοβία είμαι από τους τελευταίους επιζώντες. Συχνά όταν βολτάρω στο κέντρο της πόλης, βλέπω γύρω μου οδούς με τα επώνυμα φίλων μου. Την κάνω συχνά αυτή τη βόλτα κι ας με στεναχωρεί όσο λίγα πράγματα στη ζωή μου».

Επίτιμο μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, βραβευμένος με Αργυρή Αρκτο, δύο Σεζάρ κι ένας από τους κορυφαίους Ευρωπαίους συνθέτες, ο άνθρωπος που υπέγραψε 40 και πλέον σάουντρακ και ταυτίστηκε με τον Κριστόφ Κισλόφσκι («Η διπλή ζωή της Βερόνικα», «Μπλε», «Κόκκινη», «Λευκή Ταινία») έρχεται στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών για δύο συναυλίες (3, 4 Νοεμβρίου), με λαμπρούς συνεργάτες όπως η Μαρία Φαραντούρη, η τραγουδίστρια των Dead Can Dance Λίζα Γκέραρντ, η σοπράνο Εντίτα Κρζεμιέν κ.ά. Σε ένα διάλειμμα από τις πρόβες τον συναντήσαμε και μιλήσαμε για μουσική, σινεμά, σχέσεις ζωής.

Συνέντευξη

• Είστε αυτοδίδακτος. Την ακαδημαϊκή μόρφωση στην καριέρα σας με τι την αναπληρώσατε;

Ξέρετε, δεν ήταν ότι δεν ήθελα να σπουδάσω. Απλώς δεν είχα δυνατότητα διότι εκεί που έμενα δεν υπήρχε μουσική σχολή. Ετσι ξεκίνησα να σπουδάζω Ιστορία, αλλά έξι μήνες μετά ξύπνησε η επιθυμία να γράψω μουσική κι έτσι άρχισα να μαθαίνω τα βασικά, να γράφω νότες.

Οσο απίθανο κι αν ακούγεται, μέσα σε δύο χρόνια έμαθα όλα τα όργανα μιας ορχήστρας. Είναι μάλλον αυτό που έλεγε ο Μποντλέρ ότι η φαντασία είναι άπειρη.

• Πώς ήταν τότε η κοινωνικοπολιτική κατάσταση στην Κρακοβία;

Δεν ήμασταν μια ελεύθερη χώρα αλλά μια κοινωνία υπό την επιρροή και τον έλεγχο των κομμουνιστών. Χωρίς ηλεκτρονικά μέσα και γενικά επικοινωνία με τον κόσμο δεν ξέραμε τότε πώς ζει ο υπόλοιπος κόσμος και πόσα μας στερούσε το καθεστώς. Υπήρχε σαφής διαχωρισμός: ένας κόσμος ήταν το κόμμα κι ένας άλλος η κοινωνία.

• Για τις ανάγκες της «Μπλε Ταινίας» του Κισλόφσκι συνθέσατε τότε το «Κοντσέρτο για την Ενωμένη Ευρώπη». Αν το ξαναγράφατε σήμερα πώς θα ήταν;

Ακριβώς το ίδιο, καθώς τα θέματα που πραγματεύεται είναι οικουμενικά και πάντα θα περιγράφουν το ιδανικό. Σήμερα λείπει το Σιδηρούν Παραπέτασμα αλλά πάλι είμαστε σε επικίνδυνο σημείο. Η ίδια Ευρώπη που τότε αγωνιζόταν να ενωθεί, σήμερα παλεύει να διαλυθεί. Αρα η ενότητα παραμένει το βασικό ζητούμενο. Η Πολωνία, για παράδειγμα, αν σήμερα απομακρυνθεί από την Ε.Ε. θα επιστρέψει στις αγκαλιές της Ρωσίας... Είναι τόσο δυσάρεστο να βλέπεις τον κόσμο να οπισθοδρομεί.

• Προς το παρόν πάντως βρίσκεται υπόλογη ενώπιον της Ε.Ε. για παραβίαση του κράτους δικαίου.

Μα δεν είναι ελεύθερη χώρα η Πολωνία. Υπάρχει δικτατορία και ξέρω πολύ καλά τι λέω. Οι σημερινοί κυβερνώντες την καταστρέφουν όπως και τότε οι κομμουνιστές. Δεν με εκπλήσσει που οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να κρατήσουν αποστάσεις από την πατρίδα μου. Σε μια παρέα πρέπει να σέβεσαι τους κανόνες, αλλιώς θα πάψουν να σε καλούν.

• Με την ίδια θέρμη υποστηρίζατε πάντα το ευρωπαϊκό σινεμά έναντι του αμερικανικού.

Δεν υπέκυψα ποτέ στις αμερικανικές προτάσεις γιατί στη ζωή μού αρκούσαν τα λίγα και θέλω το πρωί να μπορώ να κοιτώ τον εαυτό μου στον καθρέφτη.

• Για τη συνεργασία σας με τον Κισλόφσκι έχει γραφτεί ότι είχατε το ιδανικότερο δέσιμο που επιτεύχθηκε ποτέ στον κινηματογράφο.

Υπάρχουν κι άλλα, προς Θεού: ο Φελίνι με τον Ρότα, ο Σέρτζιο Λεόνε με τον Μορικόνε, ο Χίτσκοκ με τον Χέρμαν. Ο Κισλόφσκι ήταν μάγος γιατί ήθελε να ξέρει τι θα λέει η μουσική, όχι πώς θα είναι. Τίποτα ποτέ δεν μου ζητούσε. Διάβαζα το σενάριο, παρακολουθούσα ανελλιπώς γυρίσματα.

Μια φορά στη «Διπλή ζωή της Βερόνικα» βλέπω στο σενάριο να γράφει: «εδώ η Βερονίκ τραγουδά». Τον ρώτησα, λοιπόν: «Τι τραγουδά; Πόσο θα διαρκεί; Τι ύφος θα έχει;». Μου απάντησε: «Εσύ είσαι ο συνθέτης, βρες τα».

• Σας βοηθούσε αυτή η ελευθερία;

Οχι πάντα. Μαζί της μεγάλωνε και η ευθύνη. Ηξερα πάντα τι ήθελα να πω με τη μουσική μου αλλά σχεδόν όλα γίνονταν μεταφυσικά.

• Την ημέρα που πέθανε τη θυμάστε;

Αστειεύεστε; Ποτέ δεν θα ξεχάσω. Ελειπα στο εξωτερικό κι εκείνος έμενε στο σπίτι μου. Κάποια στιγμή που μιλήσαμε μου γκρίνιαξε ότι τα υδραυλικά στο μπάνιο χάλασαν κι ότι άρχισε να μαστορεύει για να τα επιδιορθώσει. Γενικά του άρεσε να καταπιάνεται με εργαλεία. Μέχρι να επιστρέψω είχε ήδη μπει στο νοσοκομείο για μπάι πας.

Του τηλεφώνησα αμέσως εκεί, τον ρώτησα «γιατί αφού όλοι οι γιατροί διαφωνούν, εσύ βιάζεσαι να χειρουργηθείς;». Με καθησύχασε λέγοντας: «Μην κάνεις έτσι, θα σε πάρω μόλις ξυπνήσω». Αλλά κανείς από τους δύο δεν ξανατηλεφώνησε στον άλλον...

Info: Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης. 3, 4/11, στις 20.30. Τιμές: 22-80 ευρώ. Πληροφορίες: 210-7282367. Συμμετέχουν η Νέα Συμφωνική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης (διδασκαλία Καμπάνης Σαμαράς) και η Μεικτή Χορωδία «Νίκος Αστρινίδης» (διδασκαλία Βασιλική Κατσούκα-Σαμαρά).

 

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Το σάουντρακ μιας κινηματογραφικής ζωής
Η Ελένη Καραΐνδρου δίνει δυναμικά το στίγμα πορείας με συναυλίες, φεστιβάλ, συνεργασίες με σπουδαίους σκηνοθέτες του θεάτρου και του κινηματογράφου, αλλά και ένα νέο διπλό cd. Με την ευκαιρία αυτή ανοίγει στην...
Το σάουντρακ μιας κινηματογραφικής ζωής
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Μια Υπνοβάτιδα στο Μαγικό Βουνό
Πενήντα χρόνια από την τελευταία της πρεμιέρα στην ΕΛΣ, η όπερα του Μπελίνι επέστρεψε σκηνοθετημένη από τον Μάρκο Αρτούρο Μαρέλι, ο οποίος τοποθέτησε τη δράση σε ένα σανατόριο στις ελβετικές Αλπεις,...
Μια Υπνοβάτιδα στο Μαγικό Βουνό
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ο «Τροβατόρε» των μεγάλων χιτ
Ο μαέστρος Μίλτος Λογιάδης μάς μιλά για το συγκλονιστικό έργο του Βέρντι που έχει εμπνεύσει κινηματογραφικούς σκηνοθέτες, ενώ οι άριες, τα ντουέτα, τα χορωδιακά του είναι δημοφιλή ακόμα και σε όσους δεν...
Ο «Τροβατόρε» των μεγάλων χιτ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ρεβεγιόν με τη Μαρινέλλα
Η σπουδαία τραγουδίστρια μας προσκαλεί να αλλάξουμε τη χρονιά μαζί της στη στοά του City Link και να απολαύσουμε ένα υπερθέαμα χολιγουντιανό αλλά και λαϊκό, που έχει την υπογραφή του Σταμάτη Φασουλή. Από την...
Ρεβεγιόν με τη Μαρινέλλα
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Τα αδέλφια Γκάλαχερ πάνε για επανασύνδεση;
Ο σκηνοθέτης του «Supersonic», Ματ Γουάιτκρος, ελπίζει ότι ο Νόελ και ο Λίαμ κάποτε θα βαρεθούν να τσακώνονται. Προσπαθεί να τους τα φτιάξει και ο Κρις Μάρτιν. Σημασία έχει πως μ' αυτά και μ' αυτά η ταινία του...
Τα αδέλφια Γκάλαχερ πάνε για επανασύνδεση;
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Μια Κάρμεν για το σήμερα
Η εκρηκτική «Κάρμεν» του Ζορζ Μπιζέ είναι η δεύτερη μεγάλη καλοκαιρινή παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Κάνει πρεμιέρα αύριο στο Ηρώδειο -στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών- σε μουσική διεύθυνση Λουκά...
Μια Κάρμεν για το σήμερα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας