Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Το κοινό είμαι εγώ. Για τον εαυτό μου γράφω»

Η μουσικός Λένα Πλάτωνος

Ανδρέας Σιμόπουλος
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Το κοινό είμαι εγώ. Για τον εαυτό μου γράφω»

  • A-
  • A+

Στο σπίτι όλα είναι ροζ - το χρώμα που την ξεκουράζει να το κοιτά. Μουσική παίζει διαρκώς, χαμηλά, συνήθως πιάνο. Η διακόσμηση έχει κάτι από τον χαρακτήρα της: είναι πληθωρική, γεμάτη αναμνήσεις, θυελλώδεις στιγμές αλλά και αντικείμενα που αποτελούν τις «βεβαιότητές» της.

Ενα κομμάτι του εαυτού της θεωρεί ότι ζει στον μεταφυσικό κόσμο, κι ένα δεύτερο, το πιο γήινο, κάνει τα τελευταία χρόνια μια δεύτερη μεγάλη καριέρα. Εχει μελοποιήσει στίχους, έχει γράψει τραγούδια για μεγάλους έρωτες, για τη γειτονιά, την ανιψιά της, τα πρόσωπα που συναντούσε, μια σχολική τσάντα, μια σπάνια στιγμή.

Είχε εξαφανιστεί επί χρόνια, αλλά εδώ και καιρό επέστρεψε δριμύτερη για να ξανασυνθέσει, να ταξιδέψει (μόλις επέστρεψε από τον Καναδά κι ετοιμάζεται για Ηράκλειο, Βερολίνο, Ιωάννινα, Θεσσαλονίκη), να αγαπήσει όπως της αρέσει, χωρίς να ζητά ανταλλάγματα, αλλά και να δει ένα «μουσικό παραμύθι με στοιχεία όπερας» που συνέθεσε τη δεκαετία του ’80 να ανεβαίνει για πρώτη φορά από την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (στο ΚΠΙΣΝ).

Το «Αηδόνι του αυτοκράτορα», βασισμένο στο ομώνυμο παραμύθι του διάσημου Χανς Κρίστιαν Αντερσεν, ένα έργο σπάνιας ομορφιάς και ευαισθησίας, παρουσιάζεται από 17 Οκτωβρίου σε μια εντυπωσιακή παραγωγή (για 30 παραστάσεις), όπου η όπερα συναντά το animation (σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Animasyros). Τη σκηνοθεσία υπογράφει η ταλαντούχα Κατερίνα Πετσατώδη, το animation της παράστασης ανέλαβε να σχεδιάσει η ανερχόμενη Ειρήνη Βιανέλλη.

Στο επίκεντρο της υπόθεσης έχουμε τον αυτοκράτορα της Κίνας που ζει σ’ ένα λαμπρό παλάτι όπου όλα λειτουργούν στην εντέλεια χάρη σ’ ένα υπερσύγχρονο ηλεκτρονικό σύστημα. Ο ίδιος, πάντως, είναι μελαγχολικός, μέχρι που μαθαίνει ότι στον κήπο του παλατιού του ζει ένα αηδόνι που τραγουδάει με μαγευτική φωνή. Στέλνει τους αυλικούς να το βρουν και πράγματι μαγεύεται από τη φωνή του. Ομως στο παλάτι φτάνει ως δώρο ένα ηλεκτρονικό αηδόνι που υποχρεώνει το αληθινό σε φυγή.

Οταν το ηλεκτρονικό αηδόνι χαλάει, ο αυτοκράτορας αρρωσταίνει βαριά και το ψεύτικο πουλί δεν μπορεί να τον παρηγορήσει. Την κρίσιμη στιγμή εμφανίζεται και πάλι το αληθινό αηδόνι και με την τέχνη του συγκινεί τον Θάνατο. Ο αυτοκράτορας το παρακαλεί να μείνει μαζί του στο παλάτι, αλλά φαίνεται πως δεν μπορεί να περιορίσει τη φύση και την τέχνη που βγαίνει από την ψυχή. «Δεν έχω κανένα άγχος για το αποτέλεσμα, δεν έχω απαιτήσει τίποτε, δεν έχω πάει σε καμία πρόβα στη Λυρική. Εγώ υποδέχτηκα τα παιδιά στο σπίτι μου μια μέρα, τα άκουσα κι έκτοτε έχω απλώς μια εποπτεία», λέει.

Η Λένα Πλάτωνος έγραψε τη μουσική το 1989 ικανοποιώντας μια επιθυμία του κόντρα τενόρου Αρη Χριστοφέλλη. Ωστόσο, δεν το είδε ποτέ να ανεβαίνει ζωντανά, λόγω τεχνικών δυσκολιών. «Δεν θέλαμε να κάνουμε κάτι μόνο για παιδιά, ούτε κάτι μόνο για μεγάλους. Δέχτηκα αμέσως όχι μόνο γιατί είχα την εμπειρία της Λιλιπούπολης αλλά κυρίως γιατί τότε βουτούσα παντού με τόλμη. Το γεγονός ότι θα απευθυνόμουν σε νεαρότερο κοινό δεν με επηρέασε στον τρόπο που έγραφα, γιατί ποτέ δεν συνθέτω λαμβάνοντας υπ’ όψιν τον ακροατή. Το κοινό είμαι εγώ. Για τον εαυτό μου γράφω πάντα».

• Αρα, η ψυχολογία σας καθρεφτίζεται πάντα σε ό,τι γράφετε.

Οχι πάντα. Εχω την εσωτερική δυνατότητα να κάνω μια υπέρβαση και να αφήνω στην άκρη την εκάστοτε κατάσταση που με απασχολεί. Αν η δημιουργικότητα εξαρτιόταν από την ψυχολογία μου, δεν θα είχα πετύχει τίποτα. Θα ήμουν έρμαιο της δίνης στην οποία πολύ συχνά στη ζωή μου βρισκόμουν.

• Το παραμύθι του Αντερσεν μεταμορφώνεται σε μια παραβολή για τη σχέση τέχνης και τεχνολογίας. Υπάρχει κάτι διδακτικό σε αυτό;

Hθελα τότε, θέλω ακόμα, να πω ότι δεν πρέπει να αφήσουμε τις μηχανές να μας κυριεύσουν κι ότι πρέπει να στραφούμε στη φύση. Παραμένει, εννοείται, σύγχρονο το μήνυμα του έργου διότι η μονοκρατορία της τεχνολογίας επελαύνει. Ας μη χάσουμε το συναίσθημα, την ποίηση, την ανθρωπίλα. Ας κρατήσουμε μια απόσταση από τις μηχανές. Ας τις αφήσουμε να μας εξυπηρετούν μόνο. Δεν πρέπει να ερωτευόμαστε το δημιούργημά μας γιατί θα μας καβαλήσει, θα μας κατατροπώσει και θα μας συνθλίψει.

• Από τους χαρακτήρες της όπερας με ποιον ταυτίζεστε;

Με το αηδόνι που έχει την υπομονή και την καλοσύνη να περιμένει για κάμποσο και μετά δηλώνει ότι ανήκει στον εαυτό του και δεν μπορεί να υποδουλωθεί. Θέλει να συμπαρίσταται όταν υπάρχει ανάγκη κι όχι να μπει στην υπηρεσία ενός αυτοκράτορα.

Δεν τα κατάφερα πάντα εύκολα, αλλά νομίζω ότι η αφοσίωση και η ελευθερία είναι χαρακτηριστικά που έχω: είμαι ταμένη σε πράγματα που αγαπώ και συγχρόνως σπανίως κάτι με έχει περιορίσει. Ηξερα πού να πω το μεγάλο «ναι» και το μεγάλο «όχι», που λέει κι ο Καβάφης. Τίποτα δεν πέρασε ξυστά από δίπλα μου. Σε όλα βουτούσα με λαχτάρα. Με βασάνιζε γλυκά το να ψάξω πίσω από τα φαινόμενα.

• Ποια ήταν η πιο επικίνδυνη βουτιά;

Μάλλον οι «Μάσκες Ηλίου» που έκανα το 1984. Πριν κυκλοφορήσουν είχα πάθει ένα σοκ. Τότε κατέφυγα στον Χούλιο Κορτάσαρ. Τυχαία μία βιβλιοπώλης μού έδωσε δυο βιβλία του με διηγήματα τα οποία δεν είχαν καθόλου σημεία στίξεις. Μου προκάλεσαν τρομερά δυνατά συναισθήματα καθώς μιλούσαν για ακραίες, οριακές καταστάσεις.

Για μένα αυτές οι σπασμένες φόρμες με έκαναν να πω: «Να, εδώ υπάρχει ένας φίλος, μια αδερφή ψυχή» και να νιώσω ότι μπορώ να αφηγηθώ κι εγώ πράγματα με τον δικό μου ρυθμό. Ετσι αποφάσισα να κάνω το μεγάλο βήμα πάνω από τη θάλασσα.

• Δεν μπορώ να πιστέψω ότι μια γυναίκα τόσο μπροστά από την εποχή της κατακρίνει την τεχνολογία.

Κατάφερνα πάντα να έχω τους φίλους μου, τους οποίους δεν πρόδιδα για κανένα λόγο, κι από την άλλη έκλεινα την πόρτα κι έμπαινα στη λύσσα των μηχανημάτων. Δεν παρέδωσα ποτέ σχέση μου στον βωμό της δουλειάς. Είχα τις παρέες μου κι έκανα μεγάλη ζωή.

Γυρνούσα εδώ κι εκεί, ρουφούσα πράγματα για να έχω υλικό να γράψω κι έπειτα έκλεινα την πόρτα πίσω και χωνόμουν στη δουλειά. Τολμώ να πω ότι είχα τη συναισθηματική εξυπνάδα να μη θυσιάσω την ουσία στον βωμό της τεχνολογίας και να αποσοβώ τους κινδύνους που πιθανότατα με ιντρίγκαραν. Τα όρια θεωρώ ότι σε κάνουν πιο εφευρετικό. Η απόλυτη ελευθερία σε κάνει να τα χάνεις. Ημουν άλλωστε και παιδί που μου άρεσε να παίζω με τους ανθρώπους.

• Σε ποιον τομέα ξεπερνούσατε τα όρια;

Στον έρωτα. Στην τέχνη ποτέ. Γι’ αυτό κι η τέχνη μου καλά κρατεί, ενώ ο έρωτας έχει εν μέρει μείνει εκτός της ζωής μου.

• Σήμερα σας κινητοποιεί κάτι για να επαναλάβετε τη βουτιά;

Ναι, υπάρχουν πρόσωπα και καταστάσεις που ακόμα μου δίνουν καύσιμο. Επαγγελματικά ονειρεύομαι μια στροφή στο καθαρά χορευτικό τραγούδι για να αποφύγω λίγο τα τόσα ρεμίξ. Θέλω να κάνω τους ανθρώπους να χορέψουν όπως χόρευα κι εγώ μικρή. Πάντα η μουσική μου ήταν σ’ αυτό τον δρόμο.

Απλώς τώρα θέλω να ανεβάσω την ένταση και να κρατήσω λιγότερους στίχους, τους πιο ζουμερούς. Από μικρή έλεγα ότι θέλω κάποτε να ξεπεράσω τη φλυαρία μου, την ορμή των νιάτων που θες να τα πεις όλα και να καταλήξω στην αφαίρεση. Σήμερα είμαι κοντά σ’ αυτό.

• Για ποια πράγματα γράφετε αυτόν τον καιρό;

Για τον εαυτό μου. Εχω αρχίσει μια σειρά που δεν ξέρω αν θα εκδοθεί ποτέ. Το είχα επιχειρήσει στα «Ημερολόγια» και πλέον νιώθω έτοιμη να φτιάξω τα «Ημερολόγια 2». Την πρώτη φορά, καθώς είμαι άνθρωπος του ξεγυμνώματος, με κινητοποίησε η σκέψη ότι με εκείνο τον δίσκο θα μάθουν οι φίλοι μου πού περίπου βρισκόμουν το μεγάλο διάστημα που έλειψα. Σήμερα θέλω να μοιραστώ, όχι να εξηγήσω.

• Υπάρχουν πράγματα με τα οποία δεν έχετε συμφιλιωθεί;

Οι χωρισμοί όλων των ειδών με δυσκολεύουν γαμώτο. Ούτε στα νιάτα μου τα έβγαζα πέρα μαζί τους, στους ερωτικούς χωρισμούς αρρώσταινα πάντα. Ξάπλωνα κάτω, τέζα από τη διάλυση. Μεγαλώνοντας τα καταφέρνω λίγο καλύτερα. Ο χωρισμός του θανάτου, όσο κι αν πιστεύω ότι η ενέργειά μας θα ζει σε ένα άλλο σύμπαν, με ζορίζει πολύ. Από την άλλη, η δύναμη της ζωής είναι πιο δυνατή απ’ οτιδήποτε.

• Οταν ακούγατε τον Χατζιδάκι να σας λέει ότι «ο νέος Χατζιδάκις είναι γυναίκα και λέγεται Λένα Πλάτωνος» πώς νιώθατε;

Πάντα τη δόξα την έβλεπα σαν κάτι τρομερά εφήμερο. Ούτε η υστεροφημία μου με ένοιαξε ποτέ. Δεν μπέρδευα την τέχνη με την επιτυχία. Οι ανθρώπινες σχέσεις ήταν το σημαντικότερο μυστήριο. Αλλωστε μεγαλώνοντας χόρτασα φιλοφρονήσεις. Τα εφηβικά μου χρόνια ήταν θεσπέσια. Πατούσα κι έτριζε η γη. Ημουν στο ωδείο η πιο ταλαντούχα στο πιάνο και η επιβράβευση έγινε το καύσιμό μου.

• Πιστή είστε;

Στις φιλικές μου συναναστροφές ναι, και με πληγώνει όταν κάποιος με προδίδει ή με εγκαταλείπει. Στις ερωτικές δεν ήμουν. Στο μόνο πράγμα που δεν πίστεψα ποτέ ήταν το χρήμα. Δεν το υπολογίζω καθόλου, μου ξέφευγε μέσα από τα χέρια. Το μισώ κι εκείνο με εκδικείται. Στο τραγούδι μου «Lego» από τις «Μάσκες Ηλίου» έχω από χρόνια εξηγήσει πώς το βλέπω: «Βγάζουμε τα καινούργια χαρτονομίσματα/ μετά τα τρώμε/ μετά τα χέζουμε και μετά λέμε/ ότι χεστήκαμε στα λεφτά».

Info: Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής - ΚΠΙΣΝ. Ενορχήστρωση: Λένα Πλάτωνος, Στέργιος Τσιρλιάγκος. Λιμπρέτο: Γιώργος Βολουδάκης. Πρωινές παραστάσεις (11.00): 17, 18, 21, 23/10, 4, 6, 8, 11, 13, 14, 15, 18, 22, 23, 29/11, 2, 9, 21, 23, 27, 29, 30/12, 2, 3, 4, 5, 8, 9/1. Απογευματινές (18.30): 1, 8/12. Ερμηνεύουν: Αυτοκράτορας - Νίκος Κοτενίδης. Αρχιμουσικός Σα(ν)λιέρι - Δημήτρης Ναλμπάντης. Αηδόνι - Μαριλένα Στριφτόμπολα. Αφήγηση: Μαρία Σκουλά.

 

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η υπαρξιακή περιπλάνηση ενός κοριτσιού χωρίς φύλο
Η σκηνή έχει μετατραπεί σε έναν υδάτινο, δυστοπικό λαβύρινθο. Τα κοστούμια κι η περιρρέουσα αισθητική αποθεώνουν τον υπαινιγμό, το παπικό μεγαλείο αλλά και την έκρηξη της σεξουαλικότητας.
Η υπαρξιακή περιπλάνηση ενός κοριτσιού χωρίς φύλο
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η άνοδος και η πτώση ενός Ρώσου ολιγάρχη
Ο συνθέτης της βραβευμένης όπερας «Χοντορκόφσκι», Περικλής Λιακάκης, εξηγεί πώς έντυσε με μουσική ένα γνωστό πολιτικό θρίλερ της Ρωσίας, τη σύγκρουση ανάμεσα σε δύο ισχυρούς άνδρες, τον Μιχαήλ Χοντορκόφσκι και...
Η άνοδος και η πτώση ενός Ρώσου ολιγάρχη
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η Δημόσια Βιβλιοθήκη των Radiohead
Και το όνομα αυτής: Radiohead Public Library. Οι αγαπημένοι Βρετανοί, που αν μη τι άλλο συνηθίζουν να μας εκπλήσσουν με τους τρόπους που κατά καιρούς...
Η Δημόσια Βιβλιοθήκη των Radiohead
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Αφιέρωμα στον διεθνή μας βαρύτονο
Εναν από τους σπουδαιότερους Ελληνες βαρύτονους και γενικό διευθυντή της ΕΛΣ (1988-89), τον Κώστα Πασχάλη, τιμά η Λυρική Σκηνή με ένα μεγάλο αφιέρωμα απόψε, στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος (20.00, είσοδος...
Αφιέρωμα στον διεθνή μας βαρύτονο
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Europeana» αφιερωμένη στη νέα γενιά
Εχοντας ως βάση 150 καταγεγραμμένες αφηγήσεις ασυνόδευτων προσφυγόπουλων, η Ραφίκα Σαουίς δημιούργησε μια παράσταση για τις ελπίδες και τα όνειρα αυτών των μικρών σύγχρονων Οδυσσέων, που διέσχισαν αφιλόξενες...
«Europeana» αφιερωμένη στη νέα γενιά
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ποια θάλασσα σε ταξιδεύει τώρα...
Σαράντα χρόνια στο προσκήνιο είτε με τους «Τερμίτες» είτε μόνος, ο Λαυρέντης γέμισε το ελληνικό τραγούδι με υπέροχη αθωότητα και συναίσθημα, μίλησε με λόγια απλά για τα πιο σημαντικά. «Θέλω αυτά που αισθάνομαι...
Ποια θάλασσα σε ταξιδεύει τώρα...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας