Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αποχαιρετώντας τη μυθική Μόντσι

Μονσεράτ Καμπαγέ (1933-2018)

AP Photo/Stephan Trierenberg
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αποχαιρετώντας τη μυθική Μόντσι

  • A-
  • A+

Η Ισπανίδα υψίφωνος Μονσεράτ Καμπαγέ –ή Μόντσι, όπως την αποκαλούσαν χαϊδευτικά φίλοι και θιασώτες– «έφυγε» πλήρης ημερών στις 6/10, έχοντας γράψει ένα σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία της όπερας κατά τα μεταπολεμικά χρόνια. Ηταν Καταλανή και υπερήφανη για την τοπική καταγωγή της.

Διέθετε μια λυρική φωνή απολύτως αναγνωρίσιμη ως προς το ηχόχρωμα, η οποία διατηρήθηκε ουσιαστικά άθικτη μέχρι το τέλος χάρη στην εξαιρετική τεχνική που της επέτρεπε να ανταποκρίνεται αβίαστα σε κάθε πρόκληση. Εγινε διάσημη για την απόλυτη ακρίβεια τόνου, την ένταση αλλά και για τα αιθέρια πιανίσιμι του τραγουδιού ακόμη και στις πλέον κορυφαίες νότες, όπως στο τελείως εκτεθειμένο υψηλό ντο στη δεύτερη άρια της Αΐντας στη φερώνυμη όπερα του Βέρντι.

Στη μακρά σταδιοδρομία της αναμετρήθηκε με ολόκληρη την εργογραφία της όπερας, ιταλική, γαλλική, γερμανική, ισπανική, από τον Μοντεβέρντι έως τον 20ό αιώνα. Επανέφερε στο ρεπερτόριο πάμπολλες, ξεχασμένες όπερες του ρομαντικού μπελ-κάντο, κυρίως αυτές του Ντονιτσέτι, που αναβίωσαν ειδικά γι’ αυτήν, και τραγούδησε όλους τους μεγάλους ρόλους στις όπερες των Βέρντι και Πουτσίνι. Το ευρύτερο κοινό τη γνώρισε και την αγάπησε μέσα από τη συμμετοχή της στο «μπουμ» του cross-over.

Αποκορύφωση ήταν το τραγούδι «Barcelona», που με προτροπή της ΔΟΕ ηχογράφησε και τραγούδησε με τον Φρέντι Μέρκιουρι (1987) και το οποίο υπήρξε επίσημο τραγούδι της 25ης Ολυμπιάδας στην πρωτεύουσα της Καταλονίας (1992). Το 1995 συνεργάστηκε, επίσης, με τον Βαγγέλη Παπαθανασίου στο άλμπουμ «Ελ Γκρέκο».

Από το αφανές ξεκίνημα της επαγγελματικής της σταδιοδρομίας το 1956 στη Βασιλεία και για περίπου μία δεκαετία η Καμπαγέ εμφανιζόταν σε γερμανικά θέατρα, πρωτίστως σε γερμανικό ρεπερτόριο. Τεκμήριο εκείνης της εποχής αποτελεί η ηχογράφηση της «Σαλώμης» του Ρίχαρντ Στράους υπό τον Λάινσντορφ (1968) σε μια ερμηνεία που αρκετοί εκτιμούν ακόμη ως μια από τις επιτυχέστερες, σήμερα αναρτημένη και στο youtube.

Το 1965 εκτοξεύτηκε στη διασημότητα αντικαθιστώντας τη Μέριλιν Χορν στον πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια παράσταση της τότε ακόμη σπάνια παρουσιαζόμενης «Λουκρητίας Βοργίας» του Ντονιτσέτι στο Κάρνεγκι Χολ. Την ίδια χρονιά τραγούδησε εκεί και την Ελισάβετ, Βασίλισσα της Αγγλίας στον «Ρομπέρτο Ντεβερέ» του Ντονιτσέτι, όπερα που μόλις πρόσφατα είχε ανασυρθεί από τη λήθη. Ενσαρκώνοντας τον ρόλο αυτό σε πολλές μεγάλες σκηνές διακρίθηκε αφ’ ενός για τις καθαρά φωνητικές ποιότητες, αφ’ ετέρου για το πάθος της ερμηνείας της.

Εκτοτε η σταδιοδρομία της απογειώθηκε και η ίδια εστίασε στο ρεπερτόριο του ρομαντικού μπελ-κάντο (Ροσίνι, Μπελίνι, Ντονιτσέτι). Ιδιαίτερα αγαπητή στους Γάλλους, ανέπτυξε ξεχωριστή σχέση με τα Φεστιβάλ του Εξ και της Οράνζ χάρη στα οποία σώζονται σήμερα ορισμένες καταγραφές από τους διασημότερους ρόλους και τις καλύτερες ερμηνείες της στην περίοδο απόλυτης ακμής των δυνάμεών της. Στο youtube εύκολα εντοπίζονται αποσπάσματα ή και ολόκληρες παραστάσεις από εκεί.

Το 1967 πρωτοεμφανίζεται στην Ιταλία τραγουδώντας στο Φεστιβάλ του Φλωρεντινού Μάη Λεονόρα στον «Τροβατόρε» και Ιμογένη στον «Πειρατή» του Μπελίνι (έναν από τους εμβληματικούς ρόλους της Κάλλας), του οποίου κάνει και την πρώτη, πλήρη ηχογράφηση τρία χρόνια αργότερα.

Το 1970 πρωτοεμφανίζεται στη Σκάλα του Μιλάνου στη «Λουκρητία Βοργία». Την ίδια χρονιά ηχογραφεί τον βερντιανό «Ντον Κάρλο» υπό τον Τζουλίνι, δίπλα στους Ντομίνγκο, Μιλνς, Βερέτ, Ραϊμόντι˙ άλλη μία ηχογράφηση αναφοράς. Ως αστέρι πρώτου μεγέθους πλέον τραγουδά σε παραστάσεις δίπλα στους κορυφαίους ανερχόμενους τενόρους της εποχής -Πλάθιντο Ντομίνγκο και Λουτσιάνο Παβαρότι- αλλά και δίπλα σε κορυφαίους τενόρους της προηγούμενης γενιάς, όπως οι συμπρωταγωνιστές της Κάλλας Φράνκο Κορέλι και Τζουζέπε ντι Στέφανο.

Υπήρξε διάσημη ως Νόρμα, ρόλο που ερμήνευσε σε πάμπολλα, μεγάλα λυρικά θέατρα, από τις ΗΠΑ έως το σοβιετικό Μπαλσόι. Ομοίως διάσημη ήταν η συμμετοχή της στη παραγωγή του Πιερ Λουίτζι Πίτσι ως ροσίνεια Σεμίραμις πλάι στη Μέριλιν Χορν και τον Σάμιουελ Ράμεϊ (1980).

Παρά την απρόσφορη, πληθωρική σιλουέτα της, χάρη στο εκφραστικό και γεμάτο αποχρώσεις τραγούδι της υπήρξε πειστική ως φθισική Βιολέτα στη σκηνή και υμνήθηκε απερίφραστα από τους κριτικούς όταν τραγούδησε «Τραβιάτα» σε Νέα Υόρκη και Λονδίνο. Τελευταία της παράσταση στη Μετροπόλιταν ήταν το 1985 ως Τόσκα δίπλα στον Παβαρότι.

Εξακολούθησε να εμφανίζεται σε διάσημες σκηνές σε όλο τον κόσμο έως και το 2007, όταν τραγούδησε –στα 74!– τη Δούκισσα του Κράκεντορπ στην κωμική όπερα «Η κόρη του συντάγματος» του Ντονιτσέτι, δίπλα στη Ναταλί Ντεσέ και τον Χουάν Ντιέγκο Φλόρες. Στην Ελλάδα εμφανίστηκε αρκετές φορές, κυρίως κατά τους θερινούς μήνες, όμως μόνο σε ρεσιτάλ –δυστυχώς ποτέ σε πλήρεις ρόλους.   

● Από την τεράστια δισκογραφία της σε στούντιο ξεχωρίζει κανείς –ενδεικτικά– τις παρακάτω: «Αΐντα» υπό τον Μούτι, «Ντον Κάρλο» υπό τον Τζουλίνι, «Τόσκα» υπό τον Ντέιβις, «Τουραντότ» ως Λιου δίπλα στη Σάδερλαντ υπό τον Μπόνινγκ, «Λουκρητία Βοργία» υπό τον Περλέα, «Τζοκόντα» στον επώνυμο ρόλο δίπλα στην Μπάλτσα υπό τον Μπαρτολέτι, «Γουλιέλμος Τέλος» υπό τον Γκαρντέλι, «Μεφιστόφελε» υπό τον Ρουντέλ, «Σαλώμη» υπό τον Λάινσντορφ.

  

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Γάμοι του Φίγκαρο» με αισθητική 60s
Τελευταία φορά που παρουσιάστηκαν οι «Γάμοι του Φίγκαρο» στην ΕΛΣ ήταν το 2005-06. Η νέα παραγωγή σε σκηνοθεσία Αλέξανδρου Ευκλείδη, κινήθηκε σε τελείως διαφορετικό στίγμα.
«Γάμοι του Φίγκαρο» με αισθητική 60s
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Χολιγουντιανή «Αΐντα»
H όπερα σε τέσσερις πράξεις του Τζουζέπε Βέρντι άνοιξε το φετινό Φεστιβάλ Αθηνών. Η μεγαλειώδης νέα παραγωγή προέρχεται από το φεστιβάλ όπερας της Ταορμίνας με τη σκηνοθετική υπογραφή του Ιταλού Ενρίκο...
Χολιγουντιανή «Αΐντα»
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ο «Κουρέας της Σεβίλης» έγινε ποπ
Ξάφνιασαν οι δύο Ιταλοί, ο σκηνοθέτης Φραντσέσκο Μικέλι και ο ενδυματολόγος Τζανλούκα Φαλάσκι, μεταγράφοντας τους χαρακτήρες της όπερας του Ροσίνι στο περιβάλλον της μεταπολεμικής ποπ κουλτούρας. Δεν είναι και...
Ο «Κουρέας της Σεβίλης» έγινε ποπ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Τραβιάτα» με ιδανική διανομή
Ριψοκίνδυνη πρόβαλε εξαρχής η επιλογή της ΕΛΣ να αναθέσει στον χορογράφο Κωνσταντίνο Ρήγο τη σκηνοθεσία της βερντιανής «Τραβιάτας», δεύτερης συμμετοχής του θεσμού στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών.
«Τραβιάτα» με ιδανική διανομή
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η Φανί Αρντάν σκηνοθετεί όπερα και εντυπωσιάζει
Συνεχίζοντας γενναία τον εμπλουτισμό του ρεπερτορίου της με ανεβάσματα σημαντικών έργων σε νέες παραγωγές, τις οποίες θα μπορεί και αξίζει να αναβιώνει τα επόμενα χρόνια, η ΕΛΣ παρουσίασε τη «Λαίδη Μάκβεθ του...
Η Φανί Αρντάν σκηνοθετεί όπερα και εντυπωσιάζει
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Το «Επος του Γκιλγκαμές» ως αραβική όπερα
Ειδικό μουσικό και εξωμουσικό ενδιαφέρον είχε η παρακολούθηση της όπερας «Το έπος του Γκιλγκαμές/ Το πάθος του Ενκιντού» του Λιβανέζου συνθέτη Ζαντ Μούλτακα που παρουσιάστηκε στη Στέγη του Ωνασείου...
Το «Επος του Γκιλγκαμές» ως αραβική όπερα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας